Blog

  • Dao xẻ chia phần mình

    Tiếng đục đẽo, đe búa, tôi sinh ra trong những âm thanh dữ dội liên hồi, một con dao sao lại có mặt ở đây, để tùng xẻo hay cười đùa giết chóc ? Không, vì quá nhiều cần vừa đủ, một con người cần có tôi để chia nhỏ thức ăn vừa sức mình, mọi thử được trả về sự đủ. Không phải để cắt, tỉa hoa lá cành, không phải để chặt, hay nhuộm mùi máu tanh, phận sự của tôi là trả sự vừa đủ sinh ra từ nhận thức tiết chế của loài người đầu tiên, thứ dần mai mốt che đi của con người hiện đại và dần trở lại khi họ nhìn ra ẩn sau của một con dao tôi.

    Tổ tiên không thế nhét cả con nai, trái xoài vào miệng, vào dạ dày, cắn xé thô bạo như loài dã thú không phải họ, không phải nhịp hiện sinh của con người. Mọi thứ phải hòa hợp với các bộ máy thể xác và cái nhin chìm sâu của nhận thức người. Họ bảo loài người nhờ ăn thịt mà thông minh ra, thật lạ, nếu vậy khủng long là loài trí tuệ mới phải đâu thể nào tuyệt chủng, thứ gì đó quan trọng hơn như thế giúp loài người xuyên thủng trời cao. Thứ gì đó chen vào nhận thức những con người đầu tiên ấy về tinh thần hòa hợp, ẩn chứa một trật tự trả mọi thứ về sự đủ, chúng len vào con dao tôi trong lao động với thức ăn ngày từ những ngày đầu.

    Đời sống con người cũng cần một con dao, để chia sẻ chứ không chỉ là những công năng thô tục, trao đi phần mình có mà dư ra, nhận thức về sự chia sẻ thôi thúc đáng ra phải lưu giữ từ ngày đầu mới đẹp làm sao. Con dao tôi không phải để cắt đứt tình liên kết, mà trong cắt có gắn bó có san nhường thành quả, cái thấy của sự thật không ai làm tất cả, người chết còn phải có phần của mình. Kẻ bắn trúng con nai không phải kẻ săn được con nai, những con người đầu tiên hiểu chuyện đó, tất cả cùng góp sức, người đó thấy chuyện đó, chia sẻ không phải lòng tốt mà là điều hiển nhiên đi ra tự sự nhìn thấy chân thật. Khi tự tay làm ra một điều gì đó đẹp đẻ và mang đến sinh mạng sức sống, con người đầu tiên nhìn rõ anh ta không là gì mà cũng là tất cả. Con dao tôi sinh ra trong tinh thần ấy một cách nhẹ nhàng sáng trong.

    Ngay cả con dao trong chiến tranh cũng không mang mùi giết chóc, ý nghĩa cũng giữ nguyên trả mọi sự về với đủ. Bọn người tấn công gia đình kẻ khác luôn muốn có dư, bọn người bị bỏ độc tâm trí khi không còn nhìn ra sự thật. Con dao trong chiến tranh trả về sự đủ trong tổng thể hòa hợp, cái chết là kết quả đáng tiếc của nhận thức sai lầm cho việc không nhìn đâu là đủ. Con dao tôi cắt đi không phải sự sống, mà cắt đi lòng tham thô tục dẫn họ đến chiến tranh trong hành vi tự vệ trả về sự đủ của sinh mệnh. Những người cầm con dao hướng về sự đủ không chủ động cắt sinh mạng, trong sự tự vệ kẻ mang cuộc chiến đến tự cắt chính minh bằng lòng tham không nhìn ra đâu là đủ. Sinh mạng gãy đổ vì sức nặng của dục vọng không có điểm dừng đủ.

    Càng bén thì càng chính xác, bén không phải để dễ cắt hay tỉ mỉ và xinh đẹp, bén đi ra từ mong mỏi sự chính xác tuyệt đối của chia sẻ, như con gấu chia bánh trong truyện cổ tích xưa. Mọi nghề cần đến dao đều đòi hỏi tính chính xác tuyệt đối, nó mang tinh thần của sự vừa đủ nhìn ra trong tổng hòa hình dung về thứ tạo ra, cắt sự giả dối cắt luôn tha hóa, trả mưu cầu của ý chí con người về tiêu chuẩn cao nhất, thứ con người được tạo hóa ban cho năng lực để hiện thực tính tận cùng của sinh mệnh. Chỉ loài thú hoang mới xé đại rồi nuốt chửng, chúng vội vã không có nhận thức về sự dủ, chỉ thấy được và mất, miễn sao có về mình là được. Loài thú cho chia sẻ nhưng không nhìn ra yêu cầu chính xác tuyệt đối, chúng không thể hướng về điều đó vì chúng không mang tinh thần mãnh liệt của tạo hóa. Con người mang tinh thần đó, phận sự đi về tính tuyệt đối hài hòa thông qua con dao chia sẻ là của con người đầu tiên.

    Tính chính xác tuyệt đối có xảy ra nhưng không thể đong đếm đo lường, một nhát cắt như quyển sách một chương, đọc và cắt bằng tình thương tận cùng rồi kết thúc. Dao bị bào mòn không phải hư hao, chúng thể hiện sự dịch chuyển của tuyệt đối, cần mài lại để hướng trở lại, quay về ý chí tối cao của trật tự sẻ chia. Tinh thần người cũng vậy, dù là con người nhận thức tối cao hay thấp hèn cũng bị hư hao nếu lao vào sinh hoạt chung trong sự chia sẻ, những sứt mẻ không thể tránh khỏi nhưng hoàn toàn tự tay đưa về sự bén của ý chí chính xác tuyệt đối. Hành vi này là hướng về, không phải điểm đến, người ta biết chính xác khao khát người làm ra khi thử con dao tôi. Đầu bếp tuyệt đối nhận ra thợ rèn tuyệt đối, họ biết ơn ý chí này của nhau và đưa chúng vào tạo tác sau cùng.

    Nhiệt độ hàng ngàn và bao lần đập nện, mồ hôi cùng hiểm nguy mọi nơi, tôi được thợ rèn mài ra trong tận cùng khó nhọc, như ý chí tận cùng không dễ gì tái sinh trong một con người. Mốt chút lơ là cũng làm đứt gãy, nóng chảy không đúng nhịp hồi cũng không sao thành hình, chỉ kẻ tận tình trong khó nhọc với phận sự mãnh liệt mới tạo ra con dao tốt tiệm cần với ý chí con người đầu tiên. Không phải bén thế nào mà là tối hậu của lao động tận cùng, kỹ năng có thể dần hiện thân nâng cao nếu đi về phía mặt trời đỏ lửa, nhưng ý chí thì mãi len vào con dao dù ở kỹ năng nào. Tinh thần chính xác và sẻ chia không mất đi qua kỹ năng mà nó khích lệ và đặt ra tiêu chuẩn để hướng về của chúng. Người nhìn thấy tinh thần tận cùng khóc vì kỹ năng chưa đạt cho cái thấy của anh ta chứ không khóc vì sự kém của kỹ năng anh ta đang là. Con người đó bật dậy và tiếp tục nghe theo ngọn lửa và âm thanh kim loại, lạnh và nóng, sinh động và dồn đặc hòa vào làm một được ý chí mặt trời dẫn đường trong hình dung về sự chia sẻ mang tính chính xác tuyệt đối.

    Dao phải bén cùng hành vi chính xác để không mang đến khổ đau, giết chóc trong tạo ra thức ăn không phải tàn nhẫn nếu người ta hiểu ra và mang cái chết đến thật nhanh thông qua con dao tôi. Giết chóc vô nghia trong mọi hình thái nào khác không mang lại sự sống nào cho người giết chóc, tự vệ là mang lại sự sống không phải cắt đứt chúng, nhưng với sự chuẩn xác và tinh thần mãnh liệt dứt khoát của con dao tôi mang đến, khổ đau sẽ nhanh chóng kết thúc. Tự vệ thiếu kỹ năng trong tinh thần điên loạn sẽ tạo ra những thứ kinh khủng tàn ác không kém gì giết chóc, thiếu tính chính xác tuyệt đối ngay cả hành vi tự vệ thông qua con dao cũng trở nên tồi tệ.

    Suy cho cùng dao và người là một, kẻ tà ác biến con dao thành công cụ sai lầm, người tỉnh táo làm bạn đồng hành trong tạo tác. Họ mang tôi theo như sinh mệnh của mình, đại diện cho ý chí và lời nhắc nhở về tính chính xác và sẻ chia tạo ra sự hài hòa tận cùng. Ngay cả trên chính con dao cũng có hai bề, như lời nhắc thận trọng về sự sa ngã của tận cùng dễ dẫn đến cực đoan khắc nghiệt.

    Càng mài càng bén nhưng càng biến mất, dao và khao khát của loài người cũng giống vậy. Dục vọng là nguồn gốc tạo ra cũng cái đẹp nhưng sự thái quá sẽ khiến cái đẹp biến mất, kẻ cực đoan căng mình cố níu giữ tính tuyệt đối, cố biến chúng thành tiêu chuẩn định lượng rõ ràng sẽ dẫn đến cái kết đánh mất chúng mãi mãi. Tính biến mất khi mài dũa ở tôi như đại diện cho kỹ năng và tri thức của một người, có thể mài cho sắc bén nhưng không thể mãi mãi như vậy. Thứ nên theo đuổi là tinh thần sẻ chia đi về sự đủ mà con dao mang trong mình. Tính chính xác tuyệt đối cũng vậy, nó như ngôi sao treo trên cao để con thuyền hướng đi về chứ không ảo tưởng hình dung về điểm đến cố định. Một ngày con dao tan biến, tri thức kỹ năng không còn sử dụng được, con thuyền sẽ hoảng loạn lênh đênh khi nhận ra biển cả vĩ đại đến nhường nào. Tất cả đều có thể là dao, đều mang tinh thần trả về sự đủ, như vì sao trên trời cho thuyền chu du.

    Cái cáng vừa bảo vệ vừa nhắc về sự thận trọng, tính mãnh liệt tận cùng từ đó mà tôi được hình thành có thể gây hại cho người sử dụng. Như hành trình nhận thức về sẻ chia công bằng không hề dễ dàng, con người phải đủ năng lực tiếp nhận cũng như khao khát tình thương tận cùng để làm chủ con dao đi về phía sẻ chia. Chú gấu trong truyện cổ tích cũng muốn làm vậy nhưng lại dẫn đến sai lệch, thứ sinh ra từ sự lệ thuộc của kẻ mong nhận lấy công bình từ tay người khác. Công bằng hay tự do là một, không ai mang đến cho ai, không phải món đồ mà là tinh thần hướng về, thứ được con người đầu tiên nhìn rõ và tạo ra con dao tôi. Thấy sự đủ của mình trong sự hoàn chỉnh của tổng thể, hài hòa của cái chung xảy ra đồng thời với sự đủ của con người này. Không phải một kẻ nhìn thấy rồi đi rao giảng ban phát làm người phân chia, dùng con dao như vậy là lầm lạc, chỉ cần cắt miếng thịt đủ cho mình thì hài hòa chung sẽ tự nhiên xảy ra, con dao tôi ở đây để thì thầm điều đó.

    Lạnh lẽo từ ngày là vật chất thô cứng trong lòng đất, con người mang tôi lên truyền vào ý chí tình thương ấm áp, đi ra từ sự đủ được nhìn rõ. Tôi được chạm vào những sinh vật sống mà con người muốn nhận đủ về mình, nhìn ra tâm tính của từng con người sử dụng. Người càng thấu rõ bản thân sẽ quyết đoán chính xác, biết đâu là phần nên có vừa đủ. Kẻ do dự luôn lưỡng lự không chắc, họ không chỉ chưa biết rõ về mình mà qua đó dùng tôi phá nát tính thống nhất của tổng thể. Họ luôn có cảm giác thiếu và ai đó lấy phần mình, luôn nhìn vào miếng bánh chung rồi rình mò trong thèm khát. Con dao tôi đáng ra phải vận hành trên ý chí đủ thì lại cào cấu như móng vuốt thú hoang, mọi thứ rách tươm rỉ máu trong những quơ quào của kẻ không nhận ra ý chí nhận đủ phẩn mình. Do dự mà không thận trọng, yếu kém nhưng luôn muốn nhận phần hơn, con dao tôi trở thành công cụ lạnh lẽo như cục kim loại chôn vùi nằm xưa. Những con người vơ vét chôn tôi rồi dìm chính mình xuống nơi tận cùng bóng tối, tình người dần kim loại hóa nơi không còn thấy ánh sáng. Con dao tôi cần ai nhìn ra dáng hình thật sự chảy bên trong, qua ngọn lửa thiêng và khát vọng của con người đầu tiên, nhát cắt thong dong mới quay lại trong phận sự nhìn ra sự đủ của loài người.

    Ở trong bếp thật thích khi được khám phá nhiều sinh vật sống, cậu lại thích nấu ăn nên chúng ta trở nên gắn bó. Cậu tìm thấy tôi trên đường, tôi chẳng còn nhớ ra vì sao mình bị vứt bỏ, có lẽ vì tôi quá cùn cho sự vội vã của họ, hay đơn giản vì họ tìm thấy thứ tốt hơn. Trong nhà cậu có nhiều món đồ nhặt nhạnh như vậy, cậu bảo mẹ mình nếu biết dùng thì không có gì vô dụng, “Con dao cùn cũng vừa đủ cho con”. Cậu thích học mọi thứ qua sinh hoạt hằng ngày, cậu bảo đó mới là điều quan trọng nhất, may mắn đến rồi đi những việc vặt thì chẳng bao giờ mất. Tôi nhìn cậu học nấu ăn những ngày đầu tiên về sống một mình, cậu mang tôi theo rồi lặng thinh nhìn mẹ, bà làm gì hai bọn mình khe khẽ làm theo. “Bao nhiêu thì đủ”, hôm nào cậu cũng hỏi mẹ câu này, bà chỉ cười rồi nói cậu hãy tin vào mình và người bạn dao cùn.

    “Miếng con vừa ăn là được” cậu nhớ mãi câu này khi hỏi mẹ cắt dài ngắn thế nào, phải rồi bao nhiêu mình no và vừa thì phải biết. Vui vẻ cắt mọi hình thù, cái đủ không còn là no bụng, không còn là công dụng mà thứ gì đó chung hơn như thế. Niềm vui khi như vào hình hài ngộ nghĩnh của rau củ, không hoa cũng không bướm, cứ nô đùa rồi cùng tôi chia phần. Cậu và tôi cùng đôi tay khối óc biết phải làm ra sao, mình biết đủ thì là đủ, tôi ở đó để nhắc nhở cậu về sự đủ và cả thận trọng của tính sẻ chia. “Xin lỗi tao cắt hơi quá tay” có hôm cậu nói như vậy với tôi và người bạn thớt, rồi nhịp tay cậu chậm lại, hơi thở đều hơn. Cậu nghe ra tiếp nhịp nhàng bên trong mình, như tiếng gõ đe búa của người thợ rèn năm xưa làm ra tôi. Tiếng thôi thúc tiếng bình minh rực rỡ, hơi thợ thợ rèn và đầu bếp hòa vào nhau làm một, thời gian không còn xen vào mà thông qua bước đệm con dao tôi. Cậu nhìn tôi thật kỹ thật lâu ngày hôm đó, nước mắt rơi như mồ hôi thợ rèn, như mạch nước dưới lòng đất sâu tôi nhìn thấy khi còn là cục quặng. Tất cả như bện vào nhau thật chặt, mọi thứ được ý chí sẻ chia dẫn đường làm dịu nhẹ nhịp điệu bên trong sinh mệnh, trả về sự đủ mà thênh thang rộng lớn. Thứ chúng ta cần đều có mặt, sinh sôi cuồn cuộn mà nhịp nhàng, vừa phải mà dồi dào vì chúng ta chỉ cần có thế.

    Từ ngày đó cậu không còn hỏi mẹ gì cả, nhịp cắt không còn vội vàng mà nhẹ nhàng đúng lúc, cậu đi theo tôi và tôi đi theo cậu như hai đứa trẻ ung dung thôi thúc lẫn nhau. “Tao tin mày và trọng lực đôi tay”, phải rồi, cậu nhìn ra cơ thể mình cũng trả lời cho câu hỏi về sự đủ. Cậu không còn dùng lực nữa mà dùng trọng lực cùng nhịp điệu tỏ tường để sử dụng tôi. Cậu nghiêng người, nhóm gót, lắc lư theo tôi khi phân bổ nguyên liệu cho món ăn mang trong mình sự đủ ẩn sâu chứ không đơn thuần là no bụng. Cái no vừa phải là hiện hình, kết quả xảy ra của tinh thần vừa đủ chạy vào trong người đầu bếp và con dao tôi cùng nguyên liệu. Nhìn cậu làm những kí ức về lò rèn trong tôi dần trở lại, nhiệt độ cùng không khí, nước và khoảng trống, cứng và mềm cứ thế nhảy múa liên tục cùng giọt mồ hôi để tôi hiện hình.

    Nhìn từ xa cậu giống đang nhảy múa, một vũ công của sự đủ chảy vào trong, tràn ra ngoài đi vào món ăn ngon lành thanh đạm. Trái rồi phải, trên lại dưới, nhóm gót để xoay sang mọi hướng. Có khi nào người vũ công ba lê nhớ lại mẹ mình nấu ăn trong bếp rồi nhìn ra dòng chảy như bên trong tôi đang nhìn cậu ? Sự thăng bằng trong dịch chuyển của vũ công đâu khác với sự đủ mà con dao tôi đang mang trong mình, tiếng gõ đe búa người thợ rèn cũng là một với nhạc công tạo ra nền nhạc cho bài mua, tất cả mọi sự trên đời luôn có sự chung ẩn chứa.

    Cậu đang kể đời mình qua mùi và vị ? Không, chính nguyên liệu kể hành trình đến với cậu, cậu và tôi chỉ là người ngửi thấy nếm được, nghe ra rồi chạm vào mà thôi. Câu chuyện không của cậu, không có tôi sẽ không còn món ăn, không có nguyên liệu cùng lửa và nước vừa đủ thì sự thanh đạm cũng không xuất hiện, gay gắt và hằn hộc sẽ xộc vào mũi qua món ăn mang mầm mống bệnh tật. Cậu hiểu điều đó, nhìn ra cũng là chữa bệnh, nghe thấy cũng là khỏe mạnh dần lên, cái đủ cùng xuất hiện với lành mạnh và trật tự trong sẻ chia của sinh mệnh con người đầu tiên muốn truyền lại.

    Cấu trúc của nguyên liệu cũng quan trọng, nhờ nhìn rõ chúng mà cậu dùng lực ít hơn, một con dao cùn nhặt ngoài đường là tôi cũng đỡ hư hỏng. Tính chính xác tôi mang trong mình đối với cậu không phải tiêu chuẩn của ông Tây bà Nhật, mà của đời sống cậu và tôi hòa hợp, mọi thứ cùng xuất hiện với nhau. Chính sự hòa hợp cùng nhìn ra bối cảnh cùng dòng chảy bên trong mà sự chính xác không mất đi đâu cả, dù là trên con dao cùn là tôi hay một đầu bếp tại nhà là cậu. Đòi hỏi thái quá đôi khi được nhìn là cao cấp nhưng thật ra là thừa thãi, sự dư ra luôn dẫn đến cực đoan, lòng tham luôn trở nên ngày một mở rộng đến mức không thể ngăn chặn.

    Liếc mài tôi mỗi khi xong món, không phải cậu muốn sự bén thái quá, cậu cho rằng mọi sinh mệnh cần được trả về trạng thái như ban đầu khi xong việc. “Xong món rồi thì quên đi thành phẩm, tao chỉ nhớ mùi vị và niềm vui nấu ăn còn sót lại khi nhìn mày và mẹ sau lưng”, cậu nói vậy khi lần đầu liếc mài tôi. Phải rồi, trả lại sự trong sạch trước khi hình thành cái mới, đó cũng là tinh thần chính xác tận cùng tôi mang trong mình nhưng hiện ra cách khác. Nếu mọi thứ đều vừa phải tiến dần sự đủ, bền vững mới có thể sinh ra, tái tạo thật sự mới ca một bài hát mới. Bền không đi ra từ giải quyết rác của thừa mứa, nó chỉ có thể ngay lập tức sinh ra khi một con người nhìn ra thứ gì là đủ cho mình, còn không chỉ như vá chiếc áo rách một ngày cũng vứt đi mà thôi.

    Nhiều người thấy cậu thích nấu nướng sap cứ dùng mãi tôi, họ muốn tặng cậu con dao xịn để theo đuổi đam mê. “Chưa phải lúc, mà vẫn còn cách khác ngoài vứt đi”, chẳng ai hiểu cách khác là gì và khi nào là lúc, tôi cũng không. Chỉ biết những năm gần đây câu luôn nói “Sắp rồi nhưng chưa” khi liếc mài tôi xong. Con dao tôi không lo lắng, tôi từng trong lòng đất sâu thẳm đến với anh sáng mênh mông, sáng và tối đều trải qua thì còn mong cầu gì nữa. Ngoài ra cậu sẽ đưa tôi đi đâu tôi tò mò, kẻ nhìn ra sự đủ mang tôi đến đâu, hay đúng hơn sự đủ trong tôi sẽ đưa con dao này về chốn nào. Chờ là đủ !

    Có tiếng đe búa hơi nóng tỏa ra khi đã là nhiều năm sau nữa, câu đưa tôi về lò rèn ư ? Cậu chỉnh sửa hay chắp vá tôi để dùng tiếp sao ? Cậu luyến lưu tình thân hay say mê tính vừa đủ trong tôi mà thành ra ngớ ngẩn ? Không, cậu trả tôi về với lửa, không khí và nước cùng đôi bàn tay người thợ rèn. Mọi ký ức về những ngày cùng người thợ rèn đầu tiên tạo ra tôi, người dùng tôi đầu tiên trước khi nằm trên mặt đường, mọi thứ ấy đều hiện rõ. Cả những buổi chuyện trò nơi lòng đất sâu cùng vạn vật, tất cả hiện ra trong lửa, lửa nhảy múa những dịch chuyển của cậu khi cùng tôi đứng bếp, lửa bừng lên khoảnh khắc đầu tiên tôi thành con dao, lửa trả sự vừa đủ cùng bóng tối vào tôi. Chìm dần, tôi chìm dầu vào mênh mông sâu bên trong ngọn lửa, không còn lại gì ngoài bản thể chân thật duy nhất và muôn vạn quy luật vũ trụ quay quanh bản thể tôi. Tôi tự hỏi bản thể câu là đâu, mà không còn quan trọng nữa, đằng sau ngọn lửa mọi vật xuất hiện rồi tan đi cùng một lúc, vừa rõ mà cũng chẳng rõ. Tôi nhìn thấy cảnh này đằng sau ngọn lửa bao nhiêu lần rồi, một con dao có quay trở lại như xưa không ? Bóng tối bao lấy tôi còn đằng xa là ánh sáng chói lọi.

    Thơm quá, những trái chín đỏ mọng, tôi đang ở đâu đây ? Chà người lạ, không hóa ra vẫn là cậu, ký ức tôi vẫn còn lại trong kim loại, trong vật chất tôi hiện hình. Thì ra tôi là một con dao nhỏ sắc bén gọt hoa quả, đây có thể gọi là biến đổi chất và lượng không, tôi chẳng rõ. Phận sự tôi chẳng phải chất hay lượng, là sự vừa đủ còn đây, thứ cậu mang theo cùng mình và cả tình thân người bạn dao cũ. Tôi sẽ nhớ mùi tanh thịt cá lắm đây, nhưng tôi lại được ngửi mùi trái cây chín mọng, mùi cóc vàng rực mới thơm rực mây bay, màu đỏ rạng ngời quả thanh long làm tôi nhớ lửa. Hoài niệm những tiến về phía trước với sự dẫn đường của vừa đủ. Có chú ruồi giấm đang đậu lên tôi, nó liếm giọt mật cuối cùng trên lưới bén, may sao tôi trở mình không thì nó đứt chân mất rồi. Món quà cho ngày đầu tiên làm dao gọt hoa quả cho chú ruồi ham ăn không biết đâu là đủ, bọn ruồi nhặng.

    Giờ tôi không còn nhớ đi vào lửa mấy lần nữa cả, người đi người đến nhưng tôi vẫn trong căn nhà xưa, tôi không gặp cậu bao nhiêu lần đi vào lửa rồi chẳng rõ. Di ảnh cậu sau lưng cô gái đang cầm tôi, ra là cậu rời đi về miền xa vắng tự khi nào. Tôi không buồn vì biết cậu còn trở lại, cũng chẳng cần phải nhận ra nhau. Những kẻ đi vào lửa thiêng trui rèn, nhiều lần được sự đủ tái sinh cùng muôn vạn hình hài không cần tiếc nuối hay mong ngóng. Vì họ vốn dĩ ở cạnh nhau !

    Tôi là chiếc kim khâu cho cô gái trẻ, nhịp nhảy múa trong bếp năm nào của cậu trở lại trên đôi tay cô lả lướt trên tấm vải the. “Ông ơi vừa đủ là thế nào ?”, cô gái nhỏ nhìn ảnh cậu mà cười rồi rơi nước mắt.

     

    Con dao đi vào nhân thế

    Cắt tham lam cắt cả những lê thê

    Sự đủ là cõi đi về

    Đón nhận phần mình chớ mê phần khác

    Đầu bếp nấu thành bản nhạc

    Người vũ công múa tạc món ăn ngon

    Thân nay lao động mỏi mòn

    Về với lửa vẫn còn ngày quay lại

    Vẫn còn dòng chảy hăng say

    Là còn sự đủ dựng xây chốn này

  • Chuyện trò cùng vật liệu

    Không biết tôi có phải người hoài cổ không, tự đặt câu hỏi đó cho mình khi viết những dòng này, khi nghĩ rằng vật liệu xưa thật sự thông minh và thứ chúng ta nên làm là tiến hóa lên từ chúng chứ không phải tạo ra cái mới. Những ngôi nhà cổ hàng vài trăm năm hoặc thậm chí các công trình vượt thời gian là đủ để đánh tan mọi lý luận về độ bền vật liệu. Gỗ, đá, lá khô và kể cả các vật liệu nhân tạo ngày trước xét đến cùng là không thua kém gì. Nhưng liệu chúng ta chưa đi đủ sâu để nhìn ra còn điều gì đáng quan tâm hơn, và có loại vật liệu mới nào đáng để chấp nhận như một sự tiếp nối của lịch sử văn minh. Ta chê bai vật liệu hay phát kiến mới là sai lầm, vì các vật liệu cũ ở thời đại của chúng ra đời đều cũng bị dè bỉu như vậy, cách nhìn cực đoán một phía thông qua kết luận như vậy là ngớ ngẩn.

    Hai vật liệu điển hình trong xây nhà ở mà tôi cho rằng lâu đời và chứng minh vai trò của mình vượt không thời gian là đá và gỗ, tất nhiên ở mỗi vùng đất chúng được sử dụng khác nhau nhưng chung quy chúng được chấp nhận bền bỉ nhất. Câu hỏi đặt ra, ta chấp nhận chúng vì điều gì, đặc tính nào thật sự trọng tâm, vì khi trả lời câu hỏi ấy ta sẽ có tiềm năng xem đâu là thứ quan trọng trong phát triển vật liệu mới. Với tôi hai thứ này đại diện cho tính sống chết, linh động và cố định, trống cùng dày đặc, sự hài hòa âm dương.

    Gỗ là vật liệu có khả năng chế tác cao, độ đàn hồi và khi xử lý tốt chúng cũng bền bỉ. Đá thì vững chãi, cứng cáp giúp giữ vững toàn bộ cấu trúc. Tôi sẽ nhìn về góc độ người bình thường hơn một chuyên gia vì tôi không phải, bản thân tôi khi sờ vào các bề mặt gỗ đá, hay đứng trước sự vững chãi sừng sững của chúng, một cảm giác thoải mái mà lại an tâm vững vàng ngay cả khi chúng được chế tác thô sơ. Chưa kể chúng còn tạo nên cảm giác sinh động vì chuyển đổi bên ngoài theo thời gian và tiết trời. Các quá trình giãn nở do nhiệt hay rung lắc cũng hiếm khi làm chúng bị ảnh hưởng hơn so với các vật liệu nhân tạo, tất nhiên phải xét cùng mức độ chất lượng. Phải hiểu rõ ở đây là chất lượng tổng thể chứ không so sánh về một phương diện nhỏ nào, tức rằng chúng có độ hoàn thiện tương đồng chứ không thể đem so hai thứ mà sự chú tâm làm ra chúng lệch lạc nhau.

    Tôi tin rằng sự hài hòa âm dương là điểm mấu chốt, các bộ phận trong ngôi nhà cũng có đặc tính đó, chỗ cần linh hoạt nơi cần kiên cố và chúng sẽ được tương đồng đặc tính với vật liệu mang đặc tính ấy. Có lẽ cái nhìn trực diện giúp người xưa chọn và xử lý các vật liệu tự nhiên này để làm nhà, dù ở các vùng khác nhau tùy thời tiết mà có thêm các kiểu vật liệu khác. Nhà vách đất tôi không cho là một giải pháp tồi mà còn rất thú vị ở vùng nhiệt đới, thậm chí việc trộn cỏ khô vào bùn còn là một giải pháp vô cùng thông minh trong nhận thức về kết nối và chịu lực. Vậy ta có thể thấy rõ ràng vật liệu có tính cách của mình, chúng được sinh ra từ tinh thần của người làm nhà về cách mà họ nhận thức về ngôi nhà. Các thành phần trong ngôi nhà được nhìn nhận ở đặc tính tinh thần nhiều hơn chỉ là về độ bền hay các yếu tố định tính khác. Tất nhiên các cây gỗ hay tảng đá mang trong mình sức sống thì cũng hiển nhiên thỏa mãn sự hợp lý, thử nghĩ mà xem một con người quan tâm đến nội hàm một ngôi nhà thì anh ta có thiếu kiến thức về kết cấu không, chắc chắn là không.

    Đặc tính khác mà tôi nhìn nhận không chỉ ở vật liệu hay ngôi nhà mà cả ở con người, tính thống nhất nguyên khối của chúng. Con người và ngôi nhà càng có nhiều sự chắp vá thì sẽ không thể bền bỉ, ngay cả các khớp nối cũng phải được xem xét tính cần thiết, vì đôi khi chính trọng lượng của các bộ phận cũng đủ tạo nên tính liên kết này cho các thành phần. Với tôi các khớp nối là vô cùng quan trọng, chúng tránh trường hợp vật liệu bị tổn thương từ bên trong, nó cũng thể hiện tính liên kết chặt chẽ chống chịu cho nhau, chứ không phải gán ghép thông qua các biện pháp cưỡng chế làm tổn hại bề mặt và cả cấu trúc bên trong vật liệu. Nói dễ hiểu sự gác lên nhau, len lỏi vào nhau để tạo nên cấu trúc thống nhất sẽ đạt mức trọn vẹn cao hơn đinh và các loại liên kết dán. Tôi không đủ dữ liệu để ví dụ nhưng tôi có thể thấy rõ điều này qua chế tác đồ gỗ, việc đóng đinh và bắn ốc vít là để cho nhanh gọn thành hình chứ không thể bền hơn các tạo tác có các khớp nối. Trong quá trình sử dụng, do trọng lực hay nhiệt độ và ẩm độ, đinh hay keo dễ dàng tổn hại tính toàn vẹn của vật thể, còn các khớp nối thông minh thậm chí chúng còn giúp đồ vật trở nên kiên cố hơn nhớ tính hữu cơ của gỗ và tính dày đặc của đá.

    Các vật liệu nhân tạo thời kỳ đầu cũng dựa trên đặc tính của đá và gỗ. Các loại gạch có nhiều lỗ khí, bê tông về bản chất là bản nâng cấp của bùn và cỏ khô. Thép có vẻ quan trọng ở thời đại này, nhưng thật chất tính quan trọng sinh ra từ mưu cầu leo cao một cách kỳ lạ của con người mà thôi, tôi tin rằng chúng không sinh ra cốt yếu để xây nhà hoặc nếu có thì chỉ giữ vai trò thứ yếu trong một số đặc thù nào đó. Các ngôi nhà đổ bê tông lõi tre hay có sự liên quan đến gỗ hoàn toàn tồn tại bền bì khắp nơi, ngoài ra các công trình cũng trở nên to ra nhưng không gian bên trong lại bị phân tách quá nhiều, như tụ tập nhưng lại tách biệt một cách khó hiểu. Tôi không nghĩ chúng nên bị triệt tiêu hay loại bỏ, mà ở mức độ thực chất hơn, đưa con người đến với những nơi đáng sống và mang tính cách cũng như hơi hướng sinh động của mình. Thay vì vậy tính đồng nhất, tụ tập nhưng lại tách biệt làm không gian bên trong lẫn bên ngoài bị co cụm, sự liên kết không chỉ ở con người mà cả vật liệu cũng bị phức tạp hóa, rườm rà mà cũng yếu ớt và tạm bợ hơn rất nhiều. Các loại nhà này đánh mất tính trọn vẹn mà tôi nêu ra ở phần trên, chúng thể hiện phần nào đó vỡ vụn bên trong của nhân loại. Tôi tin rằng vật liệu nói chung không phải là kẻ mang đến điều tồi tệ cho môi trường sống, chúng chỉ sinh ra và hiện hình bản chất hiện sinh hiện tại của phần lớn con người mà thôi. Vật liệu không bao giờ nói dối về người chọn nó, chúng kể câu chuyện mà ở đó dòng nhận thức của con người ùa vào chi phối đặc tính của chúng.

    Nhu cầu ở thật sự từ xưa đến nay là không thật sự nhiều, con người từ là loài di cư thích khám phá, chính vì vậy hầu hết các công trình công cộng mới đòi hỏi các đặc tính trên. Nói đúng hơn là các công trình có tính phổ quát, nội hàm chìm bên dưới ẩn chứa một phạm trù tính người. Nhà ở các nhân nếu nó được xem là dành cho nhiều thế hệ, duy trì truyền thừa dòng chảy kiên định nào đó thì chúng mới nên được đánh giá xâu nên. Nếu vậy, các bạn thấy tôi không phủ định chung cư hay các khối nhà công cộng, vì nó mang tính ở tạm cho con người sống di cư. Thứ tôi thấy mâu thuẫn là đặc tính này bây giờ lại được sử dụng thành ra các nơi ở cố đính, rõ ràng điều gì đó rất sai lầm. Thế nhưng, nếu các tòa nhà này được xây dựng trên nền tảng thấu hiểu đó, coi chúng là một công trình mang nội hàm tính người, sự lưu tâm về tính tương tác trong ngoài chung riêng sẽ được coi là yếu tố quan trọng, chứ không phải biến đời sống trở nên cô lập bên trong các mác chung như bây giờ. Ngay cái tên “chung cư” cũng nói lên đặc tính này, nhưng bây giờ tính riêng tư lại là nền tảng của chúng cư. Con người thật kỳ lạ kể cả khi xét trên tính lý trí của mình, còn nếu bạn chấp nhận và ngụy biện bằng phi lý trí thì tôi chào thua, vì thật ra tính phi lý trí này rất sâu sắc và tôi không thể nói hết ở đây được.

    Vậy tức rằng, các công trình được chia làm hai loại, du cư và định cư, trong đó du mang tính tạm bợ còn định mang tính vững bền. Xác định đặc tính này khiến cho các tòa nhà cá nhân phải được nhìn nhận lại, chúng phải là nơi dành cho nhiều thế hệ truyền thừa, tạo nên cái cảm giác chung vừa mang tính người còn tính cá nhân sẽ diễn ra bên trong không gian sinh hoạt. Tức là các ngôi nhà phải là các đền thờ, bảo tàng hay những thứ mang tính chung như vậy. Nếu không chúng chỉ mang tính lắp ghép, tạm bợ hay di dời dễ dàng. Nói tới đây ta thấy rõ ràng rằng, áp lực dành cho thế hệ sau nếu xã hội đi theo chiều hướng này phần nào nhẹ đi nhưng nghiêm túc và rõ ràng hơn. Các ngôi nhà sẽ không còn mọc lên bừa bãi chỉ vì dư tiền hay sự tm bợ không trở nên nhếch nháp, chúng ta chỉ còn lại các đền đài kỳ vĩ và các ngôi nhà vừa đủ cho các công năng cơ bản. Thế nhưng chúng ta không thể quay ngược lịch sử, có lẽ thứ duy nhất ta có thể làm là nghiêm túc hơn với đời mình, các vật liệu trong ngôi nhà cũng theo đó mà được đặt đúng nơi đúng vị trí, để chúng phát huy đặc tính nội hàm của mình chứ không chỉ làm thỏa mãn những nhu cầu hời hợt của con người.

    Mức độ sống của vật liệu cũng phải thống nhất là một vấn đề quan trọng. Không thể gán ghép các loại vật liệu có tinh thần sống khác nhau vào cùng một công trình, mọi thứ phải cùng mức độ hoàn thiện như nhau. Tính thống nhất này còn chảy qua cả tâm tính người thụ hưởng và thiết kế cũng như xây lên công trình. Nếu người chủ và thiết kế không chảy chung một dòng, thì đầu tiên phải có giai đoạn thử thách cho cả hai để tiến gần nhau hơn trong mức độ nhận thức đời sống. Bước này rất quan trọng, vì nó khiến mọi thứ được thông hiểu trơn tru và mạch lạc, khiến cho các vật liệu cũng như đồ đạc đi vào trong nhà có tính liền mạch. Ngoài ra tôi cam chắc rằng, một ngôi nhà được xây dựng dựa trên thấu hiểu tương đồng sẽ tạo nên các sự kiện sống sinh động kéo theo sau đó. Lý do là gì ư, vì tính sống luôn trù phú nên chúng sẽ thách thức những người sống vượt ra các giới hạn về nhận thức thế giới quan của chính mình chứ không chỉ bó hẹp trong ngành nghề cụ thể. Các mức độ sống của không chỉ vật liệu mà đồ đạc trong nhà cho ta thấy quá trình xây dựng và quan trọng hơn cả là tính sống của toàn bộ sự kiện, ngôi nhà cũng như các bên liên quan có thành thật thấu hiểu nhau, hay chỉ là vở kịch tung hứng xoa dịu dĩ hòa vi quý để đạt một mục đích cá nhân ích kỹ nào đó. Bạn có quyến dát vàng cho ngôi nhà, nhưng sự hèn mọn thì vẫn sẽ lòi ra bên ngoài lẫn bên trong các vật liệu và chắc chắn đầu độc luôn cả nội tâm người thụ hưởng. Không phải tự nhiên khi bạn đi vào một ngôi đền kỳ quan luôn mang lại cho bạn một cảm giác thoải mái, lành mạnh, vì dòng chảy được duy trì ngay từ đầu qua các con người cốt yếu và đi vào trong toàn bộ vật liệu, sau đó chúng toát ra tạo nên một bầu không khí làm rung động người thụ hưởng.

    Bạn có bao giờ thật sự thể nghiệm nghiêm tục vật liệu của bất kỳ tạo tác nào của con người chưa ? Thể nghiệm tôi muốn nói đến là một tri nhận trực diện trọn vẹn không có bất kỳ phân tích hay ý niệm và cả mục đích cùng tiêu chuẩn nào dấy lên cả. Bạn chỉ đứng trước nó, nhìn nó đủ lâu, lắng nghe xung quanh, chạm vào nó để thụ cảm thật sự bề mặt mà không có định nghĩa nào mang tính ngôn từ nãy ra trong suy tưởng. Cái cảm giác hùng vĩ, yếu ớt, bền vững, dễ vỡ, an toàn hay bất an đều sẽ hiện ra đi vào người bạn rất rõ ràng mà không phải suy nghĩ. Thứ tri nhận này rất quan trọng vì nó chân thật, nó là vùng đất suy nghĩ không chen chân vào hay đúng hơn là suy nghĩ không nắm vai trò trung tâm, nơi mọi thứ hiện ra rõ nét không một chút hoài nghi. Vật liệu dù ở mức độ nào chúng đều không biết nói dối, chúng kể ta nghe về đặc tính của mình, mong muốn kết hợp với loại nào và nếu tri nhận đủ sâu bạn sẽ có những lời thì thầm chi tiết hơn nữa về việc nên làm gì. Tôi biết, các bạn sẽ không tin tôi, vì các bạn lệ thuộc vào hệ duy lý và dòng suy nghĩ báo nháo không ngừng luôn lấy mình là trung tâm. Bạn xem vật liệu như nô lệ, thứ vô tri chỉ để bạn vặn vẹo đặt tùy ý theo ý thích. Bạn chỉ đúng một phần, chúng vô trì, thế nhưng chúng là vật chứa của những thứ chìm sâu bên dưới loại nhận thức thông thường của suy nghĩ. Loài người quá ngạo mạn, họ coi ngôn ngữ là thứ duy nhất để giao tiếp, coi suy nghĩ là công cụ duy nhất để tri nhận thấu hiểu và coi bản thân mình có quyền tối cao. Thật ra họ đẻ ra đủ loại quyền, đủ loại công cụ và phương pháp giao tiếp để rồi dần trở nên hỗn loạn như kẻ bị lệch cơ thể sang một phía. Hồi đầu mọi thứ đều ổn, nhưng dần tại họa không chỉ đến với bên bị chấn thương mà còn ảnh hưởng đến bên chịu lực và cuối cùng là tan nát toàn thể sinh mệnh.

    Chúng tôi là vật liệu vô tri

    Không phét mà thầm thì sự thật

    Mang trong mình bí mật cổ xưa

    Kể câu chuyện như mưa đầu nguồn

    Ở sâu thẩm âm dương một lối

    Không gây thù kết nối cùng nhau

    Mang trong mình một màu tự sự

    Hát bài ca từ giọt nắng vàng 

  • Chiếc tủ chứa vũ trụ

    Bạn có bao nhiêu cái tủ trong nhà và chúng chứa những gì ? Đồ ăn, quần áo, tài liệu, thuốc men, và cả những thứ chẳng biết chúng để làm gì ngoài là vật chủ để bám bụi. Suy cho cùng tủ là một dạng vật chứa tích trữ, nhưng thật sự thì chúng đang tích chứa gì, có phải chỉ là những vật chất thuần túy như chính bản thân chiếc tủ được chứa trong nhà và chúng ta bị chứa trên hành tinh này ?

    Không, chúng chứa những thứ mà ta coi còn quan trọng hơn chính đồ vật. An toàn, thể diện, vai trò, và cả ảo tưởng cùng cảm giác hiện tồn của chính ta. Dao động bên trong hiện hình bên ngoài là vậy, ta sợ hãi, yếu đuối và cảm giác mình thật nhỏ bé trên thế gian quá rộng lớn này, thứ gì đó bên ngoài phải làm trụ đỡ cho mình, là nền tảng cho sinh mệnh này, ta không tìm thấy mối liên kết tinh thần nào nên chọn vật chất làm người bạn. Tôi không coi tủ là đại diện cho lòng tham, bản thân khi nhìn vào một chiếc tủ tôi chỉ thấy sự cô đơn gào thét đến co dại của chủ nhân. Tâm hồn họ như những không trống bên trong chiếc tủ, ngày một thu hẹp dần, dồn nén gò ép quanh những thứ họ nhét vào với mong muốn có một đời rộng mở thoải mái. Có lẽ người ta không còn cần nhìn vào mắt nhau để thấu đạt người đối diện nữa, chỉ cần mở một cái tủ nào đó của họ, mọi thứ hiện ra không thể rõ ràng hơn.

    Tính chất dự trữ thuần túy là để sử dụng cho các trường hợp thay đổi đột ngột hay tình cảnh đặc trưng, ví dụ do thời tiết, khoảng cách địa lý và các tình huống chắc chắn xảy ra nhưng tần suất không thường xuyên. Người ta dự trữ đồ ăn cho mùa đông, khi đi rừng xa nhà vài ngày, hoặc vì còn các liên kết xã hội thật chất. Nhưng nhìn đến tận gốc rễ và thật sự nhìn nhận một cách trong sạch, chúng ta không thật sự lưu trữ quá nhiều thứ. Mùa đông chúng ta ít đi ra ngoài lao động hơn nên ăn ít lại, sử dụng bất cứ thứ gì cũng hạn chế ngoài trừ năng lượng giữ nhiệt được trữ lại trước khi đông đến. Vậy bản chất vấn đề là con người không thay đổi nhịp sống mà luôn muốn giữ cố định liên tục không ngừng nghĩ. Nắng mưa hẹ đông họ đều lao đi trong bất chấp, tự nhiên vận hành theo sự đổi thay không ngừng nhưng con người lại muốn cố định nó rồi bẻ cong mọi thứ. Thẳng thành ra cong trong khi cong hóa ra lại thẳng.

    Cái đổi thay ngay thẳng của tự nhiên ẩn chứa sự chân thật, nước không thể tích trữ mãi trên cao mà đến hồi nào đó phải rơi xuống đất, sự luân chuyển này về thực chất không làm ảnh hưởng gì đến con người nếu ta đi cùng chúng. Tôi không nói là tuyệt đối theo mà là đi cùng tạo ra những tương tác cần thiết thật sự cho đời mình. Khi đó sự tích chữa sẽ được trả vệ với hệ số hài hòa và dao động quanh đó. Đúng vậy, chúng dao động và hướng về điểm cân bằng tuyệt đối nhưng vẫn đồng hành với sự chuyển động.

    Sự thật là bạn nghĩ những vật tích trữ trong tủ khiến bạn an lòng nhưng khi bạn giữ chúng bạn phải bảo quản, kiểm tra hay nực cười với vài người là làm họ đau đầu trong việc lựa chọn. Bạn muốn bớt phiền phức nhưng thật ra lại mang khổ não còn hơn như thế về phía mình, vậy là bạn phải tích trữ nhiều thứ hơn nữa vì nghĩ đến mức độ nào đó sẽ an lòng mà ngủ một đêm ngon giấc. Vòng tròn sản sinh vật chất này lan rộng không chỉ bên ngoài mà kéo theo những bất an lây nhiễm bên trong. Những nỗi sợ vô hình cứ thế chồng chất trong một cái tủ khác, tủ nhận thức về sự thật của bạn.

    Bạn muốn biết nhiều hơn, thấy nhiều hơn, hay nói thâu gọn lại là trải nghiệm nhiều hơn. Thật ra trải nghiệm, kinh nghiệm, tri thức hay sự biết là một, những cái xác chết đôi khi còn chút hơi ấm làm ta ngỡ sinh mệnh còn bên trong và cảm thấy gắn bó. Tôi không nói chúng vô nghĩa, mà ý niệm về chúng bạn lưu giữ mới là thứ độc hại, bản thân sự biết sẽ đi vào nhận thức vì dịch chuyển không ngừng, nhưng hình ảnh về cái xác chết của chúng là chi phối hành vi của bạn. Những chiếc tủ cứ thế chất đầy khắp mọi ngóc ngách của cả ngôi nhà và tâm hồn, bạn khiến chúng không còn chứa được những thứ thật sự mang tính người. Mọi thứ được chứa lại với mong mỏi lấy ra sử dụng khi một sự kiện y chang xảy ra trong đời, nhưng sự giống hệt này lại là một ảo tưởng trong việc nhìn vào một hiện tượng cụ thể. Bất hạnh và lẩn quẩn cứ thế mà kéo dài trong cuộc tìm kiếm kinh khủng này cho đời người.

    Tôi nhìn lại cái tủ thì nhận ra chúng là cái kệ có thêm những bức tường xung quanh. Dường như sư nâng đỡ thêm phần bao bọc tạo nên một chiếc tủ của sự dự trữ và mọi thứ bị biến đổi tính chất bên trong của nhận thức con người, có thể lắm chứ. Khi chúng ta cảm thấy gắn kết với ai đó, họ làm chúng ta cảm thấy an toàn vững vàng hơn và thế là sinh ra sự lệ thuộc, hay đúng hơn là dính chấp muốn giữ thành của riêng mình. Chẳng phải bạn cũng tự chuốc lấy khó khăn với cách nhìn nhận ấy về đồ đạc lẫn con người bên trong các loại tủ đủ mọi hình hài hay sao ? Sinh vật sống thật sự không bao giờ chấp nhận sự cầm tù, dù chúng bị giam cầm thì tâm trí cũng bay đi ngàn dặm chỉ còn lại xác thân, chỉ kẻ chết bên trong mới để bị giữ lại. Giữ một cái xác làm gì kia chứ ?

    Sự sống cần có khoảng trống, hay đúng ra chúng phát sinh bùng vỡ cùng nhau xuất hiện, tâm trí muốn tiếp nhận được sự sinh động thì không thể chất chứa đầy xác chết, thiếu khoảng trống chỉ còn là mùi hôi thối bệ rạc của một tâm hồn đã chết chờ ngày lìa khỏi xác. Dọn dẹp tủ theo nhiều nghĩa đầu tiên là nhòm ngó lại đời mình một cách nghiêm túc, đọc vị chính mình thông qua các câu chuyện mà chiếc tủ cùng vật bên trong kể lại cho mình, tin tôi đi khi tôi nói việc này thú vị hơn nhiều đọc một quyển sách ai đó dạy bạn về tâm hồn của chính mình. Một chiếc tủ mới là người bạn đồng hành nắm giữ nhiều câu chuyện đời ta nhất, chỗ nào dư, thứ gì cần kết nối lại, thứ gì nên vứt đi không hối tiếc, mọi thứ của một con người rõ nét bên trong cái tủ. Nếu bạn không phải là kẻ có thể đào bới bên trong mình thông qua việc ngồi yên hít thở, thì đào bới cái tủ thật sự có khi lại mang đến một hơi hít thở thật mãnh liệt mà đầy gợi mở, không kém sự tĩnh lặng bị hứa hẹn ngoài kia.

    Khi những kết nối với những vật chất ám mùi hoang đường bị giảm dần đến một mức độ làm bạn dễ chịu, những khoảng trống hiện ra nhưng đây không còn sự dày vò khó chịu. Khoảng trống này là thứ căn bản tồn tại để thúc đẩy sự dịch chuyển của tâm trí, ánh sáng cũng sẽ lọt và cả phát ra từ chính bên trong sâu thẳm. Bạn có bao giờ thấy dễ chịu khi ở cạnh ai đó mà không có lý do hữu hình hay dễ hiểu nào không, đột nhiên bạn thoải mái đến tận cùng khi nhìn thấy họ mà không có dục vọng nắm giữ được dấy lên. Người như vậy có tồn tại vì loài người sinh ra chứa đựng sự hài hóa ấy, cái tinh thần phong phú nở ra như bông hoa dại ngoài đồng, một mình tỏa sắc mà mang đến màu sự sống cho xung quanh mình. Không đòi hỏi, không làm gì thái quá mà vẫn thu hút một cách nhẹ lòng, đó mới là hình hài thật chất của một con người thật sự, trống để tỏa ra kết nối với nhau..

    Thời gian qua tôi luôn cảm thấy con người càng nhiều hoạt động thì bên trong họ thu hẹp dần về sự bao dung và lòng trắc ẩn. Họ nhìn nhiều hơn nhưng dơ bẩn cũng đi vào nhiều hơn, hình hài về thuần khiết dần bị che đi mờ mịt không còn nhận ra. Như chiếc tủ bị những thứ bụi bặm bám vào những thứ thừa thãi bên trong lâu ngày không ai dọn dẹp, vật quý giá nhất bị che đi và đánh đồng bụi bẩn, niềm tin cứ thể tắt dần chẳng có đường nào cho ánh sáng đi vào thêm lần nào nữa. Giờ đây khi người ta cố nhìn vào chiếc tủ bên trong của mình, một bóng đêm mù mờ là thứ duy nhất còn sót lại, dần họ không còn muốn dọn dẹp chúng nữa vì chẳng còn gì mà mong chờ trước mắt họ. Mầm xanh lụi tàn ngay khi vừa nứt hạt, chỉ cần một chút nữa thôi là nảy mầm nhưng không sao làm được một mình.

    Càng nhiều kẻ buông xuôi trong việc thu xếp chiếc tủ của mình thì đồng nghĩa mảnh đất cho kẻ khác nhảy vào, thời đại phân công lao động từ chi tiết biến dần thành tiểu tiết đến nực cười và kỳ quặc. Bây giờ họ còn bày ra nghề sắp xếp tủ đồ cho mình, không thể nào còn kham nổi sự bừa bãi trong nhận thức, họ cần ai đó thu xếp thứ họ gọi là tài sản cá nhân hay những thứ họ muốn gìn giữ. Họ thuê luôn người khác dọn dẹp chiếc tủ bên trong, thứ đã không còn chỗ ánh sáng len vào để nhìn ngắm. Họ bảo mình có quyền tự do làm cái này cái kia, rằng chỉ họ mới hiểu thân mình, rồi rốt bỏ tiền ra để ai đó giúp họ hiểu chuyện gì xảy ra với đời mình. Thật là một mánh khóe trơ trẽn mà cũng thật đáng thương. Đáng thương vì trông họ như một con nhím hoảng sợ xù lông khi ai đó tiến về phía mình, lồng lộn lên có vẻ là cách cuối cùng cho kẻ cần được giúp đỡ.

    Bạn có thể mua thêm tủ nhưng không ai bán thêm cho mình khoảng trống để chất chứa những sai lầm chất chứa. Cách duy nhất với một chiếc tủ dù nó ở đâu là thận trọng nhìn vào nó, lắng nghe những câu chuyện chúng kể thật kỹ mà không phán xét đúng sai, chỉ nhận ra xem điều mình thật sự muốn làm là gì. Những người không quen thu dọn các chiếc tủ sẽ bối rối là chuyện bình thường, nhưng hãy xem đó như một đòi hỏi rốt ráo không làm thì sinh mệnh bạn sẽ hiểm nguy. Mà đó không còn cố tính nghĩ hiểm nguy mà nó thật sự ảnh hưởng đến sức sống của chính bạn, càng dính vào những đòi hỏi thì không sớm thì muộn chúng cũng nuốt chửng ta theo một nghĩa nào đó. Có thứ cần được cho đi, những gì phải biến mất thì không được phép ở lại, không quá nhiều thứ bạn nhìn chúng trực diện tường mình mà muốn giữ lại đâu, tôi luôn tin con người có đủ năng lực để thu dọn chiếc tủ cuộc đời mình.

    Không nhất thiết mà cũng không thể dọn dẹp dùm người khác, các khoảng trống của bạn lộ ra sẽ là minh chứng để kẻ khác nhìn vào như một ví dụ điển hình. Bạn không khuyến khích chiêu mộ ai đi theo mình, chỉ kể cho họ nghe câu chuyện chân thật nhất điều gì diễn ra trong quá trình những chiếc tủ. Không phải bạn cho họ một cách thức, mà mở ra một cánh cổng mang tên “mọi thứ đời bạn cũng hoàn toàn có thể thế này”. Những ai cảm giác về sai lầm của mình sẽ tự chủ động lắng nghe thêm, suy tư nhiều lên, họ cũng không học từ bạn mà bạn như một sự khích lệ thúc đẩy, một cú hít tinh thần tạo ra những khoảng trống rộng hơn cho những tương tác mang tính người xung quanh. Dọn dẹp không phải rời xa thế gian mà để có khoảng sân chơi nô đùa cho con người trên trái đất xinh đẹp này. Đừng sợ hãi trước các khoảng trống dần lộ ra bên trong khi dọn dẹp từ trong ra ngoài, cảm giác hồi đầu cứ như thể đời bạn chẳng có thứ gì là ý nghĩa. Đó là khi ý nghĩa thật sự của cơn gió mát lành mang tên tương tác tinh khôi giữa người và người tiến vào, làm mát lành cả căn tủ mốc meo bụi bẩn, ai trong chúng ta cũng đều thích sự sạch sẽ và một con người lành mạnh phải không ?

    Tôi không thể cho bạn gợi ý nào quá rõ ràng, không phương pháp nào dẫn bạn đến sự trong sạch, những quả bom xóa sổ những chiếc tủ là khả dĩ nhưng cái chết của tâm trí, cái chết mang tên lệ thuộc vĩnh viễn vào ngoài lực của thứ bên ngoài mãi sẽ khiến bạn không thể tự dọn dẹp chiếc tủ, rộng hơn là toàn bộ ngôi nhà và cả thế giới ngoài kia. Chúng ta luôn muốn thay đổi những thứ xung quanh, bên ngoài, luôn coi chúng là căn nguyên cho bất hạnh chán chường của mình, trong khi chiếc tủ ở nhà còn biết bao vấn đề không sao giải quyết nổi. Trước khi nói, đưa ra những khuyên giải cho người khác, ít ra con người phải nhìn lại mình thật sự làm được chưa, nếu không những trò chiêu dụ toàn là độc dược và tội ác. Cái ác còn nguy độc tàn phá rộng hơn cả những quả bom, suy cho cùng bom đạn cũng đi ra từ sự không hiểu mình mà nghe theo kẻ khác một cách cuồng dại còn gì !

    Viết tới đây tôi thật sự nhìn vào tủ sách của mình, tôi tự hỏi những quyển sách đọc xong kia còn ở đó làm gì. Sự tích trữ hình ảnh dân tri thức tôi không còn, bao nhiêu năm qua gặp bao nhiều kẻ khốn nạn đọc sách không ít, tôi hiểu ra các danh ấy chẳng đáng một xu. Sách bây giờ tràn lan nhưng tâm hồn dịch bệnh của chúng thì không hề thuyên giảm. Cái đầu nghênh nghênh không phải sự vô tư của chú bé giao liên, mà của những tên ngạo nghễ tin vào mớ nhặt nhạnh của mình rồi coi trời bằng vung xem người khác thấp kém hơn mình. Tôi vứt bỏ những thứ ấy từ lâu rồi và ai đọc sách cũng nên như vậy. Tôi nghĩ còn một sự chứa cơ hội nào đó tôi đang mang trong mình, cơ hội và cả thách thức cho thế hệ sau, những đứa trẻ đi ngang tủ sách này có trò chuyện cùng chúng mà mở ra một chân trời nào đó ? Vật bạn chứa giữ không quan trọng bằng tinh thần mà chúng mang trên người. Hay có khi đây chỉ là màn xảo biện của một kẻ có nhiều tri thức ?

    Thật ra tự mình tôi biết chính xác câu trả lời nhưng nói ra thì chẳng khác nào thuyết phục bạn, không tôi chán trò chơi ấy lắm rồi, tôi đang nghĩ có cách nào một người kiểm chứng đâu là tích trữ cần thiết ? Một định hướng hay hiện tượng mang tính khuynh hướng trên một con người, chứ không phải một phương pháp đo lường được. Tôi nghĩ chúng ta hãy thử đặt ra những trường hợp mà mình sẽ vứt chúng đi, cảm giác sâu bên trong, dòng chảy dao động ta đang nói điều gì ? Do dự hay tiếc nuối, sự dứt khoát giữ lại vì một căn nguyên rõ ràng sẽ khiến bên trong bạn rất bình lặng, còn những lấn cấn trỗi dậy rõ ràng là dấu hiệu của không thấu đạt về sự tích trữ của bản thân. Tôi tin rằng nếu ai đó cho mình thời gian để bình tâm lắng nghe bản thân, những chuyển động này ai cũng nhận ra rất rõ ràng thông qua các tín hiệu bên trong não bộ và các giác quan hay bộ phận khác trên cơ thể. Ngoài ra còn một biểu hiện tổng thể hơn, nó mang tính thôi thúc dữ dội đồng thời mà không sao che dấu, trừ phi con quỷ suy nghĩ manh mún bên trong bạn quá mạnh với vạn lời ngụy tạo. Khi bạn nhìn vào tình trạng thực nào đó của những chiếc tủ của mình đủ lâu mà thử gạt dòng suy nghĩ sang một bên, chắc chắn tín hiệu rõ nét sẽ đến bên trong và ca bên ngoài bạn. Sự thật là tôi đã chứng kiến một người làm thử việc này, họ đã thật sự rơi nước mắt khi nhìn ra sự bựa bãi hoang phí của mình mà không cần lời nói nào để giảng giải. Đây chắc chắn là sự thật tận sâu mà tạo hóa ban cho con người để tự thân sống trên thân xác mình.

    Sự thật là cứ vài tuần thì bản thân tôi lại ra soát lại đồ đạc trong nhà, đây là nguồn tư liệu giá trị nhất cho chính bạn chứ không cần lời giáo huấn nào của Tây hay Nhật. Những thừa mứa luôn xuất hiện nhưng dần được xóa bỏ vì chắc chắn bạn không muốn mãi dọn dẹp quá nhiều thứ, tôi chắc chắn rằng có rất nhiều thứ cần vứt đi đấy. Nếu bạn là người bận rộn đến mức ngôi nhà hay chiếc tủ trở nên tạm bợ, những dư thừa lúc này phải được nhìn ở góc độ công việc chứ không còn là những món đồ. Cách đây ba tháng tôi nhận ra một việc từ câu chuyện của bạn mình, vài người giờ đây dư tiền đến mức họ phải làm cho mình bận rộn bằng cách kiếm thêm việc để làm hay tiêu. Vậy thì lúc này cần phải hỏi sao chúng lại dư ra đến như vậy, cách nào đó chúng ta đang làm việc gì đó sai lệch với nhịp điệu tự nhiên và nhận về nhiều hơn với thứ ta làm ra. Cũng có khi chúng ta đang kiếm tiền dựa trên những sai lầm của đám đông và hãy tin tôi khi nói rằng bạn sẽ lây bệnh từ những nạn nhân của bạn.

    Tôi khuyên bạn nghèo đói không ư, đúng nhưng cái nghèo ở đây là sự tiết chế, trả con người mình về với thực chất chứ không phải lao đi trong điên cuồng rồi vàng và rác cùng sinh ra một lúc. Trên danh nghĩa của phòng ngừa bệnh tật khi tuổi già, ta phá nát cơ thể xinh đẹp của mình, vặn vẹo nhận thức theo nhiều cách khác nhau. Suy cho cùng không có gì được tăng thêm nếu dùng lý trí đơn giản nhìn vào nhưng bất hạnh lại sinh ra nhiều hơn trong sự tích trữ an toàn này. Chẳng lẽ bạn lại muốn nằm phòng bệnh năm sao hơn là ngắm trời sao khi đứng trên đôi chân mình ? Nhìn mà xem người ta nói quá nhiều về virus lây lan nhưng bệnh dạ dày xương khớp còn kinh khủng hơn, một thế hệ rồi sẽ thiếu sức sống đến chán chường trong vài chục năm tới, đây là hiện thực không phải viễn vong đơm đặt của một kẻ về vườn ở nhà viết sách. Thế giới và cuộc đời một con người không quá phức tạp như những gì loài người đang theo đuổi trong tuyệt vọng.

    Nhìn vào chiếc tủ chúng ta còn thấy sai lầm của con người khi đưa cá quy luật của vật thể vào trong tinh thần. Một chiếc tủ đầy có thể dọn dẹp và thu xếp, phân loại đánh mã số để lấy ra khi cần, nhưng chiếc tủ bên trong thì không như vậy. Những thứ trong đó luôn sống và tác động lên chính chiếc tủ bên trong đó. Sự hư hao dồn nén này gây ra các hư hao, mất mát không sao hồi phục được. Không phải chỉ vài viên thuốc hay nhiều giờ đồng hồ mà có thể chữa trị được, nó đòi hỏi sự tự thân cùng thận trọng cao độ. Nói đúng ra thì con người thật sự tự thân họ phải vô cùng thận trọng khi đưa mọi thứ vào trong người mình theo nghĩa đồ ăn lẫn những thứ vọng tưởng sai lầm hay độc hại len vào nhận thức. Tôi không thể mô tả chi tiết qua vài dòng nhìn vào cái tủ này, bản thân chỉ muốn nhắn gửi về tầm quan trọng của đánh giá và nhìn nhận cách vận hành quá trình tích trữ và chiếc tủ theo nhiều góc độ.

    Với năng lực dịch chuyển như hiện tại, có khi nào ngôi nhà với con người sẽ trở thành một cái tủ không, ý tôi là sẽ chẳng còn ai thật sự sống trong đó mà như chỗ để tha đồ về, có khi trở thành một dạng hình ảnh đại diện cho bản thân. Câu chuyện tôi đề cập đến từ đầu không phải là rời xa vật chất, vứt bỏ hết tất cả hay tệ hơn một số người cực đoan đòi loại bỏ những phát minh. Những thứ vật chất giờ đây hiện hình còn tinh vi hơn, trên các đám mây hay nói trắng ra là mạng xã hội. Chúng ta luôn chứa những thứ nổi bật, xu thế để nhiều người biết tới mình, nói ra những thứ kẻ khác quan tâm trong một trạng thái kích động bon chen nhốn nháo. Câu chữ cũng là một loài vật chất mà sâu hơn nữa ý niệm mơ hồ của con người cũng luôn tuân thủ đặc tính của vật chất. Âu lo, căng thẳng, dòng suy nghĩ không lối thoát là thứ đang chứa trong những con người mang vỏ bọc không dính chấp vật chất. Đây là cách mà chúng ta tiến hóa sao, tinh vi hơn để lừa phỉnh chính mình. Chúng ta chê bai người khác chứa quá nhiều đồ đạc, nhưng chúng ta cũng lưu trữ ở đủ mọi phương trời những thứ chất chứa làm đánh mất khoảng trống dành cho tương tác tính người. Vấn đề này đòi hỏi sự chân thành nhìn nhận chứ không phải mặc nhiên mà chia bè kết phái dựa trên bề nổi của từ ngữ.

    Thật thú vị, viết đến đây tôi chợt nhận ra có một thứ không bị tác động hay biến đổi dù trong các chiếc tủ có diễn ra chuyện gì, khoảng trống. Đúng vậy, chúng thuần khiến, không biến mất mà âm thầm chờ đợi, luôn xuất hiện để tạo nên các liên kết sống mang tính người cao và sâu nhất. Chúng không bị vấy bẩn, yên ắng âm thầm ở đó nhìn ngắm chúng ta, không cố làm gì cả mà lại làm ra tất cả. Một khi ai đó chấp nhận chúng, người đó có thể khiến mọi thứ đi ra đi vào mà không hề vấy bẩn mình mà cũng không hề nhuộm màu ai khác. Sự thấu hiểu chỉ diễn ra trong khoảng trống, càng dày đặc càng tách rời> Con người luôn muốn biết mình, người khác, mọi thứ, nhưng cái biết làm khoảng trống thu hẹp, khi ấy “cái biết chân thật” không còn chỗ chen vào nữa. Họ sợ sự trống trải, ai đó đứng trong hang động rộng lớn rồi hét to sẽ hiểu, tiếng nói của chính mình trong không gian bao la còn đáng sợ, nói gì đến những thứ đằng sau thứ sâu hoắm dày đặc đen ngòm ấy. Khoảng trống sẽ nuốt chửng tất cả nhưng cũng sinh ra những điều mới mẻ, cái đẹp tinh khôi của tính người, vì khoảng trống cũng chính là tính người cao nhất. Cái tủ phải nhường chỗ cho khoảng trống, đến lúc không còn tủ nữa, khoảng trống trở thành chiếc tủ, và chiếc tủ cũng trả về phận sự của mình, lưu giữ sinh mệnh trù phú mà thôi.

    Đổ vào muôn ngàn bụi đất

    Nhồi nhét vào những tất bật đời người

    Không còn nghe thấy tiếng cười

    Chẳng nhìn thấy giọt mắt rơi về nguồn

    Tủ này, còn có tình thương ?

    Xin cho khoảng trống dọn đường ghé thăm

    Cô đơn một nỗi trăm năm

    Mở toang cái tủ tình thâm gọi mời.

  • Ánh sáng rọi tâm can

    Chúng ta có thật sự cần nhiều ánh sáng đến mức phải dùng đến pin năng lượng mặt trời ? Tôi không nói về anh sáng dưới góc độ khoa học hay bất kỳ ngành nghề nào, mà chỉ nói đến các quan sát thông thường hằng ngày trong sinh hoạt, thứ thật sự chiếm thể tích sự bận tâm thật sự nhiều nhất. Tôi nghĩ có ba công dụng thật sự của ánh sáng trong sinh hoạt. Một là để thể hiện sự có mặt của vật thể nào đó trong không gian cụ thể, hai là để xem chi tiết kỹ lưỡng của một vật thể kích thước nhỏ, và ba là sự sáng tác động đến tổng thể của toàn bộ không gian sống.

    Tôi tin rằng loại công dụng thứ ba là quan trọng nhất, khi ánh sáng được điều phối hài hòa thì hai công dụng còn lại sẽ chiếm thể tích thấp đi rất nhiều. Đầu tiên, sự tối tăm của không gian sống đi ra từ khoảng trống, sự nhồi nhét đồ đạc làm bóng tối xâm chiếm nhiều hơn, sự thật này đúng luôn cả với tính khí của người ở bên trong. Những khoảng tối làm con người có cảm giác về sự không biết, họ luôn cố gắng soi rọi xung quanh nhiều nhất có thể mà không nhận ra chính họ mang bóng tối vào thông qua sự tích trữ đồ dùng không cần thiết. Vấn đề đôi khi còn nằm ở sự phân bổ và bố trí đồ vật trong nhà. Tôi thấy rằng, phải có một khoảng trống mà đường biên của chúng rộng đủ lớn để ánh sáng làm bệ đỡ tỏa đi khắp nơi, một cái chóa đèn vô hình mang tên không gian. Ý tôi là mọi đồ vật nên được đưa ra đường biên hay một ranh giới giữa các khoảng chuyển tiếp công năng của không gian, tạo ra các hốc trống đủ lớn và đưa ánh sáng vào đó tạo ra một hiệu ứng tôi gọi là chóa đèn vô hình. Không nhất thiết nó phải nằm trung tâm theo nghĩa hình học, đơn giản nó phải đủ rộng và ánh sáng trực tiếp đi vào càng ít bị ngăn chặn càng tốt. Thậm chí, nếu sự sắp xếp đồ đạc trong nhà hợp lý, những thứ cần được nhìn rõ nằm gần hốc sáng này, còn những vật kém ưu tiên nhìn thấy sẽ đưa ra xa so với hốc này.

    Đừng quên rằng phía cuối đường đi của các hốc sáng có thể đan xen với các đoạn đi các hốc sáng khác và cần được tính tới để tối ưu hóa sự nhìn thấy này. Các không gian mang tính công năng chính chỉ cần một số ít các hốc sáng cùng chóa vô hình ấy là đủ mà thậm chỉ không cần đến các loại đèn hiện đại cường độ cao. Ngoài ra, khi nhìn ánh sáng lan đi bao phủ đều đặn, tức rằng ta nhìn thấy sự sống trong ánh sáng, các mảng sáng không đồng nhất về cường độ, cái cảm giác thu hút hấp dẫn là có thật khi sống ở đó. Tuy nhiên, sẽ có một bước đêm tâm lý và cả thị giác khi bước vào các không gian như vậy. Chúng ta sẽ có phần thấy tối vì mắt chưa kịp điều tiết còn tâm lý có phần lo lắng về cái chưa biết được gán cho nỗi sợ tối. Vượt qua ngưỡng này, con người bình tâm hơn và mắt nhìn rõ hơn, sự dễ chịu thực sự sẽ ùa vào làm dễ chịu cả bên trong lẫn bên ngoài. Lúc đó, chúng ta sẽ có cái nhìn là cái nhìn tổng thể, cái nhìn của thực thể sống chứ không phải căng mắt lên nhìn vào các tiểu tiết gây hỗn loạn tâm lý và cả thị giác. Thể nghiệm thật sự những gì tôi nói là không khó, sau khi cúp điện bạn sẽ vô cùng khó chịu, nhưng nếu nằm im đủ lâu và chậm rãi mở mắt, tin tôi đi nó thật sự làm bạn thay đổi suy nghĩ về nhu cầu ánh sáng thật sự trong không gian sống của mình. Ánh sáng vàng trắng hay màu nào không còn quan trọng, vì mức độ vừa phải được phân bổ đi cùng dòng tâm lý được điều tiết hài hòa theo ánh sáng làm cách nhìn thế giới cũng khác đi.

    Con người muốn đồng nhất tất cả thành tiêu chuẩn của mình, ánh sáng thành một nạn nhân tiếp theo của họ. Chúng ta muốn sự thấy phải như nhau ở mọi ngóc ngách trong nhà, tránh xa bóng tối trong khi chúng là một phần song hành với ánh sáng. Kết quả là ánh sáng bị cưỡng đoạt sự sống của mình, căn nhà trở nên một bản nhạc đơn sắc không còn hài hòa. Kết quả là mắt bị thu hút liên tục ở khắp hình ảnh xung quanh làm chúng không thật sự trụ vào đâu, luôn căng mình lên để cảnh giác sự biết do ánh sáng bật lên khắp nơi. Nghe có quen không, đó chính xác là cách chúng ta đang sống cuộc đời mình còn gì?

    Một luồng ánh sáng thật ra luôn sống hay tạo cảm giác sinh động nếu cường đồ cùng độ rộng khoảng trống vừa phải. Tức rằng nó phải vừa đủ thỏa mãn sự nhận diện vật thể khi mắt ở trạng thái ôn hòa sau khi chuyển vùng không gian, nhận thức về trật tự trong không gian đó sẽ được thâm nhập ở mức tổng thể và cả các chi tiết vừa đủ mà không dẫn đến tiểu tiết làm mắt xáo động. Người thủ hưởng sẽ có một khoảng thời gian làm quen với tâm lý của vùng đất mới, nhìn đủ bao quát để không mơ hồ và biết phải di chuyển ra sao nếu muốn tìm hiểu kỹ hơn về thứ gì đó gây chú ý với họ. Ở đây tôi chỉ đề cập ở mức tổng quan, còn thể nghiệm thực còn dựa vào nhiều yếu tố, vật liệu và tổng thể bố trí không gian là hai thứ quan trọng hàng đầu trong những quan sát của bản thân tôi.

    Tôi nêu ra điều này vì ánh sáng hay bất kỳ thứ gì được điều hướng trong không gian sống phải mang đến một sức sống ở mức độ nào đó, tôi tin nó sẽ làm cho người sống trong đó có thêm nguồn sống. Kích thích thị giác tự nhiên sẽ xảy ra với một nguồn sáng sống, chúng không gây kích động làm mắt đảo liên, cũng không mang đến sự buồn chán hay u tối đến mức không còn nhận rõ hình hài. Ánh sáng sống cũng đưa trạng thái con người về lại với sự nghiêm túc hơn, họ chú tâm trong di chuyển, nhìn ngó kỹ lượng nhưng ở mức độ bao quát. Khi tôi nói bao quát tức là tiếp nhận hình ảnh ở các mức ưu tiên khác nhau nhưng trọn vẹn cả không gian đang ở đó. Ánh sáng chết khiến người ta đảo điên với mớ dữ liệu liên tục ùa vào, các phản ứng hay quá trình nhận thức không gian trở nên hời hợt, mang đến cảm giác phản xạ không chân thật chứ không phải mạch lạc trọn vẹn. Chúng thôi thúc hoạt động của nhận thức nhưng với nhịp điệu mất kiểm soát, lạ thấy cái chết lại mang về sự hoạt động liên tục phải không ? Chết ở đây giống với việc không có gì thật sự mới xảy ra, cái chết của nhận thức, ta có thấy nghe nhìn nhưng không có gì đọng lại, như một chiếc máy quay phim hay ghi âm mà không làm gì khác ngoài record lại những gì chứng kiến. Sống và chết nằm ở chỗ hành vi chìm sâu bên dưới nhận thức, không phải ở phản xạ của một bộ não tê liệt bởi quá nhiều dữ liệu kích thích ùa vào.

    Ánh sáng trong đô thị bị đứt gãy do sự chen chút, chúng đan xen hỗn loạn vào nhau tạo nên sự lung tung hơn là sinh động, Chính vì vậy, người sống trong đó không còn cách nào khác là dùng các nguồn sáng cường độ cao để chiếu sáng cục bộ làm lấn áp sự hỗn loạn. Một con cóc đang ngồi trong hang cạnh hồ nước nóng, mỗi ngày nó đi lên đỉnh núi cao và tự hào đem về nhà một tảng băng làm mát ngôi nhà cho gia đình, dù tảng băng tan dần khi về đến nơi nhưng cũng đủ làm cả nhà cóc vui đùa nhảy cẫng lên. Loài người và câu chuyện ánh sáng đô thị có lẽ cũng như vậy, đem một thứ chết về nhà để xoa dịu trong phút chốc. Nhưng tôi tin rằng dù ở bất kỳ đâu, ánh sáng sống cũng khôi phục mang lại sức sống, như cây dại mọc trên sườn núi lửa che mát cho nhà cóc. Có những vùng đất chết, hỗn loạn, nhưng sự sống thì cần kiên nhẫn và trật tự, với ánh sáng là cường độ và sự phân bổ tổng thể của chính ánh sáng cùng với mọi vật trong nhà. Sức sống luôn mãnh liệt hơn sự hỗn loạn, ánh sáng sống sẽ không lần áp các quầng ánh sáng chết xung quanh mà bao phủ ôm lấy rồi đồng nhất chúng sống trở lại.

    Tôi không có ví dụ điển hình nào về những thứ tôi nói ở trên, chỉ có trải nghiệm bản thân trong ngôi nhà nhỏ. Tôi đưa đồ đạc ra các đường ranh giới, tường hay các biên vô hình do các vật lớn quan trong tạo nên. Ánh sáng thật sự di chuyển trong nhà không hề đơn điệu, tôi hứng các hắt sáng rồi đặt những vật đang nằm trong tối vào đó, vậy là công năng của sáng không phải do nó tạo ra mà cả chính những sự đi vào, bổ sung xung quanh nương theo đó mà hình thành. Vai trò phận sự con người trên đời có lẽ cũng vậy, chúng ta sẽ sống rồi mọi thứ sinh ra có thể không phải do riêng bản thân ta, mà còn là sự có mặt hay xuất hiện của sinh thể khác.

    Khi tôi hướng về ánh sáng sống, bóng tối cũng hiện hình song hành bổ trợ. Khi viết tới đây, tôi nằm nghỉ nhìn bóng cái cột nhà in trên tường, nó thật sinh động đi ra cùng ánh sáng sống mà cây cột nhà đón nhận, bóng tối cũng sống như người bạn ánh sáng của nó. Chúng không dồn lại thành hình học cố định mà cũng tỏa ra giảm dần mật độ như ánh sáng, các nguồn sáng mạnh không tạo được cảm giác này của bóng tối.

    Tôi nhìn ra xung quanh, mọi thứ thật thú vị như cuộc trò chuyện sáng tối trong nhà đang diễn ra, chúng kể cho nhau nghe mình đến từ đâu và cấu tạo ra sao. Thông qua va chạm với ánh sáng, chúng thấy bóng tối của mình, nhận ra chính mình rõ nét hơn và tương tác với mọi thứ xung quanh. Nhận thức của tôi dịch chuyển theo chúng, có những bí mật được giải thích cũng có vài điều kỳ lạ xảy ra thông qua sức sống bật dậy từ ánh sáng.

    Sự nhìn thấy tổng thể thú vị hơn nhiều căng mình lên để nắm mắt toàn bộ hình thức bên ngoài, ta có thể cắt nghĩa nó nhưng không bao giờ nhận ra sự dịu dàng của ánh sáng giá trị tới chừng nào. Chúng nhắc ta về sống và chết song hành, sống chết cũng đẹp như nhau, chuyển hóa cho nhau và hiện hình cùng nhận thức chìm sâu bên dưới lớp vỏ tham lam muốn nuốt trọn tất cả. Sự nhìn vừa đủ nhờ ánh sáng sống như năng lượng thúc đẩy nhận thức tiếp diễn, khám phá vạn vật ngay tại chỗ và nhìn ra cách vận hành sâu nhất mà không tìm ở đâu xa xôi.

    Thật thích khi chơi đùa cùng ánh sáng, thứ hiện ra đằng sau chúng nói lên nhiều điều. Dòng nước, hòn đá và cả nội tâm đều hiện ra rõ ràng khi ánh sáng chiếu vào. Ánh sáng chết không làm được điều này, chúng đồng nhất và chăn dắt tất cả thành cùng một dạng thức, sự va chạm võ ra cái đẹp của tương tác không còn, ánh sáng bị bóng tối con người lấn áp nên chúng lấn áp ngược lại nhận thức và năng lực nhìn ra nội hàm của mọi thứ xung quanh. Ánh sáng chết giống các đánh giá chi tiết đến mức kỳ lạ về sinh thể dựa trên cái tiêu chuẩn đồng dạng, không còn thấy sự sống khi soi rọi vào, một sinh thể trở thanh mớ từ ngữ chết sáo rỗng. Cũng có thể loài người đang dần sáo rồng rồi chết dần bên trong.

    Ánh sáng luôn đại diện cho nhận thức rõ ràng của nhân loại, cho lòng tốt bản thể tự nhiên bên trong mỗi người, nhưng khi bị đồng hóa thì chỉ còn lại các bóng tối dày đặc mang dạng hình nhàm chán. Như bất kỳ thứ gì khác có sức sống, khi bị lạm dụng và mất trật tự hay mức độ thái quá trong phân bổ sức sống, chúng trở nên hỗn loạn. Càng loạn càng đòi hỏi, càng đòi hỏi lại loạn lên đi tìm. Bạn có tìm thấy một món đồ trong một bãi rác dù cho mặt trời ở cạnh bên, hay sẽ bị thiêu đốt trong sự thừa mức trên hành trình đòi hỏi mặt trời của đời mình.

    Một sự thật hiển nhiên, khi ánh sáng trở nên hỗn loạn, thực tại bạn cho rằng đang tiếp nhận có còn chân thật, não bộ ta có đủ tiến hóa hay nó đang bị bóp méo về hướng lụi tàn của nhận thức. Thích nghi nhưng lại dẫn đến thụt lùi trong quá trình nhận thức thế giới. Chúng ta đang tự tạo ra các vấn đề, phương pháp được sinh ra từ sự không cần thiết, thứ sinh ra vấn đề ấy, mọi sai lầm cứ thế chồng lên nhau chứ không làm thay đổi để đi về phía sự sống.

    Tôi không muốn bạn tạo ra những phát kiến hay nhận thức triết học mới mẻ, mà nhìn rõ lại sâu bên trong con người mình, sắp xếp lại các tần suy tưởng của ta về sự tồn tại này. Thế gian có đủ nhà để ở rồi, vấn đề không phải xây mới, mà thu xếp lại chúng và đưa ánh sáng sống vào ngôi nhà và cuộc đời bạn, cũng có thể xây mới một ngôi nhà sống, chuyện đó tôi chưa thể nói rõ lúc này.

    Gà gáy rồi, ánh sáng giờ

    Mang theo cả bóng tối lờ mờ tỏ

    Sáng tối nhảy điệu cùng gió

    Thấy mọi điều, đêm về có thấy Ta ?

    Bừng sáng bóng quế hồn ma

    Chạy vội vã hát ca không lối về

    Ánh sáng giờ cũng lê thê

    Đông Tây Nam Bắc mãi mê tuyệt tình

  • Cây Phèn Đen vô dụng

    Đó là một ngày hiếm hoi người giữ vườn thật sự không biết làm gì, hắn chẳng thể ngủ cả ngày, uống rượu lại không còn hứng. Từ ngày hắn nôn đến ra mật ấy sau một trận đóng cửa uống rượu của mình, hắn nhận ra chính mình đã không thành thật với thói uống rượu quá đà. Hắn nhận ra cái gì đó bên trong hắn cần được chữa lành, hồi phục và xây dựng lại. Nghiên rượu là thứ mà chính hắn đã đánh giá quá thấp hậu quả, có lẽ vì nó không phạm pháp nên con người ta nghĩ mình vẫn ổn. Hắn không ổn, nên hắn muốn rời xa rượu.

    Hắn đi loanh quanh khu vườn của những người hắn gọi là ba mẹ, họ đang đào nhổ một cây gì đó, lại gần hắn thấy là Phèn Đen. Họ dùng hết bình sinh để bứng cho tiệt gốc rễ, trông họ làm hắn nhớ đến những con thỏ trong truyện nhổ củ cải. Nhưng lũ thỏ đang nỗ lực tìm kiếm nguồn sống, còn họ đang nỗ lực để tạo ra cái chết. Cuối cùng họ cũng làm được, tạo ra cái chết, họ sung sướng cầm rễ cây Phèn Đen dài ăn sâu dưới đất, họ đang khoe củ cà rốt chết chóc của mình.

    – “Rễ ăn gì mà nó sâu, cái thứ cây vô dụng, chả được tích sự gì, gà mà nó còn không thèm mổ “ – Họ tuyên án cho cây Phèn Đen với tội trạng là vô dụng, nhưng ai mới là kẻ vô dụng thật sự?

    – “Chỉ cần cắt sát góc nó thôi là được mà, thân đó nhỏ mà giòn nữa, đâu cần chi mà cực vậy rồi tối ra lại than đau lưng “ – Đây có lẻ là lần thứ 100 hắn giải thích một điều hiển nhiên nhưng biết chắc là vô dụng với tâm trí mờ mịt đang đứng trước mặt hắn.

    – “Nó mọc lại nhanh lắm, ăn phân mấy cây xung quanh mà chả có công dụng gì.” – Đối với họ, có lẽ công dụng của một sinh vật sống chỉ là ăn được hay bán được, tính ra con của họ là một kẻ vô dụng.

    – “Cứ bẻ ngang rồi ủ nó xuống gốc cây, ba tới sáu tháng là nó hủy thành phân luôn mà”- hắn chẳng biết sao mình còn trả lời và giải thích, khi 99 lần trước đều có cùng kết quả.

    – “Mày nói thì hay lắm, nó mọc nhanh hơi đâu mà đi dọn hoài”- Hóa ra họ đã dùng trí óc khôn lanh của mình để biên dịch sự lười biếng của mình thành ra sự vô dụng của kẻ khác.

    – “Cũng đâu cần dọn gì hoài, một năm làm hai lần trước và sau mùa mưa là đủ rồi”

    – “ Thôi tao mệt quá “- Một con nhím đã xù lông để tự vệ, bảo toàn sự ngạo nghễ của loài người đã tiến hóa ở mức văn minh cao.

    Đến đây hắn biết mình không còn làm gì được hơn cho bọn Phèn Đen vô dụng, hắn quay lại khu vườn trầm mặc. Hắn đi quanh và đến gần cây Phèn Đen không vô dụng của vườn, vừa ngồi vừa lẩm bẩm gì đó, nghe như một câu chuyện về người bà con xa vô dụng của nó.

    Con người, những kẻ phát minh ra sự hữu dụng, năng xuất, tiện lợi, tất cả những thứ đều là cái bóng của sự tham lam, lười biếng, ích kỷ của chính họ. Định kiến hạn hẹp về giá trị của họ như cái lưỡi hái tinh thần giết chết những tâm hồn tươi đẹp trong sạch. Những đứa trẻ Phèn Đen không còn nhận ra chính mình, nó hoài nghi không lối thoát về giá trị của sự tồn tại chính nó. Xã hội văn ninh đã uốn nắn nó, họ đang chơi trò Bonsai trên linh hồn của đồng loại.

    Những cây Phèn Đen được hứa hẹn sẽ trở thành cây Táo, cây Kiwi hay Cherry nào đó, chúng phấn đấu để trở nên có ích như bức tranh được vẽ ra, rồi một ngày không còn nhận ra giá trị thật của chính mình. Chúng vặn vẹo trong trò chơi BonSai của xã hội, để rồi gãy vụn vì đơn giản chúng là Phèn Đen, thân chúng rất giòn. Phèn Đen bị những kẻ thông minh bứng góc, vì họ thông minh đến mức biên dịch sự lười biếng của mình thành ra sự vô dụng khác kẻ khác. Những sinh vật tội nghiệp bị bứng gốc lên thì mới phát hiện ra rằng mình có rễ ăn rất sâu, mình không hề vô dụng, nhưng lúc đó thì đã quá muộn. Khi mất gốc, không sinh vật nào còn có thể hồi phục. Khi gốc rễ không còn mọi thứ chỉ là giả, như trăng dưới nước, bóng cây trên thềm nhà, kệch cỡm như một ông Tây đóng Tây Du Ký.

    Những kẻ thành công đã tạo ra cái màn sương định kiên về vô dụng và hữu dụng, đó chỉ là kết quả của tâm trì thấp kém hạn hẹp và giới hạn. Nguy hiểm hơn cả là họ đi rao giảng về sự thành công của mình, được tung hô như thần thánh. Xã hội văn mình này đang là một cổ máy dịch thuật xuất sắc hơn cả google, họ biên dịch vô minh thành ra trí huệ.

    Ngày hôm đó, mưa lại rơi trong khu vườn, ở đâu đó có một cây Phèn Đen không vô dụng đang thương cảm cho đồng loại cách đó vài chục mét, khóc cho những cây Phèn Đen vô dụng.

  • Kẻ canh hang Đạt Ma

    Cũng đã nhiều năm rồi người giữ vườn không nghe thấy tiếng nhạc dạo đầu của phim Tây Du Ký 1986. Khi nhỏ đó như tiếng chuông báo thức cho mọi năng lượng cơ thể của một đứa nhỏ, chạy ào đến chiếc Tivi để được xem Tôn Ngộ Không đánh yêu quái, ngày đó trẻ con không có quá nhiều lựa chọn như bây giờ.

    Hồi cấp một khi mới chuyển về nhà mới nên chưa có Tivi, hắn và chị mình vác nhau đi xem “chùa” ở mấy nhà giàu gần đó, hồi đó vui lắm, cả đám người lớn con nít chu lại cái tivi Analog rồi hò hét bàn tán, có khi như người ta đi xem bóng đá, Ngộ Không chả biết đang làm gì nhưng thấy toàn lũ nhỏ múa gậy. Như người ta đi nhậu không phải vì rượu, mà vì bầu không khí ở đó lấp đầy khoảng trống và sự xơ xác trong tâm hồn họ. Người giữ vườn ngày đó rất ghét xem cảnh Đường Tăng đuổi anh Khỉ trong tập đánh Bạch Cốt Tinh, càng lớn hắn càng khóc nhiều hơn khi xem cảnh đó. Hắn cảm thấy phẫn nộ vì sự ngu xuẩn của người thầy, cảm giác như chính hắn là kẻ bị phản bội chứ không phải Tôn Ngộ Không, tất cả những điều hắn làm đều bị hiểu sai và đạp đổ một cách tàn nhẫn.

    Nhưng giờ đây khi tựa vai vào cây cột trước nhà, nghe những giai điệu xưa vọng lại từ phía xa, người giữ vườn càng ngày càng nhận ra tại sao nó lại nằm trong “Tứ đại danh tác”, còn sự kiện năm xưa làm một đứa nhỏ giận dỗi là một bài học lớn lao đến nhường nào. Nếu lúc đó Tam Tạng không bị những ý niệm về lòng tốt chi phối, nếu lúc ấy Ngộ Không kiểm soát được sự ngông cuồng và nếu những người còn lại sáng tỏ hơn như thế, thì sự chia rẽ ấy đã không xảy ra. Nhưng với tất cả cái nếu ấy mà xảy ra, họ đã không phải cất công khổ sở sang tận phía Tây xa xôi bằng đôi chân phàm tục để được nhận lấy lời dạy cổ xưa từ suối nguồn sự sống, họ cũng chỉ là những con người thiếu sót khao khát được lấp đầy sinh mệnh. Kể cho đó có là Kim Thiền Tử với 9 kiếp tu hành vẫn còn là chưa đủ, một đời hành thiên tu đạo của một con người há nào đâu dễ dàng, kẻ đại náo điện trời như Ngộ Không còn phải chịu khuất phục.

    Giờ đây, con người tưởng hồ như chỉ ngồi xuống hít thở, nỗ lực dập tắt dòng suy nghĩ dục vọng trong giây lát là có thể nối gót những bậc tiền nhân đại trí. Họ, những con người xa xưa, có người đã tự cắt đi đôi chân, có vị thì từ bỏ những an phận, còn đó những câu chuyện bị đồng môn truy sát vì tấm áo truyền thừa của sư phụ. Họ đã trải qua muôn ngàn kiếp nạn như thầy trò Đường Tăng nhưng không khuất phục, họ lao vào những nhọc nhằn kỳ vĩ nhất mà không hề nao núng, họ gieo mình xuống vực sâu ôm trọn lấy đọa đày. Mọi chuyện không dễ dàng gì trên con đường tìm kiếm sự thật linh thiêng, vậy mà con người thời đại này đã đặt trạm bán vé trên nó, mạnh ai nấy thu tiền, mạnh ai nấy mua vé.

    – “Khu vườn ngày càng có sức sống” – Ngồi cạnh người giữ vườn lúc ấy và cùng nghe giai điệu của Tây Du Ký là một người bạn thuở ngông nghênh, gã về để tìm một gốc cây phù hợp cho công trình đang xây. Một người đứng tựa vai vào cột nhà nhìn ra vườn, kẻ còn lại thì ngồi trên bậc thềm chụm hai đầu gối nhìn vào trong nhà, như thể hai con người sẵn sàng rời đi và không bao giờ gặp lại.

    Gã bạn ấy, một kẻ lang thang bất định, đã từ lâu người giữ vườn đã không còn ý định gặp gã. Hai con người ấy không ghét nhau, nhưng họ như có những quy ước không văn tự, họ chẳng bao giờ gặp lại nhau nữa. Tâm hồn họ như cơn gió và dòng suối, họ chỉ đi về phía trước mà không một chút mưu cầu, họ cứ thế mà trôi dạt bay lượn. Họ chỉ gặp nhau khi thật sự cần đến người còn lại, hoặc họ tình cờ trên con suối hay dòng gió thổi, họ niềm nở cắt ngang nhau và chào hỏi, rỉ rả cho nhau những câu chuyện trên chuyến hành trình trong giây lát, rồi tiếp tục chuyến đi lãng đãng không hồi kết.

    – “Chỉ có mày dùng từ sức sống, người đến đây cứ khen hoặc phàn nàn, đẹp mát tự nhiên, lùm xùm dơ bẩn âm u. Người khen thì do quý mến tao trước đó, kẻ chê thì không chịu nổi sự khác thường, nhưng họ giống nhau là chẳng bao giờ thèm hỏi gì cả.”

    – “Uh, là vậy mà. Con người thích chơi trò sấp ngửa thay vì chỉ cần để yên đồng xu trên tay.”

    – “Tính ra về đây không sợ muỗi hay rắn, mà cái miệng con người nó vo ve hơn muỗi và độc hại hơn nọc rắn. Có lúc tao mất kiểm soát, đóng cửa lại uống rượu, dạo này thì tạm thời đi qua được, nhưng không biết giữ được bao lâu.”

    – “Không quay lại được nữa đâu, có muốn cũng không được.”

    – “ Mọi khi tao đứng trong vườn vào một đêm gió to, có cái cảm giác gì đó yên tĩnh lắm, thứ mà khu vườn mang đến rất rõ nét”

    – “Đạt Ma ngồi trong hang đó, vòm lá bao quanh là hang, sức sống của cây lá là Đạt Ma”

    – “Tao chỉ là kẻ canh hang Đạt Ma” – Người giữ vườn kết thúc cuộc trò chuyện với một sự trầm tư sâu thẳm của một người biết mình còn một chặng đường dài phía trước.

    Người giữ vườn vẫn đứng đó, dẫu cho người bạn đã đứng dậy ra về, gã bạn cũng không chào hỏi gì mà cứ thế rời đi. Chiều hôm ấy âm u đến lạ thường, hơi lạnh từ đâu luồn lách qua những khoảng trống của khu vườn, bầu không khí trở nên như trong một hang động cổ xưa, bóng dáng người thầy năm nào lẫn vào trong những góc khuất chiếu rọi một cách im lặng thứ ánh sáng của mênh mông. Người giữ vườn vẫn làm công việc của mình, phận sự của một kẻ canh hang Đạt Ma.

  • Hành trình mới bắt đầu

    “Không phù hợp”, có lẽ là từ người giữ vườn nghe được trong thời gian về sống trong khu vườn nhỏ, hầu hết nó phát ra từ những con người đang vật lộn với công việc họ không hề cảm thấy thoải mái, mà vì “phù hợp” nên tiếp tục. Họ dùng nhiều lý lẽ khôn ngoan để xoa dịu bản thân như hy sinh, trả giá, thực tế và rất nhiều thứ khác. Họ như những con thiêu thân lao vào ý niệm ánh sáng để rồi phát hiện ra đó là ngọn lửa đỏ rực thiêu đốt mọi sinh cảm của họ. Công việc cuối cùng và duy nhất là hiến tế thân tâm cho con quỷ mang tên “Phù Hợp”, rồi truyền thừa lại cho những kẻ đi sau sự mặc nhiên ấy và bảo nhau rằng “ai rồi cũng sẽ như vậy”.

    Lúc còn đi học, giáo viên luôn bảo người giữ vườn phù hợp ngành khoa học tự nhiên, còn có một ông thầy dạy Toán sẳn sàng xin hiệu trưởng cho hắn qua lớp tuyển dù không đủ điểm, hắn từ chối vì cái bầu không khí kích động một màu u ám trong những cái lớp kiểu như vậy làm cho hắn ngộp. Hắn chưa bao giờ phủ định thậm chí là thích thú với những miêu tả về Academy của người Hy Lạp cổ đại, thứ mà hắn lỡ dại đọc qua khi vừa mới lên cấp ba. Chỉ là cách con người hiện đại phân tách học trò làm hắn cảm thấy nhân tính của mình bị suy giảm. Những tò mò về năng lực tiềm ẩn bên trong con người luôn bị sự chia rẽ ấy che mờ đi, người ta bảo tôi giỏi toán và thế là tôi không thể làm thơ.

    Khi lớn hơn một chút, dựa trên sự phù hợp mà họ đã được dạy từ nhỏ, người ta lại cho bạn biết đâu là ngành nghề phù hợp, người vợ hay người chồng phù hợp. Mọi thứ như càng đi càng xa với gốc rễ, chỉ còn lại những cành lá mong manh dễ dàng rơi rụng. Chính vì sự phù hợp được dạy dỗ theo một khuôn mẫu, sẽ có nhiều con rối trên một cành đồng hạn hẹp, và kết quả là chúng phải tranh nhau để sống sót. Những kẻ rơi rụng dần chẳng còn biết bấu víu vào đâu, vì cánh đồng ấy là thứ duy nhất trước giờ họ có. Họ trôi dạt, tạm bợ và làm mọi thứ chỉ ở mức “ổn” hay tệ hơn là vịn vào tôn giáo để bỏ cuộc dựa trên cái mác “bình yên và thanh thản”. Người giữ vườn đã từng bị chửi xối xả trong một tiệm tạp hóa đầy tượng Phật chỉ vì không có tiền lẻ.

    – “Sao anh không làm nghề gì đó phù hợp, sức khỏe anh không làm nổi đâu” – Một cô gái từng nói người giữ vườn như thế.

    – “Đó là do em muốn mọi chuyện nhanh, do em không đợi được mà thôi”.

    Người giữ vườn cũng từng là kẻ không đợi được, hắn không đợi được khi chở mẹ đi chợ, hắn không đợi được khi viên đá chưa đông hết và hắn không đợi được để chính hắn thay đổi. Khi chờ đợi con người ta cảm giác như thể mình mất quyền kiểm soát, thời gian như nằm trong tay kẻ khác vậy. Hắn đã được khu vườn dạy cho rất nhiều bài học về chờ đợi, nhẫn nại, thấu hiểu nhịp điệu của tự nhiên, thứ mà với sự phù hợp trước đây hắn không bao giờ học được.

    Dạo gần đây người giữ vườn cảm thấy vô cùng thoải mái trong việc viết lách, đó chỉ đơn giản là sự vui thú từ hồi trẻ quay về, nhưng thực ra những người bạn đã thật sự khơi gợi lại trong hắn sở thích năm nào. “Viết hay vậy viết tặng cho cả cái xã hội đi”, đó là câu người bạn cũ đã nói với hắn khi được gửi tặng một bài thơ.

    Những người bạn xưa, lưa thưa nhạt dần

    Những người ân cần, lần lần biến mất

    Anh hùng bất khuất, ẩn dật gió mây

    Xảo quỷ leo cây, bầy hầy lộ diện

    Hỡi những người điên, luyên thuyên chuyện cũ

    Người em ủ rũ, hoa rủ lá bay

    Con đường heo mây, loay hoay bất định

    Lúc suy lúc thịnh, bịn rịn hàng vi

    – “Anh sẽ quay lại viết lách nhưng không phải vì phù hợp với mình, mà vì nó phù hợp với tình cảm anh dành cho em, cho bạn bè, cho lũ chó và cho cây cỏ. Đó là thứ phù hợp duy nhất thật sự tồn tại trên đời này. Anh sẽ tiếp tục trồng cây, vì anh ngưỡng mộ trí tuệ và lòng nhẫn nại của chúng thứ mà anh không nghĩ mình có được. Anh sẽ vẫn tiếp tục thương em, dẫu cho chẳng cần hy vọng về sự phù hợp nào cả, anh không cần chúng ở bất kỳ ai. Anh sẽ vẫn sống và chờ đợi cái chết trên cuộc đời này, cho dù anh chẳng còn thấy mình phù hợp với nó nữa. Anh viết tặng em bài thơ, à không cũng là tặng cho chính anh nữa“

    – “Cảm ơn anh”

    Anh viết cho em, một chiều mây khói

    Tình chúng mình chới với hợp tan

    Đôi tình nhân miên man sóng vỗ

    Cơm áo gạo tiền, chốn ở người thân

    Thân anh gầy, vai trần chai gợn

    Đêm đông về, bóng vẫn còn vương

    Trong giấc mơ, anh cõng em trên cát

    Mong về già, em dìu bước anh đi

    Chân anh đó, còn nhưng đã mất

    Hồn anh đầy, chứa cả thế gian

    Xin lỗi em người thương ơi hỡi

    Hết kiếp này, anh mãi vẫn vậy thôi

    Hành trình mới của người giữ vườn đã bắt đầu, hắn vẫn là gã nông dân nửa mùa, tay viết nửa mùa, kẻ không bao giờ chấp nhận làm một con người nửa vời. Cuộc hành trình này sẽ dẫn hắn tới đâu, có thể là chẳng đâu cả, nhưng ít ra hắn biết chắc một điều, hắn sẽ kết thúc nó bằng một giọng cười thật to và thì thầm “Mình đã sống một đời điên rồ và hỗn loạn nhưng đáng lắm”.

    Ngoài vườn vẫn còn nhiều hạt giống đang đợi được ươm, trước mắt hắn còn nhiều điều cần được viết, thời gian đã dừng lại khi mọi thứ hòa ca cùng một nhịp.

  • Vượt cái gì, qua đâu

    Người giữ vườn nhìn lên trần nhà khi đang nằm vắt chéo chân trên đệm. Hắn đang định nghe album nhạc Ghibli thì nhà hàng xóm bật một loạt những video youtube giảng giải đạo lý của nhiều loại tôn giáo khác nhau. Ngày hôm đó, sau khi gieo gần 100 chậu hạt giống khác nhau, người giữ vườn đã quá mệt để bật người dậy đi dạo, hắn quyết định nằm nghe giảng đạo vọng qua từ nhà bên cạnh.

    – “Vượt cái gì, qua đâu kia chứ” – đó là những gì rút ra được sau 1h nghe lõm, hắn lẩm bẩm với cái trần nhà hay lũ thằn lằn láu cá cũng chẳng rõ.

    Cả tiếng đồng hồ trôi qua, thứ người giữ vườn nghe nhiều nhất là tiếng cười, to và rõ từng nhịp từ phía một đám đông. Người giữ vườn nghĩ tới những con tàu chệch đường ray, lúc đầu hành khách cảm thấy rất bình thường thậm chí là kích thích vì sự dằn sốc vì lí nào đó, nhưng phía cuối sự kiện ấy là cái chết hàng loạt, cái chết của tâm trí bị ru ngủ bởi những câu chuyện tếu lâm hóa kinh điển. Họ bằng trí khôn của mình, sẽ ngụy biện bằng lý lẻ kiểu “nói chuyện vậy cho gần gũi người ta dễ chịu nghe”, thật là một sự lẩn tránh lọc lõi của trí khôn. “Các người quên mất người xưa đã nhắc rằng cái gì dễ đến thì dễ đi rồi sao?”, người giữ vườn tự nhủ với mình khi nghĩ về những kẻ khôn lanh ấy.

    Dưới bóng cây bồ đề,

    Cạnh hàng cột Hy Lạp

    Các ngài bậc đại trí

    Vài thiện nhân tinh túy

    Lắng nghe không cần hề

    Biến tan đêm hỗn tạp

    Hắn bật dậy viết vài dòng vào cuốn sổ tay khi nhớ về tiếng cười của đám đông, những người xưa với trí tuệ cao vợi, nhưng họ còn chẳng dám nói trước đám đông hỗn tạp đến vậy. Cũng không phải họ không dám, mà lòng từ bi họ đã chiến thắng sự thèm khát quyền lực tung hô. Một người đứng trên cao, thao thao bất tuyệt, cứ như kinh điển là sản phẩm công nghiệp vậy, dường như họ nghĩ ai ăn vào cũng có cùng trải nghiệm tinh thần như nhau. Đó là lý do bệnh dạ dày ngày càng tràn lan, bệnh làm càng thì ngày một phổ biến.

    Viết xong vài dòng vào sổ, khu vườn được thăm bởi ông bác của người giữ vườn, một nhà sư ở ngôi chùa gần đó. Cũng không rõ ông ấy có phải sư chính thức chưa, nhưng thấy mỗi ngày đi đi về về giữa nhà và chùa.

    – “Bác có làm phiền con không?”

    – “Dạ còn tùy vào cuộc trò chuyện”

    – “Sao nay nhìn con ốm và buồn vậy?” – Ông bác nhìn người giữ vườn với ánh mắt săm soi làm hắn cảm giác như đang bị quét cơ thể bằng tia X kiểm tra trước khi lên máy bay.

    Từ nhỏ người giữ vườn đã không thích những câu miêu tả cảm xúc của người khác khi nhìn hắn, “Tại sao lão ta không nói mắt mình lờ đờ giọng nói thều thào, rồi hỏi mình có buồn không, mà lại phán như biết chắc mình buồn, rủi mình bệnh sắp chết thì sao?”, hắn luôn nghĩ thầm kiểu đó khi ai đó lượn lờ những câu hỏi chụp mũ như ông bác vừa nãy.

    – “GPI của con ở mức bình thường, còn buồn là gì con còn không biết nên con không xác tính câu hỏi của bác được”

    – “Tại bác thấy con lủi thủi ở nhà ít đi ra ngoài gặp gỡ mọi người. Con nên thử đọc kinh Phật để mở rộng tấm lòng mình ra, bác rất thích một câu sư phụ của bác giảng “Phật pháp như con đò đưa ta qua sóng to gió lớn””

    – “Con nói cái này không phải có ý bất kính, nhưng tấm lòng mà mở rộng thì nó vẫn là tấm lòng sao, tức rằng nó vẫn vậy về mặt thực chất.”

    – “Nó sẽ mở rộng và chứa được nhiều thứ”

    – “Nhưng thật sự con không có bao nhiêu thứ để chứa, con thấy nó vừa đủ dùng rồi. Con cũng muốn hỏi thêm, không phải tỏ ra láu lỉnh đâu, mà con thắc mắc thiệt. Nếu một người ở bờ bên đây, họ thấy nó không ổn, sao họ không thay đổi hiện tại ở đó luôn mà phải mong ai đó hay con đò chở họ qua bên kia. Mong muốn đó có khác gì chạy trốn thực tại để lao vào sự huyễn hoặc”

    – “Khi họ hỗn loạn thì làm gì cũng loạn”

    – “Câu này có lý, nhưng lại nảy sinh một nghi vấn. Trong trạng thái hỗn loạn đó, liệu họ sử dụng được con đò không, như một người không biết về toán mà mình đưa cho máy tính liệu anh ta có giải được bài toán. Hay lại phải sinh ra một người đưa đò?”

    – “Có lẽ người đưa đò đó là các vị Phật hay những người Thầy”

    – “Khi họ chưa biết bờ bên kia là thứ gì, sao họ đủ động lực để dấn thân và lao vào cuộc hành trình mà họ thấy trước mắt rằng muôn trùng hiểm nguy. Họ sẽ còn nảy sinh hoài nghi cả người đưa đò, như tình trạng chung của giới trẻ ngày nay mất niềm tin vào tôn giáo. Hay tệ hơn họ coi tôn giáo như làm đẹp thêm cho hình ảnh của họ”

    – “Bác hiểu ý con, những hoài nghi này là cần thiết và xác đáng, nhưng liệu nó có dẫn tới đâu?”

    – “Ngay cả cụm từ “tới đâu” nó cũng hàm ý về sự mặc nhiên tồn tại của bờ bên kia. Xin lỗi vì nghe có vẻ con công kích, không đâu không ai tôn trọng Đức Phật hơn con. Nếu có con sẽ công kích những người truyền giáo tham lam và đánh mất lòng từ bi trên con đường thuyết giảng. Nếu không làm rõ cái thứ sẽ vượt, cái bờ để qua, thì dẫu cho có con đò vững chãi thì cả thầy và trò đều sẽ trôi dạt trên sông. Đầu tiên con người nên nhận thức rõ thực trạng tồi tệ của bản thân, dọn dẹp sạch sẽ những gì có thể, để tấm thân phàm phu nhẹ bớt một chút.”

    – “Nói chuyện với con khá thú vị, thôi bác về đây, cũng chiều rồi. Vậy là bác có làm phiền con không?”

    – “Dạ, một chút”

    Sau khi người bác ra về, người giữ vườn ngồi xuống ngả lưng vào cây Ngái, miên man với những suy tư thăm thẳm. Hắn tự hỏi “Liệu mình gặp Đức Phật khi chưa giác ngộ, khi ông mới bắt đầu lên đường, liệu cuộc trò chuyện sẽ diễn ra như thế nào?”. Những tia nắng chiều xuyên qua tán lá làm ánh sáng hệt như cái đèn ngủ trong phòng ba mẹ hắn. Hắn đã thật sự ngủ khi ngồi dưới gốc cây, trong mơ liệu người giữ vườn có gặp và trò chuyện cùng Đức Phật năm đó, chỉ hắn ta mới biết sự thật.

  • Người anh hùng hết thời

    “Đất lành chim đậu”, họ gọi Sài Gòn như vậy, nhưng có lẽ không ai kể về một con chim tàn tạ từ trong ra ngoài sau khi đậu ở đó nhiều năm, người giữ vườn là con chim ấy. Cột sống không còn ngay thẳng, tâm hồn cũng không, dạ dày mệt mỏi rã rời, tinh thần cũng như vậy, mọi thứ đếu bị mảnh đất lành ấy hút cạn, mọi năng lượng của những chú chim đều bị hút cạn để cung cấp cho những cây đèn và sự tỏa sáng giả dối. Hắn có lúc đứng dậy còn không nổi, bụng thì râm rang lình bình không sao ăn nổi, đầu óc thì hỗn loạn, đó là hành trang trên con đường bỏ cuộc và rời xa mảnh đất lành ấy. Hắn coi mình như một vị quan quèn cáo lão hồi hương, chẳng phải vì tuổi cao sức yếu, mà vì thân tâm đã kiệt quệ. “Không biết những người anh hùng hết thời có như vậy không?”, hắn tự hỏi với chính mình.

    Những ngày tháng mới về quê, điều người giữ vườn nghe nhiều nhất là những gợi ý sửa lại ngôi nhà đã cũ, sửa cái này thay cái kia thêm cái nọ. Hắn cũng đã thử vẽ vời thêm thắt một vài ý tưởng, lúc đó cũng còn đủ một ít tiền để hiện thực hóa, nhưng cuộc nói chuyện cùng mẹ đã thay đổi mọi thứ.

    – “Mát quá phải không, hồi thời ông ngoại còn mát dữ nữa” – hôm đó trong khi người giữ vườn dọn dẹp những đồ bỏ đi và lau dọn gian nhà chính, mẹ hắn ngồi đó và kể về những ngày xưa, khi ngôi nhà vừa mới được xây. “Hồi đó chỗ này có cây bưởi”, “Đằng kia là cái giường tre”, “Bà ngoại con che thêm cái cháy làm bếp sau này”, mẹ hắn như một họa sĩ bằng lời nói, vẽ lên những khung cảnh của những ngày xưa êm đềm, chỉ còn là những hoài niệm vụn vỡ.

    – “Mẹ có nghĩ con cần sửa gì không?”

    – “Có tiền thì con cứ sửa thôi, thiếu thì mẹ phụ, nhưng mà tính cho kỹ, nhà này nó cũ lắm rồi” – Mẹ người giữ vườn dùng từ “nó” để chỉ cái nhà, thật thú vị làm sao. Trong tiếng Anh “It” dùng chỉ những thứ vô tri, ngay cả trẻ sơ sinh cũng được chữ này đại diện, nhưng khi chuyển sang từ “nó” trong tiếng Việt thì mọi thứ như sống lại. Hắn hình dung ngôi nhà này như một ông già, trên người đầy vết hằn của những cuộc chiến. Có lẽ ông già chỉ cần mỗi ngày được tắm rửa sạch sẽ, bận những bộ đô cũ nhưng tươm tất, ăn những món ngon quen thuộc, nhìn đám nhỏ dạo chơi và về khoe những vết sẹo mới.

    Cuộc trò chuyện ấy làm người giữ vườn nhớ lại chuyến đi Huế bằng xe máy cùng người bạn cũ. Hắn vẫn còn nhớ cảm giác bị hút hồn bởi sự hùng dũng của cổng chính thành nội, nét đẹp tao nhã của những cây Sứ trong khu đất khách du lịch ít ghé, và đặc biệt là cái rãnh nước bao quanh tường thành. Khi đứng trước cổng chính, hắn cảm giác như đang đứng trước một vị tướng già uy nghi mà kẻ hậu bối cũng phải một phần tiết chế sự ngông cuồng tuổi trẻ. Những vết đạn ở đó, những khoảng trống do những viên gạch cũ rơi ra để lại, nhiều thứ đã bị thời gian lấy đi, nhưng khí chất của lão tướng thì còn nguyên vẹn. Tiếc thay, trải nghiệm năm đó đâu chỉ có thế. Những hành lang bên trong được họ gọi là trùng tu bảo dưỡng thì thật sự như một vết lở loét đang dần lan ra khắp cơ thể. Những màu sắc sặc sỡ, mùi sơn mới nông nặc và những viên gạch mới, lúc đó hắn còn nhớ đã hình dung ra một bà lão. Bà đã già hình hài còm nhom, nhưng đám con cháu không để yên, bà bị ép mặc những bộ đồ tân thời lòe loẹt, để tụi nó quay quanh chụp ảnh đăng lên mạng và khoe về tình yêu thương gia đình nào đó. Có lẽ, Instagram là cái nơi chứa nhiều tình yêu thương nhân loại hơn cả chứ không phải con tim như những nhà thơ hay viết.

    – “Mẹ làm con nhớ đợt con ra Huế, trong thành nội họ sơn sửa đủ thứ, nhìn nó cứ kỳ kỳ” – Cuộc trò chuyện hôm đó tiếp tục sau những hồi ức của người giữ vườn.

    – “Mẹ cũng muốn một lần ra Huế, à mà ba bạn con khỏe chưa, đợt đó nghe nói ổng mổ gì mà”

    Câu hỏi của người mẹ làm người giữ vườn nhớ về cuộc trò chuyện với ba của bạn mình ở Huế, một con người đã từng thú vị thật sự. Ông đã từng là thầy giáo, giảng dạy bên cạnh những con người kiệt xuất, gặp bao sóng gió thời cuộc để rồi giờ đây như cây đèn dầu cũ le lói, chỉ khi cúp điện kẻ khác mới nhớ tới ông. “Có điều gì đó tiếc nuối trong mắt của con người này”, người giữ vườn nghĩ như thế lúc nói chuyện với ông ấy. Có lẽ ngày nào đó, ánh mắt của hắn cũng thành ra như thế, nhưng chưa phải bây giờ.

    – “Bác có nghĩ khi chết con người còn tồn tại ở một hình thái nào đó không?” – Năm đó hắn nhìn lên bức ảnh Chúa Jesus rồi quay ra hỏi ba của bạn mình.

    – “Chết là xong rồi còn gì nữa mà tồn với tại mạy, về với đất thôi” – Lúc đó người giữ vườn sửng sốt vài giây, có điều gì đó thật nghịch lý, một ông giáo dạy Triết mà theo đạo Thiên Chúa nhưng quan niệm cái chết lại như nhà Phật. Lúc ấy hắn chưa đủ khả năng tiêu hóa chuyện đó, hắn là chiếc xe đạp không chở nổi quả ngư lôi tinh thần ấy.

    – “Con thì nghĩ những suy tư, lời nói, xúc cảm của mình nó sẽ tồn tại sau khi chết, nó như những dao động sóng vật chất. tạo ra những rung động, và nếu nó đủ mạnh nó sẽ được truyền lại về sau ở cấp độ thấp nhất của vật chất”

    – “Vào lại Sài Gòn tìm đọc sách về vật lý phân tử nha con, tau nghĩ mày sẽ có thêm hứng thú” – Vẫn là kiểu trả lời ngắn và tránh phải tranh luận thêm, nhưng giọng nói và ánh mắt đã khác đi, có lẽ câu hỏi của gã trai trẻ đã làm lay động các tế bào não của một triết gia già, làm ùa về những suy tưởng của con người năm xưa hay còn xa hơn như thế nữa.

    Những ngày còn lại ở Huế năm đó, người giữ vườn chỉ quan sát và lắng nghe người bác ấy, không có cuộc trò chuyện nào thêm. Hắn nhận ra rằng, ông luôn tọc mạch và chọc ghẹo người đến thăm bằng trí tuệ và tri thức cũ của mình, như một con chim bị nhốt trong lồng, mỗi khi có người đi qua nó lại hót lại những giai điệu xưa cũ, để được khen, được chú ý và được thấy mình còn tồn tại. Xen lẫn những lần líu lo ấy, là ánh mắt muộn phiền bất mãn của ông. Đến giờ đây người giữ vườn mới nhận ra, con ông không ai có tầm như ông, cũng không ai tâm địa như ông khi trẻ, ông có lẽ cảm thấy lẻ loi trong chính ngôi nhà của mình lắm. Nếu giờ đây tình cờ gặp ông, người giữ vườn chỉ muốn cho ông thấy chính năng lực quá lớn lao của ông tạo nên một gánh nặng cho con cái, khiến nó trở thành một rào cản, khiến người trẻ không dám đi hướng khác vì mặt trời đã quá rực rỡ. Họ cố gắng đi theo, về phía mặt trời và dần bị nó thiêu rụi trong vô vọng. Hắn mong ông nhẹ bớt cởi bỏ muộn phiền, muốn ông nhận ra chính ông đã tạo ra những thứ khiến ông bất mãn, ông dần trở thành sự bất mãn ấy.

    – “Dạ bác khỏe mẹ, bữa con mới thấy thằng bạn đăng hình ổng lên Facebook” – Hắn trả lời cho câu thăm hỏi của mẹ mình.

    Ngày hôm đó kết thúc bằng quyết định giữ nguyên trạng ngôi nhà, chỉ vệ sinh sạch sẽ, vứt bỏ những thứ không dùng và sửa chữa công năng một số bộ phận của ngôi nhà. Người giữ vườn ngồi giữa nhà và nghĩ về ông ngoại mình, một con người hiền lành, hắn muốn ở cùng một người già từ tốn và sạch sẽ, ông ngoại hắn cứ như thể là linh hồn của ngôi nhà này vậy. Ông canh giữ, xòa dịu và rung lắc mỗi khi hắn sắp bỏ dở chuyện gì đó. Một linh hồn già hữu dụng.

  • Men theo những con đường

    Men theo những con đường quanh rừng già, hắn cùng em mình dạo bước, trong hắn cứ vang lên cái tên khu rừng. Cái gì đó ngộ lắm, không lẽ người Tây Ninh xưa họ gọi nhau lạ vậy, hắn cứ nghĩ là cái tên của Miên, hay do người Pháp làm mình mất gốc từ hầu xưa. Mà thôi, hôm nay hắn đi bắt vẹm mà, kệ cái tên đi vậy.

    – “Làm sao em nhớ đường trong rừng ku”- Hắn không sợ bị lạc nhưng hỏi vì thấy sải chân đầy tự tin của người em, nó cũng làm hắn tin theo là mình đang đi đúng hướng. Có lẽ cảm giác này cũng giống trong nhà thờ hay chùa chiền, người đứng trên truyền cái sự tin vững chãi xuống cho đám đông đang buồn chán, mọi thứ thật dễ để tin. Hắn có buồn chán không, trong lúc đó hình như là không.

    – “Em nhớ các mốc gần cuối thôi anh, rồi tới đâu mở đường tới đó.” – Người em nói trong khi phác đám cây trước mặt, như chặt sạch những lời triết gia nói, chặt sạch để mở đường tiến về hang Vẹm. Có những kẻ đang viết sách mà không hay, có những vần thơ đi trên con dao phay chả ai nhìn thấy, có những con đường trước đây chưa có.

    Hắn cứ đi theo người em, như đi theo người thầy năm cũ, chẳng một lời nào để hỏi. Trong lúc di chuyển, chữ Đấng hiện lên trong hắn, “em mình giờ khác gì Đấng tối cao, mình đặt cả mạng sống vào những bước chân của nó”. Hắn lại nghĩ tới những người trò xưa, khi họ ngồi đó dưới cây Bồ Đề hay dưới những cây cột Hy Lạp, nghe thầy mình kể chuyện, chắc cũng như hắn đang đi theo em mình. Không hoài nghi, tôn kính, và vọng trọng. Thứ mà trong thời nay thay bằng hai chữ bình đẳng. Người thầy và đứa trò đã chết cùng một khắc.

    – “Đó anh, thấy cái ngọn đó là sắp có Vẹm ăn rồi” – Nó chỉ tay lên cây Dã Tỵ đằng xa, nó còn không biết tên cây đó là gì, thật thú vị làm sao. Cái danh vốn dĩ là hão.

    Rảo bước 15 phút thì tới gốc Dã Tị kia, em nó bắt đầu dựng cái lán nhỏ, hắn thì đi vòng quanh như một thói quen tò mò. Hắn bắt chước em hắn, người thầy đi rừng, hong khô quần áo, bày biện đồ đạc cho giống cái nhà của một con người bình thường. Có bếp, có giường, có chỗ nhìn ra suối. Suối là nơi có Vẹm.

    – “Để em đi bắt Vẹm, anh làm đồ nêm đi” – Thầy nói thì trò làm theo, hắn luôn thoải mái làm theo những người thầy. Mình không biết mình mới đi học, kẻ nghĩ mình biết rồi thì nên ở nhà và chết cùng với cái biết, hay đúng ra là cái hắn nghĩ là biết.

    Hắn đốt đống lửa nhỏ, pha một ít hỗn hợp hành mật đậu để rưới lên Vẹm, khi xong rồi thì người em cũng đem 30 con Vẹm lên.

    – “Lúc hạn nó lùi mình xuống, mưa xuống là trồi lên, lúc này ăn ngọt lắm anh” – Nó túm đám Vẹm trong áo thun rồi đem lên. “Tụi mình đều là Vẹm, anh trong mùa khô còn mày mới vào đầu mưa”, bất giác hắn thốt lên câu đó. Ngoài kia, nơi con người sống, có những con Vẹm Mưa luôn đi khuyên những con Vẹm Khô gồng mình lên thoát khỏi nghịch cảnh, mà quên rằng chúng cũng đã từng đi qua mùa khô. Rồi khi mưa xuống, với không một mục đích, chúng vươn mình trồi lên thành Vẹm Mưa. Chúng nghĩ mình bất bại, đấy là lúc chúng ngon lành nhất, trong khoảnh khắc quá khứ vùi lấp bị cuốn phăng đi. “Mưa rồi cũng sẽ tới, lúc đó em lại vào Hạ chứ khác gì nhau” – Người Thầy đi rừng thản nhiên trả lời như cơn gió nhẹ vén tan làn khói của bếp than bên cạnh.

    Hai con người đi rừng ngồi bên đống lửa, họ không nói thêm lời nào vì có lẽ mọi thứ cũng chẳng còn gì để nói. Họ thưởng thức vị ngọt ngon lành của con Vẹm Mưa, thứ nước của sự bật dậy hoan hỉ sau những ngày dài mòn mỏi cận kề sư kiệt quệ. Có lẽ, có những con Vẹm không đợi được cơn mưa, cũng có những kẻ vừa bật dậy lại bị tóm đem đi nướng. Sống và chết, lụi tàn và bật dậy, chúng đến từ đâu và đi về đâu? Như nắng chiều ngay lúc đó, những người bạn cũ có đang thưởng thức sự rực rỡ đó cùng nhau.

    – “Em có bao giờ bị lạc trong rừng chưa?” – Nằm ngả lưng trên cái láng cạnh đồng lửa nhỏ, xung quanh vẫn còn mùi món nướng thơm lừng hòa cùng cái mùi đặc trưng của đất sau cơn mưa. Những lời rỉ rả len lỏi trong từng phiến là, ngọn cỏ, có lẽ những sinh linh cũng đang chăm chú lắng nghe hai gã nói chuyện. “Những người năm cũ có nghe thấy ta không?” – Hắn chợt nghĩ vậy thôi.

    – “Có chứ anh, lâu lâu không đi cũng lạc” – Hóa ra người thầy cũng có thể lạc, nghề dạy dỗ có lẽ là nghề hắn thấy kì lạ nhất, dạy ai kia chứ? Khi đêm kéo rèm, những người làm nghề gõ đầu trẻ có tự hỏi “Mình có đang bị lạc?”. Phải chăng họ đã quên mất hay thậm chí không được nghe về những con đường xa xưa, những nơi dẫn đến ngõ cụt, những giới hạn đang tồn tại của tâm trí bất động.

    – “Người như em chắc lúc lạc làm gì sợ hả, gặp anh chắc đứng im chờ cứu”

    – “Ủa làm gì có, sợ thấy bà luôn chứ ở đó hổng sợ gì, nhưng phải ráng mà bước tiếp thôi anh” – Hóa ra người ta có thể đã nhầm lẫn về chuyện dẹp tan nỗi sợ để bước tiếp mà quên hỏi thêm rằng “Liệu có thể bước đi cùng nỗi sợ?”. Hồi trẻ hắn cũng theo phong trào đọc sách self-help, lúc đó hắn thấy có cái gì đó kỳ lắm, quá nhiều sự chắc chắn trong lời lẽ người thầy, “Liệu rằng họ đã thật sự vượt qua, và nó có quay lại trong một hình hài khác?”. Phiên bản trẻ ấy luôn cảm thấy hài hước, cười khúc khích khi thấy ai đó gật gù trước quyển sách trên tay, thầy dắt trò đi lạc.

    – “Thôi đi ngủ anh, để mai có sức đi tiếp” – Vừa dứt tiếng, khu rừng có một khoảng lặng nhỏ, hay chính họ đã lặng đi trong những suy tưởng, côn trùng sau một hồi chìm đắm trong tiếng rỉ rả cũng bắt đầu hòa ca, khúc hòa tấu không bao giờ lặp lại lần nữa.

    Những con đường thật kỳ lạ, hầu như nó không hề tồn tại nhưng vẫn ở đó. Những dấu tích, những vết hằn trên phiến đá của người xưa, họ cố tình hay vô ý để lại với mong người sau họ sẽ giữ vững niềm tin vào cái đẹp vĩnh hằng của dòng chảy duy nhất. Họ không hẳn tạo ra con đường để mong mỏi ai đó đi theo, nếu giả như họ cố tình để lại, thì đó cũng là lời kể khát vọng rực rỡ mà họ mong mỏi kẻ đi sau nhẹ bớt gánh nặng trên hành trình dài vô tận. Có những con đường của kẻ lạc lối, người sau đi theo liệu cũng mất phương hướng theo họ? Đi theo con đường kẻ rực rỡ có chắc ta không bị lạc lối?

    Ánh sáng đã len qua những màn sương của khu rừng như đánh thức kẻ đang ngủ say tỉnh dậy, họ dọn dẹp láng trại, dụi tắt đóm lửa để những tàn tích không làm hại khu rừng hào sảng, mọi thứ đã sẵn sàng cho hai con người men theo những con đường để về nhà lần thứ hai.