Blog

  • Khi đêm xuống, ánh sáng lên

    Ngày mọi người mong đợi cùng đến, tối thứ 7 hôm ấy là buổi chiếu phim cho dân trong vùng, bạn bè của những người làm phim đến sớm để phụ giúp sắp xếp, hướng dẫn và dọn dẹp mọi thứ. Buổi chiếu giới hạn chỉ 50 khán giá đó là yêu cầu duy nhất của Ông già, vé được phát chủ yếu quá thư viện hay mạng xã hội của thành viên đoàn phim, còn mỗi người xuất hiện trong phim được tặng kèm 2 vé mời thêm. Người đón khách kiểm tra vé, người phổ biến nội quy, người hướng dẫn chỗ ngồi, nước uống và nhà vệ sinh, tất cả những việc bên lề đều do Chàng trai hàng xóm và Thằng nhỏ điều phối, còn Cô gái Hà Nội, Người con và Cô bé lo tập trung hoàn chỉnh công việc cuối cùng về bộ phim, mọi người đều nhanh nhẹn hối hả nhưng không gấp gáp hay vội vã nên không khí không quá ồn ào mà lặng lẽ diễn ra. Ông già hôm đó ngồi cùng tôi trong nhà nhìn ra ngoài khu đất đang tấp nập, tôi muốn xem phim lắm những đông đúc quá tôi lại thấy phiền phức, nên thôi coi sau cũng không muộn màng gì. Ánh sáng cũng dần tắt, họ vừa bật đèn lên thì Ông già nói với tôi “Khi đêm xuống, anh sáng lên “, chẳng rõ ông có dụng ý gì qua câu nói ấy nữa. Nhìn từ xa mọi thứ diễn ra suôn sẻ, có lúc họ cười vang cả cánh rừng làm bọn Cò ngáy ngủ bay đi mất, có lúc không khi lại trầm lắng, nhìn xa có người còn quay đi ra một chỗ vắng đốt điếu thuộc và dụi mắt, cũng có người ra về sớm. Cứ thế bộ phim của những người trẻ len lõi thâm nhập vào những con người nơi vùng đất lặng lẽ đang chuyển động không ngừng này. Phim chiếu được một lúc thì ông đứng lên đi ra chỗ cây Mận Xanh nằm dài ra bãi cát một mình, tôi thấy vậy cũng theo ông ra đó. Tôi nếp vào một bên vì ông đang trò chuyện cùng với bà, về bóng đêm và ánh sáng.

    – “ Anh đã giữ lời hứa với em trong những tháng qua, tụi nhỏ giờ đã ổn định hơn rồi, nhưng không hiểu sao mỗi khi thấy mọi người vui cười lại có một ngọn lửa phẫn nộ lóe lên trong anh, có gì mà vui đâu kia chứ, có gì mà cười đùa nhiều vậy, những lúc như vậy anh lại nghĩ “ Những cây nấm độc hy vọng lại len lỏi vào chúng rồi. Những ngày cao hứng, chúng lại quên những ngày đau khổ, chúng tận hưởng niềm cảm hứng giống như một thứ rượu miễn phí rẻ tiền vậy, chúng quên rằng gian khó còn sẽ đến, cứ mãi hoan ca cười đùa trên vật chất chỉ khiến tinh thần chúng yếu đi, suy đồi và cạn kiệt sự sẵn lòng làm lại khi giông bão ùa đến. Còn những ngày thất vọng, chúng lại quên những ngày hân hoan, chúng giận dỗi thế gian xinh đẹp, đỗ lội cho toàn những thứ không tồn tại ngoài cái tôi, rồi chúng đạp phăng đi sự biết ăn niềm hân hoan đã có, quên mất mình phải làm gì để được hoan ca, chúng chỉ lăn lộn bò càng tìm lại hân hoan, thứ đã có sẵn mà chúng tình cờ nhặt được trong quá khứ. Mỗi khi thấy bọn trẻ hân hoan, anh lại phải gượng cười giấu đi sự day dứt, anh chỉ muốn biến mất để không phải thấy chúng bị dày xé thêm nhiều lần sau vô số lần hân hoan ảo mộng. Người ta nói ánh sáng luyên lóe lên trong bóng đêm, đúng vậy nhưng đó nên là thứ ánh sáng của tiêu hủy, ánh sáng mang đến nỗi sợ chứ không phải hy vọng, chỉ sợ hãi chúng mới cẩn trọng như sợ Thiên Lôi khi làm việc ác, phải làm chúng sợ để chúng đừng nhảy múa quanh đống lửa mà quên rằng nó có thể thiêu rụi cánh rừng kỳ vĩ, phải sợ ánh sáng để đứng tiến lại gần làm chúng lóa mắt không còn nhìn thấy gì cả, chiêm ngưỡng từ xa là đủ cho những tinh thần chưa được trui rèn qua lửa thiêng. Nhưng còn sự hờn giận lớn hơn nữa trong anh không gì phân rã nổi vì nó chân thực, anh đã chưa đi cùng em đến những nơi đã hứa, thật kỳ lạ bao năm qua anh lại không thể làm việc đó, giờ anh mới nhận ra mình đã để sự chán ngán thể giới cho em gánh vác, thứ lẽ ra anh phải ôm nó vào một mình lặng thinh không một lời.Anh càng cố gắng giữ lời hứa ở bên cạnh chúng, anh càng phẫn nộ đáng ra anh phải làm điều đó cho em trước đó, suốt những năm ròng rã. Anh không thể giả về từ bỏ tất cả để hiến dâng cho kẻ khác, trong khi anh đã quên mất người mình trân quý nhất, thật là lời biện minh khó chấp nhận của chính mình. Anh phải ra đi thôi, không biết anh có trở về không nữa, trở về để thấy một vòng lặp sao, để làm gì kia chứ, để làm gì khi họ vẫn còn đang nhảy múa bên đống lửa ngày một lớn, trong khi cánh rừng của sự sáng tỏ, của sự thật thì đang gào thét trong tuyệt vọng. Anh phải đi thôi, anh sẽ mang theo em trong nỗi nhớ và trong cả giỏ xách bên hông xe, để thông qua đôi mắt già nua lem nhem này, em được thấy những thứ chưa được thấy, để lỗ tai lơ lãng này, em được nghe những thanh âm chưa từng nghe, để mình được bên nhau nhưng giây phút riêng tư cuối cùng của đời người. “ Nói tới đây thì có tiếng lột xột đang tiến lại gần, thì ra do không thấy ông dự buổi chiếu phim mà Cô bé ra đây tìm, đó là khi cô chỉ nghe được câu cuối của Ông già:” Anh sẽ ra đi rồi quay lại một lần sau cuối “.

    Cô bé khựng lại đứng im do dự, im lặng vài phút rồi mới dám bước đến ngồi bên Ông già, ông có vẻ đã nghe thấy từ xa nên không giật mình mà ngồi dậy nhẹ nhàng. Hai bầu không ở chỗ chiếu phim và nơi hai người đang ngồi khác xa nhau như hai thế giới, ngay cả trong nội tâm của hai người cũng khác nhau vời vợi, điểm chung ở họ và cả những người đang xem phim kia là gì, phải chăng là sự day dứt không ngớt, lẩn quẩn không ngơi nghỉ trong bộ não bé tí mà chứa cả vũ trụ mệnh mang trãi rộng bất tận kia. Một con Rùa làm sao hiểu nổi, tôi chỉ thấy Cô bé đang tựa đầu vào vai Ông già như họ đang cố nâng đỡ cho nhau nhưng cũng là nâng đỡ cho chính mình. Họ chỉ đơn giản là ngồi đó, phút nào hay phút ấy, vì đâu đó bên trong chắc họ cũng như tôi, hiểu rõ người kia rồi sẽ một hôm thình lình mất dạng, như mẹ, như Bà lão, như thằng Lòng Tong, khi nào còn thì ráng mà tựa vào nhau để sống tiếp.

    Giây phút ngăn ngũi của mối quan hệ kỳ lạ ấy cũng trôi qua sau tiếng vỗ tay của khán giả, có lẽ bộ phim rồi cũng kết thúc nhưng cuộc đời thì tiếp tục. Cô bảo phải vào phụ mọi người dọn dẹp, ông gật đầu mà không nói lời nào, cô phải trở lại chứ, trở lại với nhịp sống tuổi trẻ của mình. Ông già vẫn ngồi đó, hai gối chụm lại rồi nhìn vào không khí. Rồi bỗng ông nở nụ cười rạng rỡ khi nhìn về cái bóng của ai đó vừa mới cắm nhang chỗ cây Mận Xanh, dáng một người đàn ông nhỏ người nhưng rắn chắc, ông ta lên tiếng khi đi những sải chân rất nhanh về phía Ông già.

    – “ Anh luôn có vấn đề với đàn bà con gái hả, giờ rồi mà cũng chưa chịu dừng nữa “

    – “ Mày về hồi nào, nãy giờ ở đâu “ – Hóa ra là người em ngày xưa dựng căn nhà gỗ cùng ông.

    – “ Thằng cháu anh nó nhờ ba nó nhắn kêu em về coi phim, nghe cũng thú vị nên em đi xe tốc hành về thăm anh rồi đốt cho chị cây nhang luôn. Mà công nhận tụi nhỏ giờ giỏi, năng nổ hoạt bát mà còn làm phim hay nữa chứ “

    – “ Ừ tụi mình ngày xưa chỉ có lông nhông “

    – “ Anh thôi chứ em có làm mà “ – Người em ngồi xuống bên cạnh anh mình.

    – “ Ừ, giờ anh cũng còn lông nhông” – Ông già chống tay ra sau lưng nhìn lên trời tối ngòm.

    – “ Anh thế nào rồi, ổn chứ, sức khỏe sao “ – Người em vỗ vai anh mình hỏi.

    – “ Anh chưa bao giờ ổn cả, nãy giờ có vô coi lại nhà gỗ chưa “ – Ông quay qua nhìn người em lâu ngày không gặp.

    – “ Không em không coi đâu, ngứa nghề lắm, để tui yên thân làm người nuôi Ong, mắc công vô bị ông dụ làm điên làm khùng nữa “ – Hai anh em họ cười vang cả cánh rừng, lâu rồi chưa thấy ông cười to như vậy.

    – “ Mày như thần hộ mệnh vậy, anh đang định đi lang đây, ở lại vài hôm giúp anh sửa con xe 67 đi” – Ông già ngồi dậy xếp bằng hai chân quay qua Người em, như một đứa trẻ đăng năn nỉ bạn mình giúp sức.

    – “ Gì nữa đây, già rồi mà giở bộ mặt xin xỏ hả. Mà anh định đi đâu, định làm gì hay đi bụi chơi thôi “ – Người em nheo mắt dò hỏi.

    – “ Anh cũng không chắc nữa, anh chưa bao giờ dẫn bã đi đâu chỉ vì hồi trẻ anh đi quá nhiều, giờ anh muốn mang bã theo nhìn lại những nơi ngày xưa ” 

    – “ OK triển thôi, nhưng phải một tuần nữa em quay lại rồi anh em mình chuẩn bị, lô mật sắp thu hoạch nên mai phải về làm cho xong, anh thu dọn mọi thứ ở đây đi rồi tuần sau em về làm. Giờ làm xị chơi, mà em nói rồi đó không vô nhà gỗ đâu“

    – “ Không sao, mày đốt đống lửa bên kia đi, rồi anh mang đồ ra bàn dài làm vài ly ” 

    Mọi người đến xem phim vẫn còn ở lại hỏi chuyện mấy bạn trẻ làm phim, họ hỏi xin phép vào quay nhà gỗ nhưng ông không đồng ý. Những khán giả sau khi chụp vài bôi hình cùng nhau, họ dần tản ra về, tôi cũng không còn thấy Cô quản thư và Ninja đâu nữa. Ông lão bóp một dĩa đu đủ đậu phộng rồi nặn chanh và chang ít nước mắm trộn đều ra ngồi nhậu với em mình. Mấy bạn trẻ quanh đi quẩn lại cũng cùng nhau đi ăn tiệc ngoài thị trấn do mấy người bên Đoàn xã mời, tự nhiên tôi thấy hụt hẫng đến lạ kỳ, ước gì được làm một con Rùa phố thị để ai đó cưng nựng trong căn nhà ấm áp dù đóng kín bốn bề còn hơn một mình lặng thinh trong khoảng không rộng rãi bất tận này. Có lẽ tin ông sẽ rời đi đến đâu đó làm tôi buồn miên man đến vậy, nếu có muốn xin ông ở lại tôi cũng chẳng thể mở lời. Đành quay về ven suối, chui vào cái hốc mà nằm ngủ, mà mơ màng vậy. Tiếng trò chuyện của anh em họ rỉ ra len qua tán lá đi ngang con suối, ánh lửa le lói sắp tắt đằng xa chỗ họ ngồi, tiếng nói cười của những người trẻ vừa đi ăn tiệc về, có ai còn nhớ tôi không, có ai đột nhiên nhớ ra tôi không có mặt, có ai sợ hãi hoảng hốt hoang mang vì tôi có thể đã biến mất mãi mãi, như cái cảm giác ngày hôm ấy không thấy mẹ về, như cái cảm giác sáng hôm đó lượn lờ khắp nơi mà không thấy Lòng Tong đâu. Có lẽ ở cạnh con người quá lâu, nghe được tiếng họ, hiểu được suy nghĩ của họ cũng làm tôi rối bời theo, dần đánh mất sự yên ắng tĩnh mịch mà dịu dàng của tự nhiên, không hiểu gì như Ninja đôi khi hóa ra lại hay, ngôn từ là thứ thật đẹp mà cũng thật tai họa. Bỗng nhiên quả Sung rớt xuống cái mai tôi kêu cái “Cốc”, con Linh Miêu hôm trước đeo cái chuông trên cổ với cặp mắt sáng lóa đang đứng trên đọt Sung như gánh vầng trăng khuyết trên lưng, nó nhảy một phát thật mạnh rồi biến mất vào rừng, bỏ lại tiếng chuông cổ dần tắt “ Kleng Kleng Kleng “, trong cơn lơ mơ nửa tỉnh nửa mê, tôi nghe thấy giọng mẹ mình nói “ Con hãy cứ lười biếng, làm một con Rùa tốt bụng, ai cũng sẽ nhớ đến con ‘

    Những hôm sau đó những dư âm của bộ phim vẫn còn nhưng mọi người cũng đã quay trở lại nhịp sống thường nhật của mình, Ông già vẫn đi từ sớm và về rất muộn, giờ thì tôi đã đoán ra ông đang sửa chữa con xe 67 của mình, chắc là tại nhà của ba mẹ ông, vẫn chưa ai hay biết gì về chuyện ông sắp ra đi, có lẽ Cô bé đã không kể cho ai cả. Người con kể với ông là anh đã hòa giải với vợ, hai bên đồng ý ly hôn trong êm đẹp, anh phải quay lại thành phố cùng Thằng nhỏ để thu xếp mọi việc với bên luật pháp, ngoài ra anh nói mình đã tìm lại cảm hứng làm việc sáng tác nên sẽ quay lại thành phố. Đêm hôm đó 3 thế hệ gia đình họ đã cùng nhau ăn bữa cơm tối, Thằng nhỏ kể về những dự định học hành của nó, còn Người con thì cảm ơn cha mình và dặn dò ông giữ gìn sức khỏe. Tôi hôm ấy khi hai ba con Thằng nhỏ ngủ, ông ngồi vào bàn và viết bức thư mà hôm sau tôi mới được Thằn Lằn kể lại, vì hôm ấy nỗi buồn đã khiến tôi không lết ra khỏi bờ suối nổi, hóa ra ông viết cho con gái mình.

    Gửi con, cha mẹ lên đường

    Chuyện gì đã xảy ra giữa chúng ta, cha thật sự không còn nhớ nữa, thứ cha còn nhớ giờ đây là niềm vui vô bờ bến khi bồng con đỏ hỏn trên tay. Hình ảnh còn sót lại trong đầu cha bây giờ là những trang truyện tranh sinh động của con, âm thanh ta còn nghe thấy là giọng hát réo rắt của con mỗi khi con tắm. Con nhớ không, con ngượng không dám hát trước đám đông nhưng mỗi khi vào nhà tắm là lại như con chim Sơn Ca được trở về với rừng cội, líu lo không ngớt. Mỗi lần như vậy, mẹ con nấu ăn bên ngoài nhảy mùa cuồng nhiệt theo nhịp bài hát làm cha cười chảy cả nước mắt, nhưng bọn ta cố không phát ra tiếng động vì sợ con ngại, con luôn là một người nhạy cảm, giống ta khi nhỏ.

    Con là đứa con gái đầu lòng của cha, ta đã rất bối rối và lo lắng khi đón chào con vào với thế giới, nơi mà lúc ấy ta chỉ toàn thấy những mâu thuẫn bủa vây con trẻ, ngay bên trong ta cũng còn tồn tại cơn giận gia đình mình, ta sợ mình sẽ trở thành họ mà làm tổn thương con như ta đã từng. Suy nghĩ ấu trĩ đó đã dẫn đến chính ta trở thành họ theo một phiên bản khác, khiến cho chúng ta có một khoảng cách vô hình, mẹ con đã cố gắng xây dựng một cây cầu ở đó, nhưng xây làm sao cho xuể khi một kẻ với suy nghĩ ấu trĩ không dám bước qua bờ bên kia để dắt tay con gái mình vui đùa trên những vùng đất mới. 

    Cha và con giống nhau hơn chúng ta nghĩ, những bận lòng về cuộc đời, sự lãng đang phiêu du trong tâm trí, và phần nào đó là lãnh đạm với những thứ tầm thường vô vị. Chúng ta, cha và con là những kẻ đi tìm ánh sáng, những kẻ chẳng bao giờ chấp nhận thứ le lói của kẻ khác trao vào hồn mình. Những kẻ nhận lấy một lời nguyền cô độc cuối con đường, dù có đi qua bao nhiêu lễ hội. Nhưng điều đó có lớn hơn cơ duyên làm cha con của chúng ta không, bây giờ ngồi trên cái bàn tam giác viết thư cho con, con còn nhớ cái bàn ấy cha con mình đã cùng vẽ ra không, ta ước gì được làm một người cha ngây ngô để còn được thấy con mình, nhưng có lẽ là muộn rồi.

    Cha không còn thời gian để hối hận, ta không còn thì giờ để bồi đắp, ta cũng không còn bao nhiêu nhịp thở sót lại, nên ta sẽ giành nó cho mẹ con, người mà chúng ta cùng yêu quý. Ta sẽ cùng mẹ con ngao du một chuyến cuối cùng, ta muốn dẫn bà đến những nơi chưa từng đến, để có thời gian riêng bên nhau. Ta biết nghe như những ngụy biện của một ông già lú lẫn, nhưng đó là thứ duy nhất ta muốn làm lúc này, như một sự tưởng nhớ cho vợ mình, người đã đến và chìa cánh tay kéo ta lên khỏi vực sâu của u linh trầm mặc.

    Hãy tha thứ cho ta khi có thể, hãy tha thứ cho chính mình nếu con cảm thấy hồi hận. Cha viết thư này vì duyên cha con của chúng ta, vì lời hứa với mẹ con, và vì những thế hệ sau đó. TA biết rõ mâu thuẫn của đời trước tàn phá đến tâm lý con trẻ như thế nào, sự ngột ngạt ấy tỏa ra tụ một ụ rơm ướt cháy không thể cháy mà tắt chẳng tắt được. Những độc hại từ khói tỏa ra đó sẽ xâm chiếm ăn mòn dần không chỉ chúng ta mà còn là lũ trẻ. Chỉ một gốc rễ sạch sẽ mới khiến cây lớn lên chống chọi được với bão tố, sâu hại và tàn phá của những thứ tàn độc xung quanh. 

    Tạm biệt con dù con đang ở nơi nào, tạm biệt con dù con đã trở thành người ra sao, tạm biệt con vì chúng ta là gia đình, tạm biệt con ta cùng mẹ lên đường. Và tạm biệt con khi ta còn có thể.

    Sáng hôm sau khi chia tay nhau, Ông già đã lén đưa lá thư cho Thằng nhỏ và nhờ nó bí mật gửi cho cô hai, nó hứa sẽ giữ bí mật tìm cách gửi sớm nhất có thể. Trong khoảnh khắc sáng ngày hôm ấy, ông ôm siết chặt hai ba con nó, làm họ ngạc nhiên đến nỗi Thằng nhỏ thốt lên “ Con và ba quay lại ngay mà ông đợi nha “. Ông đứng nhìn bóng con cháu mình đi xa, khi không còn thấy nữa thì ông đi vào gọi điện thoại, ông gọi cho người nào đó mà ông hay cập nhật tình hình Cô bé cho họ trước đây, rồi ông gọi Chàng trai hàng xóm sang nhắn cho cha của Cô bé đến, cuối cùng ông gọi cho Cô bé hẹn giờ ghé qua vào chiều nay. Vừa gọi xong, từ xa Thằng nhỏ tự dưng chạy ầm vào quay lại, nó mang luôn giày chạy vào nhà ôm Ông già một lúc, hồi sau nó mới buông ra rồi chạy đi, lúc đến cột điện nó quay lại lần nữa rồi hét to “ Đi nha ông “, ông già đã khóc. Ông ngồi xuống uống một ly trà rồi tạm biệt tôi, sau tôi nghe kể cả sáng và trưa hôm ấy ông đi khắp nơi để gặp những người ông trân quý, uống ly trà, ăn cái bánh hoặc làm chén rượu, họ ngạc nhiên lắm vì đã từ lâu ông không đi thăm nom kiểu này bao giờ.

    Đến chiều trước khi Ông già về đến nhà, có người phụ nữ đến trước chờ ông, người này lớn hơn Người con ông tầm 10 tuổi, lúc trước đôi khi đến chơi và nói chuyện rất lâu với Bà Lão. Bà ta ăn mặt sang trạng, xinh đẹp kiểu quý phái và có đôi mắt nhọn ở đuôi mắt làm tôi nhớ đến Cô bé ngay khi nhìn. Bà ta đến bằng ô-tô có tài xế riêng, vừa xuống thì bà kêu anh ta lái đi nơi khác, khi nào xong việc bà gọi mới được vào. Bà đợi khoảng năm phút thì ông về tới, ông mời bà ngồi trên bàn tam giác rồi không nói lời nào sau đó, khi bà hỏi thì ông giơ tay ra hiệu đợi, người phụ nữ tỏ ra rất kính trọng ông nên ngồi đợi. Một lúc sau cha cô bé đến, dạo này gã trông tươm tất sáng sủa ra vì đã cai rượu được ít lâu. Vừa thấy người phụ nữ sang trọng, gương mặt gã đổi sắc ngay, “ Cái gì đây bác, sao con đàn bà này lại ở đây “, rồi người kia cũng lồn lộn lên như gỡ bỏ hết vỏ bộc quý tộc khoác lên mình tấm áo vải nghèo hèn, họ như muốn cãi nhau ngoài chợ cá. 

    – “ Hai người nghe đây, vợ tôi thương con bé nên đã nhịn mà làm cầu nối cho hai người một thời gian, giờ vợ tôi chết rồi, tôi sắp đi xa, nên hai người nếu không còn đạo lý làm cha mẹ thì cũng phải có lương tâm con người. Con bé cần biết sự thật không sớm thì muộn, chuyện sau đó do con bé quyết định. Anh đó, làm đàn ông vì con anh một lần đi, đừng trốn tránh sự thất bại của mình nữa, còn bà dừng ngay trò dùng tiền mua sự ăn năn đi, ở đây chẳng ai đủ quyền năng để tha tội cho bà đâu “ – Ông già đập bàn cho họ im lặng rồi điểm mặt họ nói.

    Lúc này học mới chịu im lặng ngồi đợi, cha cô bé thì ra ngoài đi đi lại lại, còn mẹ cô thì bấu hai tay vào nhau rất chặt. Cô bé đến cùng Cô gái Hà Nội, chắc là học xong nên cô đi cùng đến, Cô gái Hà Nội có lẽ linh cảm rằng chuyện gì đó riêng tư nên đã xuống xe gật đầu chào ông rồi đi ra thăm hệ trụ lưới đã ra hoa xum xuê, cô ngồi trên ống cống cũ, lâu lâu lại tò mò quay đầu nhìn vào nhà gỗ. Cô bé đi vào trong với anh mắt ngạc nhiên “ Sao ba lại ở đây?”, Ông già hỏi “ Con biết người phụ nữ này không “, cô trả lời là biết vì cô đã gặp bà vài lần nói chuyện với Bà lão trước đây. “ Mẹ con đó, ba người nói chuyện với nhau đi, ông ra ngoài này có việc “, nói xong ông đi về phía Cô gái Hà Nội ngồi cùng trên ống cống cũ, còn ba người gia đình họ thì như bị đứng hình chẳng ai nói được lời nào. Người me run rẩy lên tiếng trước.

    – “ Ba xin lỗi “, “Mẹ xin lỗi “ họ đồng thành nói

    – “ Xin lỗi?, con là sản phẩm lỗi, là sai lầm của ba mẹ hay sao mà xin lỗi, đừng làm con nổi điên lên, hai người lớn mà sao như con nít vậy, dám làm mà giờ lại co ro rút lút lại. Thứ con cần là nghe chuyện gì đã thật sự xảy ra, để biết rằng mình không phải đứa con hoang, là đồ bỏ đi trôi sông lạc chợ “ Cô nói mà nhấn nhá mọi nơi trong câu, thấy họ im lăng cô hét to “ hiểu chưa?”, họ lấm la lấm lét ngồi xuống rồi người cha kể trước.

    – “ Ba mẹ là cùng khóa cấp 3, một lần đi chơi xa rồi mang thai con, Lúc đó nhà nội không giàu có gì nhưng cũng ráng đi hỏi cưới, cả nhà còn quỳ lạy trước gia đình họ, họ giàu lắm nên xem thường nhà nội, chẳng thèm nhìn mặt nên không đồng ý. Bả đi đâu biệt tăm một thời gian giấu nhẹm chuyện tới lúc sinh con ra. Gia đình bã thuê luật sư cùng ba vệ sinh đến, thậm chỉ bả và người nhà còn không ai thèm đến, họ mang con đón cùng một số tiền lớn và một loạt giấy tờ cho đất rồi bắt ký giấy giữ bí mật, vì sau đó bả phải kết hôn với một tên nhà giàu khác. Đó là lý do thật sự ba bán miếng đất có tên ông bà nội, vì mỗi lần nhìn nó là ba không sao nhịn được hận đời. Con đàn bà tham lam vô độ, ai đời đẻ ra để mấy thằng lạ hoắc đến ép ký giấy ” – Ba cô bé kể lại

    – “ Tôi tham lam?, ông có biết tôi bị lừa sinh con xong họ sẽ cho tôi nuôi con cùng anh rồi tính tiếp không, khi về thì họ nghe anh cờ bạc rượu chè, anh có biết họ trói tôi lại rồi dựt nó khỏi tay tôi không, anh có biết tôi gào thét đau khổ sao không. Sau đó họ trói tôi rồi đem giam lỏng trong một biệt thự to tới khi nào chịu lấy chồng thì thả ra. Tôi đã đấu tranh biết bao nhiêu ở trong đầu, tôi chỉ muốn được nhìn con ở xa chứ lúc đó đời tôi cũng coi như xong rồi. Chính anh, đồ đàn ông thất bại, anh cố thêm một chút nữa mọi chuyện đã khác đi nhiều rồi, chính anh là người hại mẹ con tôi chia rời” – Bà nói vừa run và lớn dần giọng

    – “ Ai là người đã nuôi nó, cứt đái máu me, ai hả, một mình tôi nuôi nó lớn bà thì sống trong giàu sang, để cha con tôi nghèo hèn “ – Ông ta đứng lên hét, chỉ tay vào bà ta

    – “ Tôi gửi tiền qua Ông Bà ở đây mỗi tháng anh có biết không, bộ anh nghĩ tự nhiên có tiền cho anh chơi cờ bạc đỉ điếm chắc, anh nuôi anh còn chưa xong nữa, đồ đàn ông thất bại “ – Bà ta cũng nổi điên lên đứng dậy chỉ chỏ ông ta, cô bé đập tay hai cái nói to “ Thôi thôi, đủ rồi, đủ rồi, làm ơn lịch sự dùm, bà mới mất có vài tháng đó” rồi họ mới im đi một chút.

    – “ Bà là người dẫn con vào lớp một, ông cõng con chạy 5km băng ruộng lúc con sốt bang, Bà dạy học chữ rồi mua dụng cụ chỉ dẫn con vẽ mỗi ngày, Ông sửa nhà cửa mỗi khi ba say rượu, con đã lớn lên như vậy đó. Hai người làm được gì mà kể, ba chỉ mới tỉnh táo được tháng gần đây. Còn mẹ, con nói thiệt đừng đổ lỗi đàn bà yếu đuối, do sự hèn nhát và thiếu tình thương mà mẹ mới trốn tránh thôi. Từ nay mẹ không cần gửi tiền nữa, con và ba sống được, dù gì ổng cũng chưa một giây nghĩ đến chuyện vứt bỏ con. Còn nếu mẹ dư tiền quá thì giúp bạn con thi đại học vì ảnh là người tốt, coi như mẹ khỏi đi chùa cúng dường. Còn giờ muốn nói gì, cãi gì thì về nhà mình rồi nói, ba mẹ hợp nhau cái khoảng bất lịch sự la oai oái đó chứ, hèn gì hồi xưa mê nhau phải rồi “

     Nói xong Cô bé đứng lên bưng tôi chạy thẳng ra ống cống, cả ba người cứ đứng như tựa lưng vào đó mà không thốt ra một câu. Cho đến khi ba mẹ Cô bé đi khỏi khu đất, cô mới vươn rộng hai tay, ngã lưng ra sau đặt đầu lên thành cống cũ rồi nói hắc ra thành hơi dài “ Thật như Tôn Ngộ Không được Tam Tạng niệm chú gỡ bùa trên núi đá”, nhẹ đi ngàn cân trong lòng “. Ở đây một bầy chim Sâu bay lại bu kín cả trên mấy cái lưới tìm sâu trên những loại dây leo đã phủ kín và nở hoa chi tiết, chúng làm rung mấy cái chuông nhỏ loại trang trí Noel hôm trước trong buổi chiếu phim ai đó đã treo lên, tiếng chuông kêu dồn dập như một tuổi trẻ dang rộng “ Kleng Kleng Kleng “. Cô bé nhắm mắt xoay qua ôm ông một lúc lâu rồi nói “cảm ơn”, gương mặt cô như giãn ra miệng cười híp mí khi vẫn nhắm nghiền hai mắt. Xong cô buông ông ra, giang hai tay rộng hết mức có thể, rồi vùng chạy thật nhanh về nhà, “ Con chim Én nhỏ đã bắt đầu nhận ra cơn khát nước của mình” ông nhìn theo rồi nói.

  • Tìm lại vụn vỡ đã vương vãi khắp nơi

    Tôi cùng hai ông cháu lên taxi cùng đi về thăm nhà cũ, nơi ông sống khi còn nhỏ. Trên đường đi Thằng nhỏ đột nhiên khều vai ông chỉ qua cửa kính xe vào trong quán nước mía trên đường, thì ra cô gái xinh xắn mặc váy hoa lúc nãy nó thấy đang ngồi chung với thằng móc túi trong quán. Nó quay ra nhìn ông lắc đầu ngao ngán, ông cười rồi xoa đầu nó nói “ Con có chắc đã biết hết toàn bộ câu chuyện không “. Thằng nhỏ đan hai bàn tay để ra sau đầu rồi thả người dài ra băng ghế đáp lời ông “ Khó mà chấp nhận được nhưng có gì đó giống sự cảm thông trong con bật dậy khi nghe ông nói câu đó, con chỉ sợ nó đặt sai chỗ ‘. Ông chau mày có vẻ nghiêm trọng nhìn nó và nói “ Sự cảm thông nếu sinh ra trong con nó sẽ nằm ở đó, chẳng còn chỗ nào khác để mà sai “. Thằng nhỏ im lặng nhìn ra cửa sổ ngó lên trời nhìn những đám mây, còn tôi thiêm thiếp ngủ được một ít.

    Nhà ba mẹ của Ông già nằm trong khuôn viên khá rộng ngay tại con hẻm lớn ở trung tâm thị trấn, nhìn vào là biết ít khi có người ở. Hàng rào bên ngoài có rất nhiều dây leo tôi thấy có Hà Thủ Ô, Lá Giang, Mồng Tơi lá xanh, Vú Bò và một ít Tóc Tiên loài hoa leo đã lâu tôi không thấy. Mỗi cuối tuần ông đều thuê một người họ hàng gần đó quét dọn trong nhà, mỗi tháng lại có người dọn dẹp cắt tỉa sân vườn cho gọn nên dù cũ kỹ nhưng mọi thứ gọn gàng tươm tất, một người hoàn toàn có thể vào ở ngay được. Khoảng sân vườn ở phía trước chiếm gần một phần ba diện tích đất trong đó khoảng chính giữa chiếm một nửa là gạch vỉa hè màu đỏ nhạt. Bên trái được để trống không lát gạch trồng Mai rừng, có một ít Đu Đủ tự mọc cũng ra vài quả, xen trong đó là Riềng và Bồ Ngót không có trật tự cụ thể nào. Bên phải là vườn hoa nhỏ có đường đi ra bên hông nhà, ông kể ngày xưa mẹ ông trồng rau để nhà ăn bên đó, sau ông trồng một hàng cây Mãng Cầu Dai để che bớt nắng chiều, ông chỉ vào một góc vườn hoa kể ngày xưa ở đó có Hòn Non Bộ ông hay chơi với bọn cá bảy màu ở đó. Chếch bên trái khi đi vào trong một chút chỗ đối diện cửa sau nhà bếp là cây Khế và Cóc rất to, bên dưới có nhà kho nhỏ ba ông xây để chứa dụng cụ vì ba ông là người rất thích sửa chữa rồi tự tay làm mọi việc trong nhà. Khu vườn đằng sau nhà chiếm hơn một nửa diện tích đất trồng Mai Tứ Quý và một ít cây ăn trái nay đã rất to khỏe gồm Vú Sữa, Xòai, Mận Lý, Bơ Rừng, Mít và kha khá cây Ổi. Mặt dưới vườn có nhiều Lá Lốt, Đinh Lăng và Huệ Mưa cùng Dừa Cạn, ông chỉ ra góc bên trái cùng của vườn bảo ở đó ngày xưa có hai ngôi mộ của người họ hàng bên mẹ ông, khi bán đất cho ba mẹ thì họ bốc mộ về để thờ phụng. 

    Không gian chính trong nhà hình L với hai phòng ngủ, phía trước và bên hông đều có phần đưa ra rất rộng, theo lời ông thì ngày xưa dùng làm tiệc hoặc tiếp khách, ngày hè có thể kéo đệm và võng ra để ngủ, hiện tại bên ngoài chỉ còn bộ bàn ghế cũ đã sờn màu và gãy một ghế cùng nhiều vết xước mà ông còn nhớ là do một con chó nhỏ ngứa răng cạp chân ghế. Phòng khách ông giữ lại bộ Salon gỗ, bán thờ nhỏ và kệ gỗ lớn chứa vật lưu niệm còn lại. Đi vào trong thì trên đường là kệ sách cũ ông còn đề ở đây nằm đối diện hai phòng ngủ. Kế đến có một khoảng trống còn bộ bàn ăn ở đó, trên bàn là giỏ hoa khô đã đóng nhiều bụi và tơ nhện. Nhà bếp thì trống trải chỉ còn là bếp gas và vài dụng cụ để người dọn dẹp định kỳ có thể tự nấu ăn, nhà về sinh cũng chỉ có chai dầu gội hai chức năng để vừa gội đầu vừa tắm. Ông bảo “ Ngôi nhà cũng như con người, khi dẹp bỏ những thứ không cần thiết nó chỉ còn lại những hoài niệm và ý tứ của người làm ra, người sống cùng người ở lại “. Thằng nhỏ nhìn lên tủ đồ lưu niệm thấy ba bức hình, nó đoán được hai người là ba mẹ ông còn người phụ nữ còn lại không biết nên hỏi ông là ai, ông ngồi xuống Salon tay cầm bức hình lộng kính sạch sẽ kể cho nó nghe về chị của mình.

    – “ Chị ông là bác sĩ ở bệnh viện khá lớn, có cuộc đời êm đềm, có lúc thăng lúc trầm nhưng không biến động gì lớn. Không như ông chị chăm chỉ học tập và năng động, chưa bao giờ thấy chị gặp khó trong các kì thi kể cả sau khi ra trường đi làm. Ngày đó phụ nữ làm nghề y đàn ông ngại làm quen vì sợ với không tới, phần vì ba mẹ cũng ngăn không cho yêu đương nên chị không lấy chồng mà tự sinh con, cũng có lúc khó khăn bận rộn nhưng chú con cũng lớn khôn trở nên giỏi giang như mẹ nó. Chú ấy giờ sống và làm việc ở châu Âu, có tiền đồ danh phận bên đó, công việc hối hả nên từ khi mẹ mất do bệnh bao tử thì nó cũng không về Việt Nam nữa, có đôi khi viết thư gửi quà gửi rượu về biếu. “

    – “ Mối quan hệ của ông và chị thế nào, sao ít nghe ông kể thế ạ “ – Thằng nhỏ mượn hình người chi của ông rồi nhìn hỏi ông.

    – “ Hai chị em ta hay nói chuyện, nhưng không phải tâm giao, luôn có một khoảng cách nào đó ta luôn vạch ra vì ta hiểu những mối bận tâm của ta không phải ai cũng cần đi vào đó, chúng ta chỉ nói về những câu chuyện thật tế cùng nhau đưa ra giải pháp cho một việc cụ thể. Cũng còn đó những kỉ niệm nhưng không nhiều và không mấy khắc sâu lắm, nhưng nói chung là hai chị em ta có một quan hệ tốt, rõ ràng và sạch sẽ, ta cũng thoải mái khi ở bên cạnh cả khi nhỏ lẫn lúc về già. Chị ta ra đi cũng nhanh và thanh thản, bệnh ập đến một tháng rồi mất, không dày vò hành hạ gì, cuối đời có gia đình bên cạnh, con trai ở xa về chăm lo, đủ mãn nguyện rồi. Đôi lúc ta cũng mong sống một đời như vậy, nhưng nhìn lại thì ai cũng toại nguyện dễ dàng thì chắc ý chí của nhân loại sẽ không bị thử thách mà vươn xa hơn.” 

    – “ Ông có kỷ niệm nào đáng nhớ không, về chị ông và chú con ấy “

    – “ Nhớ nhất thì chắc là lúc chú con mới sinh ra, mọi thứ loạn lên cả, người ta bàn ra tán vào đủ chuyện, những ngày ấy mâu thuẫn trong nhà lên đỉnh điểm nên chỉ bị cha mẹ từ mặt tự ra ngoài nuôi con một mình, đến mãi về sau chị mới quay lại thăm nhà lúc mẹ ta sắp qua đời.Nói chung không khí lúc ấy rất ngộp thở nên ta đã quyết định viết tập truyện đồng dao cho thiếu nhi cho chị và cháu đỡ cảm thấy cô quạnh. “

    – “ Nguyên một tập thơ luôn hả ông, sao chưa nghe ông kể bao giờ “ – Ông đáp sau đó: “ Ta viết chơi cho vui thôi, để ta đọc cháu nghe một bài, lúc ấy ta mới bắt đầu viết lách lại.

    Có chú bé nhỏ lon ton

    Đòi dạo xóm khi mẹ còn đang bận

    Không khóc mà chạy lăn săn

    Tím góc khuất trong căn nhà ngói đỏ

    Nơi có một người ngồi đó

    Đang cắm cúi lọ mọ nơi thư bút

    Chẳng bận lòng một chút tiếng tâm thư

    “ Con tự đi qua đây hử”

    Cậu cháu cười mở tủ lấy trời sao

    Chú bé vẽ một ngôi sao

    Xanh hy vọng cậu tô màu năm cánh

    Rồi lại vẽ chiếc bánh tròn

    Như đời người chạy vòng hồi quay lại

    Người đó họa một nhành mai

    Nơi Tết cũ nhà sum vầy nô nức

    Trên nền loang những vết mực

    Tất cả như chực chờ hồi sống lại

    Điệu múa âm vang còn mãi

    Hai người một bút trãi rộng ước mơ

    Ông vừa đọc xong, từ đâu bay đến một con chim nhỏ bằng nắm tay đậu trên cái mai của tôi, hỏi nó thì chẳng trả lời gì mà nhảy lên vai Ông già làm ông cũng hơi ngạc nhiên. Màu lông của nó giống một con chim Sẻ thường thấy, khác ở chỗ là có thêm hai đường lông màu nâu cam ở hai bên hông, trước bụng là chùm lông xanh dương chạy dài và thu hẹp lên tới ngực và cổ, dưới cằm nó có nhúm lông màu trắng. Nó kẹp nhẹ dái tai ông rồi bay đi một đoạn lại đậu xuống như gọi ông theo, chúng tôi đi cùng nó vào trong phòng mà ông kể là phòng ngủ của ba mẹ ông. Đó là hệ tủ gỗ cửa kéo ngang chia nhiều hộc. Vừa mở ra con chim chui tọt vào ngăn sâu nhất bên trái dưới cùng, có lẽ ông đã bỏ quên gì đó khi dọn dẹp nhà năm xưa. Ông thò tay vào lấy ra một túi Tote bằng vải chứa món đồ gì đó bên trong được cuộn tròn và cột dây xơ Dừa đã mục đứt ngay khi lấy ra. Ông cùng chúng tôi ra cái bàn ngoài nhà cho sáng để xem. Mở ra thì trong đó có một cái áo trắng học sinh rất nhiều chữ ký lem nhem vết mực là tên người trên đó, một tấm hình chụp ở trường học hồi ông còn bé và một lá thư tay nhưng trên đó có hai kiểu chữ viết của hai người khác nhau. Ngồi nhìn hồi lâu ông mới nhớ ra đó là ông viết cho chính mình khi về già, còn vài dòng nhỏ ở cuối là nét chữ của ba ông. Ông cho phép Thằng nhỏ đọc dùm mình lá thư cũ.

    Gửi tôi khi về già

    Gửi tôi của những năm sau đó, và cả những năm về già, khi này tôi học lớp 8. Sáng nay tôi đứng trước cổng trường, nghe mấy người bạn mình bàn bạc với nhau về việc thi vào lớp Chuyên nào để sau này định hướng nghề nghiệp thi đại học, tôi tự hỏi họ quên mất mình chỉ còn là những đứa trẻ chưa đủ thời gian để nhìn ngắm thế giới sao, hay đơn giản họ chỉ nói lời của kẻ khác, kẻ tự cho mình là người lớn. Hỡi tôi khi đã lớn, khi đã già, mong ngươi đừng đặt con trẻ vào những thứ nhàm chán ấy của chính mình, lên những đứa trẻ, đó là tội ác còn nặng nề hơn cả Pol Pot mới đọc trong sách lịch sử. Hỡi tôi ơi, hãy để cho tụi con nít được làm những đứa con nít đúng nghĩa, đừng để linh hồn chết quá sớm khi chưa một lần được nở hoa.

     Gửi tôi của những năm sau đó, và cả những năm về già, không biết người có thoải mái không, người có được một gia đình riêng chỉ toàn tiếng nô đùa, thời đại người sống có khác đi không, hy vọng là có. Còn ở hiện giờ, đi đâu cũng toàn những gia đình vụn vỡ và những gia định vụn vỡ giỏi che đậy, chẳng biết họ có còn nhớ mình đã yêu nhau ra sao khi còn trẻ. Không biết họ có thật sự yêu ai như ta hiện đang nhớ thương cô ấy, ta chỉ dám đứng nhìn từ xa vì thực trạng ta làm ta sợ đó là tình yêu thoáng qua, rồi ta cũng sẽ như ba mẹ mình cãi cọ lườm liếc nhau những việc vặt và thất vọng thèm thuồng đồ lên đầu những đứa con thơ cần thời giờ để làm con nít. Hỡi tôi khi đã lớn, khi đã già, người là đàn ông thì phải thương lo cho phụ nữ mình đã hứa hẹn, mong sao người đừng sợ hãi trước tình yêu lớn như ta.

    Gửi tôi của những năm sau đó, và cả những năm về già, người ta đã chặt hàng cây che bóng mát trên đường về nhà mà chẳng một giọt lệ rơi, chẳng một ai thương xót, họ chỉ nói về ai đã tham những chặt cây đi kiếm chát, vậy còn nỗi buồn da diết bên trong thì sao, những sinh mệnh đã miệt mài lặng lẽ che mát cho họ, vậy mà khi chúng chết đi, điều họ nói về là tham nhũng sao. Nó làm ta do dự về sự trưởng thành vô cùng, lớn lên là tàn nhẫn và vô cảm vậy sao, là cạn dòng nước mắt vậy sao, là sự phẫn nộ lấn áp đầu óc vậy sao, đã thế ta xin được làm con nít mãi mãi rồi chết đi như một đứa con nít. Hỡi tôi khi đã lớn, khi đã già, làm ơn hãy làm con nít lâu nhất có thể và trở lại làm con nít nhanh nhất có thể, làm người lớn thì có gì vui đâu kia chứ.

    Gửi tôi của những năm sau đó, và cả những năm về già, sao mọi thứ xung quanh lại ồn ào đến vậy. Tiếng chim đâu rồi mà chỉ còn tiếng bóp còi giận dữ ngoài đường, tiếng xào xạc khi bước lên đám lá khô sao giờ chỉ còn là những lê bước mệt mỏi trên nhựa đường thô ráp, xung quanh ta là một sự hỗn tạp âm thanh hung hãn. Bây giờ ta hiểu câu của ông ngoại “ Im lặng là vàng “ theo một nghĩa khác rồi, ta sẵn sàng trả tiền để thế giới này im lặng dịu dàng hơn. Sao người ta chạy vạy để kiếm vàng rồi dùng vàng đó xây một căn nhà nơi im lặng, sao ngay từ đầu nếu họ không tìm vàng thì tiếng ồn nào có xuất hiện. Hỡi tôi khi đã lớn, khi đã già, hãy tìm cho mình một nơi thanh vắng để sống một cách dữ dội bên trong, mặc kệ họ cười mình là kẻ trốn chạy, chính họ mới là kẻ trốn chạy tĩnh lặng. 

    Gửi tôi của những năm sau đó, và cả những năm về già, sao mọi thứ lại trở nên lòe loẹt đến mức làm ta nhức mắt. Sao mọi thứ lại thành ra thiếu tinh tế và tao nhã, mọi thứ như trở nên nhồi nhét và ai cũng như muốn khè thiên hạ, xin lỗi ta chưa có nhiều vốn từ để nói lên điều mình muốn, nhưng cái đẹp phải được tạo ra trong lò luyện đan khác nghiệt, qua tay nhà luyện kim kiên định và trùi rèn nơi rừng thiêng, chứ không phải vài năm học tập được tung hô rồi nháo nhào tự gọi đó là nghề nghiệp. Hỡi tôi khi đã lớn, khi đã già, hãy kiên nhẫn, kiên định và kiên trung tạo ra cái đẹp, nếu sợ quên thì đặt tên con mình là Kiên cũng được. Mà thôi, làm vậy chẳng khác nào đặt gánh nặng của mình lên vai của một sinh vật còn chưa có mặt trên đời.

    Gửi tôi của tất cả, mở to đôi mắt, dang rộng cánh tay, khép kín cái miệng, và vểnh hai tai lên mà sống như một đứa trẻ và đứa trẻ thêm nhiều lần nữa.

    Bên dưới là dòng chữ của ba ông viết, có lẽ là sau khi phát hiện là thư của ông trong túi vải, ba ông đã rất muốn nói với ông điều gì đó nhưng không thành.

    Xin lỗi con khi còn có thể

    Xin lỗi con, bất cứ khi nào con đọc, đời ta quả thật nhàm chán. Ta chỉ mong sao con có sự ổn định, thứ tận giờ đây ta mới biết là viễn vong, chỉ là những lời hứa mơ hồi của nỗi sợ hãi bên trong ta. Khi trẻ ta cũng lắm hoài bão, ngọn lửa cũng cháy rực như núi lửa. Nhưng rồi giông bão dập tắt chúng một cách tàn bạo, ta không dám tự đổ lỗi cho mình, nên đã bày ra một thứ gọi là hy vọng truyền cho đời sau, để lừa gạt bản thân rồi ghì chặt con trẻ. Xin lỗi con, hãy làm con nít lâu nhất có thể và trở lại làm con nít nhanh nhất có thể.

    Xin lỗi con, bất cứ khi nào con đọc, ta đã quá ồn ào mà gào thét. Thật ra ta đang gào thét với chính mình chứ không nhắm vào con hay mẹ con. Ta là người đàn ông hèn nhát không dám thừa nhận sự yếu ớt của mình, cầm con dao trong tay nhưng ta đã không dám cắt sợi dây ràng buộc mình mà quay lại đâm vào tim những người ta thương mến. Ta đã nghĩ nín nhịn thêm chút nữa rồi mọi thứ sẽ khác, nhưng tiếng hét càng ngày càng to, sợi dây ngày một chặt còn con dao lại lục dần theo năm tháng, ta bất lực gào thét trong im lặng. Xin lỗi con, hãy làm con nít lâu nhất có thể và trở lại làm con nít nhanh nhất có thể.

    Xin lỗi con, bất cứ khi nào con đọc, tình thương của ta bị bào mòn theo năm tháng. Ta như con xe lao xuống dốc mà chưa chuẩn bị sẵn sàng tâm thể, ta bị trọng lực của sự thực dụng kéo xuống ghì đầu xuống đường nhựa cháy nóng, cứ thế ta cứ lao đi. Xung quanh ta là bủa vây những xe đạp mất phanh, cùng nhau lao xuống vực sâu của vô cảm rồi tự gọi đó là hiến dâng, ta dâng hiến con tim mình cho quỷ dữ khi nào không hay, khi nhận ra thì đã không còn quay lại được nữa. Xin lỗi con, hãy làm con nít lâu nhất có thể và trở lại làm con nít nhanh nhất có thể.

    Xin lỗi con, bất cứ khi nào con đọc, ta không hề thất vọng về con như ta nói, mà ta ghen tị. Thật xấu hổ khi một người cha lại tị nạnh với con mình, ta ghen tị vì lòng tốt của con. Ta chán ghét bản thân mình đến mức nếu không tiêu diệt cái tốt trong con, chẳng khác nào ta là kẻ thất bại đáng khinh bỉ. Chính vì suy nghĩ đó mà ta thật sự là người cha đáng khinh bỉ. Lẽ ra ta phải cho con sự ủng hộ, cổ vũ và cả trân trọng chứ không chỉ là tiền và mùi kim loại, những thứ chẳng làm ra nổi một giây thành thản nào trong ta lúc này cả. Xin lỗi con, hãy làm con nít lâu nhất có thể và trở lại làm con nít nhanh nhất có thể.

    Xin lỗi con, bất cứ khi nào con đọc. Xin lỗi con, hãy làm con nít lâu nhất có thể và trở lại làm con nít nhanh nhất có thể. Ta nguyện cầu những ngày cuối đời con sẽ có một đời sống đẹp đẽ và dịu dàng mát lành bên cánh rừng, con sông và đất mẹ. Ta chẳng giúp được gì cho con trên con đường đang đi, ta chỉ là một lão già cô độc chờ ngày được gọi tên, tất cả chỉ như những vụn vỡ đã vương vãi khắp nơi không sao lắp ghép lại để thành bức tranh hoàn chỉnh. Ít ra ta sẽ để lại cho con mãnh rừng xinh tươi ấy, bao năm qua ta đã không động đến nó dù chỉ trong suy nghĩ, vì ta biết con muốn như vậy. Hãy nhận nó và tạo nên cái đẹp dù bất kỳ ở đâu, khi còn trẻ hay đã già, tạo ra cái đẹp để ân xá cho người cha già tội lỗi này. Xin lỗi con, hãy làm con nít lâu nhất có thể và trở lại làm con nít nhanh nhất có thể.

    Là thư dứt, Ông già đứng lên đốt một điếu thuốc rồi đi ra cây Dâu Da đứng hút, con chim kỳ lạ vẫn đứng trên vai ông không rời đi, không nói năng gì với tôi. Tôi và Thằng nhỏ mở cái áo sơ mi trắng học trò nhiều chữ ký ra đọc cùng nhau, những lời chúc nhau của những người bạn xưa, khi ông học lớp 9. Bức hình chắc là ngày bế giảng lớp 6 của ông, đằng sau ghi dòng chữ “ Bế giảng lớp 6 của con trai, mong con khỏe mạnh, MẸ CỦA CON “. 

    Hút xong điếu thuốc ông đi vào ngồi xuống uống một ít nước trong chai nước suối mua khi còn trong chợ rồi ông cầm cái áo và tấm hình lên nhìn một hồi lâu rồi ông kể:

    – “ Trường ông học ngày xưa mỗi khóa chỉ có hai lớp, tổng chỉ chưa bao giờ quá 100 người, tụi ông biết và chơi chung với nhau cả. Ngày xưa đó là trường dành cho con dân lao động ít tiền nên bạn bè ông không ai giàu có gì, đứa nào cũng luộm thuộm đi học tèm lem, ông là gia đình khá giả nhất trong đó rồi. Ai ông cũng chơi cùng vui vẻ thoải mái, mấy đứa mê chơi thì mình không nói chuyện học hành được thì nghe tụi nó chuyện bụi đời cũng vui, con gái cũng có những suy nghĩ khác con traI, đi với nhà nghèo thì uống nước lề đường, với lại nội ngoại ông cũng đâu giàu có gì nên từ nhỏ cũng quen. Thời đó mọi người hiền lắm, đi chơi cũng có nhưng kiểu chỉ chọc ghẹo phá làng phá xóm, khá tí thì đi tụ tập chơi game bắn súng, vậy mà mối quan hệ mọi người rất tốt, tới giờ bọn ông đôi khi vẫn còn liên lạc làm vài ly rượu, thật đáng quý”

    – “ Giờ khác lắm ông ơi, tụi nó có điện thoại nên bạn bè đủ nơi, vô lớp như ngày họp chợ thôi chứ không thân thiết gì. “

    – “ Con mở lòng mình ra thì mới đón được những người đã khép, cả khu phố ai cũng cửa khóa then cái thì buồn lắm, như phố ma ấy. “

    – “ Dạ, mà ông, con chim này là sao, nhìn nó dạn người quá vậy, không sợ người gì luôn. Đã vậy còn dẫn ông vô lấy cái hộp nữa “ – Vừa nói nó vừa chỉ tay về phía con chim

    – “ Rất lâu rồi khi ta học đại học, có lần ta về nhà chơi vài hôm, sáng ra ta đi dạo trong vườn ông bà cố của con, thì thấy trong đống lá khô lột xột. Ông đi vào vén lá ra thì thấy nó đang nằm thở gấp, cánh bị xước gì đó bị rách một đường, kiến bâu suýt chết. Ông mang vào vệ sinh sức dầu Mù U cho nó rồi bỏ vô lồng nghỉ ngơi ăn uống vài hôm. Lúc khỏe lại thả ra lúc ông không có ở nhà, nghe ba ông kể là nó đậu trên vai ông không chịu đi, rồi từ đó nó ở lại đây luôn. Qua bao nhiêu năm hỏi chẳng ai biết nó là loại chim gì, chẳng biết do nó sống lâu hay con này là con cháu gì của con chim hồi xưa ông gặp. Nó cứ lởn vởn khu vực này, hễ ông về là nó đậu lên vai đến khi ông đi khỏi cửa thì bay vào khu vườn này sống. Hàng xóm bảo nó sống ẩn mình lắm, ít khi thấy nên cũng không rõ, nhưng nó sống lâu ở đây mấy người già biết chuyện nên kể lại cho con cháu, nên giờ hễ có mấy người bẫy chim khu này là bị họ đuổi rồi bảo là để có con chim linh thiêng ở đây, ông thì chỉ coi nó như người bạn ngày nào gặp ở rặng Chuối sau nhà. Ông còn viết một bài tặng nó ông còn nhớ rất rõ để ông đọc con nghe.

    Hỡi chú chim non trên cành

    Sao lìa tổ nơi khu vườn thanh vắng

    Khi ngày hè trời oi nắng

    Nhìn quanh quất chẳng ngóng tiếng mẹ đâu

    Có người thức suốt đêm thâu

    Dạo quanh rặng chuối duyên cầu gặp chim

    Rã rời mắt chú lim dim

    Trong giấc mộng ngắn “ mẹ chim đâu rồi “

    Kẻ ấy người ngợm lôi thôi

    Xách lồng xách chậu xách nồi xách thao

    Ngó nhìn hắn vẫy tay chào

    “ Đừng lo con nhé trong rào chút thôi.

    Khi nào hết mệt hết đao thì về “

    Hắn lấy thanh cũi làm kê

    Chim non ngơ ngác tỉ tê điều gì ?

    “ Con cứ ở yên đây đi

    Ra ngoài tụi chó tụi Ki dứt mày

    Nhìn lên tổ quạ này này

    Đầu anh có khác mấy gì tổ chim “

    Chim nhỏ thoáng chốc im lìm

    Có chăng trống vắng người chim một niềm

    Con chim vừa nghe nó vừa kẹp kẹp dái tai của Ông già, còn ông thì cười cười vui vẻ. Thằng nhỏ chống tay lên cằm tỏ vẻ suy tư rồi đột nhiên nó hỏi “ Có một người con luôn tò mò, đó là người em dựng nhà cùng ông, ông chưa bao giờ kể gì nhiều, còn sống hay đã chết vậy ông “

    – “ Còn sống, bọn ta là anh em cô cậu, tức là bên Ngoại của ông. Đó là một con người kiệm lời hơn ta rất nhiều, khỏe mạnh hơn bất kỳ ai ta từng quen biết, lúc ấy mình ông ấy bưng nguyên một cây gỗ to ai cũng lóa mắt, nhìn như Hercules vậy. Số nó khổ lắm, cha mẹ nó không hiểu sao sinh con ra không chăm lo mà báo hại nó không, có những kẻ trên đời đúng là toàn đi phá. Ông con phải đi làm việc lao động chân tay từ khi rất nhỏ, dáng người thấp bé nhưng ý chí thì không thể đo lường, làm việc gì cũng nghiêm túc và phải hoàn thiện mới dừng dù cho mưa gió bất chợt hay mệt cỡ nào đi nữa”

    – “ Rồi sao ông ấy không sống gần mình vậy ông, ông ấy đi đâu và đang sống ra sao “ – Thằng nhỏ hỏi tiếp.

    – “ Mỗi lần cha mẹ anh chị nó gây tai họa mang nợ nó lại phải gánh để trả, ông ấy nói với ông là không thể vượt qua được cảm giác tội lỗi nếu không trả nợ, chứ nếu hắn chỉ lo cho bản thân thì đã giàu lâu rồi. Dù nó không học hành gì đàng hoàng nhưng ham học hỏi, không chấp nhận điều gì mà luôn tự kiểm chứng lại thông qua công việc cụ thể, cộng thêm sức khỏe và nghị lực nên nhiều người thuê nó làm việc lắm. Nhưng mỗi khi nhích lên được thì lại bị gia đình đè xuống lại. Đến một ngày không chịu nổi nữa, nó chào ông tạm biệt rồi đi biệt xứ, sau nó gửi tin về bảo là vào làm cho một trang trại rồi gặp kết hôn cùng một cô gái dân tộc miền núi trên đó, cuộc sống ngày một tốt hơn. Lúc trước anh em ta vài năm cũng có gặp nhau, nhưng giờ lớn tuổi cả nên khó hơn”

    Hai ông cháu nó ngồi kể chuyện ở trường ở lớp thêm một hồi lâu thì đứng dậy thu dọn, đóng cửa ra về. Đúng như ông kể, vừa bước ra khỏi cửa chính thì chú chim kẹp kẹp lỗ mũi ông rồi bay vào trong khu vườn vắng. Lên xe taxi ông còn kể thêm mấy người dọn vườn mỗi khi thấy nó là lại nghe một tiếng chuông nhè nhẹ vọng ra từ trong nhà và trong cả các góc vườn kêu “ Kleng Kleng Kleng “. Hồi đầu họ còn hồi hợp có hơi sợ vì cũng là nhà bỏ hoang lâu năm, nhưng rồi cũng quen dần vì không có sự kiện gì xảy ra. Một lần có người còn mang một cục đá cuội to gấp 10 lần nó sơn màu theo màu lông của nó rồi mang vô đặt ở góc vườn mà khi nãy ông quên mất nên không dẫn đi xem. 

  • Đi vào chợ để hiểu mình

    Chữ chợ của Ông già làm tôi nhớ đến cái ngã ba sông, nơi tôi sống cùng mẹ trước khi chúng tôi dọn về ở bên khe suối gần căn nhà gỗ, đó là cái chợ của cả sinh vật bên dưới mặt nước và con người bên trên. Ngày đó chưa có nhiều chợ búa của loài người, dân cư thì cũng thưa thớt, nên mỗi tuần lễ mười hôm họ lại chèo ghe ở xung quanh đó để họp chợ, hay đúng ra là đổi đó cho nhau. Người đan chiếu đổi gạo với người trồng lúa, người nuôi gà thì đổi trứng lấy mớ rau, với chúng tôi bên dưới thì sợ nhất mấy gã đánh cá họ thường hay đổi nhu yếu phẩm, cũng có mấy người ở xa vào đây bán đồ dùng nhựa mỗi khi nghe tin họp chợ. Những ngày ấy người đồng đúc lắm, chúng tôi phải trốn vào hang, lặn sâu nằm im dưới đáy hoặc lánh đi đâu đó một hôm, mẹ con tôi thì hễ hay tin là đêm hôm trước bò lên bờ tìm bụi cây rậm nào đó sau khi đã gắng ăn thật no bụng. Hôm nào mà mấy gã đánh cờ vớ được mẻ to, thì bên trên rôm rã còn bên dưới lại tĩnh mịch thê lương. Người bên trên thì cười đùa, rôm rả trả giá kì kèo qua lại, để đổi chác những người bạn, người em của chúng tôi, thà họ giảm giọng lại một ít chúng tôi bớt đau lòng. Bên dưới người nhà của những kẻ không may bị mắc lưới khổ sở trong âm thầm, vừa nằm im một chỗ để trốn vừa than khóc cho người nhà, chỉ cách một mặt nước mà phân ly hai nữa rõ rệt. 

    Chúng tôi, những sinh vật dưới lòng sông chưa bao giờ oán trách loài người trong cơn dằn xé ấy, nó đơn giản là sự đan xen mà chúng tôi hiểu rõ hơn họ, thấu tình đạt lý hơn họ. Mẹ tôi kể câu chuyện về những gã đánh cá này làm tôi lúc đó chả biết nên ghét hay tội họ. Chuyện là ngày đó có gã chăn Vịt thuê cho người ta ở ngã ba sông, hắn sống làm thuê cho người ta trong cái chòi gần nơi thả đàn Vịt, rồi tối tối lại đi đánh cá đặt lụp hay cắm câu dọc bờ. Dù nghèo nhưng hắn có cô vợ cũng xinh xắn và một cô con gái nhỏ 2 tuổi chưa biết nói, vợ hắn nghe nói là người đứng núi này trông núi nọ chẳng muốn làm gì mà suốt ngày chê bai trách móc gã chăn Vịt. Chuyện gì đến cũng phải đến, cô ta bỏ gã đi theo ông chủ của trại Vịt để lại cho hắn đứa con nhỏ, hắn trở thành bà mẹ từ lúc ấy. Mẹ kể có một đợt khu này bùng lên dịch sốt xuất huyết, đứa bé gái nhỏ sống nơi sông nước trong căn nhà nhơ nhuốc không bóng đàn bà, nó mắc bệnh rất nặng nên gã phải làm gấp đôi để trả tiền chạy thuốc cho con. Mẹ kể hôm đó trời mưa lâm râm từ khi sáng đến tận khuya, tối đó gã đội đèn ra ngã ba sông thả lưới, khi ấy mẹ tôi phát hiện nên đã hô lên và lùa tụi cá con đi, bà cá Lóc gần đó bình thường là ác mộng của bọn cá nhỏ hơn cũng không phân biệt con mồi hay kẻ đi săn nữa mà cùng mẹ hô hoán rồi xua cho bọn cá chạy đi, đêm hôm ấy gã trở về trắng tay. Vài hôm sau nghe người ta kể hắn đã bỏ đi rồi mang con mình để trước cổng bệnh viện, may sao con bé thoát chết. Mẹ bảo tôi “ Con thấy đó nếu mình nhìn ra toàn bộ sự kiện, dường như hận thù và những suy nghĩ mơ hồ của con sẽ dần tan biến, con sẽ thấy mọi sinh vật vừa đáng thương và vất vả, những cái tình thương lớn vẫn len lỏi không phân biệt kẻ đi săn và người bị săn.”

    Lúc nhỏ mẹ ít khi cho tôi bén mảng đến khi con người họp chợ ở ngã ba sông, đến lớn hơn một xíu tôi cùng thằng Lòng Tong mới lén mẹ đi rình họ mỗi khi họ tụ lại rôm rả trên mặt nước. Không hiểu sao tôi thấy họ đến đây không phải để bán hàng, đúng là họ có kiếm được chút đỉnh, đổi chác được một ít những thứ cần thiết, đặc biệt là những người mới đền vài lần đầu họ rất năng nổ bán buôn. Nhưng hầu hết họ đến đây như một thói quen, để tìm người bầu bạn tâm sự kể chuyện nhà, chuyện làng xóm, nói xấu người hàng xóm hay hơi khoác lác về đứa con mình đi học trên tỉnh. Họ chăm lo cho nhau lắm, chia sẻ chút bánh ăn trưa, ít café cho tỉnh ngủ khi bán ế, ai lên bờ đi vệ sinh mà chỉ có một mình thì họ nhờ người bên cạnh trông nom hàng mà không lấy gì làm do dự. Cũng có cãi vả, cũng tranh nhau lặt vặt nhưng rồi thôi, vì ai cũng nghèo, ai cũng khổ, ai cũng có gánh nặng để vác trên vai trần gầy trơ. Tụi nhỏ cũng thích theo cha mẹ chúng, có đứa nhà xa nhau ít khi gặp, nên mỗi lần nhà chúng đi họp chợ là chúng đi theo để gặp mấy đứa ở khu khác để được chạy nhảy cùng nhau rồi khoe với nhau được điểm 10 môn này môn kia, hay đơn giản là khoe cái áo má nó mới đổi với ít gạo của gia đình một đứa khác.. Chợ trên cạn của loại người thì sao nhỉ, tôi cũng chẳng rõ nữa, chắc tôi sẽ đi cùng họ vài hôm nữa.

    Không thể nói là tôi không háo hức với chuyến đi vào chợ này, chắc là con Rùa già lại hồi xuân vậy, đó là một ngày nắng đẹp hiếm hoi của giữa tháng sáu. Cô gái đến vào buổi sáng rồi tôi cùng cô và hai ông cháu Thằng nhỏ bắt taxi lên chợ huyện. Khu chợ nằm ngay góc ngã 3 đường thay vì là ngã ba sông, phía trước là tòa nhà lớn của xổ số và bên dưới cạnh đó là tiệm vàng, lần đầu trong đời tôi thấy nhiều vàng và người đến vậy, nhưng bầu không khí thì không khác nơi sông nước năm xưa, có chăng là mẹ tôi và bạn bè đã không còn ở đó. Đường đi vào chợ ông nói đã sạch sẽ nhớ lát xi măng, lúc xưa bà nội của ông bán rau trên chợ lúc trời giông bão thì trơn trợt toàn đất đỏ. Chợ có hai đường chính tạo thành hình chữ U với cái đường nhỏ cắt ngang ra đường lộ lớn bên ngoài. Các gian hàng được cung cấp cho một bục xi măng với diện tích khác nhau với giá thuê khác nhau. Mỗi sạp đều có sẵn tấm bảng hiệu ghi tên và màu sắc quy định dựa trên chủng loại hàng hóa họ bán, những loại không rõ chủng loại thì được bảng màu xám, người lần đầu hay ít đi chợ có thể xem bảng quy ước màu sắc ở trước lối vào. Ở giữa lối toàn bộ hình chữ U có một con đường dành riêng cho tiểu thương thồ hàng hóa bằng các loại xe đẩy dùng chung có sẵn ở đó, khách đi chợ không được dùng trục đường này. Ở đây rất ít thấy rác vì luôn có 2 nhân viên vệ sinh túc trực dọn dẹp sáng và chiều, buổi tối sau khi tan chợ thì người của nhân viên vệ sinh đô thị đến dọn lần cuối. Cả chợ chỉ có hai ki-ốt chuyên bán tạp hóa, ông bảo để quá nhiều người bán khó kiểm soát hàng đi vào, những ai có những mặt hàng đặc trưng thì cũng có 2 chỗ riêng, như đặc sản hay quà biếu. Trung tâm chợ là khu ăn uống gồm 8 sạp, 4 sạp ăn sáng, 2 sạp bán đồ ăn cơm và 2 quán đồ ngọt. Có 2 dãy nhà dân sát ranh chợ thì họ tùy ý mở bán riêng cho mình nhưng cũng phải giữ gìn vệ sinh chung và treo bảng hiệu theo màu sắc, ông kể trong đó có quán café ngày trước ông được nội dẫn lên chợ là được uống bạc xỉu nóng ở đó. Ở đây toàn người bán lâu năm nên hầu như ai cũng biết ông, đi đâu họ cũng chào rồi hỏi thăm, thường là câu “ Lâu quá mới thấy bác đi chợ”. Những người già hơn thi lôi ông lại và chia sẻ sự mất mát của ông những tháng qua, có bà già bán gạo đã rơi nước mắt khi kể về Bà lão, người thì cho Thằng nhỏ vài viên kẹo, cho tôi một quả cà chua bi. 

    Bầu không khí thật quá đỗi quen thuộc, chùng tôi đi qua các sạp hàng như lạc vào thế giới khác, Thằng nhỏ thì chú ý và hỏi thăm mấy chỗ bán đồ ăn, Cô gái Hà Nội thì hay dừng lại mân mê rau củ quả còn tôi thì thèm thuồng mấy sạp trái cây. Từ khi bước vào chợ, ngoài việc giới thiệu cho cô về chợ, ông lão gần như không nói hay làm gì, ông gật đầu với những người chào mình, nở nụ cười với những người hỏi thăm, rồi bắt tay hoặc ôm một người chia buồn cùng ông. Chỉ khi đi ngang một sạp rau sống ông mới dừng lại một lúc, có lẽ ông đang nhớ về những kỷ niệm lúc nhỏ, thời mà ông hay lên chợ chơi cùng nội ông bán rau. “ Người trên chợ mà đi thi hát thì không ai lại, họ hát mỗi ngày vì miếng cơm manh áo của những đứa nhỏ “, ông chợt nói một mình như vậy. Đi tham quan một lúc cũng được 2/3 cái chợ, Thằng nhỏ bưng tôi đi đằng trước rẽ trái sang con đường ra thì ông ngăn nó lại bảo quanh lại không nên đi đường đó, ông bảo vào trong quán café ngày nhỏ ông hay uống đi rồi ông kể. Ho đi qua dãy nhà dân sát chợ ghé vào một tiệm cafe nhỏ, quán cũng là không gian sống của chủ nhà là một người bạn của Lão hàng xóm nên cũng có biết ông, ông xin phép lên gác ngồi để quan sát mọi người từ trên cao, ông chủ đồng ý. Quán cafe nằm ngay góc chữ U trục chính đi vào nên lên trên gác vẫn nghe và nhìn được những gì đang diễn ra nhộn nhịp bên dưới. Bên trên có cái gác mái đưa ra tầm nửa mét, ông chủ bảo chủ yếu để trưa có nắng phơi đồ, còn giờ chưa nên chúng tôi ngồi không sao cả. Ở đó ông chủ khoe trí thông minh của mình về việc ông để mấy chậu hoa nhỏ bên dưới đúng chỗ nước nhiễu xuống từ quần áo giặt bằng tay của nhà mình, mà đúng là chậu hoa bên dưới rất tốt nở hoa xum xuê. Ông già uống ly bạc xỉu, Thằng nhỏ thì Pepsi còn Cô gái Hà Nội thì xin một bình trà và vài viên đá lạnh.

    – “ Ủa ông, sao nãy không được đi đường đó vậy ?” – Thằng nhỏ mở lon pepsi đổ vào ly đá để uống rồi đứng lên bước ra nhìn về phía góc đường khi nãy họ quay đầu lại.

    – “ Đoạn sạp đó bán thịt cá, đôi khi có cả Ba Ba và Rùa, đi ngang sẽ làm người bạn này không dễ chịu đâu “ – Ông vừa nói vừa nhìn tôi, điều này làm tôi xúc động vô cùng, thật sự nhìn thấy bọn động vật khác bị nhốt đem bán tôi không dễ chịu gì, dù từ lâu đã hiểu ra và chẳng còn thấy ghét bỏ hay thù hằn gì những người ăn thịt. Thằng nhỏ nghe xong ngắt cho tôi ít bánh bông lan còn cô gái thì xoa đầu tôi rồi cười, sau đó là một khoảng không im lặng vài phút. Tôi chợt nhớ ra trước giờ chẳng mấy khi tôi thấy ông bà ăn thịt cá nhưng ai hỏi thì họ đều phủ nhận và bảo họ không ăn chay, hóa ra đó là một sự tế nhị dành cho một người bạn, một con Rùa già, ăn gì không còn quan trọng nữa mà lại quan trọng vô cùng ở một tầng mức thấu hiểu rất khác.

    – “ Thật sự quá trình sáng tác của con trước giờ chỉ toàn hình dung trong đầu ở một không gian yên tĩnh, khi bước vào đây thật sự rất rối rắm không biết đang nhìn gì, cháu chỉ hiểu tại sao ông lại bảo cháu vào chợ, những dòng tương tác ở đây đan xen nhau chằn chịch đến mức vượt quá mức tri nhận của mình “

    – “ Bên trong lòng sông sinh vật sống dù cho hối hả cách mấy cũng chỉ chảy theo một hướng mà thôi. Cháu biết không, con người họ có thể nói về sự đa dạng phong phú, nhưng khi đối mặt trực diện với vấn đề thật sự họ vẫn luôn đầy định kiến, đó là do họ chỉ thấy mặt nước mà không nhìn thấy dòng chảy, tự nhiên rất tế nhị như một cô gái nho nhã vậy, không dễ để cho một chàng trai săn đón mình dễ gì tìm thấy, cô luôn tạo ra những thử thách như voi chín ngà gà chín cựa của anh ta như một sính lễ được được nhìn thấy cô ấy, nhìn thấy cô gái đẹp, nhìn ngắm sự thật.”

    – “ Ông diễn đạt truyện cổ tích theo một góc độ khác quá “ – Cô gái vừa uống ngụm trà vừa nhìn ra con Ong Ruồi đang đậu trên chậu hoa Lài của chủ quán café.

    – “ Không, chỉ là mọi người nghĩ cô ấy chảnh chọe đanh đá, thật ra cô ấy tinh tế và đầy dụng ý. Bây giờ con thử làm một việc này, con đứng lên chỗ mấy chậu hoa, phóng tầm nhìn ra, con dùng ngón cái và ngón trỏ tạo thành hình tròn hay một hình khép kín nào cũng được, cháu chỉ nhìn vào đó thôi, nhìn trọn vào lỗ trống đó đừng lia ánh nhìn ra ngoài, như cháu đang chụp ảnh loại máy ngày xưa phải nhìn vào một ô vậy. Giờ con lia tới một chỗ cụ thể để nắm bắt một bối cảnh cụ thể rồi con kể về nó cho bác nghe “ – Cả ba đứng lên, Cô gái và Thằng nhỏ làm theo lời ông lia qua lia lại, rồi cả hai dừng lại

    – “ Cháu thấy một ông mặc áo xanh dương đang nghe điện thoại, tay che mồm đang đi ra đằng sau quầy tạp hóa, bà chủ quầy đang dùng quạt tay nhìn theo ra sau, đang lẩm bẩm cái gì đó “ – Cô giữ nguyên tư thế vẫn nhìn theo qua vòng tròn 4 ngón tay của mình.

    – “ Con nghĩ xem chuyện gì đang diễn ra “ – Ông già cười nhếch mép hỏi.

    – “ Dám lão này đang ngoại tình đấy bác ạ, cháu nhìn thấy bà bán bún bên cạnh cũng đang nghe điện thoại, chẳng biết có liên quan không. Nếu họ tắt máy không cùng lúc thì chắc không phải, mà cũng chưa chắc bác ơi, có khi họ dàn cảnh trước không chừng. Mà khoan khoan đã có 2 thanh niên to con đang tiến lại gần, một trong số họ cũng đang nghe điện thoại, người còn lại đang tìm tìm gì đó, hai người họ đứng trước quầy tạp hóa. Ai chà có khi là đòi nợ, cháu nghe nói dân chợ hay chơi đề to lắm, hay lão này đang nghe điện nói dối là không có nhà để trốn nợ bác à. Mà bác ơi cùng không phải, hai thanh niên to con kia họ gọi điện để gặp bạn họ, bạn họ vừa đến nơi, họ vừa chào nhau tắt điện thoại. Ông áo xanh đi lên rồi gần bà chủ quầy tạp hóa rồi bác, ổng còn xoa xoa lưng bã nữa “ – Cô gái chơi một cách hứng thú rồi quay về ghế ngồi vẻ mặt hớn hở, cô uống cạn một ly trà đầy rồi nghe Thằng nhỏ kể.

    – “ Con đang nhìn một cô gái trẻ tầm chị mặc váy hoa màu hồng nhạt pha ít xanh rêu, bạn mắc áo ren màu trắng đội nón cói vành không rộng lắm, bạn mang đôi giày vải màu kem có đường viền xanh dương, bạn đang di chuyển đến chỗ hoa quả, xinh quá trời xinh luôn chị ơi. Cô ấy đang lựa Ổi hay Cóc gì đó có khi đang ốm nghén thèm chua không chừng, kế bên có anh trai nhìn sang trọng đi mua Măng Cụt, Sầu Riêng. Ây da cổ làm rơi mấy trái ổi xuống trúng chân anh kia, cổ cúi xuống nhặt rồi xin lỗi bà chủ bán trái cây, người sang trọng kia đang nhặt phụ cô. Khoan khoan đã có một thằng nhóc nhỏ tuổi đang đi từ phía ngó ngang ngó dọc đứng sau anh kia. Hả cái gì nó móc túi ông ơi, nó móc túi trời đất cơi, ban ngày luôn á. Có khi nào cô này dàn cảnh với thằng nhóc kia không ta, mà xinh xắn kute vậy chắc không phải đâu, có khi tình cờ thôi. Mà anh ăn bận sang trọng kia không phát hiện luôn, quỷ nhỏ kia hay thiệt “ – Nói xong nó quay lại vẻ mặt còn ấm ức như muốn biết thêm chuyện gì đang diễn ra vậy.

    – “ Sao tụi con thấy trò này thế nào ?” – Ông hớp ngụm bạc xỉu rồi hỏi.

    – “ Vui ông ơi, thú vị quá, cháu từng chơi trò đại loại là nhìn 1 người lạ trên đường rồi đoán ra họ như thế nào này nọ, nhưng hầu hết là bịa, còn ở đây do có nhiều sự đan xen nhau, nó làm cháu mở rộng hình dung và diễn tiếp liên tục sự kiện không hồi kết. Đặc biệt mình không nghe được nên càng khơi gợi sự hình dung này “ – Giọng điệu cô trở nên hăng hái hơn từ sáng giờ.

    – “ Con thì bực ông ơi, chưa biết rõ chuyện gì, cứ nghi nghi, nghĩ xấu người ta thì không ổn, mà nghĩ tốt thì giống như mê gái nên bị lú, biết hết toàn bộ sự thật sẽ đỡ ấm ức hơn nhiều “ – Vừa nói xong ông và cô cười vang trên gác nhỏ của quán café. Thằng nhỏ gãi gãi lỗ tai ngượng ngùng.

    – “ Tụi con làm ông nghĩ ra thêm một trò, tụi con chơi cùng ông nhé “ – Hai người kia nghe ông nói vậy thì trở nên háo hức hơn hẳn., dạ lia dạ lịa. Ông nói tiếp: “ Giờ tụi con ra đó ngồi nhắm mắt lại, cố gắng nghe điều gì đó, không nhất thiết là tiếng người, bất kỳ gì nghe thấy, rồi quay ra kể nhau nghe “. Cô và Thằng nhỏ lôi ghế xịch ra ngoài rồi cả hai cùng nhắm mắt lại trong vài phút.

    – “ Con nghe thấy tiếng thắng xe tải loại nhỏ hay chở hàng trái cây này kia, ngay sau đó một vài giây cháu nghe mùi Quýt rất thơm tỏa ra trong không khí, cháu đoán hình như là xe tải chở Quýt bốc hàng xuống thì phải “ – Cô đi ra ngoài nhìn xuống thì chiếc xe đã đi rồi

    – “ Không phải đâu chị, nãy em nghĩ vợ chủ quán café đi chợ hay đâu về kêu ổng mang Quýt lên gác cúng ông địa, sau em còn nghe rất rõ tiếng chân lên gác, hình như chỗ thờ đằng này này, đúng rồi này chị “ – Thằng nhỏ vừa nói vừa đứng dậy và tìm được quả trên bàn thờ.

    – “ À ra là thế “ – Sau khi cô kể xong thì đến thằng nhỏ “ Hình như gần đây có quán phở, con nghe mùi và ai đó giao phở dưới nhà cho người nào đó, nhưng sao một lát lại nghe ai đó bảo làm đổ bể tô phở cãi nhau gì đó không rõ gần đâu, xong có một người khách hay sao ấy bảo “ Con bé nó còn nhỏ, chị mắng nó làm gì nó sợ, tôi đền tiền thay cho nó tô này là được mà “.”

    – “ Không không, hồi mới vào quán cafe đã nghe ông chủ gọi điện kêu ai đó mang phở đến, chỉ còn nhớ ổng xin thêm trứng gà. Dưới này đúng là có quán phở nhưng chắc không ngon hay hợp chủ quán cafe nên ổng gọi chỗ khác, còn vụ bể tô chắc chắn là bên quán gần đây.” – Hai người vừa kể cho nhau nghe xong thì quay ra thấy ông đang lột ăn trái Quýt, hóa ra họ đều nói đúng chỉ sai một chuyện mùi Quýt là từ tay ông mà ra, ông nhìn cười với cả hai.

    – “ Nãy giờ chơi hai trò tụi con nghĩ mình học và áp dụng được gì ?” – Ông bỏ vỏ Quýt vào dưới gốc chậu hoa gần đó.

    – “ Cháu thấy giác quan mình bị có cái ngưỡng bác ạ, mình không thể nằm bắt hết hoặc ít nhất là nó rất khó và đòi hỏi trạng thái tinh thần cao ” 

    – “ Con thì thấy cái gì chưa đủ mình sẽ thấy khó chịu bức rức lắm, phải tìm hiểu đến cùng khi không còn bức rức nữa mới được “ – Thằng nhỏ uống xong ly Pepsi rồi đi ra ngó ra ngoài như tìm lại cô gái mặc váy hoa.

    – “ Tụi con nói đều đúng và thú vị, nhưng mong tụi con nhớ đây là sự thấu hiểu khiến mình tò mò học tập chứ không phải khiến ta trở nên hoài nghi và tọc mạch, có những người hay dùng những câu kiểu “ sao mày biết toàn bộ câu chuyện mà nói” rồi “ mày có biết hết đâu “. Không, quan trọng vẫn là thái độ của mình với thứ này. Khi tụi con chiêm nghiệm nó ngày này qua ngày khác, tụi con sẽ ngày một khiêm tốn, đây là khiêm tốn thật sự cho mình, để mình học và làm việc tử tế hơn. Có kẻ sau khi hiểu ra thì lại dùng nó để mang lại lợi ích cho mình, kiếm tiền hay đạt được quyền lực. Ông chỉ muốn tụi con cẩn thân. Ông kể xong một chuyện rồi mình đi mua ít đồ ăn về ăn trưa, cũng trễ rồi. Tại sao bác nghĩ rằng cháu nên vào chợ, vì sự đan xen có phần hỗn loạn ở chợ sẽ bộc lộ rất rõ con người mình, thâm nhập vào dòng chảy ở chợ sẽ khiến mình thấu hiểu và tỉnh táo đến đâu, hay mình vẫn định kiến, kết luận chụp mũ những hành vi người khác. Bác có nghe bạn mình kể về một người nghệ sĩ, bà ấy hay ra chợ rồi đứng im giữa dòng người qua lại, chỉ đứng im không làm gì thật sự. Bà kể đó là những khoảnh khắc bà nhìn chính mình và những người xung quanh rõ nét nhất, không trật đi đâu và rất trọn vẹn, bác thật sự tin lời bà ấy.”

    – “ Câu chuyện bác kể làm cháu rùng mình luôn, lúc nãy cháu đi trong dòng người bề ngoài có vẻ cháu bình tĩnh, nhưng thật sự có thứ gì đó bên trong cháu đề phòng, hoang mang, đầu thì vo ve không nhìn hay nghe gì rõ ràng, cháu sẽ để ý chuyện này, tất nhiên cháu hiểu cái chợ không hẳn nhất thiết là cái chợ ” – Cô vừa dứt lời thì ông gật đầu hai cái. 

    – “ Có khi sắp tới chị đi chợ nhiều mua đồ ăn cho em và Rùa cũng được mà “ – Thằng nhỏ làm họ có tràn cười sau đó.

    – “ Tự nhiên cháu nghĩ ra một thứ vui lắm mà cũng dễ và làm nhanh, bác chờ cháu đi mua ít dụng cụ rồi quay lại, em đi với chị nhá “ 

    Cô gái nhanh nhẩu đứng dậy và lôi thằng bé đi cùng bỏ lại ông và con Rùa già trên gác cũ. Ông uống cạn ly bạc xỉu rồi xin ông chủ tờ giấy và cây viết bi, ông nhìn ra sạp rau đằng xa, chắc là nơi lúc xưa nội ông bán rau ở đó, và ông viết vài câu tưởng nhớ về những ngày thơ bé của mình.

    Sạp rau còn nhưng người đã mất

    Người đi rồi bóng tắt vào đêm

    Ngày thơ bé trên thềm ngóng nội

    Thúng đội đầu đừng vội nội ơi

    “ Giờ đây khi đầu bạc con mới hiểu phần nào cõi lòng người, đi đâu làm gì cũng một mình cùng thân xác yếu gầy già nua thật chẳng dễ dàng gì, thèm cái bánh in của nội khi tan chợ “

    Một lúc sau Cô gái Hà Nội và Thằng nhỏ quay lại với lỉnh kỉnh đồ, nào là giấy thanh gỗ thông, mấy hộp màu nước, còn có rất nhiều viên bi và bịch kẹo trông rất xịn. Cô giải thích cho ông và chủ quán lúc ấy đang ngồi chơi cùng Ông già, họ đều thấy thú vị và đồng ý để cô bày trò chơi trước quán café.

    Cô đặt tờ giấy trắng rất to xuống đất, dùng thanh gỗ đặt ở một mép ngắn hơn của tờ giấy, cô nhờ thằng nhỏ mở mấy hộp màu nước loại không đắt tiền lắm xuống mép đối diện miếng gỗ. Lúc này mấy người trong quán tò mò đứng dậy đi ra quay xung quanh xem cô đang làm gì. Cô vẽ 4 cái hồng tâm lên thanh gỗ thông rồi mượn cái rổ Tre của chủ quán cafe để đựng bi, cô đặt rổ ở gần dãy hộp màu nước đã mở nắp. Vừa xong thì rất nhiều người trong quán phở, rồi sạp trái cây gần đó cũng quay kín chỗ họ, ông chủ còn bán thêm được vài ly café mang đi. 

    Bày biện xong cô bắt đầu phổ biến trò chơi cho mọi người xung quanh, miệng cô trông cười rất vui vẻ, tôi và Ông già thì ngồi trên gác nhìn xuống. “ Trò này đơn giản thôi ạ, mọi người lấy thoải mái viên bi nào cũng được ở trong rổ, chấm nhanh vào một lọ màu bất kỳ mọi người thích rồi bắn làm sao trúng một trong bốn hồng tâm trên miếng gỗ mà em cháu đang giữ đằng kia, xin lỗi vì em không có tiền nhiều nên mua màu dỏm ạ, quà thị là kẹo xịn hơn một chút cho ai bắn trúng“. Cô vừa dứt lời thì họ cười xì xào “ dễ thương ghê “. Cô bắt đầu chơi thử trước cho mọi người xem, cô chọn màu đen và bắn vào hồng tâm ngoài cùng bên trái, đường đi của viên bị đến hồng tâm và khi dội ra từ miếng gỗ đều để lại vệt sơn trên tờ giấy trắng lớn dưới đất. Vài giọt màu rơi ra khi vừa mới nhún màu vào viên bi, một vệt mực trên tấm gỗ và cả tay cô cũng dính mực đen, tiếc là cô bắn trượt.

    Xung quanh mọi người bàn ra tán vào, có người bảo “ rãnh quá “ nhưng họ vẫn đứng xem, người lại đẩy bạn mình xúi họ chơi, cũng có người đi quanh nhìn nhìn một hồi. Cuối cùng thì hai mẹ con đứa nhỏ tầm 3 tuổi trên tay xách giỏ vừa đi chợ về ghé chơi, người mẹ nhờ ông chủ quán café giữ dùm giỏ xách. Bà mẹ trẻ mặc đồ giản dị nhưng trông chất liệu khá đắt tiền, cô ngồi xuống rồi hướng dẫn cùng chơi với con mình, cô chọn màu xanh dương còn con cô chọn màu đỏ. Đứa bé chơi được một lần thì rất thích, nó thích những vệt màu trên tay, nó dùng chúng vẽ thêm ra trên vệt màu có trước đó, cuối cùng mẹ con họ dù không bắn trúng nhưng được tặng mỗi người viên kẹo, người mẹ còn xin số điện thoại Cô gái Hà Nội vì cho rằng mọi thứ rất thú vị đáng tham khảo thêm cho con cô chơi. Bắt đầu thấy thú vị, một cặp trai gái mặc đồ đôi sọc ngang hải quân cũng xung phong vào chơi, cô gái chọn màu hồng còn anh bạn kia chọn màu xanh chuối. Họ bắn vào giữa thanh gỗ từ hai phía, hai viên bi dội ngược ra đi thành đường vòng cung về hai bên mép dài của tờ giấy, vệt màu tạo ra y hệt hình trái tim nên họ cũng được tặng kẹo trong cái ôm chặt, đám đông hô hào vỗ tay cho cặp tình nhân. Tiếng hò reo không chỉ hoan hô cho đôi bạn trẻ mà còn như cổ động cho người khác tham gia chơi, hết người này đến người khác vào chơi bi màu. Có người trúng có người không, có người màu này người lại màu kia, có người ấm ức vì trượt rồi người lại nhảy cẫng lên khi trúng đích, bầu không khí như một lễ hội náo nhiệt.

    Trò chơi chỉ dừng lại khi vì trí ấy nắng đã gắt hơn, mọi người chào Cô gái Hà Nội và Thằng nhỏ rồi khen về sự thú vị của trò chơi và tiếng cười cô mang lại. Họ dọn dẹp đồ đạc và cuộn tròn tác phẩm công cộng lại rồi lấy chổi quét dọn trước quán café, ông chủ quản bảo hôm nay là ngày bán được nhiều nhất trong tuần qua, ông cười trông vui vẻ nhưng chắc không chỉ vì tiền. Ông già ở gác bước xuống và nói “ thật thú vị, có lẽ cháu đã tạo ra một thứ rất mới mẻ “, vừa dứt lời có một chú chó màu luốc đeo cái chuông cổ kêu “Kleng Kleng Kleng “ ở đâu chạy lại đi vòng quanh chân của ba người, thật ra là chân cô là chính. Thì ra là con chó cô quản thư nên nó nhớ mùi cô. Từ xa cô quản thư tiến lại chào hỏi rồi rủ ông cùng mọi người đi ăn trưa, ông từ chối vì nói rằng phải ghé qua nhà thờ ba mẹ ông, Thằng nhỏ cũng đi cùng ông nên họ tạm biệt hai người phụ nữ rồi ra về, Cô gái Hà Nội không quên cảm ơn ông, chào tạm biệt và nói sẽ đến lấy xe Cub sau. 

  • Không gian hay ý tứ

    Đêm hôm ấy bình thường đến lạ, chỉ có bọn Tinh Linh là làm tôi băn khoăn một tí, chẳng biết chúng đang thấy gì hay ho mà cứ đi loanh quanh ngoài khu đất mà Cô gái Hà Nội cùng chàng trai hàng xóm và tụi con nít dựng hệ trụ cùng lưới đánh cá. Chúng đi theo cái lưới lên tận trên cao, đung đưa cái lưới như đang có gió thổi qua, chúng nhảy qua nhảy lại, leo lên leo xuống, có con bị rớt, con khác chìa tay kéo lên lại. Tò mò dò xét xong, chúng lại đi quanh bên dưới trụ, rồi nhét mấy cái hạt gì đó xuống dưới, chúng đi hết chân trụ này đến chân trụ khác không chừa cái nào. Khi đã xong, chúng lại leo lên đọt trụ Tầm vông ngêu ngao hát mấy khúc hát, vừa hát chúng vừa xoay vòng tròn một chỗ trên cao.  

    Bọn nhỏ vui đùa cùng nhau

    Hai ba bốn năm sáu mọc mau lên nào

    Hai không thấp Sáu chẳng cao

    Chớ tranh công cán ngày nào lớn khôn

    Mướp hương thiên lý đậu rồng chanh dây

    Đừng quên đậu biếc bên này

    Chăm cho mau lớn một ngày ra hoa

    Hóa ra bọn nó đã âm thầm quan sát câu chuyện của chúng tôi, rồi đêm về mang hạt giống ra đó gieo trồng, chẳng biết nên gọi tụi nó là mấy đứa bao đồng hay người tử tế nữa. Để mai xem cây có lên không, Cô gái Hà Nội mà thấy chắc sẽ kinh ngạc lắm. Bọn Tinh Linh luôn có cho mình một không gian riêng và tạo ra những phép màu vô cùng ý tứ dễ mến.

    Những ngày sau đó mây đã dần tan đi, trời đã không còn âm u như gần hai tuần qua, nắng lại lan kháp khu đất có căn nhà gỗ nơi Ông già vẫn đang làm việc miệt mài. Sáng nay ông dậy sớm nhổ ít gừng, thường ông hay nhổ chúng vào cuối mùa mưa khi đất còn chút hơi ẩm để dễ khai thác. Nhưng trong năm qua do căn bệnh của Bà lão gừng dự trữ trong nhà không còn nhiều, những củ sót lại cũng đã nhú mầm xanh, ông nhét chúng lại thay chỗ mấy bụi vừa nhổ. Những ngày mưa kéo dài vẫn còn ở phía trước, mớ gừng này giúp ích rất nhiều để giữ ấm và bổ sung kháng sinh. Ông đang cắt lá mang gừng ra phơi cho héo một chút dễ bảo quản thì thấy hai cha con Thằng nhỏ đằng xa về tới. Người còn hỏi ngay về mấy hệ trụ lưới cá, ông kể cho họ nghe sơ qua về nó và Cô gái Hà Nội. Thằng nhỏ thấy thích thú nên cất đồ xong nó chạy ù ra khu đó xem, còn ba nó thì phụ ông phơi nốt mớ gừng. Lần này anh mang thêm về mấy cái ống hình như trong đó đựng bản vẽ của anh, còn con anh thì mang vài quyển sách về để đọc

    – “ Hai ngày trước, con đi đến phòng trọ thời sinh viên, chỗ cái phòng mà con đã vẽ và sáng tác miệt mài, con vẫn còn trả tiền thuê nó để cất giữ bản vẽ. Con ngồi trên cái bàn hơn chục năm trước, nhìn ra bụi hoa giấy, cô gái năm đó nhà đối diện cũng đã sinh con, con như bị tê dại không còn nhận thức không gian thời gian nữa. Thứ duy nhất con nhớ ra đó là bản vẽ khách sạn đầu tiên và cái nhà gỗ của cha mẹ. Tại sao một thứ đẹp đẽ lại dẫn con người đi hai hướng quá khác biệt “ – Anh vừa tách gừng ra để phơi vừa kể cho cha mình.

    – “ Cái khách sạn đó anh vẽ thật sự là tốt nhất , nhưng anh không nhận thức được rằng anh không sở hữu nó, anh nghĩ rằng đó là kiệt tác của anh. Rốt cuộc anh bị nó sở hữu “

    – “ Sao cha nghĩ nó là tốt nhất “

    – “ Vì lúc đó anh là người tốt nhất, anh có thể quên nhưng tôi vẫn còn nhớ, lúc ấy anh đã dám từ chối chủ đầu tư vì anh ta yêu cầu sử dụng vật liệu hiện đại hơn, còn anh thì chọn gỗ Dừa. Tôi không học hành gì về không gian nhưng hiểu rõ về những khoảng cách trong tâm hồn giữa những con người cần kéo sát lại thì nguồn sáng tạo mới chảy được. Khi khoảng cách này giữa người có nhu cầu và người tạo tác càng gần nhau thì thứ làm ra mới có tính đồng bộ xuyên suốt, tôi chỉ nói đến tính đồng bộ chứ không chắc họ đã giỏi hay xuất sắc. Tôi kể anh nghe câu chuyện về người làm Sushi và trồng lúa không biết anh còn nhớ không, ông trồng lúa được khách sạn thu mua bao tiêu cả ruộng với giá cao, ông ta đã không đồng ý vì còn cần bán cho ông làm Sushi kia nên không đủ sản lượng cho đơn hàng của khách sạn. Vấn đề thật ra không phải ở số lượng, mà ông ta hay tin khách sạn này bao tiêu là do họ muốn những chỗ khác không có loại ngon nhất này nên muốn chặn nguồn cung. Người trồng lúa này đã không chấp nhận nó trên phương diện một con người và ngoài ra là vì nhân cách làm người và cả làm nghề của thợ làm Sushi kia. Người thợ này khi nổi tiếng đã không vì tiền mà mở thêm chi nhánh, ông ta cho rằng sẽ không thể kham được mà vẫn giữ nguyên hương vị sản phẩm. Anh thấy đó, dù tôi không ám chỉ họ xuất sắc, nhưng khi con người ở trạng thái đi tìm sự đồng bộ đồng điệu tâm giao này thì về chữ nghệ họ cũng không thể tầm thường. Người tốt không chắc sẽ giàu hay được công nhận, nhưng thứ tạo ra chắc chắn là tốt nhất của họ, còn được biết đến hay không là một câu chuyện khác “ – Ông già nhai hai lá gừng rồi chấp lấy nước sau khi nói xong.

    – “ Con có nhớ, còn từng kể cho thằng nhỏ nghe. Nhưng dường như mình hay quên hay bị tự thoái hóa chính mình, làm sao để giữ được nó “

    – “ Anh đã đặt sai câu hỏi là làm sao, tâm địa con người không phải đồ vật trong túi mà anh cầm giữ nó và coi là của riêng. Người ta nói trời sinh voi sinh cỏ là có ý riêng sâu hơn cái thứ đang được diễn giải ngoài kia, nó hàm ý con mình sinh ra không phải là của mình, lớn lên cũng không phải do mình, mà nó sẽ dịch chuyển thay đổi trong quá trình sống. Con mình ở đây cũng có một nghĩa sâu hơn, đó còn là nhận thức, nhân cách, tinh thần của chính anh. Vì lẽ đó mà không có gì tệ bằng một kẻ nghĩ mình đã đến nơi và đạt được điều gì đó. Khi đó họ sẽ bắt đầu lười biếng trong việc nhìn lại mọi thứ xung quanh, bên trong lẫn bên ngoài mà dặm chân tại chỗ, khi ấy anh sẽ bị cuộc đời của chính mình tém dò té lăn ra đất “

    – “ Vài ngày qua con nhận ra, muốn có được sự đồng điệu này mình phải đồng bộ với chính mình, nếu bên trong còn tồn tại mâu thuẫn thì sẽ triệt tiêu sự đồng điệu này, vì một người kéo một người đẩy thì không thế tiến lên được, mà luôn ở thế giằng co không dứt “

    – “ Anh nói không sai, nhưng nhắc để anh nhớ, thứ anh gọi là chính mình có thể do xã hội cấy vào cho anh, khiến anh muốn trở thành người nào đó và dẫn anh nghĩ mình là người đó, hãy cẩn trọng “

    – “ Có cách nào để kiểm tra lại một cách thực chất một tác phẩm mình vẽ ra hay viết nên đạt đến sự đồng điệu này, con chưa kể đến chuyện mực độ sâu, và bằng một cách thực chất nào để đưa nó vào trong phân bổ không gian của một công trình thực “ – Họ đã tách xong gừng ra, anh nói xong thì đi xách vài thùng nước để rửa gừng, cha anh thì ngồi nghỉ trên sàn nhà ngó ra vườn.

    – “ Cha không học nên không dám ý kiến, cha chỉ thấy khi ai đó mô tả thứ họ muốn hướng đến thì thật ra cũng có các mức độ, ví dụ họ nói về sự tự do, có người chỉ nói đến tự do khỏi gia đình họ, có đứa nhỏ thì tự do tài chính với cha mẹ. Tức hầu hết những phạm trù sâu này khi con người nói đến phần đông đều có khởi phát của nó, do đâu mà họ cần và muốn hướng đến nó. Ngồi đây cha nghĩ về một ngôi nhà, ví dụ người khách họ bảo về chuyện muốn sự cởi mở, thì ta có thể liên tưởng đến sự nhìn thấy nhau của mọi người trong nhà, có thêm những góc nhìn, hạn chế sự che chắn. Thế nhưng bước này phải đến sau quá trình xác tính lại mức độ thấu hiểu bên trong người nói ra thì sự liên tưởng tiệm cận. Nếu mình thấy đời sống thực của họ khác quá xa điều họ hướng về, chứng tỏ họ là người chưa thật sự hiểu bản thân muốn gì, những người này có làm gì họ cũng không hải lòng, có lẽ họ sẽ được thỏa mãn bởi những kẻ xảo ngôn. Những kẻ thượng lưu mà nhân cách hạ đẳng thì sẽ gặp người xây nhà dùng những thứ ý tưởng thượng lưu ở mức độ hạ đẳng của nó. Muốn nhận ra sắc nét người khác phải nhận thức rõ về mình sâu hơn họ, vì chung quy cốt lõi của con người không khác gì nhau cả. Đào càng sâu khi còn nhìn một người con gái con sẽ biết nên dùng từ Pretty, Nice, Beautiful hay Gorgeous. Còn để nhìn xem những gì làm ra ở mức nào, đứng nhìn lại nó đủ lâu xem còn bổ sung loại bỏ gì không, nếu không còn muốn làm gì với nó nữa thì dừng lại dù cho kẻ khác có yêu cầu gì “

    – “ Đúng là những công trình thời sinh viên con làm luôn có cảm giác đã xong rồi không thêm được nữa “

    – “ Có thể lúc đó con chưa bị những thứ lặt vặt bủa vây, hãy nhớ cả đời con làm vài tác phẩm ở trạng thái đang nói đến là đủ rồi, ý cha là hiện thực hóa. Chứ con phải đạt được nó trong đầu, trên giấy và ở mô hình khi làm bất kỳ công trình nào, đó là cha chưa muốn nói đến sự tràn ra đi vào mọi thứ của cuộc sống hằng ngày. Thôi con đi xe mệt rồi, nghỉ ngơi đi, mắt con buồn ngủ lắm rồi đó “ – Ông già đứng dây đi rửa gừng cho sạch cát rồi mới trải đều ra cái tràn đem phơi.

    – “ Hình như Cô gái làm mấy cái kia ghé kìa cha, đang đứng ngoài kia chơi với nhóc con thì phải. Thôi con đi tắm rồi ngủ xíu, tối qua con dọn phòng tới gần sáng cũng mệt rồi” – Anh vào nhà uống một ly trà rồi mang đồ hai ba con đi cất.

    Đã vài hôm kể từ khi lần cuối Cô gái Hà Nội ghé, có lẽ cô sẽ kinh ngạc lắm vì mấy cái cây bọn Tinh Linh âm thầm trồng. Thằng nhỏ ào chạy vô bưng tôi lại chỗ mấy cái hệ trụ lười cá, vừa chạy nó vừa nói lớn khoe với tôi “ Ê Rùa ngoài này tự nhiên có mấy cây mọc nè “, còn cô thì vẫy tay chào ông già từ đằng xa rồi gật đầu chào.

    Những cái cây mới nảy mầm tươi rói, nhưng Thằng nhỏ nói ở đây năng quá vì đó là khu trống trãi nên nó gợi ý che bớt nắng lại. Họ dùng mấy cái chậu nhựa đen mà ông bà hay dùng để ươm cây, chúng có lỗ thoát nước bên dưới đáy. Họ úp ngược nó xuống che kín cây con lại, rồi dùng mấy thanh Tre nhỏ tầm nữa mét đi xuyên qua lỗ thoát nước cắm thẳng xuống đất, mỗi chậu hai cây để giữ chậu che nắng khỏi bị gió bay. Cuối cùng họ cắt một lỗ rộng trên mặt đáy chậu phía đón nắng buổi sáng, phần còn lại nắng phía Tây họ giữ nguyên để che nắng chiều, rồi cô múc một ít nước dưới ao tưới cho chúng. Hai người ghé qua ngồi nghỉ dưới gốc cây Vú Sữa nằm trên đường đi vào, phía trên lại là cây Chôm Chôm mọc cao vượt qua đã ra một ít quả ửng hườm rớt dưới gốc, cô cười nói “ Nhặt Chôm Chôm dưới gốc Vú Sữa ”.

    – “ Chị cho em tò mò xíu, chị ngoài dạy vẽ hiện tại chị làm gì và muốn làm gì “ – Thằng nhỏ vừa hỏi vừa gỡ vỏ 2 quả Chôm Chôm cho cả hai.

    – “ Hì, làm gì nhỉ, nói thật chị cũng chưa rõ, hồi nhỏ có lần bị bố mắng vì đánh đàn Piano kém, mẹ ôm chị bảo, “ Không sao đâu con, làm người tử tế là được rồi “, thật tình bây giờ chỉ không biết làm một người chơi đàn hay người tử tế cái nào khó hơn nữa” – Cô gỡ cơm của trái Chôm Chôm ra hết rồi ăn một nửa cho tôi một nửa.

    – “ Mà tử tế là gì nhỉ, dạo này em nghe hơi bị nhiều chữ đó” – Nó moi moi đất rồi nhét hạt Chôm Chôm xuống đất.

    – “ Chị cũng không rõ, hay bây giờ mình ngồi nghĩ thử xem. Mỗi người sẽ kể một câu chuyện mình coi là tử tế, người còn lại sẽ chia sẻ suy nghĩ của mình, em thấy thế nào ?”

    – “ Nghe hay đó chị, em kể trước nha. Hôm bữa em đi học thấy có cô bạn kia nhường ghế cho bà già, mọi người đều xì xào khen bạn ấy, chị nghĩ sao ?” – Nó co đầu gối lên và đặt hai tay lên mắt nhìn trời nhớ về một điều tử tế.

    – “ Có khi nào em lên xe mà quá mệt đến nỗi không muốn nhường cho ai không, như có hôm chị vẽ quên ăn, chạy ra mua một hộp cơm về ra ghế đá công ty ngồi ăn, có con chó chạy hoang lại gần xin ăn ngoắc đuôi quá trời, thật sự lúc đó chị chỉ muốn tận hưởng bữa ăn, có thể sau đó còn dư thì cho. Vậy mà bạn chị ngồi gần đó nó vứt cho con chó cục thịt nhỏ rồi đưa ánh nhìn vào chị như một con khốn ích kỷ vô nhân tính vậy, lúc đó thật sự chị đã hình dung ra cảnh ụp hộp cơm vô mặt nó, mà thôi vì đang quá đói, run lên cả tay”

    – “ Trời giọng chị nhỏ nhẹ êm dịu vậy mà dữ kinh ta ơi, tính ra người ta có thể đổi một miếng thịt nhỏ để được làm người tử tế nhỉ. Hừm, theo lời kể của chị thì chắc mình phải lo cho mình trước rồi mới tính chuyện khác được, hoặc là tùy hoàn cảnh. “ – nói xong nó nhảy lên hái 4 trái Chôm Chôm và qua cây Mít gần đó lặt vài trái non bảo là lát vào nhà chấm muối.

    – “ Tới chị kể nha, hồi sinh viên chị ở chung với 5 người nữa, chị có cô bạn lúc nào cũng dọn dẹp phòng cho mọi người, chị thì hay làm việc khuya sáng dậy chạy cái ù lên trường nên góc chị nó hơi lộn xộn. Ngày nào về thấy cổ cũng dọn dùm chị gọn gàng sạch sẽ, nể bã luôn, có thể gọi là tử tế không nhỉ ?” – Cô cầm trái Mít non nhìn qua nhìn lại, sờ nắn nhè nhẹ.

    – “ Cái này em không biết sao chứ em rất bực mình mẹ em, mẹ em cũng y chang vậy, em hay làm mô hình Kirigami chơi ấy, nên dưới sàn hay bày ra, chị chơi trò đó thường để nguyên hiện trạng sẽ nhớ dụng cụ và các mãnh nó ở đâu, không biết người khác sao nhưng em là vậy. Đi học về có lần em lên thấy mẹ dọn sạch, mò gầm giường thì thấy đồ rớt ở dưới, mà em đã dặn nhiều lần rồi đó chứ không phải một thì không nói làm gì “ – Nó tựa lưng vào gốc Vú Sữa nhìn lên tán lá, rồi đưa tay lên lướt qua lướt lại như đang vén Bèo trên mặt ao vậy.

    – “ Ừ chị cũng biết vài người vẽ truyện tranh họ bày ra để nhìn hết tất cả trang truyện đã vẽ trước đó. Vậy chắc mình phải hỏi và xem người ta có cần giúp không nhỉ, tất nhiên trừ trường hợp nguy hiểm đến tính mạng con người thì không được. “ – Cô đứng dậy tựa lưng vào cây Chôm Chôm rồi nhìn xuống con Cuốn Chiếu bò từ từ qua giày mình.

    – “ Chắc vậy quá ta, để em kể thêm một chuyện nữa rồi tới chị. Em mê chó lắm, nên em thấy mấy nhóm nhận chó lạc hay bị bỏ rơi về nuôi họ phải kiên nhẫn và tự tế lắm mới làm lâu dài được, nội mùi hôi lông của cả đám chó thôi đủ mệt rồi, em là em không làm nổi đâu. “

    – “ Chị không có ý gì nha, chỉ là nhớ ra câu chuyện gần nhà chị ngày xưa ở Hà Nội. Gia đình đó cũng mê Chó, nhà không to cũng không nhỏ, cũng có cái sân be bé, có thằng nhóc trạc tuổi em sống cùng mẹ và bà Ngoại vì cha nó mất sớm. Mẹ nó cứ hễ ai có chó đẻ mà kiểu họ nuôi không nổi vì nhiều là xin về nuôi riết rồi một nhà loi nhoi cả hơn chục con. Mọi người ôm ấp rồi ở chung một nhà, thằng nhóc ở nhà nhiều nhất vì mẹ và bà nó bán quán ăn ở ngoài phố, họ thuê mặt bằng bán nem nướng. Nhìn nó cứ xanh xao người cứ rút rút sao ấy nhưng không ai nghĩ nó bệnh gì vì cũng ngoan chẳng nghiện ngập gì, vậy mà tới hồi vỡ lẽ ra nó bị sán chó đi vào tận não không cứu được, chị chẳng biết nói sao luôn ấy “

    – “ Vậy có lẽ phải có cái đầu thì mới làm được việc tử tế, chứ không làm điên rồi mang họa. Lớp em có bạn kia bị liệt chân, đi học thấy khó khăn nhiều lắm, nhưng hỏi ra thì bạn nói vẫn ok, chỉ cần tập tay khỏe là vẫn ổn, nghe hắn nói vậy tự dưng em nhìn hắn khác đi, coi như một người bình thường luôn “ – Thằng nhỏ nói xong thì Cô gái Hà Nội mỉm cười đầu gật gật nhè nhẹ.

    – “ Chị kể thêm một chuyện nữa nha. Chị nghe chị quản thư viện ở đây kể, hồi xưa chỉ làm ở một thư viện chỗ khác, mà ở đó người ta để nhiều sách trinh thám, kinh dị, có một thanh niên kia rất hay đến tìm thể loại ấy đọc, sau này mới phát hiện hắn ám ảnh đến mức nhìn ai cũng như muốn hại và giết mình, nghi ngờ xong phòng vệ bằng cách theo dõi người mà bạn nghi ngờ, kiểu hành động trước cho an toàn ý. May bị phát hiện xóm bị tóm vị tội stalker nên đưa đi điều trị tâm lý một thời gian dài luôn.”

    – “ Chắc tại vậy mà ông nội thường hay cấm tụi em không động đến một số sách của ông rồi bảo là chưa đến lúc đọc. Em nghĩ tử tế giúp người khác mà mình chỉ làm qua loa cho có không ổn, kiểu phải theo dõi xuyên suốt quá trình ấy, mà giờ em thấy thầy cô lo kiếm tiền rồi chỉ tiêu điểm số cao đậu trường này nọ là được, chứ về nhân cách hay tâm tư họ mấy khi quan tâm. Mấy người tư vấn tâm lý học đường thì cũng chỉ nói mấy thứ mà một đứa rành Internet như em tìm đọc dễ ẹc, nhiều xong đâu lại vào đấy. Thà như bà đè đầu quánh em có khi còn tỉnh ra dễ hơn là lời sáo rỗng “

    – “ Gì kia, bà đè em ra đánh á, gì ghê vậy à “ – Cô cười khúc khích rồi hỏi.

    – “ Đại loại là em ghẹo con Rùa, bà nhảy ra quánh em túi bụi, sau em hết dám luôn “ – Cả hai cười ầm lên làm con Cúm Núm giật mình bay lên đằng xa.

    – “ Hay mình vào nhà hỏi ông xem tử tế là gì đi “ – Cô nói khi ăn xong quả Chôm Chôm cuối cùng.

    Thằng nhỏ phụ cô đẩy xe vào trong, còn tôi bị cho vào cái rổ trước đầu xe Cub, thật bực mình tôi tự đi vào nhà được mà, họ nghĩ mình tử tế lắm sao. Ông đang ngồi nghỉ trên bản tam giác sau khi đem Gừng đi phơi xong, cô chào ông lần nữa rồi ngồi xuống ghế. Cô bảo mùi gừng làm cho cô dễ chịu từ đằng xa rồi hỏi lá Gừng để còn làm gì hay sao mà ông chất bỏ đó, ông bảo sẽ nấu lấy nước dùng để rửa tay khi nấu ăn những món có mùi nặng. Thằng nhỏ nhanh miệng hỏi ông về sự từ tế, rồi nói suy nghĩ của nó cùng những câu chuyện mà nó cùng Cô gái Hà Nội kể lúc nãy. Ông hỏi họ ngược lại một câu làm Thằng nhỏ chưng hửng còn cô thì chỉ mỉm cười “ Tụi con nhớ tên những ai bán đồ ăn cho mình không? Làm được vậy là đủ tử tế lắm rồi “. Thằng nhỏ không nói gì rồi xin phép ông đi chơi với mấy đứa nhỏ trong xóm, nó tạm biệt cô bằng mấy quả Mít non rồi mang cho cô ít muối hạt. Cô ngồi kể cho ông nghe về trò chơi hôm trước cô và Chàng trai hàng xóm cùng tụi nhỏ làm hệ trụ lưới ngoài kia, cô hỏi ông có trồng mấy cái cây đó không mà sao lại trùng hợp đúng với trật tự hôm bữa mà mấy đứa nhỏ kể và chọn đến vậy.

    – “ À không, mấy hôm rồi bác không đi ra đó “

    – “ Vậy thì lạ quá bác nhỉ ”

    – “ Kể ra thì cũng lạ nhưng ở đây lâu cháu sẽ thấy được nhiều điều mình hay gọi là ngẫu nhiên hay kì lạ, tinh thần rừng rất tử tế. Mình như vị khách ở tạm đây vài chục năm. “ – Ông già nhếch mép cười như đã biết điều gì đó.

    – “Dạ vâng, Chủ và khách, bác làm cháu nhớ từ nhỏ cháu rất thích các trò chơi tương tác, nhưng lại chỉ thích làm người quản trò nhìn xem họ bộc lộ mọi thứ. Bác nghĩ thế nào về tính chủ khách này trong quá trình mình tạo ra thứ gì đó “

    – “ Đó là ý tứ một chút để mọi thứ trở nên trôi chảy một cách tế nhị, vì cháu vừa là khách cũng là chủ. Bác kể cháu nghe chuyện về cái nhà xưa, bác nhớ năm đó có ghé qua mấy cái nhà vườn ở Huế, họ gọi là vậy. Có cái của người giàu, có cái của người ở mức khá giả trung lưu, thứ thu hút ánh nhìn nhất là tấm bình phong khi vừa bước vào, thật sự người xưa họ tinh tế vô cùng. Bác còn nhớ như in cái cảm giác bước vào đó là mình bị khựng lại vài chục giây, mình không thấy được gì trong nhà nhưng vẫn có cảm giác ai đó đang nhìn ra, điều gì đó khiến cho mình e dè, đó là cảm giác của một vị khách. Sau đó bác nhớ ra khi mình ở nhà của mình mà có ai gọi mình cũng không ra mở cửa ngay mà cũng phải ngó ra ngoài một xíu xem sao, ngoài ra chẳng ai muốn người khác thấy sinh hoạt mọi người trong nhà cả. Chỉ một sự hình dung tỉ mỉ mà giải quyết được rất nhiều thứ, vì vậy mới nói chủ và khách đều bên trong mình, nó là một chỉnh thể thống nhất liền mạch không thể tách rời nên nó mới có thể là nguồn tạo ra bình phong. 

    – “ Thật là thú vị, làm cháu nhớ về cái nhà cổ bên ngoại. Dù cháu chưa bao giờ thoải mái với họ nhưng ngôi nhà cổ làm cháu nhớ mãi. Ấn tượng đầu tiên là mái nhà kéo ra phủ xuống cao độ rất thấp nó cũng che một phần bên trong nhà, nếu đứng ngoài mà mình lúi cúi nhìn vào thì dáng đứng của mình không khác gì lén lút của tên trộm. Bác nói làm cháu nghĩ thêm, nó còn làm ví dụ hàng xóm mình nhìn thấy một kẻ lúi cúi lén nhìn vào thì họ sẽ nghi ngờ và cảnh giác hộ mình ngay. Điều thứ hai mà cháu nhớ là ngay mép cửa bước vào có bậc rất cao, khi đi đến đó nếu là khách phải cúi mặt xuống nhìn để bước vào, sự cúi này nó tự nhiên mà cảm giác cái lễ nghĩa ở một mức rất cao. Bây giờ ngồi nghe về những điều này, cháu lờ mờ nghĩ về chủ và khách này nó nó bên trong mình một cách trọn vẹn, nhưng khi mình làm thứ gì đó mình lại bị đóng một vai nhất định, tức mình là chủ hoặc khách, trong khi mình là cả hai. Hiểu được chuyển này nó sẽ làm nhẹ dần những mâu thuẩn hay dồn nén bên trong, mọi thứ làm ra trở nên vừa phải, không gian không kín cũng không mở toang ra”

    – “ Đúng vậy, hiểu được điều đó không chỉ tốt cho cháu mà còn cho người xung quanh thụ hưởng thứ cháu làm ra, cháu là chủ thì sẽ chẳng dại gì làm cho mình một thứ tệ , còn khi đóng vai khách với chính mình thì ta sẽ đòi hỏi cao hơn ở bản thân để mọi thứ tinh xảo mà vừa vặn. Cháu thấy đó, một ông chủ khoa trương sẽ gặp một người xây cho mình ngôi nhà khoa trương, sự khoa trương chắc chắn sẽ bị những tên trộm dòm ngó vì bọn trộm thường là những kẻ thích khoa trương. Mọi thứ không có bắt đầu nhưng có một sự đồng bộ trong tổng thể sự kiện, khi kẻ chủ khoa trương nhìn ra khi đóng vai một tên trộm, tên chủ này liệu có còn muốn phô trương để bị bọn trộm để ý. Anh ta sẽ có dại dột mà chọn một người xây nhà phô trương, những vật liệu phô trương. Ta không thể ngăn họ phô trương được nhưng hãy cho họ thấy điều đó để khi bi kịch xảy ra họ phải dừng đổ lỗi và biết rằng mình đáng được nhận điều ấy. Hiểu rõ chuyện này cũng giúp cháu tạo ra những thứ mà tạm gọi là nghệ thuật tương tác bầu không khí, những dịch chuyển cụ thể về hành vi thì khó đoán nhưng dòng chảy hướng về đâu thì chủ và khách đều như nhau cả. Hiện tại cháu có thử làm bất kỳ điều gì liên quan chưa, không cần tạo tác cụ thể, phác thảo, hình dung hay mô tả cũng được, nếu không phiền bác muốn xem qua vì bác thật sự thích trò chơi hôm trước và cái hệ trụ lưới ấy. “ – Nói xong ông già đi vào lấy ra cái tệp tài liệu làm từ da khá to giữ một sổ giấy khổ rộng của ông trước giờ.

    – “ Cháu có hình dung, một số phác thảo cháu để ở Hà Nội, vài hôm nữa cháu sẽ làm lại mang qua cho bác xem qua “ – Vừa nói cô vừa nhìn theo cái tệp da của Ông già.

    – “ Không, cháu đừng vẽ lại, hạn chế nhắc lại hay vẽ lại một tạo tác, như đừng bao giờ xem lại bài thơ hay truyện mình viết. Hãy coi nó như một đứa con đã khôn lớn, phải ra đi để thu nạp và va chạm cùng thế giới. Cháu hãy làm những cái mới rồi mang qua chúng ta cùng trò chuyện về nó. Còn đây là vài thứ bác làm lúc xưa, những thứ gần đây đang làm bác chưa cho xem được, những cái này nếu thích cháu mang về xem “ – Ông lấy ra cho cô lướt sơ qua.

    – “ Bác có nghĩ khi cháu xem của bác thì sẽ bị ảnh hưởng không, cháu nghĩ kỹ rồi cháu xin phép bác giúp cháu chọn một thứ bác cho là cháu nên xem, chứ cháu sẽ không xem hết đâu. Có thể một lúc nào đó sẽ khác, nhưng bây giờ cháu có cảm giác mình chưa vững để không bị tác động “ – Cô đẩy mấy bản thảo về phía ông làm ông cười vui sướng.

    – “ Tốt, rất tốt, làm đi. Bác chọn cái này, cháu mang về xem, không xem cũng được “ – Ông cất phần còn lại vào tệp da.

    – “ Cháu muốn hỏi câu cuối cùng trong hôm nay rồi cháu về đi dạy bác nha. Phải đến đâu để mình nhìn thấy và phần nào đó rèn luyện và khai mở khả năng nhìn ra rõ nét các tương tác “

    – “ Vào chợ ”

    Cô gái Hà Nội đứng im lặng vài giây rồi hẹn ông đi cùng cô vào chợ cuối tuần này, ông đồng ý và hẹn thời gian, cô mong ông dẫn theo tôi và Thằng nhỏ, “Chuyện đó phải hỏi tụi nó “ ông trả lời như vậy. Cô đi lên xe ra về, hôm nay cô không dừng lại nhìn hệ trụ lưới nữa mà đi thằng về nhà, có lẽ cô đang háo hức với những hình dung của mình sẽ làm nên đã lạc đi đâu đó một thời gian, nhưng liệu cô có quay lại lành lặn và tràn đầy nhựa sống, hay vùng đất lạc tạm ấy sẽ hút cạn tinh thần một cô gái trẻ. Nắng cũng đã lên cao, ông lấy rơm phủ lên tràn Gừng che bớt nắng trưa, Người con không rõ đã thức khi nào và có nghe cuộc trò chuyện khi nãy không, anh nói với cha mình sẽ đi mua bánh xèo chay và nhờ ông hái rổ rau để ăn, ông gật đầu rồi dặn anh chạy ngang kêu Thằng nhỏ về ăn trưa luôn. 

  • Ngôi nhà nam châm

    Ông già viết xong thì cũng gần khuya, bọn Dế đã bắt đầu ngáp dài ngáp ngắn, ông lấy ra chai rượu rót một ly nhỏ và xuống bếp làm một ít đậu phộng rang muối. Vừa định cạn ly thì đằng ngoài cổng có ánh đèn xe máy đang chạy vào, thì ra đó là Lão hàng xóm lâu rồi chưa thấy ghé. “ Có đứa cháu cho một xị rượu thuốc, tôi qua làm miếng với anh, mấy nay nghe nói nhà có người nên không ghé “, lão nói vậy rồi bước vào nhà đi pha thêm một ít rượu trắng, xong thì bày ra dĩa tàu hũ chiên và tương hột xay trộn đồ chua loại bào thành sợi nhuyễn, còn ông già uống trước một ly đã rót sẵn.

    – “Mấy này tui dọn dẹp nhà cửa, chắc không bán Bon-Sai nữa tập trung tìm hiểu đồ cổ, chung quy tôi cũng chẳng biết gì về việc mình làm, mấy chục năm nhìn lại chẳng giỏi hơn mình khi xưa mà còn già đi yếu hơn? Căn bệnh này giúp tôi nhiều thứ hơn là hại, giờ tôi dọn dẹp rác rưởi cuộc đời mình, tôi cho tụi con nghỉ làm cả rồi, không đuổi chửi gì chỉ là nhận ra những thật chất trong những mối quan hệ xung quanh.” – Lão ăn vài hạt Đậu rồi ngậm một hạt muối chấp chấp trong miệng, xong thì nhấp một nửa ly rượu.

    – “ Tốt cho anh, như trụ trì trong chùa đi quét rác thay cho chú tiểu vậy. Còn mấy cây Bonsai ở đây chắc tôi xin phép trồng luôn, nó về với đất rồi thì không muốn quay lại chậu nữa đâu “

    – “ Ừ tôi còn chẳng nhớ ra tụi nó nữa là, anh cứ để nó ở đó. Tôi đang định xây lại nhà hoặc sửa nhà, đúng ra là muốn thay đổi một xíu “

    – “ Sức khỏe anh thế nào rồi “ – Ông già nhìn lão hỏi.

    – “ À vẫn vậy, đang điều trị theo lộ trình của bác sĩ, thuốc vào cũng mệt lắm, lâu lâu phải nhờ mấy đứa nhỏ quanh đó chạy việc vặt dùm “ – Lão kẹp tàu hũ chiên và ít tương xay đã thấm vào đồ chua ăn cùng nửa ly rượu còn lại.

    – “Vậy anh không nên xây, rất nhiều người ở tuổi mình có dư tiền chẳng biết làm gì đi xây nhà rồi kiệt sức đổ bệnh nghiêm trọng, thường không ai tin thầu thợ cứ đi giám sát nắng nơi khói bụi ồn ào về lăn ra nằm luôn một chỗ trong căn nhà mới toanh thì tích sự gì “ – Ông già đứng dậy đi lấy ổ bánh mì không còn dư ra kẹp tương xay đồ chua rồi nói “ hồi xưa ở trường làng bán món này ngày nào trưa về tôi cũng ăn”.

    – “ Thằng kia còn làm việc thư viện không, có khi thuê nó coi chừng “

    – “ Còn, nhưng năm sau nó thì đại học rồi, để nó ôn, không dễ dàng gì với nó”

    – “ Tôi quên, thói ích kỷ vẫn còn đó, nói lẹ quá rồi” – Họ im lặng một lúc thì Ông già nói thêm “ Thế giới này đang bị vận hành bởi sự buồn chán, họ không tìm ra điều gì đẹp đẻ hay niềm vui sống nên muốn thay đổi, nhưng chỉ là bề nổi “

    – “ Như mấy chị em chán quá nên đổi kiểu tóc “

    – “ Phần nào đó giống, một số người dư dả rủng rỉnh tiền bạc họ bảo rằng họ mua cái này cất nhà kia với lý do đam mê, sở thích rồi hưởng thụ những nhọc công mà họ đã lao động bao năm, chỉ toàn là những lời của sự trốn chạy. Gia đình chẳng cùng tiếng nói, tình yêu không chung lối còn lời nói ra toàn mang mùi kim loại, sự xa cách ngày càng xa trong khi năng lực đi lại thì càng dễ dàng, họ đi xa nhau ngàn năm ánh sáng trong cõi hồn không cách gì quay trở lại. “

    – “ Là vì muộn màng, có những thứ đã quá muộn “ – Lão nhấp thêm một ít rượu rồi quay mặt ra màn đêm trước mặt, cây đèn ngoài đường vào hôm nay không sáng.

    – “ Cũng có lúc muộn thật, nhưng muộn là vì họ đợi đón chuyến tàu quay về nhưng vẫn mang trên mình quá nhiều hành lý, họ chẳng nỡ vứt bỏ món nào, họ coi vật chất bên ngoài là sinh mệnh, là tất thảy những gì họ có. Họ du lịch khắp nơi nhưng vẫn chơi vơi nơi biển vắng, khi ánh nắng dần tan. Xin lỗi vì nhiều lời, dạo này tôi hơi nhạy cảm, nhưng có phải khi anh chỉ cần tháo cái mái che trước nhà, cái mái ở đó 20 năm, anh tự dưng thấy mọi thứ như bừng sáng, như mình được sống lại, tràn đầy năng lượng như làm được mọi thứ không “

    – “ Không sao anh cứ nói, tôi đến đây cũng vì cần nghe tiếng người khi ở một mình trong căn nhà trống, những tiếng vọng mới vài hôm trước tôi còn ghét bỏ, nay nó lại cảm thấy thiếu “

    – “ Chính cái sự thiếu này mà mọi quyết định của chúng ta mới tạm thời, tất cả từ mái tóc mới cho tới căn nhà xa hoa rồi ta sẽ chán, chán vì ngán ngẫm thực tại đang trước mặt, muốn thắt chặt lại tình thâm, nhưng vẫn muốn cầm nắm giữ lại ham muốn dục vọng. Rồi sẽ có ngày mình lại trả tiền cho một cái mái che tự động xịn hơn vì giờ đây sáng quá. “

    – “ Một số người bạn tôi kể, vợ chồng họ cãi nhau chỉ vì một món đồ vật đặt không về chỗ cũ, nhưng sau đó họ lại buồn chán khi chẳng có gì mới, họ luôn đi tìm cảm giác thời trẻ “

    – “ Anh nhìn dĩa tàu hủ chiên này xem, nếu lúc nãy khi chiên xong anh sắp xếp nó theo một trật tự nào đó, anh sẽ thấy thú vị hơn nhiều, hơn trong chính thế giới nội tâm của anh. Nhưng nhìn nhé, tôi xếp theo một hình thù, anh có thấy những khoảng trống hiện ra không. Tinh thần con người không khác lắm, những khoảng trống luôn sinh ra khi mọi thứ được gói ghém trong một phạm vị của hình dung. Tuy nhiên những khoảng trống lúc này anh có làm được gì khác không, nó cứ ở đó, anh dịch chuyển nó thì nó vẫn hiện ra. Vậy rõ ràng có những sự trống trái hiển nhiên, cũng có những trống trãi do mình hỗn loạn mà thành, hoàn toàn có thể thu xếp lại được. Ví như con cái có một con đường riêng, hãy để nó ra đi mà không đòi hỏi gì, nhận lấy khoảng trống của việc làm cha mẹ, để nó ở yên đó. Bây giờ giả sử tôi nhét hạt đậu phộng vào giữa các khoảng trống kia, có phải những miếng đậu hũ sẽ dịch chuyển theo, ngỡ rằng lắp được khoảng trống nhưng lại sinh ra những cái khác và kèm theo sự mất trật tự căn bản của đậu hũ ban đầu, thiệt đơn thiệt kép. Hãy cầu nguyện cho những đứa con, dõi theo chúng, chìa tay ra khi cần rồi lại để chúng tiếp tục đi. Quay lại chuyện cái nhà của anh, hãy trả lời anh đang muốn nấu món gì cho cuộc đời mình, dọn dẹp sạch sẽ bàn ăn cũ bầy hầy dơ bẩn rồi mới bắt đầu nấu một món mới được. Lúc đó khoảng trống sẽ hiện ra chứ không phải được mình tạo nên, nó đến tự nhiên và mình chỉ việc sống cùng nó” – Lão hàng xóm rót thêm cho ông một ly, ông lắc tay bảo tối nay còn làm việc nên thôi, ông uống một ly nước lọc sau khi ăn xong ổ bánh mì.

    – “ Anh nghĩ làm sao để mình có thể giữ được sự lành mành, sáng suốt để đối mặt những khoảng trống một cảnh thản nhiên. “

    – “ Không có thản nhiên cũng không hề là tự nhiên, chỉ có mình mà thôi. Khi mình nhận thức rõ nét những khoảng trống, chúng sẽ dịch chuyển cùng mình, như hạt đậu và miếng đậu hũ vậy, liên tục xảy ra. Khi nhìn thấy được chuyển động này, mình nhìn lại toàn bộ đời sống của mình, sẽ có cách để thu nhỏ khoảng trống này, chúng sẽ nhỏ nhỏ dần nhỏ dần rồi hòa vào chuyển động của tổng thể một cách nhịp nhàng. Chấp nhận chúng để hiểu chúng rồi dần thu nhỏ chúng bằng những vận động hằng ngày của bản thân. Tôi kể chuyện của tôi cho anh nghe, khi bả mất tôi nhìn thấy những khoảng trống lớn hiện ra trước mặt của mọi người quý mến vợ mình và hiển nhiên ở tôi. Tôi đã ngồi im chẳng làm gì cả, để cho nó yên, việc duy nhất sau đó hầu như chỉ là tưởng nhớ. Anh biết khi chúng xuất hiện đột ngột quá nhiều, mà ai cũng chuyển động vì muốn lắp đầy chúng nhanh chóng, thì chúng như những hạt đậu chạy loạn xa khi đậu hũ dần cạn. Nhưng chỉ cần vài hạt đậu bình tâm chấp nhận và chỉ theo dõi, những hạt khác cũng dịu dần lại và một trật tự khác hiện ra “

    – “ Tôi phần nào đó hiểu ý anh, nhưng cho hỏi hồi xưa anh đã muốn xây dựng ngôi nhà như thế này rồi à, a còn muốn làm nó khác đi không “

    – “Khi mới về đây sống tôi đã có hình dung và phác thảo một ngôi nhà nhưng không làm được vì lúc đó chưa có đủ nguyên liệu cũng như tôi và em họ mình cũng không có kỹ năng trong một vài lĩnh vực xây dựng, mà tôi lại không muốn thuê ai vào lúc đó nên chọn xây nhà gỗ để có chỗ trú thân trước. Sau về ở cùng bả cơi nới ra thêm, ở dần thì mến nên tôi không xây lại làm gì, nó tên là Ngôi nhà Nam châm “

    – “ Nghe lạ vậy, anh còn giữ bản vẽ không cho tôi xem chơi “

    Ông già đi vào tìm trong cái hòm gỗ to bản vẽ cũ, phải mất một lúc mới thấy nó ở sâu bên trong một ngăn nhỏ, ông đem ra trải xuống nền nhà vài tờ giấy A3 mà ông đã miêu tả ngôi nhà cho mình khi còn trẻ nhưng chưa bao giờ thành hình. Hai ông già như những đứa trẻ đang nô đùa trong vùng đất của sự bất tận sáng tạo, họ không cần nó có mặt trong thế giới vật chất để thấy hứng thú, ong bắt đầu miêu tả về ngồi nhà cho Lão hàng xóm, tôi cũng ghé lại xem và nghe họ chơi đùa.

    Đó đơn giản là một cái hộp đúng nghĩa đen, bên trong không hề có vách, mái là một tấm kim loại theo ông miêu tả là cách nhiệt và nam châm có thể hút với lực vừa phải. Ở các góc tiếp giáp giữa tường bao quanh và mái sẽ có một hệ vuông góc lấy sáng bằng một loại vật liệu trong suốt, giống tam giác vuông không có cạnh huyền. Vách được làm bằng các trụ và thanh ngang gỗ tạo nên các ô bàn cờ, mỗi ô bàn cờ sẽ là một hệ cửa sổ bằng gỗ, người trong nhà có thể tùy điều kiện bên ngoài và sinh hoạt bên trong mà mở cửa bất kỳ góc nào họ muốn. Người ở trong ngôi nhà sẽ tự phân chia không gian ở cho mình bằng một hệ nam châm và vải treo thả dài từ trên mái nhà xuống sàn nhà, nếu họ muốn có một đường cong thì sử dụng nhiều nam châm hơn để móc vải tạo được độ cong, như cách hình dung về đường tiếp tuyến.

    Những nội thất chính trong nhà như giường, bếp , tủ, bàn đều làm từ đá hoặc gỗ di chuyển được bằng bánh xe có khóa cố định. Nhà vệ sinh và khu sinh hoạt có liên quan tới nước sẽ được đặt bên ngoài thông trực tiếp với khu nhà và được bao quanh bởi hàng cây khép kín, xung quanh khu nhà vệ sinh giống một sân vườn nhỏ được che mái toàn bộ bằng vật liệu trong suốt, khiến trong hoàn cảnh nào mọi người cũng nhìn được bầu trời. Nhà không có cửa chính mà kích cỡ các cửa sổ tạo nên vách sẽ rất to vừa để một người Việt Nam tầm thước đi vào chỉ phải cúi nhẹ người để bước vào, tất cả các cửa sổ bên ngoài đều có đồ chặn cửa nhưng không cần khóa, ông bảo nhà này có khóa cũng vô dụng, quan trọng là bên trong không chứa gì quý giá hơn mạng sống.

    Thiết bị điện trong nhà rất hạn chế và tất cả đều hoạt động theo cơ chế sạc, máy thu năng lượng mặt trời được đặt một góc tiếp giáp giữa nhà chính và khu vệ sinh, có hai bộ lưu điện dự trữ đủ để sử dụng trong 3 ngày. Ngôi nhà không có các thiết bị nóng lạnh ngoài bình nấu nước siêu tốc nên sẽ không quá tốn kém nhiên liệu. Ở giữa nhà là vòi nước dẫn từ bồn nước đặt ngoài khu vệ sinh, vòi nước này có thể rút ngắn nằm sát sàn nhà khi không sử dụng. Còn về sàn nhà thì đó là miếng gạch Tàu nguyên tấm chỉ chừa cái lỗ nhỏ cho vòi lấy nước giữa nhà. Đó là tất cả những miêu tả trong bản thảo năm xưa của ông.

    – “ Từ đâu mà ông nghĩ ra ngôi nhà này, ý của ông là gì khi tạo ra nó ?“ – Lão hàng xóm vừa chăm chú nhìn đi nhìn lại chăm chú.

    – “ Đó là khi tôi còn trẻ, khi tôi chỉ mới nhận ra sự buồn chán của bản thân lệ thuộc vào sự dịch chuyển của không- thời gian, khi chỉ một ánh nắng hay giọt mưa rơi cũng làm nỗi đau thêm dài. Ông biết không, nhà ba mẹ tôi khi nhỏ tôi ở, buổi chiều nóng kinh khủng vì phòng ngủ của gia đình có vách ngang bị hướng tây dội vào. Những ngày hè thật sự là thảm họa, mà ở cái xứ này mùa đông có khi cũng nắng đổ lửa, nên tôi bị ám ảnh với điều đó. Lúc ngồi học bài hay nằm ngủ buổi tối không sao tập trung nổi, chỉ muốn dời cả cái phòng xuống gốc Dâu Da bên mé Đông nhà. Nên khi nghĩ về cái nhà này, tôi muốn nó có thể dịch chuyển được mọi thứ, không chỉ vì nhiệt độ mà còn vì sự buồn chán sâu bên trong mà tôi nhận ra nhưng chưa giải tỏa được. Tất cả những thứ còn lại cũng để thỏa mãn sự dịch chuyển này, cửa sổ, nội thất, đồ điện sạc, vách bằng hệ vải nam châm. “

    – “ Như bây giờ ông nhìn lại, chỗ nào ông thích nhất” – Lão hàng xóm đốt một điếu thuốc rê rồi uống một ngụm rượu nhỏ.

    – “ Có lẽ là sàn nhà và trụ nước ở giữa, ngoài ra nếu cho tôi ở chắc cả ngày tôi ở khu nhà vệ sinh” – Ông già cười nhếch mép.

    – “ Chắc vậy quá, tính ra cái nhà này cũng hợp với mình, tuổi già rồi đâu cần gì nhiều, nếu có bâu không khí quay quần con cháu thì tốt mà hễ ở chung tụi nó không được thì thôi một mình tiết giản chờ đến khi ở trên gọi. Tôi cũng có dư tiền đó nhưng đúng là không dại mà bày ra cho cả đống cả lèng rồi mệt, người ta nói cái của cũng là cục nợ mà. Nhưng tôi không bao giờ vào viện dưỡng lão đâu, như cái nghĩa địa tâm hồn, vợt vờ ghê chết, dù cho là cao cấp gì đi nữa, vào đó nghe như mình bị bắt chẹt mà còn phải trả tiền, hằng ngày phải sống lành mạnh nghe nó mệt, chưa kể mấy màn ca hát sinh hoạt nhóm cười đùa, nghe thôi đã thấy phiền “ – Lão hàng xóm nằm xuống sàn vắt chéo chân nhìn lên cái áo của Bà lão treo trên cột nhà.

    – “ Hên gặp người tử tế nghiêm túc với nghề thì đỡ, nhưng đúng là vào đó chỉ dành cho ai ngồi chờ ngày chết, mà thế giới giò chuyên môn hóa đâm ra về già một số bạn bè tôi chẳng còn biết làm gì, họ gọi là thú chơi này nọ chứ cũng toàn thuê người nếu có tiền. Viện dưỡng lão là biểu hiện rõ nét của một xã hội thiếu gắn kết, người già bọn mình ở quê là đỡ lắm rồi vậy nên còn sức cứ làm việc tùy vào khả năng, không thì cũng làm nhẹ lòng mọi người xung quanh chứ đừng gây thêm buồn bực cho mình, cho người làm gì “

    – “ Ừ giờ nghĩ thấy hôm bữa nổi khùng lên tào lao quá, chắc vài hôm sẽ rũ hai bã với tụi nhỏ đi ăn một bữa, không phải để xin lỗi mà để cho qua, rồi xem còn bên nhau được không, sống một đời giờ cầm điện thoại lên cũng chẳng có mấy ai để gọi, có khi cầm cả buổi rồi quên mất mình cầm lên vì điều gì, tôi nể sức làm việc của ông thật sự, nghe mấy đứa kể sau khi bả mất ông bắt đôi lôi ra mấy việc dang dở ngày xưa làm tiếp, ở một mình giữ gìn sức khỏe có gì gọi cho tụi nó chứ tôi không chắc giúp nổi mình nữa là. À mà dạo này hai ba con nó về đây ở mà hôm nay đâu rồi, tụi nó định ở luôn hay chơi thôi “ – Lão đứng dậy, đứng lên ngồi xuống cho đỡ mỏi chân.

    – “ À tụi nó về nhà trên thành phố làm vài thứ rồi thằng cu lấy ít đồ về học bài, gia đình nó lục đục tôi không tiện xen vào, chỉ khuyên về đây ở cho nhẹ nhàng đầu óc thanh thản một chút rồi hẳn suy nghĩ quyết định, đang rối ren mà tá hỏa làm tùm lum thì loạn càng thêm loạn. Thấy dạo này gương mặt nó giãn ra rồi, cũng nhờ tụi nhỏ ở đây làm nó nhớ lại bản thân của ngày xưa, tôi nghĩ nó sẽ ổn thôi. Tôi cũng ổn ông không cần lo quá, không hẳn là làm việc gì lại, tôi luôn muốn làm đó chứ, nhưng tôi vui vẻ bên rừng và bên vợ mình hơn nên không làm, như có thứ tự ưu tiên vậy, chẳng có gì phải vội, rồi sẽ đến lượt thôi”

    – “ Chắc tôi cũng phải nghĩ ra mấy cái thứ tự này quá, thôi ông làm gì làm đi, tôi về ngủ đây, làm ba bốn ly vậy về ngủ êm rồi, nay bệnh cũng bớt bớt “

    – “ Ừ sống đi, không vui cũng phải tiếp tục “ – Ông già đứng lên tiễn bạn mình rồi dọn dẹp bản vẽ và bàn nhậu.

    Trời tối hôm ấy không trăng không sao, chỉ một màu đen ngòm bao phủ toàn bộ khu đất, còn lại một ánh đèn vàng của một Ông già còn trẻ đang làm việc. Ông bước đi lặng lẽ trên đời nhưng mãnh liệt trong vùng đất tinh thần sau thẳm không đo đếm được, nơi chỉ có ông mới được bước vào, nếu may mắn thì ai đó sẽ được thò đầu vào ghé mắt nhìn quanh thông qua những con chữ, những tạo tác, mô tả của ông. Có lẽ ông chỉ nói đùa về thứ tự ưu tiên, một con người làm gì có chuyện đùng một cái quay trở lại làm việc gì đó như nước vỡ bờ, như sông dâng trào sóng lớn cuồn cuộn chảy về biển. Ông đã làm việc suốt thời gian qua, nhưng là ở nơi không ai nhìn thấy, không ai với tay tới để chạm vào. Cái chết của người phụ nữ ông yêu thương như vết nứt để mọi thứ ông làm rỉ ra đôi chút, như con nước nguồn chảy xuống cho làng mạc loài người chốn hạ lưu.

  • Nghệ thuật trong lao động

    Cô bắt đầu làm quản trò để cùng chơi với tụi nó, cô cầm một tờ giấy trắng rồi gọi đứa nhỏ tuổi nhất lên nói với nó “ Con nhìn tờ giấy này nhé, con viết cho cô những con số 2-3-4-5-6 lên đó bất kỳ đâu không cần thứ tự hay thành hình gì cụ thể, nhưng cô có điều kiện là con cố gắng đừng để mấy con số quá gần hay quá xa nhau, còn xa gần tùy con quyết định, không nhất thiết khoảng cách bằng nhau hay trên một đường nào cả “. Thằng bé nghe lời cô nó viết số lên đó, gương mặt vừa lo không biết mình làm sai hay đúng, vừa háo hức được làm điều ngộ ngộ, con nít thường hay thích được người lớn nhờ vả và đặt câu hỏi cho chúng hơn là ra lệnh. Hồi nhỏ mẹ hay hỏi tôi “ Con làm vậy người khác sẽ cảm thấy thế nào “ , “ Con nghĩ đi vô khu vực đó thì có thể gặp phải chuyện gì “ , “ Con sẽ ra sao nếu người khác làm điều tương tự với mình “

    Cô gái Hà Nội cảm ơn đứa nhỏ rồi tiếp tục trò chơi của mình, Cô cho mấy đứa nhỏ còn lại bốc thăm để nhận về con số cho mình. Tụi nhỏ mở tờ giấy của mình ra rồi xì xà xì xào với nhau, đứa thì không thích số mình nhận, đứa lại mừng rỡ, đứa suy tư dự đoán xem tiếp theo là gì, đứa nhỏ nhất thì la làng đòi được bốc số dù chưa biết để làm gì. Nhốn nháo một hồi cô nói với tụi nhỏ “ Bây giờ tụi con sẽ có cơ hội đổi số bằng cách thuyết phục người cầm số mình thích, cố lấy con số may mắn của mình nhé “. Lại thêm một đợt sóng nhốn nháo, chẳng biết cái chợ này bao giờ mới tan ca. Rốt cuộc đứa số 6 đổi lấy 3, 2 đổi 5, đứa số 4 bực dọc vì nó nói mấy đứa kia chơi kỳ không chịu đổi cho nó. Lúc sau cái chợ cũng tạm lắng, cô bắt đầu hỏi tụi nhỏ “ Bây giờ theo thứ tự tụi con nói cô biết, khi nhắc đến con số trên tay tụi con nghĩ tới điều gì. 

    – “ Nhà con có hai con chó “ – Đứa số 2 giơ tay nhanh đáp, cô gái ghi lại vào giấy

    – “ Xe ô tô cô, có 4 bánh “ – Đứa số 4 chen vào trước bị tụi kia chửi vì chưa tới lượt, nhưng rồi cũng thôi, cô ghi lại.

    – “ Dạ các loại đậu, con thích ngũ cốc “ – Một đứa mũm mĩm nói cả đám cười ầm lên rồi kêu nó mập toàn nghĩ đồ ăn.

    – “ Năm nay em lớp 6 “ – Đứa lớn nhất nói nhỏ nhẹ.

    – “ Ba con là thương bình nên đi nạng, con nghĩ tới 3 chân “ – Cô mỉm cười xoa đầu thằng bé.

    – “ Rồi bây giờ mấy đứa liên kết xem thứ mấy đứa vừa nói làm mấy đứa nghĩ tới loài cây dây leo nào, phải là dây leo nha, không được cây khác, tụi con ở đây chắc rành cây hơn cô mà nhỉ” – Tụi nhỏ lẩm bẩm sau lời cô, tụi nhỏ suy nghĩ hồi lâu trả lời.

    – “ Tụi chó nhà con nó hay nghich hoa Mướp rơi xuống từ giàn che nắng trước nhà “ – Đứa số 2 chỉ tay lên trời như đang chỉ cái giàn Mướp.

    – “ Dạ Đậu Rồng, con thích bánh tráng thịt luộc mắm nêm cuốn nó ngon “ – Thằng nhóc mập bẽn lẽn trả lời, bọn kia cười to hơn lấy tay chọt chọt cái bụng nó.

    – “ Chiều tối ba hay hát Giàn Thiên Lý nên con chọn nó “ – Tụi Kia kêu nhóc nhỏ số 3 hát thử nhưng nó ngại nên lắc đầu lia lịa.

    – “ Xe ô tô nhà tao đậu dưới giàn Chanh Dây nhà trồng nha tụi bây “ – Tụi kia la lên “ kệ mày chứ “ 

    – “ Em ghét màu tím bà cô chủ nhiệm hay mặc áo dài đi dạy, em chọn Đậu Biếc “ 

    – “ Cảm ơn tụi em đã chơi và chia sẻ cùng chị, thực ra trò này không phải chơi để thắng thua, giờ chị nhờ mấy đứa làm dùm chị một việc cuối rồi chị em mình đi uống nước Mía nha. Tụi em tùy vào số mấy em cầm trên tay, vẽ ra một hình có số cạnh tương ứng, không cần đều hay vuông vức gì cứ đúng số cạnh là được. Bạn cầm số 2 vẽ dùm chị 1 đường thẳng nghiêng so với mép giấy là được, lần nữa cảm ơn mấy đứa. “

    Tụi nhỏ loay hoay một hội cũng xong rồi đưa lại cho cô, “ Mấy đứa lên quán tạp hóa bà 5 ăn uống gì gọi đi đợi chị chào ông đã rồi lên nhá, đừng lo chị trả tiền ” cô nói như vậy rồi chào mấy đứa, nhưng tụi nó chưa chịu về nên xin phép ở lại chơi một xíu, bình thường sau khi bà mất tụi nó sợ ông không dám lại nên giờ chắc như được dịp thì ở lại làm phiền con Rùa già này luôn. Lúc ấy trời cũng đã dần về chiều, trời dịu mát dần, Cô gái Hà Nội quyết định ở lại thêm làm cho xong thứ ý tưởng mà cô cùng tụi nhỏ vừa hoàn thành cùng nhau. 

    Đầu tiên cô và anh xác định vị trí mà đứa nhỏ tuổi nhất đã chấm ra trên tờ giấy trắng lúc nãy. Xong cô nhờ anh dựng mấy cây trụ Tre theo một tỷ lệ nhất định tại những điểm này dựa trên những con số và hình vẽ đa giác mà tụi nhỏ đã vẽ, ví dụ tại điểm được xác định là số 4, thì sẽ cắm 4 cọc Tre dựa vào hình vẽ tứ giác của thằng nhóc nghĩ về xe ô tô và Chanh Dây ở trên. Mọi thứ được đo đạc điều chỉnh theo tỷ lệ kỹ lưỡng, hồi đầu cô bảo làm cho tụi nhỏ chơi nên thôi tương đối là ổn rồi, nhưng xong cô nghe anh bảo “ Ông nói với tôi, một lần làm chỉ ở mức ổn thì lần hai lần 3 cũng chỉ ổn, không khá lên được”. Nghe xong cô đứng im một lúc, rồi như được tiếp thêm năng lượng, cô lấy điện thoại ra dùng nó để tính toán đo đạc đàng hoàng xong chấm vị trí và nhờ anh dựng dùm. Không hiểu sao tôi lại nhớ ông bà khi còn trẻ, nhưng vai trò và giới tính được hoán đổi đan xen nhau, tinh thần làm cùng nhau thì y như vậy. Trời mát mẻ nên hai người dựng cũng nhanh, trên cánh đồng cỏ bên dưới là mấy tảng đá quái dị bên cạnh những cây Lồng Mức già lại mọc lên nhưng cây Tầm Vông kỳ lạ. Sau khi kiểm tra độ vững chãi thăng bằng của những cây trụ, cô và anh cùng quây lưới xung quanh chúng nhưng chừa lại một cạnh của đa giác ngoài đường thẳng tại vị trí số 2, tức là hễ tam giác thì quay lưới hai cạnh, ngũ giác thì quay lưới 4 cạnh. Họ dùng kẽm để buộc chặt lưới vào 5-6 chỗ trên trụ để giữ lưới không bị phồng ra vì gió to. Khi xong thì tụi nhỏ chui tọt vào giữa mấy hệ trụ và lưới đó cười đùa cá hát rồi chơi cả đuổi bắt.

    Dựng xong thì trời cũng đã tắt nắng, cô chào tụi nhỏ rồi nói “ Mai mấy đứa tìm giúp cô mấy loại cây mà mấy đứa đã chọn hồi nãy trồng bên dưới cái trụ Tầm Vông ở vị trí số mấy đứa nhận được ấy nhá, cây hoặc hạt giống đều được, cô sẽ tự chăm cho chúng nó bò lên chơi “. Tụi nhỏ chào cô ra về, hai người họ ngồi nghỉ dưới bãi cỏ, anh tò mò hỏi cô.

    – “ Trò này cũng vui ghê, cô cho tôi biết có dụng ý hay nghĩa gì đằng sau không “

    – “ Tôi thật sự muốn xem quá trình tương tác cùng nhau để tạo ra một tác phẩm hoàn chỉnh, thật sự làm tôi vui lắm. Ngoài ra tôi có trò chuyện với ông, tôi thấy con người không có quyền lựa chọn chính xác số mệnh của mình, nhưng trong bản thân số mệnh ấy nếu chúng ta cùng nhau nương theo mà lao động một cách chân tình thì thành quả không còn quan trọng nữa, hay đúng ra thì giá trị của việc làm nằm trên chinh quá trình mà tâm trí rộng mở đã khai phá”

    – “ Như tôi nói, tôi không hiểu hết đâu, nhưng mấy thứ này vậy là xong rồi hả, còn công đoạn nào khác không :”- Anh chỉ tay một vòng về phía mấy cái trụ. 

    – “ Như sự sống vậy, nó không có kết thúc “ – Cô đứng lên phủi bụi cát rồi đi vào nhà gỗ, 

    Ông già đang đọc sách trên bàn tam giác, cô xin ngụm nước trà, ông cười hỏi “ Cháu làm xong rồi chưa, tụi nhỏ có vẻ vui, bác nhìn từ xa thấy mấy đứa nhộn nhịp ghê, cũng lâu rồi chỗ này vắng bóng tiếng cười trẻ con, những âm thanh kì diệu nhất”. Ông gập cuốn sách lại vì thấy cô có điều cần nói.

    – “ Lúc nãy chơi chung tụi nhỏ cháu nghĩ tới chuyện làm việc nhóm ở công ty cháu. Mọi người luôn hô hào về nó, nhưng rốt cuộc họ đều tự bảo vệ mình hoặc tôn mình lên vị trí quan trọng, những kẻ nói về bình đẳng trong nhóm rồi khuyến khích người khác phát biểu lại là những kẻ lắng nghe kém nhất, thậm chí họ cực đoan giả tạo mà còn chụp mũ ai đó có ý kiến hơi khác một chút, tệ hơn là họ liên minh sau lưng để đạt mục đích. Cháu tự hỏi làm sao để có được bầu không khí làm việc nhóm thật sự “

    – “ Bác muốn nói với cháu về gốc rễ của một nhóm là gì, vì như cây cối nếu rễ chắc bám sâu thì mới mong đi qua được giông bão. Nhóm mà hoạt động dựa trên mục đích quá cụ thể sẽ không thể bền vững được, đơn giản vì chỉ có một phần thưởng thì ai cũng dành lấy nó cho riêng mình, nó tạo ra cái mâu thuẫn căn nguyên sâu nhất. Thứ quan trọng đầu tiên để có một nhóm thật sự đó là mức độ nhận thức phải dao động quanh nhau, cái này không liên quan gì đến tri thức hay thông minh đơn thuần mà là quá trình chìm sâu để nhìn thấy cách sự sống vận hành, dễ hiểu hơn là cách họ nhìn đời, nhân sinh quan của họ về những mục đích cao cả, sự khao khát đi về phía anh sáng sự thật, và phải tất bật phụng sự lẽ phải. Ở đây bác không đi sâu thêm vào lẽ phải là gì, bác nghĩ cháu lờ mờ nhận ra điều đó nên dẫn đến những suy tư như hiện tại. Chỉ khi có cùng mức độ nhìn nhận về đời sống, người ta mới phản biện và đóng góp ý kiến mà không lợn cợn cái chủ kiến đi ra từ tham lam, từ cái tôi tồi tệ của họ, của bất kỳ ai. Khi cả nhóm đã có cái trạng thái thấu hiểu này rồi thì sẽ dẫn đến được điều quan trọng thứ hai, chính vì có sự quyết liệt cùng nhau mà họ sẽ tự nâng cao năng lực của mình để thứ được tạo ra tốt hơn, nò như sự tự thúc đẩy lẫn nhau mà không có tranh giành quyền lợi. Ngoài ra chính vì không dính gì đến phần thưởng hay sự phân chia cụ thể mà mọi người sẽ không bị lệ thuộc vào nó, ý kiến sẽ sạch sẽ và có sức nặng cũng như kiến giải sâu sắc hơn về những gì họ làm. Bác xin phép loại bỏ những kẻ cho rằng thời đại này làm sao một nhóm như vậy tồn tại, vì khi họ dùng cụm từ “ thời đại này “ thật ra họ đang nói về chính họ, chính họ không có niềm tin vào nhóm , tệ hơn là mất niềm tin vào cái đẹp đẽ của cuộc đời.”

    – “ Điều bác nói nó xảy ra mọi ngóc ngách hiện giờ ở mọi mức độ và tầng lớp, người giàu họ tinh vi hơn trong việc che đậy vì họ có nguồn lực để tạo ra nhiều mặt nạ, vỏ bọc để lẩn trốn chính họ. Sếp cũ cháu luôn là người biết lắng nghe trong mắt nhân viên, vậy mà đùng một cái đứa con gái tự sát vì áp lực do ổng tạo ra, chuyện xảy ra rồi thì khóc thương cũng chỉ là lần nữa che đậy cho bản thân mà thôi. Vậy làm sao để mình làm cùng nhau được bác.”

    – “ Hãy tìm những người bạn, những người bạn mà cháu thấy vui khi bên cạnh, những người mà cháu chẳng thấy phòng vệ khi nghĩ về họ, dù cho khi làm cùng kết quả ra sao, sự gắn kết sơ khai này sẽ chữa lành mọi thứ, kể cả khi mình nhìn nhầm về họ thì mình vẫn còn lại nhân tính không bị sứt mẻ. Khi nhân tính còn, thì không sợ mất gì cả. Tất cả những thứ bác nói ở trên về nhóm chỉ là thực trạng, là the fact chứ không phải sự thật, the truth. Sự thật là khi chúng ta sống với sự gắn kết tình cảm thân thiết sâu lắng, chuyện gì mình cũng làm được mà còn làm tốt”

    – “ Sự gắn kết này tại sao hiện giờ lại lỏng lẽo hơn xưa vậy bác, ngày trước tình huynh đệ keo sơn, nghĩa vợ chồng trăm năm bền chặt, ngay cả sự trung thành chủ tớ xưa kia cũng là cái gì đó đẹp một cách rực rỡ, người ta chê cổ lỗ sĩ vậy mà thời đại này anh em giết nhau trong oán hận, vợ chồng nguyền rủa nhau trong uất hận còn nhân viên thì cay nghiến nói xấu sếp mình sau lưng “

    – “ Bác nghĩ thời nào cũng có ghen tuông, có hờn ghen và ganh tị, nhưng đúng là hiện giờ tất cả nặng nề đến lạ thường. Hiện tại bác có 3 nghi vấn, chỉ là nỗi suy tư của lão nông già cần được kiểm chứng mong cháu đừng coi đó là lời khuyên. Đầu tiên thời đại mình dữ liệu tràn lan và dễ tiếp cận, dường như sự tràn lan này là vô giới hạn, nhưng năng lực lưu giữ và xử lý con người là hạn chế dù cho đó là thiên tài. Điều này dẫn đến con người có quá nhiều luồng tư tưởng luôn đối chọi nhau liên tục trong đầu, làm họ trở nên rất bất thưởng, họ không còn biết đâu là suy nghĩ căn bản mà họ hướng tới, hầu hết đều chỉ nói qua loa mà chưa tri nhận trực quan nhất. Sự bất thường này càng hỗn loạn trong quá trình tương tác với nhau nên dễ sinh ra mâu thuẫn. Điều thứ hai là liên lạc cũng như vận tải phát triển, con người nói chuyện qua di động nhiều đến mức mà khao khát được bên cạnh nhau cũng suy giảm đáng kể, như ngày xưa họ viết thư tay cho nhau nên trông ngóng chờ đợi, vô hình nó tạo nên liên kết bền vững hơn. Tương tự với sự di chuyển, đi và đến quá dễ làm con người không còn băn khoăn về việc đi đến đâu đó cùng ai đó hay không, ngày trước sự do dự khiến người ta tiêu hóa rất vững chắc mối quan hệ với nhau. Cuối cùng bác nghĩ thực tế nhất là hóa chất, thật sự đây là vấn nạn mà người ta chỉ nghĩ nó ảnh hưởng tới thể chất, nhưng thật sự những biến đổi tinh thần là thấy rõ, như cháu ăn một trái cây lành mạnh cháu có thể vui cả ngày, và khi vui con người sẽ hiền và sáng suốt hơn. Nói hóa chất không chỉ là ma túy hay thực phẩm, mà còn nhiều thứ khác, như mỹ phẩm, sóng điện từ, và cả sự ồn ào của động cơ. Bác không muốn chê trách mọi người, bác lại còn thật sự thương cảm cho người bị những thứ này bủa vây, như sự chồng chất không thể tháo gỡ nếu người đó không đủ quyết tâm và ý chí mong muốn được tốt hơn, tâm thân lành lặn.”

    – “ Bác biết không, nếu nhắm mắt nghe bác nói, đôi khi họ nghĩ bác là nhà khoa học, có lúc như nhà sư, thoáng chốc lại ra triết gia “

    – “ Bác thật sự là một ông nông dân, kể lại chuyện mắt thấy tai nghe mà thôi “

    – “ Cháu hiểu, cũng đã tối cháu xin phép về, hôm khác cháu ghé trồng mấy cái cây dây leo cho nó leo trên mấy trụ lưới đằng kia, bác cho phép cháu đôi khi ghé qua chăm sóc bọn chúng “

    Cô đứng dậy chào ông, ngồi xuống rờ đâu tôi và nói “ Chào mày tao về nhá, chắc sắp tới mày sẽ thấy cái mặt mốc này thường xuyên đấy “. Cô lên xe rồi ra về, chạy đến chỗ mấy cái trụ giàn dây leo cô dừng xe, đi vào bước qua bước lại, chui tọt vào khoảng trống giữa các đa giác rồi cô đốt một cây nhang hay cô gọi là nén hương cho ông Phật Di Lặc ở giữa khu đất. Xá lạy xong quay lên xe, cô ngoái nhìn rồi vẫy tay chào ông già lần nữa mới ra về, màn đêm lại buông nơi cánh rừng có căn nhà gỗ.

    Sau khi Cô gái Hà Nội về, Ông già và tôi ra ngoài cây Thị cùng ăn Khoai Lang trắng luộc Lão hàng xóm gửi cho còn sót lại, mấy ngày ở một mình sau khi bà mất ông chỉ ăn qua loa như vậy, có khi còn quên bỏ bữa khi nhớ ra thì tay chân run lên hết cả. Bóng tối bao trùm toàn bộ khu đất, cũng đã vài tuần rồi căn nhà gỗ không có một phút nào tĩnh mịt như hôm nay, Ông già chỉ chừa lại 1 bóng đèn bàn nhỏ trong nhà và bóng đèn vàng ở giữa con đường đi vào, trời hôm ấy sao giăng kín lối, những con người đã xa trên đó như nhìn xuống nguyện cầu cho những kẻ bên dưới, dù muốn dù không họ vẫn sống tiếp vì sống là sứ mệnh duy nhất chân thật của con người, tự thân sự sống không cần mang bất kỳ mục đích hay giá trị nào cả. 

    Bữa ăn của Ông già không còn vợ và con Rùa già mồ côi kết thúc chóng vánh như sinh vật trong sự vô chừng của bao la, Ông già ngồi vào bàn làm việc, hôm nay ông nhờ tôi ở lại làm khán giả cho những dòng tạc chữ của mình. Ông đặt tôi lên bàn quay về phía cuốn sổ tay có ghi con số 68 được vẽ tay ở ngoài bìa không rõ ý nghĩa gì. “ Khi nào muốn về suối thì cứ đi, còn không ở chơi với tao hôm nay”, ông nhìn tôi rồi cất bút viết. 

    Sống vì những người ở lại và cũng sống vì những người ra đi, thân phận con người thật éo le kẹp giữa sự vô định của sống và chết, ta có đang nhớ về ngày chết đi và dần quên bầu trời ngày ta đến. Mọi thứ như đan xen vào nhau một cách mềm mại, dữ dội mà đằm thắm làm sao, già khi còn trẻ rồi lại hồi xuân khi nắng đã tắt trên đỉnh núi tuyết, tất cả đều thông qua cái chết và sự mất mát. Khoảng trống ở khắp mọi ngóc ngách, mọi cấp độ của sự hiện tồn nơi chính ta, lãng du bất định. Ta nhận thức rõ sự thủng lỗ chỗ bên trong tâm hồn mình, kẻ khác cố lấp đầy khi trên người hắn còn loang lỗ, dòng máu chảy tràn ra trên còn đường về lại cõi hồn. Đêm tối không biết nói dối, lòng ta cũng không vì nó chứa đầy bóng đêm, một nghiên mực Thạch Sanh chảy tràn vào trong cõi hồn. Chảy vào rồi chảy ra, không còn là mực, không còn là máu, là vô hình không một ý nghĩa.

    Lũ ác quỷ thần thông xảo nguyệt tôn thờ thần ánh sáng, không phải vì chúng muốn quay đầu, chúng mua chuộc những vị thần để dễ bề hành sự. Hỡi thần ánh sáng ngươi thật đáng thương mà cũng tội nghiệp vô cùng, bị gọi tên cả ngày bởi bầy quỷ dữ, sự chịu đựng ấy ta không dám nghĩ đến. Hay phong thánh cho chúng, phong thần cho chúng, phong làm người tốt để chúng im lặng, cho thế gian được tựa lưng thở phào nhẹ nhõm dù chỉ một chốc lát. Cứ để chúng bay lượn trên trời cao, được tung hô, được ngắm nhìn trong cái bỉ môi của ta, một con người đơn vị. Chúng cố tìm đến ta để trả nợ, nợ của cái bĩ môi, nhưng làm sao chúng tìm ra được khi ta đang cưỡi trên lưng chúng, đi vòng quanh nhân gian để tìm những vị thần về hưu, những ánh sáng tạm gói cất chờ ngày bừng lên và không bao giờ tắt nữa. 

    Ta không tìm thấy vị thần nào nữa cả, kia là làng quê ta, mái nhà mẹ ta đang lâm bồn, cái đầu đỏ hỏn dần trườn ra ngoài, đó là ta, sao ta lại khóc, thì ra ta đã thấy ta quay về tàn tạ, nên khóc thương cho chính mình. Kìa, cái ôm đã mất, cái hôn đã mất, cái bầu không khí tan đi vào sự phẫn nộ, bủa lấy ta khi thơ, khi trẻ rồi cả khi bạc đầu. Dù sao ta đã về nhà.

    Khoảng trống

    Trên đỉnh núi cao tuyết vắng lặng

    Dấu chân người văng vẳng bên tai

    Theo tiếng hát bồng lai tiên cảnh

    Mà giờ mình một mảnh bơ vơ

    Máu nhuộm đỏ hồn thơ cõi mộng

    Ngước lên nhìn thòng lọng treo cao

    Nghiên mực trống làm sao đầy lại

    Cưỡi quỷ tìm một mái nhà xưa

    Quê ta đó còn chưa tắt nắng

    Người chưa sầu đen trắng thị phi

    Hồn thi sĩ mấy khi ngon giấc

    Vạn nỗi niềm xin cất vào đêm

  • Vị khách lạ gặp lại người quen

    Ông già ngồi đó một lúc nữa đến khi lửa tắt thì mới đi vào nhà ngủ. Sáng hôm sau khi ăn sáng cùng nhau xong, hai ba con Thằng nhỏ đi bắt xe về thành phố, vừa đi được một lúc thì cô gái Hà Nội trên chiếc xe Cub 50 một mình đi vào. Cô mặc áo sơ mi rộng dài tay sọc dọc màu cà phê chen lẫn màu xám có nhiều vết màu vẽ dính trên đó cùng chiếc quần tây màu đen. Cô cột tóc cao bằng dây chuối khô và mang đôi dép quân đội mới mua, có vẻ cô đã nhớ lời ông dặn lần trước khi ra về. Ông già mời cô ngồi xuống sàn nhà chỗ cái trụ đá tôi hay bị rơi hổng cẳng xuống đó, ông bày mặt bàn mo Cau và ít trà lá Vối cùng ít khoai lang trắng luộc. Cô bảo lâu rồi không được ăn loại khoai này, bây giờ người ta toàn bán loại khoai mật vỏ nâu đỏ ruột vàng, ông gật đầu cười rồi bảo của Lão hàng xóm mới mang qua cho.

    – “ Dạ hôm trước trà hoa Cúc nhà bác ngon quá hôm nay cháu mang ít bánh đậu xanh Hải Dương sang ăn. Mẹ cháu bảo ghé nhà ai cũng phải mang quà, không ít thì nhiều. “ – Cô mở hai cái bánh ra, bên trong màu vàng thật bắt mắt và mùi thơm lừng.

    – “ Hồi nhỏ tôi có ông dượng quê ở đó, mỗi lần sang nhà ổng thích lắm vì được ăn món này. Cô cho tôi xin phép gọi cô là cháu xưng bác có được không. “ – Ông cho tôi 3 cái phần của mình.

    – “ À vâng, cháu còn ghé đây dài dài mà “ – Cô gái Hà Nội vẫn còn ngạc nhiên với sự hiện diện cũng như sự đối đãi của mọi người với tôi.

    – “ Hai bố con nhà nó lên Thành phố lấy đồ đạc, cô cứ tự nhiên trò chuyện.” – Ông rót cho cô một ly trà rồi phủi vụn bánh sang một góc.

    – “ Không khí cảnh vật ở đây như khiến người ta mở lòng ra hơn vậy bác. Hôm trước hai đứa nhỏ có cho cháu xem mấy quyển sổ bác viết, cháu thật sự kinh ngạc, có những thứ cháu cũng đang quan tâm muốn tìm hiểu sâu hơn “ – Cô đưa mắt nhìn quanh một vòng cả khu nhà. 

    – “ Xin lỗi nếu làm cháu cụt hứng, mấy thứ cháu đang tìm cháu cứ dần dần góp nhặt. Hôm nay bác chỉ muốn trò chuyện để hiểu thêm về cháu và cũng muốn nghe về mẹ cháu những năm tháng qua sống thế nào, chết ra sao. Hiểu nhau rồi trao đổi cái gì nó cũng không bị sượng, vì con người mà, có chỗ này chỗ kia không muốn động vào, mình vô lễ thì buồn thêm “

    – “ Dạ cháu hiểu, cháu thô lỗ quá rồi, vì muốn cái sự học mà quên mất phép tắc. Bác cứ hỏi, biết gì về mẹ cháu xin kể bác nghe “ – Cô chụm hai tay vào rồi gật đầu nhè nhẹ.

    – “ Hồi nhỏ cháu thế nào, điều gì dẫn cháu đi theo cái nghề này, vì đâu có những trăn trở và khao khát như hiện tại, cháu cứ kể thoải mái, cần hỏi gì bác sẽ hỏi “ – Ông hớp một ngụm trà hỏi.

    – “ Vâng vậy nghĩ gì nhớ tới đâu thì cháu kể tới đó bác nhá. Bố cháu dạy cháu rất nghiêm khắc, ông là nghệ sĩ dương cầm, cháu thì khi nhỏ hiếu động lắm chẳng ngồi yên bao giờ, thế mà bị bắt phải ngồi vào ghế ba tiếng một ngày. Mẹ cháu thì dễ hơn, ý cháu không phải bố khó mà chỉ là ông mong cháu theo nghề ấy của gia đình bên nội, có khi do mẹ vào Nam học nên thoáng hơn bác à, chứ cháu thấy nhà ngoại cháu mới đúng là khó. Một lần cháu nghịch dại máy xay nước mía do cái tật tò mò láu táu mà mém đứt luôn ngón trỏ, may sao chỉ bị dập đầu ngón, giờ vẫn còn sẹo này bác. Lúc ấy có cớ rồi nên không cần học Piano nữa, nhưng bố vẫn bực lắm, cãi vả rồi đổ lỗi mẹ không sinh được con trai còn cháu thì không nối nghiệp được ông. Mấy đứa khác chắc sẽ buồn lắm, cháu thì không, nghỉ học Piano là vui rồi còn chửi gì cháu nghe xong rồi quay đi. Bố cháu vậy thôi chứ không phải dạng ác độc gì, lớn lên cháu hiểu ra ông cũng bị căng thẳng với dòng họ, ngoài Bắc cái áp lực này nặng lắm bác à. Người ta hay nói không phân biệt Nam Bắc cháu thấy thật giả tạo, khác nhau xa luôn ấy bác. Ý cháu không nói bên nào tốt hơn mà chỉ là cái lệ ngày xưa rồi, ai không sống nổi thì chạy vào Nam thôi chứ bảo không phân biệt không đúng. Sau vụ ấy cháu thích đi loanh quanh xem người ta tụ họp đủ trò ngoài công viên, kì lạ là cháu lại không muốn tham gia, chỉ muốn nhìn, quan sát cách mọi người tương tác và dịch chuyển thú vị vô cùng, mà thôi cháu không đi sâu vào kẻo bác đuổi cháu về mất”

    – “ Mẹ cháu làm việc gì những năm đó “ – Ông ăn một miếng bánh rồi lắng nghe chăm chú.

    – “ Lúc cháu học cấp hai thì mẹ chỉ ở nhà trông cháu làm nội trợ, thời điểm ấy sự nghiệp bố cháu đi xuống do bị tin đồn về mối quan hệ với học trò nhỏ tuổi, khi ấy bố mẹ hay cãi nhau lắm, cháu thì từ nhỏ như bị đơ với việc đó vậy nên chẳng sao. Lúc bố mẹ cháu li dị, ông bà ngoại không thèm nhìn mặt mẹ nữa luôn, lúc ấy cháu học cấp hai rồi, cháu chạy lại ôm mẹ bào “ mẹ đừng lo, mẹ con mình chẳng cần ai cả, vẫn sống được “, tự dưng mẹ khóc ầm lên làm cháu khóc theo, hai mẹ con ôm nhau tu tu cả buổi chiều”

    – “ Mẹ cháu theo ký ức của bác thì luôn tỏ ra lạnh lùng nhưng lại rất mau nước mắt khi đứng trước người mà cô quý mến, cô dễ có cảm giác bị người thân phản bội “ – Ông khoanh tay ngước nhìn ra xa như đang cố nhớ ra điều gì đó.

    – “ Vâng đúng rồi bác, mẹ bảo nhà ngoại có truyền thống hội họa nhưng mẹ cảm giác bầu không khí giả dối màu mè lắm, nên mẹ như tự xây dựng mình thành ra nghịch lại vậy, tỏ ra lý trí là lạnh lùng để chống lại gia đình. “ – Giờ cô mới uống một ngụm nước trà Vối.

    – “ Những chống đối này gây tổn thương lớn cho một con người, nó đi theo họ có khi là cả cuộc đời. Sau khi ly dị mẹ con cháu sống thế nào “

    – “ Mẹ cháu có kinh nghiệm làm quản lý trước khi sinh cháu, nhưng bỏ việc lâu gặp khó khăn, bố cháu thì ngày càng sa vào rượu chè, sự nghiệp tiêu tan sau vụ tin đồn ấy nên không trợ cấp, mẹ cháu phải sang nhờ nhà ngoại tìm giúp việc, sau này mẹ mới dám kể lại mẹ phải quỳ lạy họ, cháu thật không hiểu vì cái thể diện mà con người có thể làm vậy với con mình. Mẹ đi làm cho một công ty chuyên tổ chức các buổi triển lãm nghệ thuật, cả hội họa rồi điêu khắc, mẹ giỏi lắm nên vài năm là lên làm quản lý chi nhánh Hà Nội, cuộc sống khá hơn, nhưng như bác nói có lúc mẹ buồn vô cớ lắm, đùng đùng đang yên lại trùm chăn khóc chẳng chịu làm gì cả tuần ngồi thơ thẩn mất hồn. Trong giai đoạn ấy là lúc cháu bị nghệ thuật thu hút, nhưng lại là những câu chuyện bên lề của các tác phẩm và người tạo ra nó, sau này cháu quan tâm thêm bầu không khí của tổng thể buổi trình diễn hay triễn lãm. Cháu hay đến chỗ mẹ làm việc, nghe những họa sĩ, nhà điêu khắc, người cắm hoa Ikebana, nghệ thuật sắp xếp trình diễn nói chuyện, lúc đó cháu như kiểu “ Ồ hóa ra họ cũng chỉ là con người với những bận tâm hằng ngày như mình, vậy có lẽ mình cũng làm được như họ “ “ – Cô ăn hai miếng bánh rồi cho tôi một miếng, có lẽ muốn làm quen với tôi đây mà.

    – “ Quá trình tiếp cận nghề nghiệp hiện tại của cháu rất tự nhiên, ngoài ra tâm địa của cháu tự thân thản nhiên từ nhỏ nên mọi thứ ít bị lợn cợn, cách mà cháu đặt vấn đề ở đó là rất hay”

    – “ Cháu không thật sự biết mình hay không nữa, nhưng bác nói đúng về sự thản nhiên, ai trong hoàn cảnh của cháu có khi phát điên mất, cháu thì lại tò mò sao họ lại cãi nhau, sao họ lại hành xử như vậy rồi đi tìm câu trả lời, sự tò mò tìm kiếm sự thật luôn lấn át phần khổ đau. Cháu xin phép kể tiếp, thời gian sau đó cháu tìm hiểu về nghệ thuật nhưng không phải phân tích hay hướng dẫn, mà là cuộc đời của những nghệ sĩ kiệt xuất và những câu chuyện xoay xung quanh tác phẩm. Cháu nhận ra họ không hề ngạo mạn như người khác nói hay bề ngoài họ thể hiện, mà do họ sống trong thế giới tinh thần của chính họ, cõi thơ cõi họa cõi đời họ, thứ duy nhất tồn tại trên chính cuộc đời họ. Nếu tri thức quyết định tất cả thì tại sao sách bây giờ tràn lan nhưng những kiệt tác lại ngày càng ít đi, tại sao kinh nghiệm quan trọng mà những đột phá thật sự hiếm hoi vô cùng, và tại sao người ta lại nói về kỹ nghệ của ai đó quá nhiều nhưng làm sao kỹ nghệ đó nằm ngoài cuộc đời của họ được. Đó là thắc mắc lúc ấy của cháu, có dịp cháu mong được thảo luận sâu”

    – “ Những câu hỏi ấy của cháu xuyên suốt chiều dài lịch sử con người luôn đặt, dù trong thời kỳ nào nó cũng quan trọng với con người chứ không riêng gì nghệ sĩ, để khai phóng năng lực tiềm tàng bên trong mỗi người. Nhưng chúng ta sẽ bàn sau vậy, xin lỗi nếu bác nhắc lại chuyện buồn, nhưng hãy kể bác nghe những ngày cuối đời của mẹ cháu, cô ấy có thanh thản không”

    – “ Bà đã rất hạnh phúc bác à, những ngày đẹp nhất của bà. Khi biết mình bệnh nặng, bà từ chối trị bệnh mà muốn làm việc yêu thích từ trẻ là cắm hoa. Bà mua hoa đến cắm ở dưỡng lão, trong cô nhi viện, những chỗ người bệnh đang xạ trị. Đáng nhớ nhất là lần bà cắm cho người mù, có chị kia lại sờ tác phẩm của bà rồi ngồi vẽ lại, bà nhìn tranh khóc ròng, cháu ôm bà mà như vai trò hoán đổi, bà như đứa con gái yếu ớt của cháu vậy. Bà làm một thời gian thì nổi tiếng được phóng viên tìm đến rồi quay phim làm phóng sự đủ thứ, sau đợt đó mẹ cháu dừng luôn không làm nữa, bà kể mà cháu mắc cười “ Mẹ chỉ muốn được cắm hoa cũng không yên, chúng nó viết bài cứ bảo mình làm từ thiện, thôi thôi tha cho tôi, tôi chưa có cái thiện ấy, đúng là sắp chết muốn chơi đùa chút cũng không yên mà “. Sau bà vẫn không bỏ được mà cắm cho bạn bè hàng xóm mấy hôm lễ tiệc cũng có mà ngày thường cũng có. Lần cuối cùng cháu chở bà đi mua hoa về cắm trên con xe Cub này cháu nói với bà “ Ước gì mình chơi đùa cùng nhau sớm hơn mẹ nhỉ ”. Bà ôm chặt eo cháu còn nước mắt cháu cứ tuôn ra không kìm được. Bà đổ gục chỉ 2 ngày là ra đi không hành xác gì, phút cuối cùng bà còn rất minh mẫn, bà nắm tay cháu dồn hết hơi thở rồi nói với cháu thều thào “ Làm gì cũng được, nhưng hãy ở bên cạnh người con quý trọng, con nhé “, vài phút sau thì bà ra đi.” – Cô thấy cả hai đã ăn xong bánh, cô lấy giấy gói đi vứt vào sọt rác rồi lấy khăn giấy ướt của mình lau sạch vụn bánh.

    – “ May mắn, thật may khi có cháu bên cạnh, cảm ơn cháu vì kể ta nghe, nó giải tỏa trong ta nhiều thứ lắm, thật mừng khi bà ấy ra đi bên người bà quý trọng”

    – “ Cháu xin lỗi không biết có phải phép, nhưng hình như vợ ông có viết dở một lá thư, bác có thể cho cháu đọc với được không ạ “

    – “ Được, bác cũng chưa đọc, để bác lấy ra nhờ cháu đọc bác nghe cùng “ – Ông già đứng dậy đi vào trong lấy lá thư ra rồi đưa cô.

    – “ Vậy cháu xin phép đọc đây bác nhá “ – Cô mở thư ra và đọc cho cả hai người cùng nghe. 

    Trong căn nhà gỗ, khi hơi thở đã yếu đi nhiều

    Thật buồn khi những ký ức dần biến mất, vậy mà tôi còn nhớ ngồi dậy viết thư hồi âm cho bà. Cuộc đời thật kỳ lạ, như ta đi một vòng trở lại làm con nít vậy, ngày xưa còn nhỏ bị gọi là trẻ con thì biết cái gì làm cho mình bực bao nhiêu, bây giờ ký ức dần tan đi thì lòng lại thanh thản bấy nhiêu, rác rưởi cặn bã rồi cũng hóa thành dinh dưỡng về lại với cây rừng. Con suối trăm năm vẫn chảy mà không cần đến mình, nhưng mình một ngày không nghe suối reo thì như trăm năm đã mất. Tôi đang nửa tỉnh nửa mê nên không rõ mình viết gì nữa.

    Những ký ức mà tôi muốn quên thời thơ ấu bây giờ lại rõ nét vô cùng, có cây Mân xanh, có bãi cát trắng, có tiếng chim trên ngọn Tre già, có tiếng chị em cười đùa, có tiếng mẹ gọi nhau khi họp chợ về, có làn khói thuốc của cha trên cánh đồng xa, có bãi tha ma đầu làng. Hóa ra nó cũng không tệ đến vậy, hóa ra là do ta chọn cái để nhớ, mọi thứ không tệ đến vậy, hóa ra tình yêu vẫn còn đó chứ không tệ đến vậy, hóa ra mình đã từng sống trên đời.

    Chỉ mong sao anh có đồ ăn ngon, mong sao cha con gặp lại, mong sao nguy hại trôi qua, mong sao ngày tôi chết trời đừng mưa giông, để mọi người đừng nhọc công thổi lửa, mong sao 

    Mắt cô gái đỏ hoe rướm nước mắt, cô uống cạn ly trà rồi lau nước mắt, cô ngước mặt lên hít một cái rồi cười nói “ Cháu xin lỗi, bà như người bạn của cháu mấy tháng qua vậy “. Họ ngồi im lặng nghe tiếng chim hót, một lúc sau đằng xa, Chàng trai hàng xóm ghé vào nhà chở theo bao gạo 20kg. Anh chào Cô gái Hà Nội và khinh gạo vào nhà bếp. Anh nói người con sáng nhờ mua dùm chở sang đây, anh và cô có vẻ quen nhau từ trước nên anh tự nhiên ngồi xuống thì cô nói với ông có gặp vài lần ở thư viện và khi anh chở Cô bé đi học. Ông đứng lên cất lá thư rồi chào hai người vì ông đang dở tay viết gì đó, ông bảo Chàng trai hàng xóm dẫn cô đi quanh khi cần, hai người họ chào ông rồi đứng lên đi dạo, Chàng trai bưng tôi theo rồi giới thiệu về tôi cho cô, cô thích thú và kể từ lúc ấy lâu lâu lại vuốt đầu vỗ vỗ cái mai của tôi. Hai người họ ngồi chỗ mô đất ngày xưa mẹ con tôi hay đứng nhìn ra ngã ba sông, dưới gốc cây Cà Na đang ra hoa sau đợt mưa đầu mùa, lâu lâu lại có người chèo ghe lưới cá đi ngang qua trêu Chàng trai hàng xóm hỏi “ Ghệ hả mạy “ làm Cô gái cảm thấy thật hài hước.

    – “ Hình như anh khá thân thiết với gia đình ông bà nhỉ “ – Cô duỗi thẳng chân ra rồi phủi phủi cái quần bám một ít hạt Xuyến Chi móc vào. 

    – “ Tôi lớn lên ở đây từ nhỏ, ông bà vừa là cha mẹ mà cũng là thấy cô của tôi vậy, không có họ là tôi đi làm giang hồ rồi “ – Anh chống tay ra phía sau rồi nhìn về phía đàn Trâu bên kia sông.

    – “ Tôi nghe con bé nói anh chuẩn bị năm sau thi đại học phải không, thật đáng nể “

    – “ Nể gì cô ơi, tại hồi nhỏ lười quá, đi bộ đội về rồi nhây nhây làm điên làm khùng “

    – “ Không phải dễ để bắt đầu lại đâu anh nên tự hào với chính mình “

    – “ Nhờ bà khuyên tôi từ nhỏ, khi bà mất tôi thấy xấu hổ nên quyết định vậy coi như không phụ công bà”

    – “ Ông đóng vai trò gì với quyết định này, có khuyên anh đi thi lại không ?”

    – “ Khi bà mất ông mới mở lời nhiều hơn chứ trước ông ít nói, mà hễ nói toàn khó hiểu, bà thì bảo “ do tao nói nhiều quá hai vợ chồng cùng ồn ai chịu cho nổi “” – Cả hai cùng cười.

    – “ Chắc anh đã chứng kiến nhiều việc ở đây, thật khó tin những gì họ làm ở đây, mọi thứ trông vừa tự nhiên lại vừa có tiếng nói con người phát ra vậy “

    – “ Cô hợp với ông rồi, nói khó hiểu quá. Tôi chỉ biết Ông bà thuộc nằm lồng từng thứ họ làm ở đây, họ tự làm hết tất cả, chỉ khi việc cần sức nhiều thì mới thuê, mà ngay cả cách họ làm cùng người khác cũng rất thú vị “ – Anh ngồi xếp bằng rồi bứt một ít cỏ Hôi xoa vào tay.

    – “ Anh có thể cho tôi nghe những gì mà anh hiểu và thấy thông qua việc họ làm không, tôi không phải phỏng vấn gì đâu, tôi thật sự yêu nơi này mất rồi nên tò mò hỏi vậy, như tìm hiểu một người bạn mới mà mình thấy gắn kết vậy “

    – “ Tôi thì dân cục mịch, cỡ có con bé ở đây thì diễn tả sẽ hay hơn, nhưng thôi biết gì tôi nói nấy nhé. Gia đình cha mẹ ông khá giả lắm, nhưng không dùng tiền để giải quyết làm gì cho nhanh, ý tôi là chỗ này á. Ông từng nói với tôi khi tôi kêu ông thuê người be mấy cái bờ thế này “ Khi mình muốn làm gì mình phải tự làm được tất cả, phải hình dung ra tất cả trong đầu một cách hoàn thiện, rồi phải tự làm thử và để ý các thành tố nhận ra thêm, phải nhìn cho ra tất cả, phải tự làm được tất cả trong đầu rồi liên tục thử bên ngoài, xong khi đã hiểu rõ thì tùy nguồn lực mà hiện thực hóa, lúc đó khi đi thuê mình mới biết phải thuê ai cho đúng, không tạo cơ hội cho người ta lừa mình mà còn gợi ý cho họ cái mới làm được cho mình, còn không ai làm được thì ít ra mình vẫn còn cái lõi mình muốn, tay nghề kém hơn xíu cũng thoả cái chí lao động” , lần nào ông mở miệng ra là như cơn hồng thủy vậy, khiến tôi chết chìm mấy ngày sau mới cạn được nước mà hiểu sơ sơ“

    – “ Một chủ đề hấp dẫn, như người đầu bếp phải biết cây ớt lớn lên như thế nào, người trồng ớt ra sao thì món cay nó mới không bị hỗn, trong này người ta dùng từ cay hỗn tôi rất thích “

    – “ Cô ví dụ dễ hiểu giống bà rồi, chắc hai người sẽ hợp nhau, tiếc thật bà rất vui vẻ “

    – “ Không tiếc, chúng tôi đã gặp nhau rồi “ – Cô lơ đãng nhìn ra xa phía đồi Tràm phu thê.

    – “ Gặp nhau sao? Khi nào vậy ?” – Mấy ngày nay anh không ghé nên không biết về những lá thư. 

    – “ Không không, tôi đãng trí thôi. Cho tôi hỏi tiếp, có việc gì họ làm theo người khác không, ý tôi là họ chỉ đơn giản làm theo một lề lối cũ gì đó “

    – “ Ít khi lắm, họ đều đọc sách tham khảo ý kiến mọi người trước khi làm, nhưng rồi ông lại ngồi xuống hình dung miêu tả kể lại cho bà, xong bà vẽ lại chính xác thứ ông kể lại thông qua hình dung trong đầu, rồi ông viết mô tả trong tranh bà vẽ, họ làm việc cùng nhau như đôi đũa không tách rời được vậy, ông nói ông không thể vẽ và hình dung chính xác trong đầu được nhưng ông miêu tả được cái ông muốn làm, còn bà thì luôn làm cho những thứ ông nghĩ thực chất và xinh đẹp hơn“

    – “ Một mối quan hệ đẹp đẽ, đúng kiểu đàn bà đàn ông, anh biết bây giờ phụ nữ luôn muốn nắm đằng chui , ý tôi là họ muốn làm tất cả, họ muốn làm cả đôi đũa. Không hẳn là phụ nữ mà ý tôi là tính nữ”

    – “ Tôi chỉ thấy ai nghe họ nói về những thứ họ muốn làm hầu hết đều phản ứng “ chi vậy “ “ đơn giản cho rồi “ “ rườm rà “, nhưng khi làm xong họ lại thích thú rồi khen hay“

    – “ Ông có nói cho anh về vai trò của tri thức sách vở hay kinh nghiệm không “

    – “ Tôi không phải người triết lý gì lắm, tôi chỉ nhìn sao làm vậy nên hợp với bà, con bé hay nói chuyện với ông hôm nào hỏi nó thử. Tôi chỉ nhớ có lần tôi hỏi ý ông rằng tôi muốn làm nghề nông như ông bà thì bắt đầu từ đâu, như thường lệ tôi không hiểu hết nhưng tôi kể những gì mình nhớ, đại loại là “ Muốn làm nông làm mộc làm kinh tế làm gì cũng không khó, hoặc là đi học hoặc trải nghiệm để có kinh nghiêm, thật ra hai thứ này như nhau chỉ là tích lũy thứ đã có sẵn, con sẽ làm thợ hoặc thầy. Khi làm thợ mà không bị kinh nghiệm bản thân làm che mắt chịu đi học thêm kinh nghiệm người khác đào sâu mày mò thì rồi một ngày sẽ làm thầy. Còn người đi học làm thầy mà giữ được sự khiêm tốn thì họ sẽ muốn học từ những người có sự thực hành trên cánh đồng, trong xưởng mộc hay thương trường rồi họ cũng có thể thành thợ. Thợ và thầy cái nào xuất phát trước thì sớm muộn cũng đi đến cái còn lại nếu con có khao khát được biết thêm và giỏi lên. Nhưng điều đó chưa đủ, mức thứ hai là chính con phải trở thành người thợ mộc chứ không phải người làm mộc, mọi thứ phải trở thành tính mạng là cuộc đời con, tất cả có thể nhận ra từ trong suy nghĩ lời nói hành động và tác phẩm. Con và thứ con làm hòa làm một vậy, khi đó con sẽ chẳng cần mang mặt nạ để đi đến nơi khác vì con luôn tự hào về những gì mình làm, khi ấy kỹ năng và đức hạnh con đều tự nhiên đến, những chú Ong sẽ tìm đến con để lấy mật. Hãy nhớ người làm một việc gì đó và người sống với nghề nghiệp đó một cách trọn vẹn là khác nhau. Nên con muốn làm nông dân thì đơn giản là hãy làm một người nông dân đi đã, còn việc làm nông con sẽ học được bằng cách này hay cách khác “”

    – “ Tôi thấy giống ông đang mô tả sự khác nhau giữa người cống hiến tất cả, và người phục vụ bản thân rồi giải nghệ ở một mức nào đó vậy. Như mấy người dạy tôi họ hầu như không còn sáng tác được nữa, thao thao bất tuyệt về một ai đó điều gì đó, còn một số thì kêu gì làm nấy. Sống cùng nó cả đời đúng là không dễ “ – Cô nằm ra bãi cỏ bắt chéo hai chân lại, giơ ngón tay lên trời vẽ một thứ gì đó.

    – “ Chưa hết ông còn chưa nói hết, cuối cùng ông bảo tôi “ Nhưng những thứ ấy vẫn chưa phải là cuối cùng “, rồi ông không nói thêm gì nữa “ – Anh đứng dậy bước xuống bờ ao hái cho cô quả Táo rừng

    – “ Tôi chỉ về sống gần đây mà được nghe nhiều điều thú vị hơn cả quãng đời trước đó của mình, cảm giác như sống lại một lần nữa vậy. Mà trí nhớ của anh tốt quá đấy chứ “

    – “ Nhớ tốt mà không hiểu hết cũng như không cô ơi, bởi vậy tôi thi đậu đại học không khó, mà không biết học hành được không “

    – “ Ngoài giữ lời hứa và trả ơn bà, anh có động lực khác không “

    – “ Có, tôi muốn mình xứng đáng với một người “

    – “ Một cô gái phải không, tôi biết là ai rồi nhưng thôi mình không nói ra nhá. Tự dưng tôi có một ý này không biết có nên xin phép ông làm không “ – Cô ăn quả Táo và khen ngon.

    – “ Cô hỏi xem, nếu thấy thú vị ông đồng ý ngay , đi vào thôi “ 

    Khi họ vào nhà thì ông vẫn còn đang ngồi làm việc, cô hỏi chuyện ông một lúc về thứ gì đó cô định làm, họ nói chuyện cùng nhau khá lâu nhưng tôi không nghe rõ vì buồn ngủ, nhưng hình như Ông già đồng ý để cô làm. Ngủ một giấc ngắn dậy, tôi thấy quanh nhà có 6 đứa con nít ở gần đây, tụi nó nhốn nháo khắp sân vườn, chỉ bên đây hỏi bên kia, đứa sờ trụ đá, đứa nhảy lên chạm vào chuông gió, còn có đứa lêu lêu tôi nữa, tụi nó nghĩ rằng mình đáng yêu nên không ai dám làm gì chắc, thật phiền phức mà. Đằng xa chỗ mấy cây Lồng Mức và những tảng đá hình thù kỳ quái Chàng trai hàng xóm chất ở đó 15-20 cây Tầm Vông nguyên cây đã khô, còn cô gái Hà Nội thì cầm trên tay 5 bộ lưới bén đánh cá. Tôi không thích dây vào đám con nít ồn ào nên quay về suối, ai ngờ một đứa hốt tôi ra khu đất, tôi chỉ ước mình là con Thỏ chạy lẹ khỏi đây.

  • Đi trên ngày xưa

    Ngôi nhà chỉ còn lại hai ông cháu, Người con đi lên thị trấn chưa về, nên họ chỉ ăn nhẹ bánh ngọt Cô gái mang đến cùng một ít đường tán ở nhà. Thằng nhỏ xin ông cho nó đọc lá thư thứ nhất khi lần đầu Bà lão gửi, ông đồng ý rồi hai người ra ngoài gốc Thị bên bờ ao. Thằng nhỏ vừa mở thư ra thì một cơn gió ùa tới làm rơi lá thư, nó bay lượn lờ vòng quanh đám Cỏ Lau rồi suýt rơi xuống nước, Thằng nhỏ bắt kịp mà rơi luôn đôi giày xuống mép nước. Cơn gió thình lình đến rồi lại bất chợt rời đi như sinh mệnh của vạn vật trên thế gian này, như niềm suy tư của Bà lão trong thư vậy.

    Lời thằng nhỏ vừa dứt thì nó cũng nằm dài ra đất kê đầu lên đùi ông nó, Ông già thì nhìn về phía lý tưởng đang trôi nổi cùng mấy con Vịt xổng chuồng bay sang từ bên kia sông, mới sáng này nó “cạp cạp cạp “ đến tận bây giờ, phá tan mọi lý tưởng ở dưới ao ngay trước mặt. “ Lý tưởng rốt cuộc cũng không bằng một con Vịt đồng lạc bầy “ ông vừa nói vừa vuốt tóc cho cháu mình. 

    – “ Hồi bằng tuổi cháu ta là một đứa nhỏ huyên náo, ta ỏ đâu thì ở đó ồn ào và vui nhộn hẳn “

    – “ Vậy ba giống ông, cháu thì lại không phải người bày trò lắm “

    – “ Đúng vậy, ba con là đứa trẻ lanh lợi, nhưng một kiểu khác. Nó vững chãi và mạnh mẽ hơn ông, ông lại là đứa mau nước mắt. Thấy ai bị thua cuộc ta buồn cả ngày, coi một bộ phim buồn ta khóc mà mẹ ta bối rối, cứ mỗi sáng thức dậy bị hối thúc đi học ta lại khóc. Những lần như vậy ta chỉ muốn được ôm thật chặt. Ta hiểu hết lý lẽ của mẹ của cha, nhưng một đứa trẻ thì cần gì những thứ ấy kia chứ. Khi đã già ta mới thấy một cái ôm quan trọng ra sao, nó có thể giải tan mọi khổ đau nhanh hơn bất kỳ bài kinh nào, nó dập tắt cơn giông giận dữ đang chiếm lấy thân tâm kẻ mê, nó bằng tất cả đạo lý trên đời này, một cái ôm mà thôi.”

    – “ Ông kể con nghe vì chuyện gì mà bà lại nói những điều đó trong lá thư này đi ông “ – Thằng nhỏ lấy hai bàn tay ôm đầu gối của ông nó.

    – “ Chẳng có lý do gì cụ thể cả con, không ai có quyền quyết định mình sinh ra ở đâu và thế nào. Sống trong một gia đình mà sự dành giật là lẽ sống của mọi người thì một đứa trẻ như ta bị cười và coi là mít ướt. Ta đã tự vệ bằng cách biến mình thành kẻ khác để thích nghi, nhưng chẳng ai khác đi cả, nụ cười trên môi đôi khi màu tối ở nơi sâu thẳm đang gào thét để được giải thoát. Dần ta quên mất mình là ai, điều gì là quan trọng, ta trở nên lý trí và là một đứa khôn lỏi dùng mọi cách để có được thứ mình muốn. Ta học giỏi để được có một chiếc xe máy, ta tưởng ta sẽ tự do hơn, nhưng những ngày lượn lờ vòng quanh phố xá ấy đã làm ta trở nên còn lắm chiêu trò hơn nữa, lúc đó ta chỉ mới cuối cấp 3. Ta học và chơi đều giỏi, nhưng chỉ để phục vụ bản thân mình không còn nhìn thấy gì ngoài những thứ xã hội muốn ta thấy “ – Ông vuốt mài tóc thằng nhỏ rồi chỉnh lại mấy cọng tóc đưa ra.

    – “ Chắc phải có sự kiện gì khiến ông thay đổi, vì theo lời người phụ nữ ở Hà Nội trong thư nói thì lúc trẻ ông nói về cái đẹp thuần khiết nhất.”

    – “ Ừ, con người chỉ thay đổi khi trời giáng trận lôi đình. Ta có cô bạn chơi chung từ hồi cấp 2, hai người chúng ta như hai phiên bản trái ngược nhau vậy. Gia đình cô rất nề nếp gia giáo nhưng đến mức cực đoan, cô ấy kể rất sợ khi lên ăn cơm mà có cha mình, cái bầu không khí ngột ngạt không thể nuốt trôi, có lúc chỉ vì người mẹ quên cho Tiêu vào canh mà ông hất văng tô canh nóng vào mặt cô làm bỏng nhẹ để lại một vết sẹo mờ. Cháu thấy đó, cô sống trong một gia đình được xây dựng dựa trên một thứ tình cảm gượng ép làm bóp nghẹt con người, còn ta thì lại sống trong sự thờ ơ lãnh đạm chỉ biết đến làm việc theo cái lý lẽ của xã hội. Người cần được một cái ôm, kẻ cần được tung cảnh, nhưng cả hai đều bị nhốt lại trong cái lồng của những người được gọi là gia đình. Một hôm cô gọi điện cho ta khóc sướt mướt bảo cha cô đốt mấy cái váy cô yêu thích vì bảo rằng con gái lăng loàn ăn bận như dân làng chơi. Vậy mà lúc đó ta lại bảo “ chỉ là cái váy thôi mà mua cái khác “, có lẽ dù con là ai thì nếu sống quá lâu nơi bầy hầy nhơ nhuốc không cách gì con cũng sẽ học theo như một cách phản xạ để an toàn trong đám đông. Ngày hôm đó cô tự sát bằng thuốc trừ sâu, may sao được cứu sống nhưng suy sụp và rơi vào u uất suốt những năm sau đó, kể cả sau khi lấy chồng cũng hiếm khi thấy cô cười. “

    – “ Còn ông thì sao, con nghĩ chắc ông cũng sẽ bấn loạn lắm, kiểu một sự kiện như vậy rất nặng nề với tuổi của con, như giờ nếu con rơi vào hoàn cảnh đó con chẳng biết sẽ thế nào. “ – Nó ngồi dậy quay qua ngồi đối diện với ông nó.

    – “ Ta đã gần như phát điên nhưng không phải kiểu la hét, mà giống một con thuyền đang đậu tránh tạm cơn bão thì trụ neo bung lên làm cơn thuyền rung lắc dữ dội. Ông kể cho người nhà nghe thì nhận được đủ loại phân tích, tưởng chừng họ là bác sĩ tâm lý vậy, nhưng chẳng một lời hỏi thăm hay thương cảm nào. “ Mấy nhỏ nhà giàu hay hở chút tự sát “, “ Tụi nhỏ bây giờ tinh thần yếu bóng vìa “ “ Có phải lỗi mày đâu, nó tỉnh rồi còn gì, kệ đi “, chỉ mình mẹ ông là hỏi “ con ổn chứ “ rồi bà lại nhanh chóng đưa ánh nhìn của mình vào sự nhộn nhịp ngoài kia.”

    – “ Thời gian trước con cũng trốn vào trong điện thoại máy tính để game sách và hack, nhưng có một thứ xảy ra trong con giống cục nam châm vậy, một mặt muốn ba mẹ con hỏi thăm con, mặt khác lại thấy phiền phức khi họ quan tâm thái quá. Giờ ngồi nghe ông nói con nhận ra cái chính là mọi người đều chui vào thế giới không có thật của mình vì nó dễ chịu đi theo quy luật mà mình biết, còn ngoài ra đều sai bét cả. Con còn thấy ghét khi nhớ lại mình cách đây vài tháng. Mà ông nè, hồi nhỏ mỗi khi khó khăn ông đi hỏi ai, hay trò chuyện cùng ai, có một ai mà ông được sống thật với mình ấy.” – Nó cung tay đấm đấm nhẹ vào đất.

    – “ Có con, sau sự vụ ấy ta tìm đến những người bạn chưa bao giờ gặp gỡ là sách. Ta nhận ra còn rất nhiều người đang bằng tất cả sinh mệnh của mình giữ lại ngọn lửa nhân tính của con người, đời nào thế hệ nào dù lụn bại ra sao, dù họ có hiện thực hóa được những gì họ viết hay không chẳng hề quan trọng. Những con người ấy giữ lại hy vọng căn bản nhất cho sự tồn tại của chúng ta, nhưng đôi khi ngọn lửa ấy cháy quá lớn và người nhận lấy không những không tự cứu lấy mình được mà con đi đốt luôn kẻ khác bởi ngọn lửa ẩn chứa mây mù ấy. Nói cho dễ trong tình huống của ta là nó làm ta mừng rỡ hân hoan và nghĩ rằng ở đâu đó còn có những con người thật thú vị. Nhưng chìm quá sâu trong đó ta quên mất những gì đang thật sự xảy ra xung quanh. Từ cái lồng đồng hóa ta chuyển về sống trong cái lồng tự mãn cái lồng trịch thượng coi mình là kẻ thượng đẳng vượt trội hơn người khác “

    – “ Thôi ông buồn ngủ rồi vào nhà thôi con “ – Im lặng một hồi lâu, Ông giá đứng lên xoa đầu Thằng nhỏ rồi ưỡn ngực vặn mình vài lần. 

    – “ Tối nay mình ra ngoài chỗ Mận Xanh đọc lá thư tiếp theo đi ông, đốt đống lửa lên cho ấm, để bà nghe ông kể chuyện thời trẻ luôn, nha ông “

    – “ Cũng được, con tự chuẩn bị được không, có nhớ chỗ cất cũi khô trong rừng Tre không, trời mưa này lụm củi không cháy đâu, làm bùi nhùi mà đốt cho dễ, lót thêm miếng thiếc bên dưới vì mưa mới tạnh đất còn hơi ẩm “

    – “ Dạ dạ con làm được ông đừng lo “ 

    Thằng nhỏ chạy đi đâu đó một hồi thì quay lại với mớ lon sữa bột loại người già và trẻ nhỏ khá giả khu này hay uống và một bó nến màu trắng loại khổ to trong nhà hay đốt khi cúp điện. Xong nó chạy ra vườn Tre ôm vào một bó loại đã được chẻ đôi cắt ngắn khoảng một mét rồi lấy cuộn kẽm nhỏ còn trong nhà ra cùng con dao chặt Dừa ra trước sân làm cái gì đó. Đầu tiên nó rọc mấy cái lỗ hình thù bất kỳ lên thành mấy cái lon sữa, một nửa số lon được bóp đầu hơi nhỏ lại so với một nửa còn lại, rồi nó ụp đầu nhỏ này vào mấy cái lon không bị bóp nhỏ để tạo thành chiếc lồng kín có mấy cái lỗ xung quanh. Tiếp đến nó cắt những thanh gỗ nhỏ khoảng hơn 30cm rồi đóng định vào mấy thanh Tre dài thành hình chữ L, gõ đuôi đinh dẹp xuống nép vào thanh Tre cho không gây nguy hiểm khi thao tác. Cuối cùng nó dùng kẽm tạo ra cái quai để treo mấy chiếc lồng từ hộp sữa lên, xong nó chỉnh sửa mấy chỗ cho đinh kẽm hay Tre nhô ra dễ bị xước vào da cho cẩn thận rồi mang ra bày biện ngoài chỗ cây Mận Xanh. Nó cắm mấy cái đèn treo có cái cao có cái thấp lè tè sát mặt đất, xếp chùng thành hình như một nửa quả Trám. Nó cũng chuẩn bị luôn một đống củi nhỏ vừa đủ để đốt đống lửa sưởi ấm rồi kéo cái bàn có băng ghế dài gần đó lại gần hướng về dãy lồng đèn đang treo. 

    Tối hôm ấy, ba người ba thế hệ gia đình Ông già cùng một con Rùa sống lâu năm ở đó cùng nhau nhóm một đống lửa và ăn một rổ bắp rang Người con mang về từ trên thị trấn. Trông khung cảnh như một buổi chiếu phim vậy, một bộ phim cũ về thời trẻ của Ông già. Những vệt sáng nến từ cây đèn cầy tỏa ra in lên mặt đất tối đằng xa, người ta nhìn từ trên trời có thể ngỡ rằng ai đó đã vương vãi những thỏi vàng khắp nơi trên nền đất, và Thằng nhỏ bắt đầu đọc lá thư thứ hai của Bà lão gửi cho người phụ nữ Hà Nội.

    Bờ ao mặt nước lặng trôi một ngày đầu tháng 5

    Thật vui khi nhận được thư đáp lời từ bà, thật sự tôi như gặp lại người bạn cũ lâu ngày không gặp, những người bạn có cùng sự yêu quý một người. Đọc thư bà làm tôi hình dung ra Hà Nội ẩn hiện trước mặt, tôi đã đòi anh kể cho tôi nghe về Hà Nội lúc xưa anh đến, anh miêu tả hàng cây mặt hồ rõ mồn một như chưa từng rời đi, nó làm tôi một chút thích thú nhưng lại một chút hờn ghen, cái hờn ghen nhẹ nhàng của một bà lão. Trong lời anh kể, tôi biết anh tránh nhắc đến bà, nhưng kể đến con phố nào đó, quán xá nọ kia, anh như bị khựng lại, tạm dừng chân giây lát trong miền ký ức chưa một lần nhạt phai. Hà Nội đã vào những ngày đầu mưa chưa, những áng mây đen dày đặc đang dần kéo đến cánh đồng miền Nam xa xôi, vậy sao tôi lại thấy lòng nhẹ đến lạ, như lòng vừa tan mây.

    Cảm ơn bà về những lời kể trong thư trước, điều đó giúp tôi hình dung ra những tâm tư của anh mà tôi chưa một lần được biết khi còn trẻ. Điều bà kể làm tôi thấy mình là người may mắn vô cùng, như kẻ đi ngang rồi quả chín rơi tọt vào lòng, may mắn đến nỗi đôi lúc mình cũng quên dần đi sự trân quý đặc ân mà mình nhận được. 

    Tôi gặp anh khi lúc ấy anh đã tự hoàn thiện chính mình, vừa đủ tỉnh táo lý trí mà lại giữ cho mình cái đời sống tình cảm dạt dào. Lý và Tình, những người trẻ nào chắc cũng nghĩ mình phải chọn một trong hai, nhưng anh đã không chấp nhận, không coi đó là điều hiển nhiên như bao người mà tiếp tục đi để hoàn thiện bản thân, kết quả là những điều tốt đẹp mang lại cho những người xung quanh, còn anh lại mang trên mình những vết sẹo mãi không lành. Có lẽ ai đó phải nhảy vào biển lửa để cứu lấy nhân tính của mọi người, nhưng họ chỉ thấy kết quả mà không thể nhìn thấy toàn bộ chặng đường nhọc nhằn ấy của anh, như những đứa con tôi vậy.

    Giờ đây ngồi trên bờ ao vắng, gió thổi làm mùi hương của mặt đất sau mưa làm tôi nhớ về chúng. Thật lòng thì tôi không lo lắng về cuộc sống vật chất của chúng, cả hai đứa đều thừa hưởng những điều tốt đẹp của cha nó, chỉ là như anh lúc trẻ, chúng phải trải qua những bước thăng trầm, những gục ngã, những suy tư trì nặng phàm tục hằn lên đôi vai phàm trần, để sau cùng mới đứng vững trên mảnh đất tổ tiên đã dày công vun xới. Có lẽ chúng ta đều đi qua cùng một con đường nhưng lại nhìn nó khác nhau, làm mọi thứ đều vụn vỡ và phân ly, nhưng tôi luôn tin phía cuối con đường là miền miên viễn, nếu không tin vào điều đó thì mình còn sống để làm gì kia chứ ? Thứ tôi lo lắng là khi chúng đã hoàn thiện mình, thì ngoảnh đầu lại là một khung cảnh điêu tàn không một bóng người thân, tất cả chỉ còn lại những bóng mờ, và tôi biết anh đã khó khăn như thế nào khi sống cùng chúng suốt thời gian qua.

    Những giây phút cuối đời mà có nơi để luyên thuyên thật tốt, nếu tôi có nhiều chữ xin bà bỏ qua. Ngồi đây tôi lại nhớ tiếng cười của bọn trẻ, nhớ những ngày tất bật lao động cùng nhau, nhớ khói bếp buổi sáng đã mất đi sau khi tôi mang bệnh về hô hấp, nhớ những ngôi chùa mà chúng tôi đã cùng đi qua thăm viếng lễ, nhớ luôn cả những người bạn chưa bao giờ gặp gỡ. Ký ức của tôi rất kỳ lạ, nó như bị đổ sập cái lâu đài tuổi thơ vậy, mọi thứ trong tâm trí một bà lão giờ đây như bắt đầu từ khi gặp anh, còn lại trước đó chỉ toàn những tiếng khóc than đứt gãy, cái nghèo hèn vụn vỡ. Cái lâu đài ấy như tôi từ chối nó, không còn muốn nhìn thấy nó, vậy mà sao giờ đây nó lại làm mình một chút chạnh lòng. Nếu ngày đó mình vững vàng như bây giờ, lâu đài ấy có tràn ngập tiếng cười, có đầy ắp sản vật thơm lừng, có tưng bừng lễ hội. Nhưng nếu vậy, ta có gặp nhau, tôi có gặp được anh, tôi có ngồi đây viết thư luyên thuyên với người xa lạ khi phía trước là những hơi thở cuối cùng.

    Không, tôi vừa nhớ ra mình nấu chè đậu đỏ rất ngon, những đứa con vẫn còn đang nỗ lực, nghiên mực của anh vẫn còn vơi đi, nên cuộc chia ly chẳng có gì đáng sợ. Không, tôi không hề hối tiếc hay thất vọng gì cả, những lo lắng này tôi nhận ra là thường tình của một người mẹ, người vợ sắp rời đi, chúng ta hãy sống những ngày cuối cùng lộng lẫy như trẩy lúa ngoài đồng, hoa hồng cài lên ngực và ra đi thật rực rỡ. Tôi sẽ tự vẽ cho mình một cái giàn hỏa thiêu thật đẹp, để anh và mọi người tiễn tôi đoạn cuối của cuộc hành trình. Còn bà thì sao, hãy kể tôi nghe khi còn có thể, gì cũng được.

    Lần nữa cảm ơn bà, người thân chưa một lần gặp mặt, cuối đời mà có thêm một người bạn thì còn gì đáng mừng hơn kia chứ. Hà Nội mùa này ra sao, ngày trẻ bà thế nào, mong thư hồi đáp của bà.

     Lời Thằng nhỏ vừa kết thì tôi nhìn quanh mới thấy bọn côn trùng đến đây đông nghẹt từ lúc nào không hay, chúng bị thu hút mới đốm lửa hay còn điều gì khác, chúng im lặng một hồi rồi mới cất tiếng thì thầm to nhỏ, bọn Dế cũng bắt đầu cất gáy. Ba người bọn họ ngồi lặng lẽ không một lời, chỉ nghe tiếng nhai bắp rang của thằng nhỏ, nó quay qua quay lại nhìn ông và ba nó rồi kéo vai áo ông nó nói.

    – “ Ông kể tiếp đoạn lúc trưa đi ông, con thuật lại cho cha con nghe đoạn trước đó rồi “

    – “ Trưa ông kể đoạn giai đoạn bắt đầu đọc sách phải không ?”

    – “ Dạ đúng, chỗ ông kể về ngọn lửa nhân tính “ – Nó nằm dài lên mặt bằng nghiêng qua một bên nhìn ông nó. 

    – “ Ta bắt đầu thật sự đọc sách hồi cấp 3, ta đã rất muốn thi vào ngành Triết học nhưng đành sang học về Toán, lý do đơn giản là quá dốt Văn. Nói đúng ra là ta chẳng hiểu tại sao người khác lại phân tích tác phẩm văn chương, chuyện đó là không thể, họ chỉ nên cho chia sẻ những tri nhận của người đọc, mà nếu đã vậy làm sao mà chấm điểm. Như con nói cuộc đời ta chẳng gì rõ ràng, muốn học Triết lại dở quá nên sang học Toán. Tuy nhiên, tuổi trẻ có cái sự hỗn loạn đáng trân quý đó là lao vào không nao núng, bạn bè cùng quê nào còn giữ liên lạc ta liền liên hệ để vào học chui vì muốn mở rộng và phóng tầm nhìn mình ra xa, một lần như vậy ta đã gặp một cô gái Hà Nội, mẹ của người hồi sáng đến đây, trong trường Kinh Tế. Có lần giảng viên hỏi cả lớp về việc tối ưu hóa logistic gì đó ta không còn nhớ, mọi người nghĩ và đưa ra phương án cho tình huống đó rồi viết vào giấy. Thầy dạy hôm đó gọi ta cùng cô ấy lên và nói rằng “ Hai người thật sự nghĩ ra cách quá tà đạo, hợp nhau đấy “. Từ đó chúng ta nói chuyện với nhau về nhiều thứ, hồi đầu cũng ngại ngùng nhưng do cùng là người ham học hỏi nên dễ gần nhau hơn. Vào thời gian ấy ta chìm sâu vào cõi Triết học, ta đọc nhiều về Hy Lạp, Đức và Trung Quốc, những cuốn kinh điển nhất. Ta lao đi tranh luận, thảo bàn về mọi chủ đề , tận dụng mọi cơ hội để phản biện hay đúng hơn là chọc ngoáy mọi luận điểm. Thường thì ta thắng vì cái lý lẽ từ Toán học mà ta góp nhặt được của kẻ khác. Sau này ta nhận ra mình đã kích động dùng lý lẽ để giải thích thế giới tinh thần muôn màu của con người, như cầm cọ mà tạc tượng từ cục đá vậy. Khi đào càng sâu rộng trên miền đất Triết lý nhân sinh, ta thấu chúng có chung một điểm đến, cái mà ta đặt tên là “ cái đẹp tuyệt đối duy nhất “, thật kệch cỡm khi nói về cái đẹp mà còn chẳng để ý người đối diện là cô gái xinh đẹp. Khi ta đi và nói về thứ đó, họ coi ta là gã gàn rỡ mơ mộng, vì hầu hết con người đều chấp nhận lẻ tương đối như hơi thở của họ vậy, dần người ta thở ra mà chẳng còn biết nó là cái gì ngoài chấp nhận. Đó là lí do cô gái ta gặp ở trường kinh tế lại coi ta là kẻ mơ mộng.”

    – “ Cha nói rõ hơn về mối quan hệ của hai người đi, con muốn biết thêm hồi xưa cha như thế nào “ – Người con đứng dậy rồi bước ra khỏi ghế lại gần đống lửa châm một mồi thuốc và đứng đó hút để tránh ảnh hưởng con mình.

    – “ Cha cũng là người thường, như con và bao người khác, khi nhìn thấy điều gì đó sâu xa và nói quá nhiều về nó ta ngỡ rằng ta đã nắm được nó, ai ngờ nó điều khiển ta. Mối quan hệ của bọn ta lơ lửng suốt hai năm đầu đại học, đôi khi con người tình cảm thuở sơ khai thơ trẻ của ta ngồi bật dậy, mọi thứ trở nên lãng mạn và thăng hoa, nhưng rồi khi mở miệng ra trò chuyện thì dần biến thành tranh luận, cục đất sét mềm mại bị ngọn lửa lý lẽ đốt thành ra khô cứng. Ta không nói sản phẩm tạo ra là xấu hay tệ, mà là bản thân ta chưa hề nhận ra cái đẹp thật sự của điều đó, mà chỉ bằng lời nói xảo biện của một kẻ hay chữ lắm lời. Ta nhận ra dần những người bạn ngán nói chuyện với ta, phần vì có nói cũng không lại, hầu như lúc nào ta cũng làm trung tâm, họ gọi là sức hút gì đó, còn ta lại thấy nó là lực đẩy làm ta xa rời thứ ta muốn hướng đến. Một sự mâu thuẫn kỳ lạ, ta dùng Triết học để mô tả cái mong mỏi trở nên nhân tính nhưng rốt cục mất dần nhân tính ấy, đẩy lùi ra xa những người thân và kéo gần sự trống vắng, nhưng đó là miền đất trắng ai cũng phải đi qua một lần, không chần chừ hồi hận, không bận lòng khi quay đầu, không bi sầu khi quạnh quẽ, rồi lại lặng lẽ mà bước đi. “

    – “ Trong thư người phụ nữ ấy nói sau này cha nhắc đến cụm từ cái Lý tuyệt đối, vậy đã có chuyện gì trong khoảng thời gian này mà mọi thứ dịch chuyển trong cha “ – Anh quay đầu lại nhìn cha mình rồi nheo mắt hỏi ông.

    – “ Đó là thời kỳ sau khi ra trường, ta vào làm cho một công ty vận tải đường bộ, dù gì ta cũng không muốn chìa tay xin tiền mãi được, sự cao ngạo của một thằng đàn ông không cho phép, sĩ diện đã chiến thắng khát khao tìm đến sự thật. Đó là nơi con sẽ thấy được sự điên rồ bóc lột, có người tự bốc lột chính thân xác, có người bóc lột kẻ khác, có người bốc lột cả phần người của mình. Tài xế tự bóc lột mình bằng những loại thuốc gây nghiện thời đó còn ít nhưng vẫn có, lòng tham của chủ truyền xuống tài xế, rồi những người này tự bốc lột thân mình và chiếc xe, rốt cuộc xe hư người cũng hỏng theo. Họ vịn vào cái cớ lo cho gia đình nhưng rồi gia đình họ tan nát vì họ không có ở nhà, còn khi về nhà thì trong cơn nghiện ngập, cơ thể bị tàn phá, tâm trí bị cày xới mòn mỏi không một lối thoát dù trong Ca-bin luôn có cái cửa. Chỉ cần mở rồi rời đi là xong, nhưng họ bị kéo lại với ma quỷ vô hình bóp méo bản chất thật của đời sống. Mấy người quản lý thì dùng trí khôn và vị thế của mình để vét từng đồng của dân bốc vác, rồi chính bản thân bốc vác cũng chia bè kết phái để bóc lột nhau, mọi thứ nhơ nhuốc tràn lan khắp nơi với muôn vàn lý lẽ cạn cợt và họ lại tiếp tục hại nhau trong niềm hy vọng ích kỷ đã cắm rễ từ lâu. “

    – “ Lúc đó ông làm việc gì trong công ty, rồi chuyện gì xảy ra tiếp “ – Thằng nhỏ thụt ra một tí rồi ngồi dạng chân ra hai bên trên băng ghế dài quay về phía ông.

    – “ Ta xây dựng hệ thống vận hành, ta đưa ra nhiều đề xuất thông qua toán học để giảm bớt gánh nặng cho người lao động và tối ưu hóa mọi thứ. Nhưng khi một hệ thống tối ưu thật sự, sẽ chẳng còn đồng nào được rò rỉ ra để chảy vào túi cá nhân cả. Ta dùng sự giãi bày về con người, kể ra thực trạng sai lầm và thối rữa của cái cũ, rồi dùng cả tri thức Toán để giải thích về giá trị thật sự được mang lại, nhưng lúc đó ta nhận ra, những kẻ leo lên càng cao họ đã phải bán đi một phần sự sáng suốt và cả thiện lành của mình, nói cho dễ hiểu thì họ vừa ngu còn vừa ác. Trước khi đi trên con đường tà gian ấy họ không như thế, ta bức xúc đến mức phải tìm hiểu về gia phả lẫn quá trình học hành làm việc, họ toàn những kẻ có trí, có thực lực và nền tảng tự tung hô là một thứ bề trên nào đó, nhưng họ dùng tất cả đặc ân ấy để phục vụ cho chính mình. Đó là lúc ta gặp lại cô gái Hà Nội ấy, cô vừa tan vỡ với mối tình cùng một gã trai làm cho một công ty xuất nhập khẩu giàu có, cô đến với hắn cũng vì những lý lẽ lạnh lẽo mà cô luôn tin nó sẽ mang lại một đời sống tốt hơn. Cũng như ta, cô nhận ra những hiện thực điên rồ tồi tệ, may sao cô đã không chấp nhận nó, rồi cô nhớ đến ta và vẻ đẹp trong sáng mà ta nhắc đến khi trẻ. Nhưng khi gặp lại ta đã rất khác. Lúc đó ta muốn tìm ra phương pháp cụ thể để giải quyết những bất cập về con người, một cách vận hành nào đó để họ không lún sâu vào khổ nhọc, còn cô thì chỉ cần một chút lãng mạn thơ ngây của thời xuân trẻ, thứ lúc đó ta đã quên mất là mình có. Ta vẫn quan tâm cô nhưng bằng những việc làm cụ thể, ta tránh né những sự lãng mạn không cần thiết vì ta coi đó là dục vọng chỉ cần dấy lên một hồi sẽ âm vang mãi không dứt trong lòng, ta không chấp nhận để con tim mình yếu đi vì cái ta hướng đến lớn hơn chính bản thân mình. Nói cho dễ hiểu thì lúc trước ta dùng lý lẽ để hướng tới nó, còn lúc này ta chỉ đưa ra việc làm cụ thể giải quyết vấn đề mà không quan tâm những thứ khác. Giờ nhìn lại, đó toàn là quá trình nhận thức sau khi bị tổn thương vì đối diện với thực tại mục rỗng của con người.”

    – “ Đúng là tiến thoái lưỡng nan, cha thật sự đã vất vả nhiều rồi “ – Người con vứt điếu thuốc sắp tàn, đi lại đứng tựa vào cái bàn, đứng vắt chéo chân nhìn đống lửa và dãy đèn.

    – “ Có ai giúp ông thoát ra khỏi đó để như bây giờ không ông, hay chuyện gì tiếp theo “ – Thằng nhỏ quay mắt chiều ngược lại rồi tựa lưng vào vai Ông già.

    – “ Ta gần như phát điên bỏ lại tất cả rồi lang thang khắp nơi, gặp gỡ những nhà sư, khoa học rồi tiểu thuyết gia, ta gặp kẻ ăn xin rồi những cô gái bán hoa, nông dân rồi tiểu thương ngoài chợ, có lúc ta còn hỏi chuyện lũ chó hoang và những bông hoa dại ven đường. Ta thật sự quẫn trí với mớ thông tin hỗn loạn ập vào quá đột ngột không sao thở nổi, có lẽ ai đó đưa ta vào nhà thương điên thì chẳng còn cơ hội để trở ra. Chính cô gái Hà Nội đã giúp ta mỗi khi túng tiền, không bao giờ nghĩ đến chuyện về nhà xin xỏ nài nỉ ai. Đó là giai đoạn rồ dại kì vĩ nhất cuộc đời ta, không gì có thể quý giá bằng, như kẻ đứng trên một cái vực sâu mà bên dưới nghe kể rằng có kho báu nhưng đứng trên này chẳng tài nào thấy. Tâm trí ta đã bị đẩy đến chỗ như vậy.”

    Vừa nói tới đây thì do trời lạnh sau mưa phùn lúc sáng mà Thằng nhỏ đang cầm mấy là thư trong tay hắc xì hơi liên tục mấy cái, nó tuột tay làm rơi mấy lá thư. Gió thoảng qua làm mấy là thư lướt nhè nhẹ đi, một bức rơi vào tay Ông già, hóa ra đó là bức thứ hai mà người phụ nữ Hà Nội đã gửi cho Bà lão để hồi đáp. Dù giờ đây đã biết là do cô con gái viết, nhưng nó cũng xuất phát từ những dòng nhật ký của bà nên cũng làm lòng ông lưỡng lự đôi phần. “ Thôi chắc là bã cũng muốn ta đọc cho nghe, vậy để ta đọc rồi kể chuyện sau “ Ông nói vậy rồi cầm thư lên đọc, mắt ông vẫn còn sáng tỏ, chỉ cần ghé lại đốm lửa đang sưởi ấm cũng đủ để ông thấy những mảnh ký ức đang bập bùng trong hỏa ảnh.

    Những ngày đỏng đảnh của trời Hà Nội tháng 5

    Tôi đã rơi nước mắt khi đọc thư của bà, không phải thương xót cho căn bệnh mà bà đang mang trên người, mà vì những lời chân thành. Chẳng hiểu sao mấy người tuổi của mình họ năng nổ đến lạ kỳ, lẽ ra tuổi già nên đi kèm những trầm mặc, điềm đạm để thấu đạt cõi đời, thứ mà vì tuổi trẻ hối hả mà ta lạc mất, thứ mà có thể đưa đường cho thế hệ sau nhẹ lòng hơn. Những người cũng độ tuổi mà tôi gọi là bạn cũng đã 60-70 tuổi, những đứa con gái đỏng đảnh trong họ dường như không muốn rời đi. Họ vẫn hơn thua nhau từng cúc áo mái đầu, họ khoe khoang về sự thành đạt của con cái mà quên mất sự lạc lõng bơ vơ của bọn trẻ, họ kể về những gì đã tận hưởng trong những chuyến du lịch trong khi họ chẳng biết gì về mình. Nếu được ở gần ngày nào cũng trò chuyện cùng bà chắc sẽ thoải mái lắm, anh thật may mắn, nghĩ lại tôi lại thấy vui lây cho hai người.

    Trời Hà Nội mùa này thất thường lắm, bất chợt như đàn bà chúng mình vậy, trong cái bất chợt ấy Bằng Lăng và Hoa Phượng đang nở rộ. Dù đã sắp sang hè nhưng đôi lúc lại có những ngày lạnh, lắm khi lại có những cơn mưa nhỏ dễ chịu. Làm tôi nhớ khi còn là con gái, chiều chiều tôi lại tranh với chị em trong nhà đi mua hàng tạp hóa cho mẹ, chẳng phải ngoan ngoãn gì mà để được dạo một vòng phố xá. Ngày nào đó có khi bà ra chơi, hai bà già mình sẽ mặc áo dài rồi đèo nhau trên xe Cub của tôi dạo phố, mấy anh thanh niên Hà Thành khéo nhìn chẳng rõ lại đỗ không chừng.

    Cũng nhờ con Cub này mà tôi gặp chồng mình, đến giờ tôi cũng không chắc tôi cưới anh vì gì, nhưng giờ đây chuyện đó không còn quan trọng nữa. Ngày đó, sau khi trở về lại Hà Nội, tôi thất vọng và hụt hẫng lắm, cứ như vừa thấy ánh sáng rồi nó lại tắt ngay trước mặt vậy. Lúc chia tay người thân của chúng ta lần hai cũng là lần sau chót gặp nhau, tôi không nghĩ mình sẽ bận tâm trai gái lần nào nữa. Tôi đi làm ở một công ty thương mại lớn, thường hay đi dự những tiệc tùng sang trọng, nơi đó họ hay chơi Piano cho khách đến dự. Vài lần như thế làm tôi hoài niệm về sở thích thời sinh viên của mình, có lần khi biết tôi mong được học Piano, anh dẫn tôi đến một cửa hàng mà bạn anh là nhân viên bán hàng ở đó. Bạn anh đã chơi cho chúng tôi nghe một bản thật hay, anh khuyến khích tôi dành thời gian đi học, nhưng lúc đó tôi chỉ chăm chăm việc học nên thôi. Sau khi về Hà Nội làm việc tôi mới đi học, rồi tôi gặp người dạy piano sau này là chồng mình. Thú thật với bà, khi chồng tôi cầu hôn, giọng người thân của chúng ta như ở đâu ùa đến hỏi tôi “ Liệu đã gọi là yêu nhau không thể rời thì cần kết hôn làm gì “, ngay cả ngày cưới tôi cũng nghe thấy “ Sao không cứ sống rồi yêu nhau thôi “ trong đầu, như một sự ám ảnh vậy. Nhưng giờ nghĩ lại tôi lại thấy buồn cười chứ không có chút oán giận nào cả.

    Tôi kể bà nghe về con gái mình, từ nhỏ cháu nó đã đặt những câu hỏi kỳ lạ, quan tâm những chủ đề quá tuổi, chẳng biết do những ám ảnh về anh hay hồi trẻ nghe và đọc nhiều lời anh nói, anh viết, nên con tôi nó cũng có sự suy tư nhiều như vậy. Người ta nói mình nghĩ hay quý mến ai đó quá thì sinh con ra đôi khi có phần giống họ, dù không phải ruột rà máu mủ, tôi thấy có thể tôi rơi vào trường hợp này. Nhưng do là con gái nên khó khăn hơn rất nhiều, chẳng hiểu sao đàn ông tò mò về những chủ đề này thì họ gọi là sâu sắc, còn đàn bà thì lại bị coi là rách việc nhàm chán. Chồng tôi chỉ là một người chơi đàn, không phải nghệ sĩ thật thụ, hay đơn giản là cuộc sống vật chất đã xói mòn đi tâm hồn người yêu nhạc, anh muốn uốn nắn con gái trở nên thành đạt chứ không nên nghĩ về những gì viễn vong không đâu. Đó chính là thứ dẫn đến mâu thuẫn giữa tôi và chồng minh. Dù thú thật tôi cũng là người thực dụng, nhưng không có nghĩa rằng điều đó nên là thứ duy nhất trên đời, ai cũng giống nhau thì chán quá. Người thân của chúng ta từng hỏi tôi “ Em thấy một cánh đồng toàn hoa Tulip và đồng hoa dại đủ loại ở miền quê tĩnh lặng cái nào có sức sống hơn ”, sự thật là càng về già tôi mới càng hiểu thêm về câu hỏi này.

    Tôi vừa nhìn ra cửa sổ, một người lớn tuổi hơn tôi nhiều đang gánh hàng rong đi bán, bà mặc cái áo màu đỏ quần đen bóng cùng đôi dép lào đã cũ. Tôi nhớ đến mẹ mình ngày xưa, những nhọc nhằn bà mang trên vai, những tâm tư chưa bao giờ được nói ra hay thậm chí còn chẳng có thì giờ mà ngồi nghĩ. Những lo toan tranh đấu của mình mới nhỏ nhặt làm sao, mới hèn hạ làm sao, mới vô tích sự đến lạ kỳ. Những ngày còn trẻ người ta luôn tìm kiếm cho mình lối đi riêng, kẻ chọn con đường có sẵn, người lại chọn khai phá vùng đất mới, để về già chợt nhận ra mọi thứ đã ở ngay trước mặt, chẳng cần phải đi đâu. 

    Lời cuối tôi chúc bà bình an, khỏe mạnh vượt qua cơn bạo bệnh, tôi sẽ đi chùa để cầu nguyện cho bà mong một ngày không xa chúng ta được hội ngộ. Mong được ăn món chè của bà, mong được thấy cánh rừng mà hai người dày công bồi đắp, và nếu người xưa còn nhớ mà không hờn giận thì mong được hàn huyên một ngày đẹp trời. Tôi chẳng có tài lẻ gì đặc biệt, nhưng cũng biết chơi đàn chút ít, viết xong thư này tôi sẽ đánh một bản để những giai điệu du dương có thể đến miền Nam xa xôi, biết đâu lại chữa lành bệnh tật cho người bạn chưa bao giờ được gặp.  

    Nghe xong lá thư, ba người trở về vị trí như ban đầu, như chuẩn bị xem tập mới sau giờ giải lao vậy, từ xa tôi thấy bọn Tinh Linh đang tò mò quanh mấy cái lồng đèn bằng hộp sữa, đi qua đi lại nhìn nhìn ngó ngó. Gió thổi nhẹ rì rào trên ngọn cây Tràm già làm những chiếc lá khô bay đến rơi xuống đống lửa làm đôi lúc nó bùng cháy lên một nhịp, dưới đất vài con Dế đã ngủ mất, bọn vô duyên đi xem phim mà lại lăn ra ngủ giữa chừng, mai lại hỏi phim thế nào.

    – “ Thế giới tinh thần của người xưa thật thăm thẳm như mặt hồ “

    – “ Con thì chỉ thấy buồn sao những người quý mến nhau hay xa cách, còn đã không thương yêu nhau sao cứ tụ lại làm gì cho mệt. Mà thôi, chắc mốt con phải tự hiểu chứ giờ có nói con cũng chẳng biết đâu. Ông kể tiếp đi ông, đến chỗ những ngày ông đi lang thang “ – Thằng nhỏ chống tay lên cằm rồi hạ thấp thân người một xíu.

    – “ Những ngày đó không có gì để kể ngoài những hiểm nguy, ngủ bờ ngủ bụi, đói rét, dẫu sao khi đi như vậy ta mới thấy nhân tính con người vẫn còn đó, mặc dù nó le lói như bóng đèn cũ chớp tắt trước cơn giông bão của thời đại. Ngày hôm đó ta đang ngồi trên một ghềnh đá nhô ra biển, sóng dạt dào nhè nhẹ, ta còn nhớ những đứa trẻ đang nô đùa trên tàu đánh cá của gia đình nó neo đậu gần đó. Em họ ta, người cùng dựng ngôi nhà gỗ này, nhắn tin rằng cha ta đã mất, lúc đó ta gần như trống rỗng không một gợn sóng trong lòng, không vui cũng chẳng buồn. Ta không rõ lúc đó có bị ảo giác không, nhưng dưới mặt biển gần đó, cái đầu một cô gái đội một cái nón Ốc Mượn Hồn thò lên rồi cười với ta nhỏ nhẹ nói, tay chỉ về hướng quê nhà “ Về đi, họ đang chờ, về nhà thôi, đủ rồi “. Ta giật mình tỉnh táo hơn chạy ngay ra đón xe về thằng nhà cha mẹ ta. Ta còn nhớ một chuyện xảy ra trên xe, đó là ta gặp một bà lão đội chiếc nón lá, người nhỏ nhắn cùng bộ Bà Ba tím có họa tiết hoa Mai sáng bóng. Bà già cầm cái giỏ xách nhỏ bên trong đủ thứ đồ, ta bắt chuyện rồi hỏi bà đi đâu, bã lấy ra một cái trống lắc rồi bảo là quà cho đứa cháu mới sanh. Xong bà nở nụ cười y hệt như của cô gái thò đầu lên dưới biển rồi hát theo nhịp trống lắc “Về nhà đi ; Chân đã mỏi ; Mẹ đang chờ ; Cha đã vắng “. Nghe có vẻ đáng sợ ma mị, nhưng nụ cười họ thật sự rất hiền không làm ta sợ một chút nào, ta cứ thế ngồi đó cho đến khi về tới nhà. Về quê một thời gian ta nhận ra mình đã bỏ sót quá nhiều thứ, quên mất mình đã từng như thế nào khi là một đứa trẻ. Ta hiểu được ra thay đổi và tha thứ cho chính mình quan trọng đến nhường nào, trước giờ ta chỉ thay đổi người khác, học cách tha thứ mọi người xung quanh mà quên mất mình. Nó giống như sự ích kỷ ở một tầm cao mới vậy, sự ích kỷ và tham lam nhưng hiền lành đi rất nhiều, trước giờ ta luôn cho rằng chúng nghịch lý và mâu thuẫn nhau. Rốt cuộc là do chính ta không đủ vững chãi và dao động trước thực trạng thay vì quay lại với căn bản của một con người, đó là thành thật trong đời sống. Nói nghe dễ nhưng đối diện với nó là cả một chặng đường dài gian khó nhưng đẹp đẽ. Ta nói chuyện với mẹ mình nhiều hơn, bà cũng kể chuyện xưa cho ta như giờ đây ta lai kể cho tụi con, vẫn còn kể tức rằng đã từng xa cách chia lìa nhau, còn kể là còn sư gắn kết. Bà kể cha ta không xem thường hay ghét bỏ gì ta, cha ta biết những gì ta hướng đến là đúng đắn, nhưng ông cũng biết đó là một con đường đọa đày ông đã không dám đi, và ngăn ta cũng chỉ là biểu hiện của nỗi sợ và cũng không muốn nhìn ta khổ sở. Ta thật sự không chấp nhận lý lẽ đó, như mẹ ta lúc đó muốn hàn gắn tất cả vậy”

    – “ Cảm ơn cha đã kể câu chuyện đời mình, dù cho đó là những lát cắt không trọn vẹn. Mai con xin phép về lại Thành Phố một vài hôm để giải quyết những tàn dư của đời mình. Câu chuyện của cha vừa là hơi ấm, vừa là những gợi ý cho con. Con ở lại với ông nội, ba đi vài hôm rồi về “ – Người con vỗ lưng con trai mình.

    – “ Con đi cùng lên lấy vài thứ để học bài luôn, tự dưng con muốn học hành nghiêm chỉnh quá, ý là trước giờ con thấy học hành chả có gì hay, rồi con nghe mấy người giàu nghỉ học này nọ, nhưng rõ ràng là do họ học chưa tới nơi tới chốn “ – Hai cha con nó đứng dậy ưỡn ngực vương vai rồi vặn mình cùng một nhịp.

    – “ Tốt, học là tốt, đến trường lại càng tốt, hai đứa đừng lo, ta tự lo được ” 

  • Những lá thư

    Loài người lại quan tâm đến cái chết đôi khi rất nghịch lý, họ bận lòng về chuyện được chôn cất ra sao, có được cúng cơm đám tiệc đủ lễ hay không, đầu thai làm con gì, có kẻ còn nghĩ rằng làm từ thiện kiếp sau sẽ sống tốt hơn. Họ toàn nghĩ về những thứ sau khi chết, còn về cách sống hiện tại và bản thân cái chết đang đến thì không, vậy mà họ luôn cho rằng mình là những người có logic phù hợp hơn chúng tôi. Nhưng cũng có những người suy tư về cái chết khác, hầu như họ loại bỏ bản thân mình ra khỏi những ưu lo, mà chỉ mong người ở lại sống trọn vẹn, có khi còn dùng cái chết để hàn gắn cho những người còn sống. Một lần khi Ông già cho vợ mình uống thuốc, tôi đã nghe họ trò chuyện cùng nhau.

    – “ Anh đừng lo gì cả, em sẽ chiến đấu với bệnh tới cùng, em còn muốn sống lâu hơn” – Bà ho ra một tiếng rồi gượng ngồi dậy.

    – “ Em uống thuốc rồi nằm đi, anh sẽ ổn cả thôi “ – Ông đưa bà viên thuốc và ly nước, rồi tém tóc bà cho gọn gàng sau đó vuốt lưng cho bà.

    – “ Nhưng em có đọc bệnh án, chắc khả năng ra đi không nhỏ, nên em muốn nói chuyện về một việc với anh “ – Bà kê cái gối cao lên để ra sau lưng rồi ngồi thẳng lưng.

    – “ Em nói đi, nhưng đừng nghĩ nhiều về những điều chưa tới “ – Ông ngồi xếp bằng xuống sàn đối diện bà.

    – “ Anh phải làm lành với những đứa con, dù em hiểu anh không ghét bỏ gì tụi nó, nhưng phận làm cha mẹ, là người lớn mình sao nỡ nhìn tụi nó chơ vơ lạc lõng, em và anh hồi trẻ đã khó khăn và trơ trọi ra sao khi mình có gia đình mà cũng như không có, cho đến khi mình tìm được nhau. Mình khó thế nào mình biết, nên mình cũng đừng để tụi nhỏ khó như mình, đâu chắc tụi nó sẽ tìm được ai bên cạnh, lúc đó ít ra nó còn một người cha, một người mẹ “ – Bà nắm lấy tay ông, nhè nhẹ lật xem từng ngón rồi cười cười gì đó không rõ.

    – “ Anh cũng muốn vậy, nhưng anh không giỏi liên kết với người khác theo kiểu gia đình, có lẽ từ nhỏ anh không có được cảm giác ấy nên quên mất một người cha nên đối đãi thế nào với con cái. Nếu anh học từ cha mình thì đó là tai họa.” – Ngước mặt lên trần nhà ông nói.

    – “ Anh thấy chưa, bên trong anh vẫn chưa hòa giải được với cả một hồn ma, sao có thể hòa giải được với người sống “ – Bà vỗ nhẹ vai ông rồi đẩy đẩy bằng ngón tay trỏ.

    – “ Em hãy sống tiếp để giúp anh hòa giải đi vậy “ – Ông nằm nhẹ xuống chân bà rồi quay mặt nhìn lên, ông nở nụ cười hiền hậu.

    – “ Không được, anh cũng biết mình phải tự làm mà” – Bà vuốt mái tóc bạc của ông như muốn cuốn đi những sạm màu sương gió, để họ quay về những ngày xưa trẻ.

    – “ Ừ, nhưng em đừng lo quá, ngày nào đó trời sẽ lại quang mây, cây sẽ lại kết quả, cá sẽ lại tung tăng bến sông thôi “ – Ông nhắm mắt khép mặt xuống như đang ngủ.

    – “ Em còn giấu anh một chuyện, nhưng nếu em chết anh mới được biết, mong nếu anh có biết cũng đừng giận “

    – “ Anh hứa, nhưng chuyện gì vậy? “ – Ông ngồi dậy từ từ nhìn bà rồi hỏi.

    – “ Chỉ như một bộ phim cũ “ – Nói xong bà cười mĩm rồi nằm xuống nghỉ ngơi, ông đắp chăn cho bà mà trong lòng chắc còn ngờ ngợ gì đó. 

      Bộ phim cũ ấy hóa ra là những lá thư, Ông già cũng chỉ phát hiện gần đây trong thùng gỗ nhỏ của bà được Thằng nhỏ tìm ra trong khi quét dọn và cũng vì tính tò mò của một đứa trẻ. Ngày hôm ấy sau khi ở nhà Cô bé về nó đã đưa lại cho ông, lúc tối cô bưng tôi về lại nhà gỗ và cùng ngồi đọc những lá thư mà ai đó đã gửi cho bà, còn những thư bà gửi thì chỉ còn một lá viết còn dang dở, như một bức tranh bị xé đi một nửa vậy. Theo như dấu bưu điện thì lá thư gửi đi từ Hà Nội trong những ngày cuối đời của bà, mọi thứ như những ngày trẻ của Ông già ùa về qua những dòng thư tay của một người nào đó vậy. 

    Dưới ánh đèn vàng trong căn nhà gỗ, khung cảnh như một vở kịch nói đang đi đến khúc trầm lắng nhất, mỗi người một chỗ một việc nhưng vẫn hướng về phía Thằng nhỏ đang cầm lá thư trên tay, ông cho phép nó đọc vì “ Mấy đứa biết cũng không sao, cũng không còn gì để sợ mà giấu “. Ông đang uống một vài ly rượu và nhấm nháp một ít đậu phộng luộc, ít khi thấy ông uống rượu một mình như vậy, có lẽ ông cũng có chút lay động và đoán được nó là của ai. Người con thì đang nằm gác tay lên trán vờ như đang ngủ nhưng vẫn nghe thấy tiếng ken két của chiếc giường Tre cũ, còn Cô bé thì tựa lưng vào cột nhà chỗ treo bộ đồ duy nhất còn lại của Bà lão. Giọng của một đứa trẻ đọc lên lời của một ai đó ở xa, có lẽ cũng đã già như ông bà, có cái gì khiến người ta u mị lắm, như chẳng còn phân biệt được sự ngây thơ hay mùi sương gió, mà có khi như vậy lại phù hợp cho một bầu không khí ở nơi thế này.

    Hà Nội những ngày cuối tháng tư

    Chào bà, người quen chưa bao giờ gặp gỡ, cho tôi được xin phép gọi bà như vậy. Tôi nhận ra ngay bà là ai khi đọc những áng thơ cuối thư tuần trước bà có gửi, bút tích của người ấy vẫn còn lại đôi vần mực nơi Hà Nội ồn ào tôi còn giữ. Mong tôi nói điều này bà đừng giận, mà có lẽ ở tuổi này con người ta sẽ chẳng còn biết giận là gì nữa, tôi biết bà là do anh đã gửi thư cho tôi lúc hai người cưới nhau, còn có cả ảnh cưới, một căn nhà và khu vườn đẹp biết bao, một cuộc sống mà anh vẫn luôn hình dung khi còn trẻ, qua những con chữ và tạo tác. À mà tôi còn có hình của hai đứa con của hai người, trông thật lạ mà sao quá đỗi quen thuộc. 

    Trời Hà Nội mùa này trong lành đến lạ, không một gợn mây, tôi đang ngồi bên khung cửa sổ với chậu Huệ Tây nở trắng bên tay phải, và một vài quả Chua vào mùa bên tay trái. Bên ngoài những chiếc lá vàng đang lướt qua trước mặt, tôi ngỡ rằng mình là nhân vật trong truyện Chiếc lá cuối cùng của O’Henry, chờ đợi cái chết đến từng chút một, mà có thể nó cũng đã đến nhưng tôi còn lưỡng lự không nhận lấy. Những ngày này tôi luôn nghĩ về anh, mong bà đừng hiểu lầm không phải những nhung nhớ thời tuổi trẻ, giờ đây nó như một thói quen mở quyển album ra để ôn lại một thời xa vắng, kẻo ra đi thình lình lại quên bóng hình người xưa, về bên kia không nhận ra nhau thì buồn lắm nhỉ. Phần cũng vì ngày sinh của chúng tôi cũng gần sát nhau nên nó như cái cớ có duyên để nhớ cả đời không sao quên được, ông trời thật lắm trò vui. 

    Tôi không ngạc nhiên khi nhận thư này, tôi biết rằng không có gì thật sự mất đi như cơn gió rồi cũng sẽ quay về bên hiên nhà. Nhưng có đôi chút hờn dỗi vì người gửi không phải là ảnh, tôi không có ý gì ngoài muốn kể về một chút đàn bà thời xuân sắc vẫn còn lại trong tôi, vẫn cò cái đỏng đảnh chẳng chịu thua ai. Con gái tôi thì lại khác tôi hoàn toàn, nó có nét đôn hậu của người miền Nam hơn là con gái Bắc, thật tình cờ nó cũng là họa sĩ như bà, trong lá thư cuối cùng năm đó anh gọi bà là họa sĩ miệt vườn tài giỏi. Con gái tôi nó luôn nói rằng nó chỉ muốn hướng tới việc tạo ra “ Cái đẹp thuần khiết nhất “, bà nghe cụm từ ấy còn quen không, thật kỳ lạ. Ngày còn trẻ tôi không tài nào hiểu nổi cụm từ ấy của anh, tôi còn là một đứa sống với lý trí đặt lên đầu còn nhân tính lại đặt dưới dép, làm sao có thể hiểu được những thứ cao quý ấy. Mỗi lần nghe con gái mình nói câu đó tôi cảm giác như mình bị quả báo vậy, ông trời muốn nhắc tôi đã bỏ lỡ hay đúng hơn là đánh mất điều gì. Tiếc thay, khi lờ mờ nhận ra, thì anh cũng đã đi thêm vài bước nữa, bỏ lại một cánh đồng đẹp đẽ nhưng hoang vắng. Có lẽ anh đã không kể cho bà, trước khi ba mẹ anh mất, chúng tôi đã gặp lại nhau, chính tôi là người đi tìm anh vì nhận ra mình đã gạt bỏ đi thứ đáng quý. Nhưng lúc ấy, anh lại trở thành một kẻ lý trí đến rợn người, như có một tảng băng bao quanh vậy, lạnh lẽo và tàn phá, tàn phá đốm lửa vừa mới le lói trong tôi. Lúc đó anh gọi thứ anh đang đi đến là “ Cái lý tuyệt đối “, một kẻ chỉ mới vừa nắm lại nhân tính, sờ được cái cảm xúc, chìm vào sự phiêu du của tình người làm sao chịu nổi cụm từ ấy. Tôi đã oán trách anh thay vì sưởi ấm, may sao “ ngọn lửa nhỏ mà âm ỉ cháy mãi “ nơi đồng quê đã cứu rỗi anh, anh đã gọi bà như thế

    Cảm ơn bà đã gửi thư cho tôi, chân thành, đôi dòng này như làm ấm áp cho không khí lạnh lẽo của con người đô thị này, tôi như được hít một hơi từ cánh đồng, được chạm vào làn da Trâu sần sùi, ngửi thấy mùi dại ngát xanh và nghe thấy tiếng tỉ tê của người nông dân làm đồng. Tôi nhớ miền quê Nam Bộ da diết, như nhớ một phần còn thiếu của mình vậy, một ngày tôi sẽ đến thăm mọi người, nếu tôi có đủ dũng khí. 

    Thằng nhỏ vừa đặt là thư xuống bàn rồi xếp lại cất đi vào phong bì, Người con trong phòng đi ra ngồi xuống cạnh Ông già rồi rót một ly rượu để uống, còn Cô bé phản ứng khá lạ. Cô đứng bật dậy, đi thật nhanh đến Ông già rồi vịn hai vai nhìn thẳng ông nói “ Cô giáo dạy vẽ ngoài thị trấn của con cũng người Hà Nội, vào đây tìm người, cũng dùng cụm từ Cái đẹp thuẩn túy để dạy, có khi nào là con gái của người trong thư đi tìm bà hoặc ông không ?”. Mọi người đều im lặng như chưa tiêu hóa hết mọi thứ kịch tính này cùng một lúc nhanh được, Cô bé chạy ù về nhà có vẻ sợ mất điều gì đó thú vị. Hai cha con Ông già vẫn nhấp vài ngụm rượu nhỏ rồi nhìn ra màn đêm le lói ám muội đèn vàng. Thằng nhỏ thì chẳng biết nói gì nên cất thư vào hộp gỗ rồi đi vào phòng, không biết đã ngủ hay chưa.

    – “ Người yêu hồi trẻ của cha hả “ – Người con đốt một điếu thuốc trong gói rồi hỏi ông.

    – “ Ta biết là ai rồi, nhưng không nhớ thật sự đó là mối quan hệ gì “

    – “ Có lẽ những gì liên quan cha đều có gì đó không rõ ràng “ – Ông già nghe anh nói liền quay ra nhìn anh một lúc

    – “ Mẹ thú vị thiệt cha nhỉ, con thấy y như phim “ – Anh kéo một hơi rồi cười mỉm.

    – “ Mẹ mà, có thể đốt cả cánh rừng nếu bà muốn “ – Rồi ông cũng cười theo. 

    – “ Thôi mai rồi tính “ – Cả hai người đồng thanh rồi dọn dẹp đi ngủ. 

    Đêm hôm ấy tôi ngủ lại nhà gỗ, Ông già đã ngủ rất muộn, ông lục đục tìm lại trong kệ sách những quyển vở kẻ ô đầy bụi bẩn, đọc lại một hồi lâu, lướt hết trang này lật đến trang khác như đang lần mò về quá khứ. Trước khi đi ngủ ông đã viết đôi dòng với trang giấy trắng còn sót lại trong một cuốn tập cũ, ông đang hoàn thiện lại quá khứ còn dang dở hay chỉ là hoài niệm của một ông già.

    Ngỡ rằng còn nhưng đã mất

    Ngỡ rằng mất mà lẩn khuất đâu đây

    Ngỡ rằng chẳng còn gặp lại

    Ngỡ rằng buồn mà hóa lắm vui thay

    Sáng hôm sau đến cũng vội vàng hơn mọi ngày, hay tôi mong ngóng xem hồi kế tiếp của bộ phim hấp dẫn, nhưng có vội thì cũng hết một đời rồi cũng đến. Cô gái Hà Nội chở Cô bé trên xe Cub 50 cũ, trong rổ xe là một ít bánh ngọt mua ngoài thị trấn, trông cô khá từ tốn và điềm tĩnh chả lấy gì làm hối hả hay ngạc nhiên. Cô mặc một cái đầm liền thân màu xanh dương nhạt nhưng nhìn như có một làn khói mỏng lượn lờ bên trong những nốt xanh, làn khói của quá khứ ùa về nơi cánh rừng ít bóng người. Cô khoác một cái áo khoác dù màu xanh rêu vì sáng đó mưa phùn vẫn còn đêm qua làm không khí khá lạnh, Người con đã đốt một ít than ở gian trước nhà. Cô còn đội một cái nón kết màu trắng và đeo ba lô con cóc màu lá mạ cùng đôi giày vải màu nâu đỏ, tôi chỉ thắc mắc tại sao không có balo con Rùa vì tôi thấy dạng balo đó giống tôi hơn là bọn Cóc. Gương mặt cô gái người Hà Nội dài và ốm, gò má bên trái có một cái đồng tiền không quá sâu khó phát hiện vì cô ít khi cười, một nét gì đó trầm tư sâu lắng nào đó như một cái tòa thành cổ đã rêu phong lại thâm nhập vào một cô gái trẻ khiến người ta phải đặt ra câu hỏi “ Cô đã sống như thế nào ?“ 

    Cô gật đầu chào mọi người trong nhà rồi Thằng nhỏ nhanh tay mang Balo và nón cô treo lên vách nhà, Ông già mời cô ngồi ở cái bàn tam giác rồi pha bình trà hoa Cúc hái trong vườn, Cô bé thì lấy một cái rổ nhỏ bằng tre đặt lên bàn rồi lót một tấm lá chuối bên dưới để đặt mấy cái bánh vào đó. Cô gái Hà Nội nhìn Ông già rồi cười nhẹ để lộ ra một cái răng khểnh bên phải, ông rót cho cô một ly trà nóng rồi xin phép cô hút thuốc, cô đồng ý. Hai cha con Thằng nhỏ thì ngồi ăn bánh mì trứng ốp la ở dưới sàn nhà cùng một ít sữa đậu nành Cô bé mua mang đến. Ngoài trời mưa phùn vẫn còn lất phất cùng những cơn gió thoang thoảng lướt nhẹ đánh thức lũ chim đang ngủ nướng một ngày mưa lạnh. “ Chỉ biết là ông mà chưa dám lại vì ngại và nghe tin bà mới mất nên nghĩ chưa phải lúc đến “ Cô bé nhanh miệng ngồi dưới nói lại cho ông biết để hai người dễ bắt đầu trò chuyện hơn.

    – “ Vâng, cháu ngờ ngợ khi đến đây xem tác phẩm của bác với mấy sợi dây thừng hôm ấy, nó làm cháu xúc động lắm nên hỏi con bé thêm thì đoán hơn 70% bác là người cháu đang tìm “ – Cô cầm ly trà bằng hai tay rồi đưa lên mũi ngửi một hơi, cô lại đặt xuống.

    – “ Cô có thể cho tôi hay điều gì khiến cô phát hiện ra không “ – Ông già lấy cái gạt tàn thuốc là khúc gỗ dày được khoét một cái rãnh ở giữa, nhìn giống con thuyền độc mộc.

    – “ Mẹ cháu kể và cho xem hình bác khi trẻ, cùng bác gái lúc ngôi nhà gỗ mới xây và khu rừng xung quanh, giờ khác nhiều so với ảnh nhưng cấu trúc thì nhìn là cháu nhận ra ngay “ – Cô vừa nói vừa chỉ tay ra xung quanh

    – “ Còn gì nữa không ?”

    – “ Với mẹ kể bác cười nhếch mép bên trái “

    – “ Hóa ra bà ấy nhớ cái tật xấu nhất của tôi “ – Ông không giấu mà cười nhếch mép bên trái.

    – “ Mẹ cháu vui và hay cười khi nói về điều đó ấy bác, chắc bà không nghĩ nó xấu đâu ạ “

    – “ Cô tìm tôi có việc gì ?”

    – “ Chuyện thì dài dòng lắm, cháu kể ra mong bác đừng giận. Mẹ cháu mất một năm trước rồi, chắc là bác không biết vì những năm cuối đời bà sống khép kín nên ra đi lặng lẽ, chỉ có cháu và người dì bên cạnh. Mấy tháng trước lúc mất bà kể cho cháu nghe chuyện hồi trẻ, kể nhiều về bác và thời kỳ bà còn ở trong Nam, bà lấy những thứ bác viết và cháu tạm gọi là miêu tả về một số hình dung cũng như tạo tác, cháu thấy rất thú vị nên tò mò hỏi thêm về bác. Nhân tiện cháu xin giới thiệu cháu học Mỹ thuật nhưng hiện đang làm kiến trúc, dạo gần đây cháu có hứng thú với nghệ thuật tương tác bầu không khí, cháu tạm dùng cụm từ của bác để nói. Đại loại là thế. Rồi vài tháng trước cháu nhận được thư của bác gái, tự dưng cháu thổn thức lắm, cái gì đó như cơ duyên ập đến vậy. Lúc ấy cháu định đi tìm và liên lạc bác gái để gặp bác nhưng do lúc ấy chưa dám nghỉ việc hẳn ở công ty, có chút do dự. Tình cờ cháu chán quá hay sao không biết, tìm thấy được những dòng nhật ký của mẹ và mấy lá thư hồi trẻ, cháu đọc nó cả tuần lễ sau đó, đọc đi đọc lại. Sao thanh niên ngày xưa có đời sống đẹp quá. Xong cháu quyết định viết thư đóng vai mẹ mình để gửi bác gái, cháu xin lỗi vì đã lừa mọi người.” – Cô điều chỉnh tư thế ngồi nghiêm trang đối diện với ông rồi kể lại chuyện của mình.

    – “ Nhưng sao cô quyết định vào Nam?”

    – “ Vài tháng rồi cháu không nhận thư hồi âm nên bồn chồn lắm, cuối cùng cũng quyết định bỏ việc một phần đi tìm hai bác, một phần cũng muốn thay đổi cuộc sống “ – Cô cúi mặt nhìn vào hoa Cúc trong ly trà nóng đang héo dần.

    – “ Thật ra 3 phần thì 2 phần tôi hoài nghi là thư không phải của mẹ cô viết “

    – “ Sao thế ạ “ – Cô mở to hai mắt nhìn Ông lão.

    – “ Bà ấy không thích hoa Huệ Tây và ghét ăn chua, ngoài ra thì không tự gọi mình đanh đá mà là chanh chua “

    – “ Ối trời ơi, bác nhớ và nhận ra rõ vậy hả bác, xấu hổ chết đi được, tính ra hai mẹ con cháu khác xa nhau quá “ – Cô dùng hai tay che miệng của mình nhẹ quay đầu về hướng khác.

    – “ Giống nhau nhiều thứ bề ngoài, và cả thường hay buồn chán vô cớ “

    – “ Vâng chắc vậy, ở đây trong lành quá bác nhỉ “

    – “ Nhờ trời mọi thứ vẫn tốt tươi. Cô đã ăn sáng chưa vào ăn với tụi nó “

    – “ Dạ chưa, nhưng cháu sẽ ăn bánh ngọt “

    – “ Vào đây cô dạy vẽ kiếm sống à, đã ổn định mọi thứ chưa “ – Ông già dụi điếu thuốc trên tay rồi uống một ngụm trà.

    – “ Cô quản thư là bạn của một người họ hàng giới thiệu, chị ấy nhiệt tình giúp cháu nên tạm ổn rồi bác. Học trò cháu dạy vẽ cũng do chỉ giới thiệu”

    – “ Trái đất nhỏ thật “

    – “ Vâng, chất thấy thật thú vị. Lát bác cho cháu xin phép ra thắp hương cho bác gái ạ “ – Cô đặt hai bàn tay lên bàn ngay ngắn.

    – “ Ừ có gì cô cứ nói tụi nhỏ chỉ cho, tôi đi vào rừng một lát”

    Cô chào ông rồi bưng rổ bánh xuống sàn nhà ngồi cùng ba người kia, Thằng nhỏ nhanh tay bưng ấm trà và mấy cái ly xuống. Cô vẫn nhìn theo Ông già đang khuất dần vào cánh rừng xa. Cô chào hỏi với mọi người rồi giới thiệu về mình, cô ăn một ít bánh ngọt rồi uống ly trà nóng, nhìn quanh thì thấy tôi cô giật bắn mình tò mò, cả ba người bọn họ đồng thanh “ đừng bận tâm đến nó “ rồi nhìn nhau cười ầm lên, Cô gái Hà Nội mặt ngơ ngác cứ lâu lâu lại lén quay ra nhìn tôi khi đang nói chuyện cùng họ.

    – “ Hương là gì vậy cô ?” – Thằng nhỏ vừa xắn một miếng trứng chiên bỏ lên bánh mì rồi quay sang hỏi cô

    – “ À là nhang ấy, ngoài Bắc gọi là hương “

    – “ Người Bắc có vẻ có lý hơn, kiểu tỏa ra mùi nên kêu hương chứ miền Nam kêu Nhang nghe nó kì, không biết ý gì “

    – “ Không hẳn đâu em, do vần Ang và Ương có tương đồng đó nên chị nghĩ do đọc trẹo đi thôi “

    – “ Cô thích chữ tiếng Việt giống ông “ – Nó xịt một ít nước tương lên ổ bánh mì trên tay.

    – “ Dạo này ông còn viết không, mà đừng kêu chị bằng cô “ – Cô nghiêng đầu sang phải rồi đặt tay trái lên cổ.

    – “ Còn chị, kể từ khi bà mất ông viết trở lại nhiều hơn chị xem không để em lấy cho coi”

    – “ Cô có thể cho tôi xem mấy lá thư của mẹ tôi không “ – Người con uống cạn ly trà rồi lên tiếng

    – “ Vâng được anh, em để trên bàn “

    – “ Sao đòi kêu bằng chị lại gọi ba em là anh “ – Thằng nhỏ lại cười nhếch mép như ông nó

    – “ Uh thì, thôi sao cũng được. Cho chị xem mấy thứ ông viết nhá “

    Trong khi Thằng nhỏ và hai cô gái cùng đi xem tài liệu của ông thì Người con lấy lá thư ra trước nhà ngồi đọc, tôi cũng tò mò nên bò lại nhìn trộm. Chữ trong thư trông không giống bà viết lắm, nhưng có lẽ thời điểm đó bà đã yếu đi nhiều nên tay cũng không còn vững chãi. Người sao thì nét chữ vậy, bà thường viết rất chắc tay và không có những nét đuôi dư ra, các đường cong thường được viết không quá tròn trịa mà có hơi ốm nhọn, ngoài ra kích cỡ cũng to hơn tương xứng cả thể chất và sự rộng rãi của bà.

    Trong căn nhà gỗ nơi cánh rừng những ngày oi tháng 4

    Có lẽ bà ngạc nhiên lắm khi nhận lá thư này, nhưng xin phép tôi tạm thời không tiết lộ cụ thể mình là ai, nguyên do tôi sẽ nói ở cuối thư. Tôi là người thân của một mối tình xưa cũ của bà thời còn trẻ, tôi viết lá thư này vì tôi không còn sống được bao lâu và cũng vì lo cho anh. Nghe thì thật vô lý, một người đàn bà sắp chết lại viết thư cho tình cũ của người thân thì có chút kì dị, nhưng có lẽ khi còn lại chút hơi thở con người sẽ làm mọi thứ nằm ở ngoài cái lý thông thường, để được trở về với cái nhân tính giản đơn nhất của mình, chỉ vì tình yêu. 

    Tôi không biết bà còn nhớ không, nhưng anh là người nhìn thì có vẻ bất cần chẳng bận tâm chuyện gì, nhưng cõi lòng của anh thì tràn trề tình cảm dành cho những người anh thương, dù cho đã vắng bóng nhau một thời đã lâu. Dù anh không kể nhiều về bà, tôi tôn trọng điều đó, ai thì cũng phải giữ cho mình nỗi niềm nào đó không nói ra, đó không phải là che đậy giấu giếm, chỉ là muốn giữ yên xếp nó vào một góc để ngắm nghía từ xa một mình vắng lặng. Sâu bên trong anh luôn nhớ về những ngày xa, ngày còn trẻ, ngọn lửa lao động và cống hiến cho cõi lòng mọi người vẫn còn đó, chỉ là anh bị kẹt lại vì chính sự rộng rãi đó của mình. Chúng tôi có cơ duyên làm người thân của nhau nhưng tôi không có phận làm bệ đỡ nâng anh lên nơi con đường dâng hiến, nó cũng là điều tôi bận lòng. Đôi khi tôi nghĩ mình là gánh nặng, là cản trở là thứ gì đó ghì chân anh lại, tất nhiên anh luôn không vui khi nghe điều đó, có lần còn nổi giận, nhưng tôi biết anh cũng muốn hót một lần cuối cùng trước khi lao vào đống tro tàn.

    Hà Nội mùa này thế nào vậy bà, tôi chưa được đến bao giờ, nghe anh kể ngày trước Hà Nội như một đóa hoa đằm thắm xuân sắc níu giữ tâm hồn người thi sĩ không muốn rời xa, có lẽ cõi lòng anh cũng còn dạo bước đâu đó nơi những con phố cổ, mong tìm lại được người xưa để cùng thổn thức hàn huyên. Tôi thấy mình thật ích kỷ, tôi còn chẳng biết bà còn có gia đình chồng con, cứ viết mà gửi thế này thôi. Mong mỏi của tôi khi viết bức thư này cũng chỉ có vậy, quơ quào tìm kiếm những người có thể nâng đỡ anh liên kết lại với thế giới này, anh xứng đáng nhận được một cái ôm, ai đó ôm và lôi anh ra ánh sáng. 

    Tôi đang ngồi trước hiên nhà nhìn ra khu vườn hoa dại trước mặt, phóng tầm nhìn ra những cánh rừng xa xanh mát, nhớ về những ngày xưa ấy. Anh chưa bao giờ dùng từ yêu với tôi, mà chỉ thương và cùng nhau, ngày đó tôi ngờ ngợ về một sự tổn thương nào đó, một sự xa cách bất đắc dĩ nào đó đã xóa bỏ trong anh hai tiếng tình yêu với mình. Nhưng sau đó tôi nhận ra qua lời kể của người xung quanh, từ nhỏ anh đã đói hỏi tình yêu nhiều đến mức bất mãn vì không được nhận đủ, ngọn lửa phẫn nộ với thói vô cảm của con người vẫn âm ỉ trong anh, tôi không làm sao dập tắt được. Tôi chỉ muốn sau khi mình chết, ai đó ở bên cạnh dù chỉ là qua thư từ, giúp anh đừng bốc cháy rồi tự thiêu lấy con tim mình.

    Nhưng suy cho cùng tôi cũng không có quyền đòi hỏi quá nhiều, chẳng có lí do nào cả, tôi còn chẳng rõ bà có còn giữ những ký ức xưa trong lòng hay mọi thứ đã xóa nhòa theo năm tháng. Tôi xin gửi bốn câu thơ anh viết cho bà trong quyển tập cũ đầy bụi, nếu bà đọc mà nó làm những hồi ức quay lại, mong bà hồi đáp thư tôi, không phải chỉ để trả lời sự nhờ cậy, mà để người đàn bà sắp chết này được nhẹ lo đi, dù chỉ là một chút.

    Tình mình đã bao mùa hoa nở

    Mà bây giờ dang dở hỡi em

    Gót hài đông đến mắt lem nhem

    Quay bước xuân sang hồn thẫn thờ

    Người con gấp lá thư lại cất lại lên bàn, anh tựa vào gốc cột có cái áo mẹ mình đang còn trên ấy, anh đốt một điếu thuốc mà khóe mắt đỏ hoe. Anh thì thầm vài lời rồi đi ra ngoài làm việc gì đó trên thị trấn “ Con xin lỗi đã không gánh vác phụ mẹ “. 

    Thằng nhỏ và hai cô gái sau khi lục lọi mấy trang giấy chữ của ông thì cùng nhau đi ra chỗ ống cống bị hỏng ở bãi cỏ có cây Lồng Mức và mấy tảng đá kỳ lạ ngồi chơi. Cô gái Hà Nội đi dạo một vòng, cô ngắm nghía mấy tảng đá như nhìn mấy gương mặt quen, rồi cô được dẫn đi xem cái hệ lý tưởng đang trôi dạt trên ao cá, những cánh hoa Súng đã hé nở cùng màu tím nhạt của Lục Bình đã thu hút cô đứng nhìn nó rất lâu, hay cô đang nghĩ về những lý tưởng của bản thân đang mang trên lưng, trôi dạt không hồi kết. Họ tựa lưng vào cái ống cống nhìn những những giọt sáng lấp lánh từ nước đọng lại trên lá cỏ, nắng đã lên một chút làm người ta liên tưởng đến một đồng kim cương lấp lánh. Có một con chim Vạc đứng một chân lẻ loi trên tảng đá dưới gốc cây Lổng Mức.

    – “ Chị cảm giác như nơi này rất thân quen với mình, như chưa bao giờ đi đâu khỏi nó vậy “ – Cô dang hai tay rộng ra như muốn ôm lấy một người bạn cũ lâu ngày xa cách.

    – “ Chắc do chị cũng hay hình dung những thứ như ông và bà đang làm “ – Thằng nhỏ nhảy tốt lên mặt cống ngồi thả đôi chân đưa đẩy trong không khí.

    – “ Em thì nghĩ như bà nói thì ở gần cây người ta lành lặn và nhân tính hơn “ – Cô bé vắt chéo chân rồi nhìn trên trời có con Cò ma bay ngang qua.

    – “ Không hiểu sao về đây, nói chuyện với mấy đứa, chị thấy người nhỏ tuổi ở làng quê còn thông minh hơn mấy kẻ già đầu ở thành thị, một sự thông minh rất nhẹ nhàng dễ chịu “ – Cô quay người lại khoanh hai tay đứng nhìn hai người kia.

    – “ Em cũng dân thành thị nè chị, nhưng em hiểu ý chị, em cũng từng láo nháo lắm “ – Thằng nhỏ lấy ngón trỏ chỉ vào người nó rồi gãi gãi vành tai.

    – “ Cũng có người vầy người khác thôi chị, em thấy cứ tránh càng xa xô bồ nhiều thứ vô đầu, dần con người sẽ tỉnh ra “ – Cô bé nhìn xuống đất.

    – “ Cũng phải, chứ một số vùng nông thôn cũng bị ám cái mùi đô thị bẩn thỉu và nhớp nháp “

    – “ Nói đâu cho xa, đi lên qua khỏi cái miễu lớn nãy em chỉ chị thôi, toàn một đám loi nhoi “

    – “ Loi nhoi nhưng cũng đỡ làm con người nặng nề bằng bọn khôn lỏi như em, giờ em về gặp lại bạn mình ngán quá ngán, nghĩ lại hồi đó mình thấy ghét thiệt chứ “ – Thằng nhỏ nhảy tót xuống rồi nhún chân như lò xo

    – “ Mày cũng mới bớt thấy ghét gần đây thôi làm như lâu lắm vậy “ – Cô bé vò đầu Thằng nhỏ.

    – “ Còn bà thì bắt đầu khó ưa rồi đó “ – Nó quay lại nghinh nghinh với cô bé.

    – “ Cũng khó trách lắm em, mình sống trong một cộng đồng mà người ta so đo nhau coi ai khôn hơn ai, ai nhiều tri thức hơn ai, họ sợ bị hại đến mức phải đi hại người khác. Nó như một cái ảo giác về sinh tồn vậy “ – Cô gái nói rồi phủi mấy hạt cỏ May dính vào vạc áo Thằng nhỏ.

    – “ Trong lớp em thôi mà nó còn móc nối nhau lấy đề thi trước, giờ mấy trường lớn nhà giàu không thôi chị. Cũng có mấy bạn học giỏi thật nhưng cả ngày chỉ biết có nhiêu đó nên nói chuyện như một cỗ máy vậy, không coi ai ra gì cả “

    – “ Đó là lý do chị không muốn đi làm nữa đấy, người ta tìm đủ mọi cách để hợp lý hóa lợi ích cho mình rồi gọi đó là trí khôn “

    – “ Ông hay nói em lúc nhỏ Khôn lỏi và sáng suốt khác nhau “ – Cô bé cúi xuống nhìn con bọ Rùa trên đám cỏ Hôi

    – “ Trong tiếng Anh cũng có 3 từ smart, clever, intelligent” – Cô gái nói thêm lời Cô bé.

    – “ Có một loại trí tuệ nào chứa tất cả không nhỉ, vừa giúp giải quyết vấn đề một cách con người hơn mà cũng không quá dao động nhu nhược “ – Thằng nhỏ hỏi.

    – “ Em hỏi làm chị nghĩ tới Thiền, mấy em có nghe qua chưa “

    – “ Ông không cho bọn em nói về thứ này “ – Cô bé nhìn sang rồi nói.

    – “ Ủa tại sao vậy “

    – “ Ông bảo nó nguy hiểm ở thời đại này và tụi em còn nhỏ cứ hỗn loạn một cách tự nhiên “ – Cô bé trả lời từ tốn trong khi nhặt một viên đá cuội.

    – “ Câu này làm chị nổi cả da gà này em, có lẽ ông nói đúng, bây giờ nó là hot trend còn hơn cả Tik Tok nhất là trong giới học thuật lẫn nghệ thuật. Mà thôi mình bỏ qua chủ đề này đi. Thường mấy đứa ở đây làm gì ?“

    – “ Em về ở tạm nên ông cần gì em phụ đó, rảnh thì đọc sách đi chơi, lang thang cùng ông trong khu đất này em học được nhiều hơn ở lớp “ – Thằng nhỏ quay quay một vòng tròn.

    – “ Em hay đến đây vẽ rồi phụ dọn dẹp cơm nước, mấy nay hai cha con thằng này về nên em ít qua. Nếu nhìn kỹ tự nhiên thì nó luôn tạo cho mình cảm giác luôn mới ấy chị ” – Cô bé đáp lời.

    – “ Ý em là lấy cảm hứng từ thiên nhiên hả “

    – “ Không chị, cảm hứng thì nó phải từ sự hăng say làm việc của mình, cứ lấy từ thiên nhiên thì sẽ đến lúc mình bị nó ám ảnh. Ý em chỉ là nhìn ngắm nó đổi mới khiến mình có thêm năng lượng, không hẳn là vui buồn lạc quan hay tiêu cực gì cả, chỉ là thấy nó khác cái mình cũng khác theo “

    – “ Tụi em giải thích mấy thứ quan trọng mà nghe nhẹ tựa lông hồng ghê luôn, coi bộ chị sẽ học từ tụi em chứ làm gì dám dạy “

    – “ Ông bảo chỉ có học trò, không có người thầy “ – Thằng nhỏ nói.

    – “ Để nói được như vậy ông đã đáng làm thầy chị rồi “

    Vừa dứt lời thì cô thấy Ông già đang đi vào nhà gỗ, cô đứng dậy rồi đi vào nhà, cô đang sợ mình sẽ bỏ lỡ gì chăng. Cô đi gần đến thì nhìn sang thấy vườn Cau, cô cảm thấy thích thú nên đi vào đứng cái chỗ nền xi măng như một chiếc đồng hồ ở giữa, cứ thế cô đứng đó nhìn quanh, ngó ngang liếc dọc, rồi cô ngẩng mặt nhìn lên trời một lúc mới đi vào nhà.

    – “ Cảm ơn bác vì ngày hôm nay, trước khi đến cháu cứ lo mình sẽ bị mắng vì trò đóng vai mẹ cháu qua thư, mọi người ở đây làm cháu cảm giác thật dễ chịu, như thể nỗi lo của cháu tưởng rằng con Voi hóa ra chỉ như con Kiến, cơn gió thoáng qua ở đây “ – Cô nắm hai tay của mình ra phía sau lưng.

    – “ Tôi xin phép được giữ mấy lá thư này một thời gian, khi nào đọc xong tôi sẽ gửi lại cô “

    – “ À vâng, cháu đem đến là để gửi lại cho bác. Bác cho cháu xin phép đôi lúc được ghé qua đây để tham khảo bác đôi điều về những thứ cháu đang làm, không biết có phiền gì không “- Vừa nói cô vừa đi vào lấy Balo và nón của mình.

    – “ Cô cứ ghé chơi, nhưng tôi không dạy hay dẫn ai đi được cả, tôi còn đang học từ rừng và những người xung quanh, kể cả những đứa nhỏ. Người lớn học được nhiều thứ từ tụi nó hơn là tụi nó bị tật lệ của mình dẫn lối, cô cứ làm những điều cần thiết, mong cô tìm được thứ cô cần tìm “

    – “ Vâng cháu hiểu, thôi chào bác cháu về, cũng trưa rồi chiều cháu có lớp “

    – “ Lần sau nếu cô có đến, nhớ tìm đôi giày phù hợp hơn, mùa mưa di chuyển ở đây không dễ dàng gì, cô một thân một mình cẩn thận sẽ đỡ hơn “ – Ông già cúi xuống chỉ về phía đất sình.

    – “ À vâng, cháu sẽ để ý “

    Hai cô gái chào mọi người rồi ra về mà để lại sự thương nhớ của một con Rùa già, giọng Hà Nội thật sự làm rung động không chỉ con người, bọn Thằn Lằn trên tường có đứa còn rơi xuống đất vì lờ đờ trong khi nghe cô cất tiếng. Trong cái tiết trời mát mẻ mưa phùn này mà nếp vào chăn rồi chỉ cần nghe họ nói chuyện tôi cũng đủ có một giấc ngủ ngon lành.

  • Mẹ tre lộng lẫy

    Tôi nghe và hiểu tiếng người nhưng hầu hết tôi đều thấy họ nói những điều kỳ lạ, họ là loài vật vừa kiên định nhưng cũng dễ lung lay, không biết nghe và hiểu họ là may mắn hay xui xẻo nữa, à mà tôi có năng lực đó là nhớ vào được Mẹ Tre chọn để Chúc Phúc, không phải ai cũng được nhận món quà đó từ thực thể kỳ vĩ và lộng lẫy đó, nên chắc là may rồi.

    Mỗi khu vực tùy vào số lượng sinh vật và độ đa dạng đều có một Mẹ Tre, đó hầu hết là cây cối vì tuổi thọ lâu năm, chứng kiến và trí tuệ thu nhận được nhiều. Gọi là Tre thật ra khu vực quanh đây Tre là loài khỏe mạnh lành tính nhất, phát ra nhiều Khế Lành và sống lâu năm hơn cả. Ở khu vực khác với một cây nào khác được chọn, có thể đó chỉ là một cây đơn lẻ, cũng có thể là một quần thể rộng, như ở đây là bụi Tre già nhất nằm sâu bên trong khu vực trồng cây lấy gỗ, Ông già kể với Bà lão một lần khi ông còn nhỏ xíu đã thấy nó ở đó. Tôi không biết trước đó nữa thì thế nào, chỉ biết từ khi đến đây, tôi và mẹ đều kính nể và lắng nghe kỹ thông điệp Mẹ Tre truyền đi, nó chưa bao giờ làm tổn hại bất kỳ sinh vật nào. 

    Ở những khu vực có người ở xung quanh Mẹ Tre, đôi khi sẽ có buổi lễ Chúc Phúc diễn ra, đại loại là chọn lựa những con vật được phép nghe và hiểu ngôn ngữ loài người. Mục đích của việc này thì mẹ kể là loài người rất bất ổn và thất thường mà lại không giỏi lắng nghe thông điệp từ tự nhiên, nên những sinh vật được Chúc Phúc sẽ như một giám sát để truyền tin khi họ có gì đó bất thường, những kẻ được chọn ở khu vực này có lẽ khá nhàn hạ, chỉ toàn như đi xem kịch coi phim chứ không có gì quá kịch tính xảy ra nguy hiểm đến sinh vật. Không có quy ước thời gian nào về việc Chúc Phúc sẽ diễn ra khi nào, có thể tùy vào đánh giá cũng như những sinh vật trước đó được chọn còn sống nhiều hay ít. Những loài có phạm vi sống hẹp khi được chọn sẽ có thể truyền lại khả năng này cho 1 thành viên ở đời tiêp theo trước khi chết, đó là lý do bọn Thằn Lằn biết nhiều đến vậy. 

    Ngày Chúc Phúc diễn ra rất đột ngột không có thông báo gì trước, nhưng sẽ có tín hiệu gửi đi cho những kẻ được chọn. Tùy vào loài được chọn có giác quan nào nhạy, Mẹ Tre sẽ gửi một lời mời để triệu gọi chúng tôi đến, dù đó không phải là lệnh nhưng không ai cưỡng lại được. Ví dụ như với tôi mũi là giác quan tốt nhất, ngày hôm ấy tôi đang bới tìm Dương Xỉ non ven suối thì nghe một mùi hương cực kỳ hấp dẫn, một cách kích thích lấn át tất cả, cơ thể tôi cứ thế đi theo. Một số loài khác chúng có thể thấy hoặc nghe gì đó, còn nếu là cây thì bộ rễ chúng sẽ nhận tín hiệu từ hệ Nấm dưới lòng đất. Tất cả tập trung trước bui Tre già, đứng trong im lặng không ai dám lên tiếng gì, cứ chờ cho đến khi nó xảy ra, không phải tất cả kẻ đến đều nhận được Chúc Phúc mà sẽ còn một bài kiểm tra cuối cùng. Tôi không rõ nhưng khu vực khác thì như thế nào, nhưng lúc đó có một cơn gió to thổi qua, lá Tre khô rơi xuống phủ kín cả những sinh vật đến đó, dù là rơi lên cơ thể nhưng không ai nhúc nhích, cứ thể đứng đó. Vài phút sau, tự dưng trong đầu tôi phát ra tiếng người, và kì lạ là tôi hiểu nó nói gì, câu đầu tiên là “ Chào con “. Khi quan sát lại thì mới thấy, lá Tre khô trên đầu một số kẻ đến bỗng tươi xanh trở lại, của tôi cũng vậy, còn của những kẻ còn lại thì bay lên rồi biến mất. Sau khi chọn xong thì những sinh vật còn lá Tre tươi ở lại, còn kẻ khác ra về, họ cũng không buồn bã gì, còn sinh vật được chọn cũng chưa biết điều gì chờ đón nên cũng chẳng vui. Buổi lễ kết thúc bằng việc Tinh Linh nghêu ngao mấy câu như thông điệp đầu tiên Mẹ Tre gửi đến người được chọn mà nhiều năm trôi qua tôi mới thấm thía lời đó.

    Không phải đặc ân

    Chẳng hề vận rũi

    Nghe tiếng loài người

    Không cười thì khóc

    Cây mọc trên đồi

    Người ngồi dưới gốc

    Không khóc thì cười

    Ngàn đời một lối

    Mẹ Tre cũng là sinh vật không bất tử, luôn có những biến cố diệt vong không báo trước trong tự nhiên, đôi khi Mẹ Tre cũng chết. Mẹ tôi kể khi Mẹ Tre chết, khu vực ấy sẽ có một giai đoạn hỗn loạn kéo dài, năng lượng Khế Xác tỏa ra khắp nơi làm bọn Tinh Linh lẫn trốn, sinh vật ở khu vực ấy cũng bệnh tật suy kiệt theo. Vì vậy trong thế giới loài người có xảy ra chuyện ai đó đến một khu đất là mà chặt cây to bừa bãi sẽ đổ bệnh hoặc gặp tai họa về sau. Phải mất một thời gian sau, một sinh vật ở khu vực đó đủ khỏe mạnh mới hấp thụ hết Khế xác, khi đó ở đó sẽ phát ra Khế lành một lượng lớn đột ngột, khi ấy đám Tinh Linh, Ký Tinh, Sử Nhân tụ tập lại và ôm lấy chặt kín sinh vật đó. Chúng bám vào đó một khoảng thời gian sau đột nhiên chúng biến mất như được hấp thu vậy, ngay khoảnh khắc ấy toàn bộ sinh vật trong khu vực ấy sẽ tự nhiên nhận biết Mẹ Tre đã được sinh ra. Đó là quá trình dài và cần xảy ra trong yên tĩnh, nên những khu đất bị tàn phá muốn phục hồi thì nó phải được thực hiện từ tốn bởi một con người có Khế Lành nhiều, vì nếu rơi vào tay một kẻ kích động Khế Xác sinh ra nhiều sẽ làm chậm quá trình hình thành Mẹ Tre mới, làm sinh vật mất kết nối thì khả năng hồi phục của toàn thể sẽ bị đứt đoạn. Ngoài ra, tùy độ tuổi cũng như sự thông tuệ đặc thù của loài được chọn làm Mẹ Tre mà khu vực ấy nhanh hay chậm quay trở lại trạng thái cân bằng, nhưng chung quy nếu được để yên thì chúng tôi sẽ ổn. Những loài cây có lịch sử tồn tại trên một khu vực cụ thể khi được chọn làm Mẹ Tre cũng sẽ nhanh chóng đưa tất cả về với sự hài hòa căn bản. Không biết vô tình hay cố ý mà mẹ tôi kể ông bà chọn trồng cây Thị khi dọn vào ở cùng nhau, một loại cây sức sống vô cùng mạnh và hoàn toàn có thể thay thế Mẹ Tre khi có chuyện không hay xảy ra. 

    Đôi khi những sinh vật được chọn sẽ đến và kể lại cho Mẹ Tre những gì học được từ những con người quanh đó, khác với báo cáo dự đoán hiểm nguy, việc này chỉ là kể về một ai đó hoặc điều gì đó, nó mang tính ký ức thuẩn túy. Mẹ Tre sẽ lưu giữ chúng và truyền đạt cho những sinh vật cần đến nó để thích nghi cùng đời sống con người. Cũng có lúc vì ở gần con người lâu, chúng tôi quý mến họ, đâu phải ai cũng tệ mà có tệ thì cũng cần được nâng đỡ, nên những kẻ được chọn cũng đến mong Mẹ Tre làm gì đó cho họ, có khi Mẹ Tre làm gì đó có khi lại không. Có lần Người con lúc đó đang mê tìm tòi mấy con côn trùng, tôi đến và kể với Mẹ Tre, ngày hôm sau rất nhiều bọn chúng đã đến khu vực quanh đây để sinh hoạt một vài hôm rồi quay về nhà cũ. Nói chung cách mà điệp viên trong thế giới loài vật thực hiện không bạo lực và nhiều thủ đoạn như loài người, cùng một việc thôi nhưng thể hiện rõ bản tính của chủng loài đó rõ nét vô cùng. Ngoài ra việc truyền đạt này đôi khi Mẹ Tre thấy mức độ sự việc quan trọng bà sẽ gửi điềm báo trực tiếp thông qua giấc mơ cho con người. Điềm báo thường không rõ ràng mà sự hiểu phụ thuộc vào mức độ quan tâm của người nhận, việc này không liên quan gì đến trí tuệ hay tri thức của họ, nếu một người thật sự bận lòng thì thông điệp sẽ được họ hiểu ra. Còn cách khác ngoài điềm báo là Mẹ Tre sẽ nhờ những kẻ được chọn dàn dựng một việc mà loài người gọi là cơ duyên hay tình cờ, thật ra mọi thứ được sắp đặt để khích lệ và đánh thức những người cần đến nó mà chưa biết bắt đầu thực hiện từ đâu. Mọi thứ Mẹ Tre và tự nhiên điều phối toàn thể rất ngăn nắp trật tự, nhưng đôi khi nó vượt quá năng lực giới hạn giác quan của con người nên mới có sự hiểu sai lệch sinh ra đủ thứ ảo vọng. 

    Mẹ Tre không phải người quản lý hay điều khiển mà như một trạm luân chuyển thông tin vì một lượng lớn thì cần có vật chứa đủ lành lặn. Tất cả chỉ lưu giữ và dẫn truyền dựa trên ý chí của toàn thể, thứ ý chí duy nhất tồn tại để tạo nên sự nhịp nhàng trong đời sống hằng ngày. Mọi thứ được gửi đến nơi phù hợp còn cách hành xử của loài nào đó cụ thể sẽ tùy vào loài đó, và mỗi hành đồng này lại tiếp tục được lưu giữ và luân chuyển tiếp tục. Vậy mọi thứ được lưu giữ ở đâu ? Mọi sinh vật đều nhìn có vẻ liền một khối, nhưng không phải vậy, luôn có những khoảng trống bên trong họ tạo nên sự dịch chuyển trong quá trình sống. Mẹ Tre ở vùng đất này có cái khoảng trống bên trong cây Tre nguyên bản, đó là một lợi thế không chỉ giữ nước mà còn cho sự linh hoạt lưu giữ và chuyển dịch, sinh vật càng dọn dẹp những cặn bã bên trong để tạo cho mình những khoảng trống sẽ dễ dàng nắm bắt và tiến về phía sự sống mạnh mẽ hơn, điều này có lẽ đúng ở mọi vật kể cả con người. Khế cảm sinh ra rất nhiều ở những con người có nhịp sống nhộn nhịp, những vui buồn phẫn nộ đan xen nhau dày đặc, làm khoảng trống ở họ là điều hiếm hoi, nó làm cho những Khế cảm của người đối diện không di chuyển và tác động đến họ, hay nói đúng hơn là không tiếp nhận được nó, khiến cho con người gặp tình trạng vô cảm và thiếu tính thấu hiểu. Ngôn ngữ Mẹ Tre truyền xuống cho mọi vật xung quanh rất hạn chế nhưng hầu như chúng tôi đều hiểu nhau mà ít bị sai lệch, sự thấu hiểu này không tạo nên hiền lành, thứ đang dần biến thành nhu nhược trong thế giới loài người. Trạng thái này trong tự nhiên đơn giản hơn nhiều, mọi thứ đều hướng về phía vừa phải, khi ai được nhắc nhở chúng đều nhận ra rồi tự điều chỉnh, chủ yếu luôn là vấn đề điều chỉnh số lượng và mức độ hoạt động, phần lớn những sự mất cân đối đều do những sinh vật hăng hái quá mức mà ra, nói như vậy không có nghĩa sự lười biếng của con Rùa già là tốt đẹp, tôi vẫn coi lại mình hằng ngày. 

    Ngoài truyền dẫn thông tin ra, Mẹ Tre còn đôi lúc hát vang năm bản nhạc cổ xưa để biểu đạt tình cảm của một người mẹ với tất cả sinh vật, năm khúc ca này biểu thị cho những mong cầu được nhắn gửi một cách chân thành nhất khi : 

    Khi có kẻ nào đó đã hy sinh cứu giúp loài khác

    Không cùng giàn chẳng cùng tổ

    Mà người chẳng sơ không màn hiểm nguy

    Sinh mệnh có ý nghĩa gì

    Cõi lòng đã mở ta đi cùng đường

    Khi những đứa trẻ đồng loạt sinh ra khỏe mạnh

    Con mở mắt đón nắng vàng

    Mang theo hy vọng của ngàn năm sau

    Trong lòng đất tít trời cao

    Sinh ra một đóa hoa giàu ngát hương

    Khi một sinh vật quan trọng lâu năm chết đi

    Tạm biệt người con kỳ vĩ

    Bao năm trường lặng lẽ góp kỳ công

    Âm thầm nở cánh hoa hồng

    Hương thơm tỏa ngát trên đồng trôi xa

    Hãy cùng hát bản hoan ca

    Mừng cho một kẻ về nhà vô âu

    Một ngày trở lại nơi đâu

    Hãy luôn vững chãi trên cầu gió lay

    Khi cái chết đồng loạt đến

    Phân chia cạn hết tình dương

    Người đi vạn kẻ tiếc thương vô cùng

    Người về một tấm lòng chung

    Cõi âm vạn nghĩa ta cùng gặp nhau

    Và khi Mẹ Tre cảm thấy biết ơn tất cả

    Lớn lên khỏe mạnh phi thường

    Cùng nhau tất cả một chương hữu tình

    Vẫy chào hỡi những sinh linh

    Mai đây hóa kiếp thành hình lớn khôn

    Mẹ Tre cũng đôi khi lo lắng hay nhiễm bệnh, vì trước khi trở thành Mẹ Tre thì đó cũng là sinh vật như bao con vật và cây xanh khác. Có lần đám thanh niên thành thị ùa nhau về bên kia rừng Tràm săn chim như một trào lưu tân thời, đám người ồn ào và bát nháo, tất cả mọi sự phiền phức trước giờ tôi chứng kiến toàn xuất phát từ đám người đô thị mà ra, chỗ nào càng đông người lại càng mục nát thì phải, chẳng ai còn sợ hãi trước sự bẩn thỉu trong cách hành xử mà coi đó như một điều bình thường mới. Lúc ấy Mẹ Tre lo cho đám chim thú bên kia rừng Tràm nên đã phát bệnh, bọn Ký Tinh thấy vậy nên thông tin khắp nơi cho mọi sinh vật xung quanh đây biết, chúng cũng cố tìm cách đuổi bọn người thành thị đi nhưng bất thành. Chẳng ai nói với nhau lời nào, đêm hôm ấy tiết trời mát mẻ, tất cả sinh vật đều dừng lại không làm gì nữa, chỉ đứng im đó và nghĩ về Mẹ Tre, không một lợn cợn nào, chỉ im lặng và hướng về người mẹ mang linh hồn trí tuệ của rừng. Khế lành phát ra đồng thời từ chúng tôi, đó là lần hiếm hoi tôi thấy nó tràn ra và lan tỏa dày đặc đến vậy, ngay cả Tinh Linh khu lân cận cũng bị thu hút đến rất nhiều. Dòng Khế Lành này bao quanh lấy Mẹ Tre rồi chậm rãi đi vào hồi phục, một số đi vào rễ, một số vào lá, một số lại vào thân qua mắt Tre. Đó như một nghi thức cầu nguyện vậy, không dễ để thực hiện nó nhưng đó là việc phải làm. Tính liên kết của chúng tôi không hề có quy luật, chả có cái gọi là cho hay nhận, nó như liền một mạch, không trật tự mà trật tự, thứ nguyên tắc căn bản tự thân tồn tại chứ không phải do ai tạo ra, cứ thế mà diễn ra thôi cho đến khi cái chết tìm đến. 

    Khi một sinh vật trước khi chết đi, chúng sẽ đến chào tạm biệt và gửi lại toàn bộ năng lượng cũng như thông tin thu được cho Mẹ Tre, sau đó chúng được giữ lại một ít cuối cùng để di chuyển đến bất kỳ đâu chúng muốn để chết, ở đâu đó hoặc bên cạnh ai đó. Chúng sẽ được nhận một vật từ Mẹ Tre, ở đây là lá Tre non biểu trưng cho sự hồi sinh trỗi dậy, khi cầm nó thì tất cả các loài khác sẽ tránh đường cho chúng, những loài ăn thịt sẽ cúi đầu chào chúng và giúp chúng vô hình trước con người. Vì vậy con người hiếm khi chứng kiến cái chết già tự nhiên của sinh vật và không mấy khi cảm thấy đó là điều đáng kính trọng, một kẻ sống trọn một cuộc đời vô sự chẳng hề dễ dàng gì. Chúng dùng năng lượng cuối cùng đó để ra đi, chiếc lá Tre ấy cũng dần héo mòn rồi bốc cháy ở giây phút ấy. Còn nếu không chết già mà do tai nạn hay bị giết, thật ra bị giết cũng là một loại tai nạn, cái chết đó sẽ được báo mộng cho người thân thiết nhất. Tôi còn nhớ hôm ấy trời âm u nhiều mây, mẹ tôi với cái mai trắng xóa bò lên từ ngã ba sông, bà cười rồi vẫy tay chào mà không nói một lời, khi tỉnh dậy tôi biết mình chỉ còn lại một mình, bơ vơ và lặng lẽ dù cho có nhiều người xung quanh. Cái chết đối với chúng tôi không đáng sợ, mà trầm lắng và tôn kính. Có lần tôi nói chuyện với Mẹ Tre về cái chết, đó là lúc tôi biết mình đã không còn mẹ.

    – “Mẹ Tre ơi, Cái chết có đáng sợ không ?” – Hôm ấy tôi đứng trong vòm Tre vắng lặng, lá Tre rơi rụng như đang cùng khóc thương cho mẹ tôi.

    – “ Không “ – Từ trong ống mắt Tre như vang ra một tiến nói, âm thanh dội lại khắp nơi như ai đó đứng rồi nói vào trong một hang động sâu thẳm.

    – “ Vậy thì nó như thế nào ?” – Tôi quay người tìm kiếm xem Mẹ Tre ở đâu, có lúc như trên ngọn Tre, có lúc như từ lòng đất, có lúc lại từ thân Tre vững chãi.

    – “ Ta không biết “

    – “ Sao mẹ vừa nói với con là không mà “ – Tôi tiến lại gần bụi Tre rồi nhìn vào vòm lá.

    – “ Chính vì không biết nên không đáng sợ. Ta đang còn sống, con có còn sống không ?”

    – “ Con còn thở, còn sống không thì chẳng rõ “ – Tôi cúi mặt buồn bã rồi cào cào chân xuống đất.

    – “ Vậy hãy khám phá nó, cả sự sống và cái chết “

    – “ Bằng cách nào thưa Mẹ Tre thông thái “ – Mắt tôi mở tròn như đang đón nhận một phép nhiệm màu cứu cánh nào đó cho cõi lòng rối ren sầu bi lúc ấy của con Rùa trẻ.

    – “ Nếu biết rồi đó không còn là khám phá, không còn là sống, càng không còn là chết “

    – “ Phải bắt đầu từ đâu thưa mẹ “ – Tôi nheo mắt hỏi.

    – “ Từ chính con, từ sự sống cũng như cái chết của chính con “

    – “ Hành trình này có dành cho một kẻ ngốc nghếch như con ?” – Tôi lại xoay xoay rồi ngã chỏng gọng, cái mai lật ngược, 4 chân ve vẫy trên không trung, tôi thấy đàn Cò đang đi đâu đó.

    – “ Đây là chuyến đi nằm ngoài trí tuệ, nằm trong ánh sáng sâu nhất, nằm trong bóng tối đặc nhất, nằm trong khoảng không vô tận.” – Cả bụi Tre rung lên dữ dội, lá bay dày đặc choáng hết cả tầm nhìn, tôi cố quơ quào lá rơi để nhìn cho rõ nhưng không thấy gì vì đang bị lật úp.

    – “ Mẹ có thể làm gì cho con trên hành trình này ?“

    – “ Dõi theo và cầu nguyện cho con, cho ta, và cho vạn vật. Hãy lên đường khi đốm lửa còn chưa tắt, khi ánh sáng còn le lói, khi tim còn loạn nhịp.” – Một cây Tre cúi ngọn cây xuống, nâng tôi lên rồi lật ngược tôi lại, sau đó lại vươn lên rũ lá đung đưa trong gió.

    – “ Con khắc ghi lời mẹ “ – Tôi cúi đầu cảm tạ rồi quay về nhà.