Author: editor editor

  • Tiếng vọng của thần rừng

    Trời vừa trút những giọt nắng cuối ngày xuống những tán lá của khu vườn, màu nắng đang dần trầm mặc như bức rèm sân khấu đang dần hạ xuống, để vở diễn của loài người tạm nghỉ trong phút chốc. Người giữ vườn đứng đó, trước hiên nhà, tay cầm quả thông của một đứa em họ vừa làm potter cho đoàn khách trên Lâm Đồng mới về. Người em đến khi nào hắn cũng không rõ, chỉ thấy 3 trái thông đặt trên bàn đọc sách khi vừa về tới vườn, hắn đi đâu trước đó cũng chẳng ai hay biết. 

    Từ lâu rồi, giác quan của hắn trở nên kỳ lạ, không còn phân biệt được xấu đẹp, thơm tanh hay ngon dỡ, chỉ còn là những phân tích mạch lạc về vật chất. Còn thứ người ta gọi là giác quan thứ sáu âu cũng là trạng thái khi não bộ chợt nắm bắt sự kiện ngay tức thì bao trọn cả năm giác quan kia và cả những phần còn thiếu. Trạng thái trọn vẹn ấy làm sao diễn tả thành lời, chỉ là những rung động sâu bên trong lòng hồ sâu thẳm của ý thức, hay đơn giản là hiện tượng đồng tử giãn, đôi lúc là một cơn rùng mình nổi da gà. Con người thật kỳ lạ, họ luôn gán tên cho mọi thứ, kể cả những thứ không thể có tên, sự nắm bắt sự kiện tức thì này là vùng đất nhuộm màu tâm linh và huyền học, là nơi mà ngoài kia có những kẻ kiếm lợi trên nỗi sợ về cái không biết của những kẻ khác.

    Mân mê quả thông trên tay, chìm vào những ký ức năm xưa, khi Đà Lạt còn là một người đàn ông hòa nhã. Những ký ức về chuyến độc hành ma mị năm nào lại được mở toang, những ngày của tuổi hai lăm hai sáu đầy rối ren.

    – “Sáng mai tao sẽ đi Đà Lạt một mình, đứa nào dậy nổi chở tao ra bến xe”, trong cơn ngà ngà say hắn đã đứng dậy và nói với những gã trai trẻ đang cùng uống rượu, ai cũng nghĩ hắn say nên nói cuồng dại, nhưng hắn biết rằng chuyện đó sẽ xảy ra. Sáng hôm đó hắn thức sớm nhất, đám say rượu vẫn còn vật vã trên sàn, rón rén đi lên gác chuẩn bị vài bộ đồ và vật dụng cùng vài trăm nghìn đủ đi hai chiều, lúc đó hắn vẫn còn muốn về lại Sài Gòn.

    – “Để tao chở mày ra bến xe rồi về nhà ngủ tiếp” – một gã say nghe tiếng lục đục làm tỉnh giấc, mùi rượu còn lất phất trong từng bước đi của cả hai, nhưng khi bước ra khỏi nhà thì sương sớm như đánh thức và làm tan hết men say đêm qua. 

    Chẳng có cái vẫy tay nào, không có tiếng tạm biệt, hắn đã từng không nuốt trôi những lời lẽ kiểu đó, lên xe và biến mất mà thôi. Mở mắt ra vì những tia lạnh len lỏi, hắn đã đến Đà Lạt, ngủ suốt chặng đường dài như một lát cắt chưa từng tồn tại, hắn đã như kẻ vượt ngục trốn chạy điều gì đó không rõ ràng.

    Ký ức về chuyến đi này thật vụn vỡ, mà cũng phải thôi, đó là bản chất phân tán của ký ức. Như một đống xà bần của công trình kỳ vĩ bị đánh sập, con người nhặt nhạnh, bới móc, lắp ghép chúng với hy vọng có được những điều kỳ diệu xưa cũ, nhưng chỉ toàn là những tiếc nuối vỡ tan. Nhưng có những mảnh ký ức trọn vẹn còn sót lại, những thứ có muốn quên cũng khó, những âm vang còn mãi về sau. Chúng chỉ nằm im ở đây đó, như một hạt giống đợi chờ, chỉ một cái chạm nhẹ vào quả thông khô cũng đủ làm chúng bật dậy sắc nét và rực rỡ. Đó là lần hắn ngủ lại dưới tán rừng thông và có lẽ đã trò chuyện cùng một con người. 

    Đêm hôm đó là sau buổi thăm Phân viện sinh học Đà Lạt, một công trình tuyệt đẹp nhưng chẳng mấy du khách ghé qua, có lẽ nghe tới chữ “Viện” thì du khách chẳng lấy gì hứng thú tò mò. Nằm lẩn khuất giữa rừng thông, những con đường bật thang đi xuống thung lũng, để chào hỏi hết các giống cây ở đó cũng đủ làm một người thể chất như hắn mệt lã đi. 

    Leo lên ngọn đồi nhỏ ngoài Viện, hắn ngã lưng xuống bãi cỏ vẫn còn ẩm ướt từ cơn mưa lác đác buổi trưa. Thiếp đi một giấc hồi nào không hay, khi bật dậy thì trời đã chật dật tối, người hắn ê ẩm toàn thân không còn sức đi ra đường lớn bắt xe, nói đúng ra sự mệt mỏi ở Sài Gòn đã làm hắn cạn dần năng lượng, “Thôi thì găng võng ngủ lại vậy”, hắn nghĩ thầm. Tìm được chỗ đất phẳng, sau một hồi loay hoay hắn cũng nhóm được đống lửa nhỏ bên cạnh cái võng quân đội găng dưới tán thông.

    – “Mày đi lạc hay gì vậy?”- Hắn giật bắn mình suýt té lộn nhào rơi ra khỏi võng, giọng nói của gã trung niên còm nhom phát ra cùng tiếng “rắc rắc” của nhánh thông khô gãy. May mà trước đó đã ngủ một mình nơi hoang vu vài lần, nên hắn kịp trấn tĩnh lại và điều hòa nhịp thở. Nhờ những chuyến đi, hắn nhận ra mọi thứ không nguy hiểm như người ta hay vẽ vời, chả mấy ai tự dưng làm hại một kẻ lạ mặt đồng loại. Phải chăng chính nỗi sợ đang được gieo rắt thái quá làm những giao tiếp của con người ngày một lạc nhịp, và khi không đồng điệu hay mất năng lực thấu hiểu, con người dễ nảy sinh mâu thuẫn dẫn đến ác quỷ bên trong có chỗ hiện hình.

    – “À dạ, em đi Viện sinh học mà ngủ quên trên này, mà anh là ai vậy? Làm em hoảng hồn xém té võng”

    – “À tao làm rẫy cafe ở gần đây, thấy đốm lửa nên lại coi sao, sợ cháy rừng mạy” – người đàn ông dần tiến lại gần và ngồi xuống đất phía bên kia đống lửa, mặt ông ta quay về phía thung lũng bên dưới nên chỉ thấy một nửa. Trong ánh sáng le lói của ngọn lửa nhỏ dần tàn thì thật khó để nhận diện. “Trời sắp lạnh rồi đó, mặc cho ấm vô, mà mày uống rượu không làm vài ly cho ấm, chú có đem theo một ít” lão nói tiếp sau một hồi lâu nhìn vào bóng tối đặc quánh như muốn hút tất cả vào đó.

    – “ Được chú, con có ít khô nai mua hồi sáng “

    – “Nai mẹ gì mày ơi, bò đó, trên này đâu ra mà nai với hươu” – Giọng lão sang sảng nhưng nhịp điệu rất đều và vang, như ai đang thò đầu xuống giếng và ngân nga vài khúc cổ nhạc.

    – “Mà sao mày lên chỗ này, ai đâu đi du lịch lên đây, ta đi mấy khu nổi tiếng, rồi sao đi có mình vậy?”

    Sau vài ba ly rượu, câu chuyện dần trở nên cởi mở hơn cho phiên bản trẻ của người giữ vườn, hắn kể về những trăn trở đang gặp phải. Có lẽ nếu người đàn ông kia không ngồi đó, hắn cũng sẽ sổ ra cho hả cái muộn phiền đang bủa vây thân tâm. Trong giây phút, hắn ước lão trung niên kia là ba hắn, vì qua giọng nói, lão cũng trạc tuổi đó.

    – “Con hoài nghi những thứ con biết, nó làm con ngộp thở, không còn biết đâu là thật, chú biết bây giờ con có thể viết cả một sớ chầu dài để phủ định hết những quyển sách”

    – “Làm cái sớ đó có vui vẻ gì không?” – câu hỏi làm hắn im bặt, tưởng chừng có thể nghe thấy tiếng những chú nai nhút nhát ở vùng đất xa xăm nào đó, sức lay động của sự nghi vấn trực diện.

    – “Mày làm tao nhớ cái đợt có đứa nó bị lạc trên Đơn Dương, lúc đó nó cỡ 13-14 tuổi gì đó, hồi đó làm gì có điện thoại mạy, lạc trong rừng chết nhiều lắm. Lúc đó cả đám người gần đó gọi nó quá trời. Tao có hỏi sao nó không la lên hay chạy về hướng đó. Nó nói âm thanh tùm lum bốn bề làm nó rối, không biết đi hướng nào.”

    – “Ý chú là con biết nhiều quá nên bị hỗn loạn hả?”

    – “Phải rồi, đầu mình như cái hang động, nhiều người gọi quá biết đi hướng nào. Mà thằng nhỏ kia nó có kể tao thêm. Nó bị ngất 5’ rồi bật dậy chạy 1 đoạn thì thấy tao, tao mới dẫn nó về nhà. Trong lúc ngất nó nghe ai đó hát chỉ đường cho nó.” – Hắn rùng mình ớn lạnh, không phải vì sợ mà vì thứ gì đó sâu hơn như thế, mang tính lay động những chất chứa.

    – “Thằng đó có nhớ bài hát không chú?”

    – “ Có mà tao quên rồi, có khi lát mày nghe thấy hổng chừng, trong rừng mà”- Lão nói chữ “trong rừng mà” nghe rất hiển nhiên, như thứ gì đó thân quen mà lão mắt thấy tai nghe tận nơi chứng kiến. 

    – “Chú làm con vừa ớn ớn vừa tỏ mò”

    – “Tò mò gì mày ơi, gặp rồi biết. Thôi tao quay về lại chỗ đằng kia đây, để lại rượu cho mày đó, uống cho ấm dễ ngủ. Mai về mạnh giỏi nha mạy”

    – “À dạ dạ, con cảm ơn, chú về nha” – Lão trung niên biến mất vào màn đêm nhẹ nhàng như lúc xuất hiện. Một nửa gương mặt lão le lói trong đóm lửa chớp tắt như in lại trong ký ức tưởng như bức phù điêu tự họa treo trên trần nhà hoài niệm ma mị nhất.

    Ta bay trên những ngọn đồi

    Ta say trong chốn đơn côi

    Chốn đơn côi, kẻ lạc lối

    Nghe tiếng thần rừng mở lối về nhà

    Dưới đám lá thông già rơi

    Dưới đám cỏ ta thảnh thơi

    Ta thần rừng, hát gọi mới

    Mang quả thông nhỏ dẫn lối về trời

    Đứng đây, trong khu vườn nhỏ với quả thông trên tay, người giữ vườn bỗng nghêu ngao khúc hát lạ lẫm. Chẳng biết hắn vừa tự sáng tác một bản nhạc trong lúc nhớ chuyện xưa, hay hắn đã nghe thấy gì đó ở ngọn đồi năm ấy. Chỉ có hắn mới biết, một bí mật đẹp đẽ thầm kín ma mị cổ xưa. Những thứ vẫn còn, những thứ đã mất, khó mà tìm lại được.

    – “ Hát gì vậy, đồng dao hả?” – Mẹ hắn vỗ vai từ phía sau và hỏi

    – “Tiếng vọng của thần rừng” – Hắn trả lời thản nhiên như lão trung niên nói “trong rừng mà” năm đó.

  • Tiếng thét trong tuyệt vọng

    Những hàng cây xa tít

    Vài bụi cỏ kề bên

    Cùng tảng đá mù khơi

    Và dòng sông thân thiết

    Đó là bốn câu thơ mà người giữ vườn viết lên mặt sau của bức tranh mà người ghé thăm hôm ấy tặng, “một tên nghệ sĩ lang thang chưa chịu xuất đầu lộ diện”, hắn nghĩ về bạn mình như thế. Hiện tại gã đang sống thường xuyên trên một khu đất trong rừng ở Lâm Đồng, hôm ấy gã về có việc ở Sài Gòn nên rãnh rỗi sau khi xong việc thì về chơi với người giữ vườn. Gã đã vẽ khung cảnh xung quanh ngọn đồi đang ở bằng màu nước rồi nẹp khung bằng gỗ thông, mọi thứ đều handmade. Bên dưới phía trái bức tranh có những con số nhỏ là tọa độ chỗ gã vẽ, một thói quan kì quái mà thú vị, nó như một lời mời gọi vậy.

    – “Ba mẹ mày cắt riết mấy cây còi cọc mà nhìn dị dạng quá” – Gã đứng chỗ đường qua nhà ba mẹ người giữ vườn nhìn qua, lúc đó là giữa trưa nên ba mẹ hắn đang ngủ.

    – “Họ cắt không cần biết nắng mưa, một số bị nấm ở vết cắt chết, một số còn nhỏ tuổi cắt nó đẹt luôn”

    – “Khi cắt đồng loạt thì lá non ra đồng loạt sẽ thu hút sâu rầy ghê lắm”

    – “ Ừ, mấy cây Mai bị tình trạng này, sau đó phải xịt trừ sâu liên tục”

    – “Tội lỗi chất chồng sai lầm”

    – “Tao chỉ ngán nhất năn nỉ họ đọc tài liệu thì than già, xong lại nhào ra làm rồi bệnh cả cây cả người, kỳ lạ”

    – “Chắc buồn không biết làm gì, có khi có cháu lại khác” – Hắn nói rồi nhìn người giữ vườn và cười nhếch mép.

    – “Tao thì khỏi đi, nhưng vụ này đúng, con của chị về là không xài thuốc”

    – “ Đi lại xài tiếp hả, vậy như không”

    – “Ừ, ba tao ổng đọc bài viết của tụi bán thuốc nói hàm lượng an toàn này nọ nên không nghe tao”

    – “Vậy thì thua rồi, nghe cũng có lý quá mà, vụ dư lượng này không hiểu thì gây họa”

    – “À, ra đây tao chỉ cho mày một phương pháp xử lý nhánh nè”

    Hai gã trai ngoài 30 đứng dưới gốc me giữa cái tiết trời nồm ngột ngạt, trông họ như hai đứa trẻ nhìn chăm chú vào từng cành nhánh và phiến lá. Cây me có hình dáng bắt mắt như hình cái phễu bên trên xòe ra như cái nón bánh tiêu đã lâu không thấy.

    – “Cũng đơn giản, nhánh nào chìa ra quá xa làm cản đường di chuyển thì uốn nó vào trong cho nó tựa vào nhánh phía trên, rồi cứ thế đi lên. Hồi đầu sẽ hơi khó khi cây còn nhỏ, nhưng dần dần nó sẽ có dáng như này rất chắc chắn. Tất nhiên mình tùy vào độ giòn gỗ của cây mà tìm cách cho nó tựa vào nơi hợp lý. Tao tự đặt là phương phép “Tém gọn” – Người giữ vườn vừa nói vừa minh họa cho bạn mình, đã lâu lắm hắn không nói hăng say đến vậy.

    – “Có lẽ nó dùng tốt nhất cho vùng đất tốt”

    – “Mày hay đó, với mấy khu bạc màu thì tỉa nhánh vẫn tốt nhất, mình dùng phần tỉa đi làm phân bón hoặc che mát gốc luôn”

    – “Tao nghĩ gì thì gì cũng canh độ tuổi, tức hiện trạng cây và những thứ quanh nó để làm”

    – “Đúng rồi, tao giải thích cho họ rằng “thuận tự nhiên” không phải ngồi không chờ sung rụng mà không làm gì, vấn đề là làm ra sao. Để tao kể mày nghe, lúc đó bên ba mẹ đang xây cái nền nên dọn qua nhà này ở tạm, trước đó tao đã giải thích cây non mới trồng để cho nó yên vài năm, ráng chui qua chui lại có sao đâu, nó đủ sức rồi mình cắt tỉa nó mới khỏe mạnh mà sống dai”

    – “Nói gì cây cho xa, như tao từ nhỏ xíu đã sống nhờ đi học ở Thị Xã, tao cũng tự cắt tỉa bản thân sao cho hợp tình huống riết rồi mình có một tổn thương sâu khó vượt qua vô cùng”

    – “ Ừ thì đó, tao hiểu ý mày. Tiếp chuyện kia nha. Nói hoài luôn, đưa sách năn nỉ đọc thì bơ. Sáng hôm đó, bạn ba tao không đi uống café, ổng rảnh quá không biết làm gì, đi qua đi lại vườn cắt bụp bụp mấy nhánh me này, đó mày thấy chỗ gồ ra là dấu tích nè” – Người giữ vườn vừa nói vừa chỉ vào vết cắt đã lành của cây me.

    – “Mày mà không làm gì im im là họ làm hoài luôn đó, thành ra quen tay nên cây bên kia què quặt hết rồi còn gì”

    – “ Tao hét” – Người giữ vườn vừa nói vừa cười sảng khoái.

    – “ Hả? Mày làm gì chứ?” 

    – “Á Á Á! Tao hét ba tiếng như Trương Phi trên cầu Trường Bản ấy”

    Tiếng hét của người giữ vườn lúc đó làm chú thằn lằn đang trộm hạt giật bắn mình bỏ trốn. Hắn đã run lên bần bật tay nắm chặt như quả đấm, những suy nghĩ bạo lực nhất hiện lên trong đầu, nước mắt hắn trào ra trong nỗi tuyệt vọng của sự bất lực, nếu nhà sư nào đó mà bảo “đừng căm phẫn cha mình”, có lẽ sẽ đấm kẻ đó để cho hắn thấy sự máy móc và vô nghĩa của những rao giảng kiểu đó. Lúc đó, hắn cảm thấy rất rõ dòng khí chảy trong cơ thế như tắt nghẽn, mọi thứ như đơ cứng lại, não không còn gì ngoài âm thanh hỗn loạn điên cuồng nhất, như có 1000 người tiền sử đang đánh nhau và âm thanh lúc đó chui tọt vào đầu hắn. May sao, lũ chó đã cứu hắn, hay nói đúng hơn là đánh thức hắn trong cơn mê điên loạn. Gương mặt ngáo ngơ không biết chuyện gì đang diễn ra, từ trong nhà tụi nó phi ra rồi nhìn người giữ vườn ngoắt đuôi. Mọi thứ bỗng nhẹ dần, nhẹ dần, các cơ hắn giãn ra, hơi thở đã bớt dồn dập. Lúc đó đám thợ hồ cũng chạy tới, ba mẹ hắn cũng vậy để xem chuyện gì.

    – “Đừng cắt cây ở đây nữa, con không đồng ý” – Người giữ vườn vừa nói vừa cúi mặt xuống xoa đầu chú chó nhỏ, giọng hắn vẫn còn một chút run của cơn phẫn nộ sót lại. Nghe nói tiếng hét đó lớn đến mức những người xung quanh đều chạy ra xem chuyện gì đã xảy ra.

    Kể từ hôm ấy, ba người giữ vườn chỉ làm gì đó khi hắn nhờ giúp, hồi đầu ông đi qua lại lèm bèm vì sự vướng víu của cây, nhưng khi khu vườn đã ổn định thì những lối đi rộng rãi cũng xuất hiện như dự tính. Hầu hết chúng ta khi tương tác vào tự nhiên, chúng ta đều nhìn chúng với hệ quy chiếu là tuổi thọ của con người, vì vậy mà những tác động này trở nên vội vã và kích động. “Chẳng biết có gì mà họ phải vội”, người giữ vườn tự hỏi mỗi khi nhìn mọi người quá hăng say làm việc. 

    – “Tao thấy mày có làm mấy cái máng xây gạch, hồi đó trồng rau hả” – Cuộc trò chuyện với người bạn tiếp diễn sau trận cười của hai người trong câu chuyện tiếng hét.

    – “Mới về trống ở trong đó, định trồng rau cho nhà ăn, riết rồi mình tao ăn không hết nên tao chừa lại một ít còn nhiêu không gian nhét cây ăn trái cho nó lớn từ từ”

    – “Ủa rau vườn nhà mà sao không ăn?”

    – “Tiện tay thôi mày, kiểu đi bách hóa hay siêu thị rồi thấy rẻ quơ một đống về chất đầy tủ lạnh”

    – “Bởi mọi cơ sự đều do mấy người có tiền mà ra, xong họ lại hô hào giải quyết sau đó lại tự tán dương lẫn nhau”

    Tối hôm đó, người bạn ở lại để sáng mai về luôn lại Lâm Đồng, họ bày một bàn ăn chỉ một nồi cháo hào đậu xanh ăn với hành lá. Hai kẻ “già mà không biết mình già “ như lời của ba người bạn từng chửi, họ uống với nhau ít rượu, và trò chuyện rỉ rả xuyên đêm bên ánh đèn vàng trong cái nhà ngói hút sâu vào đám vườn cây um tùm. Chẳng biết họ nói với nhau những gì mà con thằn lằn trộm hạt lăn ra ngủ quên, mấy chú chó say sưa lắng nghe dưới chân hai gã, chẳng nghe rõ âm thanh gì khác ngoài tiếng thều thào của hai con người. Rồi sau khi dọn dẹp sạch sẽ bàn nhậu, người giữ vườn leo lên võng còn người bạn thì nằm đệm gần đó. Ánh đèn vàng vẫn bật nhưng ngửa thẳng lên trần nhà làm cho toàn bộ như bức tranh vẽ trên tờ giấy vàng cũ úa màu.

    – “Nói gì đi nữa tao đang sắp tuyệt vọng với mọi thứ xung quanh”

    – “Tao cũng không khá gì hơn mày đâu, ngủ thôi, mai lại là một ngày lao động khác”

  • Tất cả là gieo hạt

    Kể từ khi về ở trong khu vườn nhỏ, rồi cùng người em học lên rẫy lập cái trại nhỏ bên cạnh có ao gần con suối, người giữ vườn được mọi người định danh thay hắn công việc đang làm. Người trẻ nghĩ hắn bỏ phố về quê như trong nhiều bài hát nào đó, lớn tuổi hơn chút thì nghĩ hắn trồng rau sạch, còn kẻ không hay biết gì thì nghĩ gia đình hắn giàu nên muốn làm gì chẳng được. Hắn chẳng bao giờ phủ định họ, vì họ đâu có sai, như kẻ nhìn một tác phẩm hội họa rồi khen chỗ này đẹp chỗ kia xấu vậy, họ chẳng thấy bức tranh mà đã để bức tranh thấy được họ. 

    Kể từ khi quyển sách “Cách mạng một cọng rơm” của Fukuoka được dịch và xuất bản, những cụm từ “thuận tự nhiên”, “vườn rừng”, hay đơn giản hơn là “sạch”, bắt đầu xuất hiện khắp mọi nơi. Người giàu đổ tiền vào lập các trang trại mà còn chẳng mấy khi đặt chân lên đó, người trẻ thì dễ dàng bỏ cuộc rồi vẽ ra cảnh nông nhàn sau khi kiếm được ít tiền, còn trẻ con thì bị nhồi nhét cho ăn những thứ nhạt nhẽo được gọi là sạch. Fukuoka đã từng vật vã ra sao với vườn Cam của cha mình, Kimura thì gần chục năm ròng rã sống như kẻ vô sản tưởng chừng đã tự kết liễu bản thân, họ đã trải qua bao nhiêu gian lao khổ sở để đút kết thành những bài học có vẻ rất gọn ghẽ và dễ dàng. Chính quá trình trui rèn đó giúp tạo dựng cho họ một ý chí vững vàng đối mặt với sự bất định và chiến thắng cái tôi xấu xa bên trong của bản thân, đó mới là cái sạch thật sự nên hướng đến, cái sạch của những hạt giống bất khuất.

    – “Sao mày trữ nhiều hạt giống khác nhau quá vậy, toàn giống bản địa gì đó hả?” – Người bạn cùng quê đã từng nói với người giữ vườn như thế khi thấy cái tràng phơi hạt của hắn, đó là một ngày trước Tết một tuần, bông Vạn Thọ ở rẫy đã bắt đầu nở rộ

    – “Tao ăn gì hay ai cho gì tao giữ nấy, có hạt từ trái cây ở chợ siêu thị ở nhà trồng hay trên rừng, đủ cả”

    – “Tao nghe nói giống xưa nó khỏe mạnh hơn, tao nghĩ mày chọn mấy cái đó, trước mày nói vậy mà, kiểu sức sống nó mạnh hơn”

    – “Giờ tao khác xưa rồi, đúng là giống bản địa xưa nó mạnh, nhưng ví dụ trước nhà mày có đứa bé, con thằng giết người hàng loạt bị bỏ rơi ở đó, mày ngó lơ hay vứt nó đi?”

    – “Nhưng đây là cây mà, phải trồng để mang lại gì chứ ta?” – Gã trước giờ vẫn vậy, luôn dùng sự khôn ranh của mình để nhìn mọi việc, chính vì lẽ đó mà người giữ vườn luôn dùng cái lý kinh tế và logic để trình bày cho gã nghe điều hắn muốn hương tới.

    – “10 cây giống yếu tao tin là sẽ có vài cây sống khỏe mạnh, còn những cây còn lại hoạt động như cái máy đào đất tự nhiên, rễ nó sẽ đi sâu xuống và qua nhiều năm rễ cây chết đi sẽ tạo lớp hữu cơ bên dưới, còn phần thân trên thì mỗi năm cắt hai lần dùng làm ủ phân xanh. Không có cây nào vô dụng cả, chỉ mình biết cách tận dụng không thôi” – Người giữ vườn vừa nói vừa vẽ minh họa lên một tấm lịch khổ to đã xé để mọi thứ rõ ràng hơn với bạn mình.

    – “Có lý. Lúc nãy mày nói đứa bé bị bỏ rơi, giờ nghĩ lại thấy cha mẹ nó tệ mà được nuôi dạy tử tế chắc cũng sẽ có thay đổi” – Đây chỉ là nhận thức của người bạn được sinh ra từ lý lẽ hợp logic thông qua ví dụ về trồng cây của người giữ vườn, dựa trên lợi ích mà nó mang lại, tiếc thay nó không đi ra từ lòng trắc ẩn của con người với một đứa trẻ.

    – “Đừng quá ảo tưởng, “mua heo chọn nái, mua gái chọn dòng” là cũng có lí do cả, đúng là nó sẽ thay đổi nhưng không dễ như nói ra đâu” 

    – “Rất có thể qua nhiều thế hệ nhỉ?”

    – “Ít ra đó là nghi vấn bây giờ của tao về giống”

    Người giữ vườn chưa bao giờ muốn lý giải việc hắn làm thông qua một lý lẽ cụ thể nào cả, điều hắn muốn hướng đến là sự khai phá lòng tò mò hướng về phía sự thật, chỉ có trong đó con người mới nhìn mọi sự thông minh và thiện lành cũng một lúc. 

    Nhưng trong thời đại ngày nay, thật khó để biểu đạt về đức hạnh cho người sống trên nền tảng logic thực dụng, nó cũng khó không kém gì phơi bày sự thật trước mặt cho những ai bị dẫn lối bởi ý niệm về lòng tốt mơ hồ, hai con người này là một. Họ gắn chặt mình vào cây cột gỗ như đang hiến tế, họ coi đó như kim chỉ nam định hướng cho mọi quyết định, để một ngày mọi sự đi ngược lại làm họ vụn vỡ lạc lõng, tệ hơn là trở thành Chí Phèo chửi ngược lại nơi mình sinh ra.

    – “Nhưng chắc mày có tìm hiểu cây gì phù hợp đất gì chứ hả?” – Người bạn hỏi tiếp khi đứng ở chỗ có ba dây dưa hấu mọc gần đó đã có trái.

    – “Có, nhưng tao hoài nghi, tao trồng đủ thứ là vậy, để xem tụi nó phản ứng thế nào. Giờ ai cũng nói trồng đa dạng xong nhét tùm lum vào đó, rốt cuộc đâu có biết được thêm gì, cùng lắm có thêm cái ăn cái để bán, còn hiểu biết thì về MO”

    – “Mày làm tao tưởng tượng ra chuyện, kiểu như ai đó 100 năm trước viết ví dụ cây đu đủ trồng đất cát đi, suốt 100 năm ai cũng theo đó mà làm nên chả ai thử trồng ở đất khác. Tao nghĩ có thể cây sẽ có trái ít và nhỏ hơn, cũng có thể chết sớm hơn, nhưng vị của nó ngon khác biệt. Ngoài ra trên vùng như vậy mà trồng được thì giá bán sẽ cao cũng bù lại tiền vận chuyển từ chỗ đất tốt đem đến đó bán”

    – “Ví dụ hay đó, rất hợp với người mê kiếm tiền như mày, tao sẽ ghi nhớ nó. Nhưng để tao bổ sung thêm, 100 năm qua đi mọi yếu tố khí hậu thổ nhưỡng và cả DNA của cây cũng thay đổi nhiều, nên bám vào đó sẽ đến lúc gặp những sự kiện dị biệt như dịch bệnh, đóng cửa khẩu rồi cũng tiêu luôn”

    – “Đúng, thiếu gì mấy vụ trồng cả đống dưa hấu rồi kẹt ở biên giới. À, khát quá tao hái trái dưa ăn nha mạy” – Hắn chỉ tay vào trái Dưa nhỏ xíu xanh lét dưới chân cách đó 5m.

    – “Mày đoán xem nó ngọt không”

    – “Nhìn ruột trắng trắng vỏ nhợt nhạt này chắc lạt lạt chua chua, kệ ăn cho mát miệng” – Hắn vừa nói vừa cắn hai miếng dưa liền, hắn tròn xoe mắt rồi thốt lên. “Ý trời đất cơi, ngọt dữ vậy, tao ngạc nhiên luôn á!”

    – “ Ừ, nó là vậy mà”

    Thông qua nỗ lực tìm kiếm nguồn nước, ánh sáng và sự sống, cây cối và động vật tạo nên cho mình một sinh khí mãnh liệt bên trong, chính sinh khí này tạo dựng nên nét đẹp vững chãi thể hiện thông qua mùi vị và dưỡng chất của hoa quả. Như một người đàn ông từng trải, dù cho bên ngoài chai sạn bên trong lầm lì nhưng vẫn chứa đựng cho mình cái sự “ngon ngọt” ở một mức độ rất khác, và nó chỉ được nhận ra bởi những người phụ nữ can đảm vượt qua những định kiến về cái đẹp mơ hồ. Họ như những cái cây đủ sức đứng trơ trọi một mình giữa bão táp, cũng là nơi che chắn và nâng đỡ xung quanh khi sóng gió ùa về.

    – “Với những suy tư của mày hiện tại, chỉ cần có tiền là làm được cái trang trại xịn sò. Hay tao về mua đất làm, mày thiết kế hướng dẫn giám sát được không, tao thấy ổn quá ổn”

    – “ Tất cả chỉ là gieo hạt, đi uống rượu thôi”

    Người giữ vườn vừa dứt lời, hắn lôi cái tràng phơi hạt giống ra rồi tung tất cả lên trời, một cơn gió mạnh thổi qua trong sự ngơ ngác của người bạn. Hắn sải bước vào nhà chuẩn bị mồi nhậu, bạn hắn chưa hết ngỡ ngàng trước hành động vừa rồi, gã đứng đó 2-3 phút rồi cũng đi theo vào trại. 

    Trời đã vào xuân mát mẻ, họ uống rượu cùng món ốc luộc và cá chiên giòn chấm mắm me. Còn rất lâu mùa mưa mới đến, những hạt giống hắn tung lên sẽ theo gió, kiến sẽ tha đi khắp rẫy, cũng có thể lũ chim sẽ đem chúng đến vùng đất xa xôi nào đó. Để rồi nước trời trút xuống, chủ vườn ở một nơi xa ngạc nhiên sao vùng này lại có giống này, gã có thể vui vẻ hoặc điên tiết lên rồi đốn bỏ nó, người giữ vườn cũng không thể nào biết được. 

    – “Mày điên thiệt rồi” – Trong cơn say bạn hắn lè nhè nói với hắn.

    – “Chắc vậy thật rồi, nhưng mà hôm nay ăn đồ ngon không”

    – “ Quá ngon!”

    Hai người bạn cười lớn trong cái trại nhỏ giữa đồng không mông quạnh, dưới ánh đèn vàng trông từ xa nó giống như hạt giống nhỏ phát sáng. Để rồi xem cây gì sẽ mọc lên từ chỗ đó.

  • Người anh hùng hết thời

    “Đất lành chim đậu”, họ gọi Sài Gòn như vậy, nhưng có lẽ không ai kể về một con chim tàn tạ từ trong ra ngoài sau khi đậu ở đó nhiều năm, người giữ vườn là con chim ấy. Cột sống không còn ngay thẳng, tâm hồn cũng không, dạ dày mệt mỏi rã rời, tinh thần cũng như vậy, mọi thứ đếu bị mảnh đất lành ấy hút cạn, mọi năng lượng của những chú chim đều bị hút cạn để cung cấp cho những cây đèn và sự tỏa sáng giả dối. Hắn có lúc đứng dậy còn không nổi, bụng thì râm rang lình bình không sao ăn nổi, đầu óc thì hỗn loạn, đó là hành trang trên con đường bỏ cuộc và rời xa mảnh đất lành ấy. Hắn coi mình như một vị quan quèn cáo lão hồi hương, chẳng phải vì tuổi cao sức yếu, mà vì thân tâm đã kiệt quệ. “Không biết những người anh hùng hết thời có như vậy không?”, hắn tự hỏi với chính mình. 

    Những ngày tháng mới về quê, điều người giữ vườn nghe nhiều nhất là những gợi ý sửa lại ngôi nhà đã cũ, sửa cái này thay cái kia thêm cái nọ. Hắn cũng đã thử vẽ vời thêm thắt một vài ý tưởng, lúc đó cũng còn đủ một ít tiền để hiện thực hóa, nhưng cuộc nói chuyện cùng mẹ đã thay đổi mọi thứ.

    – “Mát quá phải không, hồi thời ông ngoại còn mát dữ nữa” – hôm đó trong khi người giữ vườn dọn dẹp những đồ bỏ đi và lau dọn gian nhà chính, mẹ hắn ngồi đó và kể về những ngày xưa, khi ngôi nhà vừa mới được xây. “Hồi đó chỗ này có cây bưởi”, “Đằng kia là cái giường tre”, “Bà ngoại con che thêm cái cháy làm bếp sau này”, mẹ hắn như một họa sĩ bằng lời nói, vẽ lên những khung cảnh của những ngày xưa êm đềm, chỉ còn là những hoài niệm vụn vỡ. 

    – “Mẹ có nghĩ con cần sửa gì không?”

    – “Có tiền thì con cứ sửa thôi, thiếu thì mẹ phụ, nhưng mà tính cho kỹ, nhà này nó cũ lắm rồi” – Mẹ người giữ vườn dùng từ “nó” để chỉ cái nhà, thật thú vị làm sao. Trong tiếng Anh “It” dùng chỉ những thứ vô tri, ngay cả trẻ sơ sinh cũng được chữ này đại diện, nhưng khi chuyển sang từ “nó” trong tiếng Việt thì mọi thứ như sống lại. Hắn hình dung ngôi nhà này như một ông già, trên người đầy vết hằn của những cuộc chiến. Có lẽ ông già chỉ cần mỗi ngày được tắm rửa sạch sẽ, bận những bộ đô cũ nhưng tươm tất, ăn những món ngon quen thuộc, nhìn đám nhỏ dạo chơi và về khoe những vết sẹo mới.

    Cuộc trò chuyện ấy làm người giữ vườn nhớ lại chuyến đi Huế bằng xe máy cùng người bạn cũ. Hắn vẫn còn nhớ cảm giác bị hút hồn bởi sự hùng dũng của cổng chính thành nội, nét đẹp tao nhã của những cây Sứ trong khu đất khách du lịch ít ghé, và đặc biệt là cái rãnh nước bao quanh tường thành. Khi đứng trước cổng chính, hắn cảm giác như đang đứng trước một vị tướng già uy nghi mà kẻ hậu bối cũng phải một phần tiết chế sự ngông cuồng tuổi trẻ. Những vết đạn ở đó, những khoảng trống do những viên gạch cũ rơi ra để lại, nhiều thứ đã bị thời gian lấy đi, nhưng khí chất của lão tướng thì còn nguyên vẹn. Tiếc thay, trải nghiệm năm đó đâu chỉ có thế. Những hành lang bên trong được họ gọi là trùng tu bảo dưỡng thì thật sự như một vết lở loét đang dần lan ra khắp cơ thể. Những màu sắc sặc sỡ, mùi sơn mới nông nặc và những viên gạch mới, lúc đó hắn còn nhớ đã hình dung ra một bà lão. Bà đã già hình hài còm nhom, nhưng đám con cháu không để yên, bà bị ép mặc những bộ đồ tân thời lòe loẹt, để tụi nó quay quanh chụp ảnh đăng lên mạng và khoe về tình yêu thương gia đình nào đó. Có lẽ, Instagram là cái nơi chứa nhiều tình yêu thương nhân loại hơn cả chứ không phải con tim như những nhà thơ hay viết.

    – “Mẹ làm con nhớ đợt con ra Huế, trong thành nội họ sơn sửa đủ thứ, nhìn nó cứ kỳ kỳ” – Cuộc trò chuyện hôm đó tiếp tục sau những hồi ức của người giữ vườn.

    – “Mẹ cũng muốn một lần ra Huế, à mà ba bạn con khỏe chưa, đợt đó nghe nói ổng mổ gì mà”

    Câu hỏi của người mẹ làm người giữ vườn nhớ về cuộc trò chuyện với ba của bạn mình ở Huế, một con người đã từng thú vị thật sự. Ông đã từng là thầy giáo, giảng dạy bên cạnh những con người kiệt xuất, gặp bao sóng gió thời cuộc để rồi giờ đây như cây đèn dầu cũ le lói, chỉ khi cúp điện kẻ khác mới nhớ tới ông. “Có điều gì đó tiếc nuối trong mắt của con người này”, người giữ vườn nghĩ như thế lúc nói chuyện với ông ấy. Có lẽ ngày nào đó, ánh mắt của hắn cũng thành ra như thế, nhưng chưa phải bây giờ.

    – “Bác có nghĩ khi chết con người còn tồn tại ở một hình thái nào đó không?” – Năm đó hắn nhìn lên bức ảnh Chúa Jesus rồi quay ra hỏi ba của bạn mình.

    – “Chết là xong rồi còn gì nữa mà tồn với tại mạy, về với đất thôi” – Lúc đó người giữ vườn sửng sốt vài giây, có điều gì đó thật nghịch lý, một ông giáo dạy Triết mà theo đạo Thiên Chúa nhưng quan niệm cái chết lại như nhà Phật. Lúc ấy hắn chưa đủ khả năng tiêu hóa chuyện đó, hắn là chiếc xe đạp không chở nổi quả ngư lôi tinh thần ấy.

    – “Con thì nghĩ những suy tư, lời nói, xúc cảm của mình nó sẽ tồn tại sau khi chết, nó như những dao động sóng vật chất. tạo ra những rung động, và nếu nó đủ mạnh nó sẽ được truyền lại về sau ở cấp độ thấp nhất của vật chất”

    – “Vào lại Sài Gòn tìm đọc sách về vật lý phân tử nha con, tau nghĩ mày sẽ có thêm hứng thú” – Vẫn là kiểu trả lời ngắn và tránh phải tranh luận thêm, nhưng giọng nói và ánh mắt đã khác đi, có lẽ câu hỏi của gã trai trẻ đã làm lay động các tế bào não của một triết gia già, làm ùa về những suy tưởng của con người năm xưa hay còn xa hơn như thế nữa.

    Những ngày còn lại ở Huế năm đó, người giữ vườn chỉ quan sát và lắng nghe người bác ấy, không có cuộc trò chuyện nào thêm. Hắn nhận ra rằng, ông luôn tọc mạch và chọc ghẹo người đến thăm bằng trí tuệ và tri thức cũ của mình, như một con chim bị nhốt trong lồng, mỗi khi có người đi qua nó lại hót lại những giai điệu xưa cũ, để được khen, được chú ý và được thấy mình còn tồn tại. Xen lẫn những lần líu lo ấy, là ánh mắt muộn phiền bất mãn của ông. Đến giờ đây người giữ vườn mới nhận ra, con ông không ai có tầm như ông, cũng không ai tâm địa như ông khi trẻ, ông có lẽ cảm thấy lẻ loi trong chính ngôi nhà của mình lắm. Nếu giờ đây tình cờ gặp ông, người giữ vườn chỉ muốn cho ông thấy chính năng lực quá lớn lao của ông tạo nên một gánh nặng cho con cái, khiến nó trở thành một rào cản, khiến người trẻ không dám đi hướng khác vì mặt trời đã quá rực rỡ. Họ cố gắng đi theo, về phía mặt trời và dần bị nó thiêu rụi trong vô vọng. Hắn mong ông nhẹ bớt cởi bỏ muộn phiền, muốn ông nhận ra chính ông đã tạo ra những thứ khiến ông bất mãn, ông dần trở thành sự bất mãn ấy.

    – “Dạ bác khỏe mẹ, bữa con mới thấy thằng bạn đăng hình ổng lên Facebook” – Hắn trả lời cho câu thăm hỏi của mẹ mình.

    Ngày hôm đó kết thúc bằng quyết định giữ nguyên trạng ngôi nhà, chỉ vệ sinh sạch sẽ, vứt bỏ những thứ không dùng và sửa chữa công năng một số bộ phận của ngôi nhà. Người giữ vườn ngồi giữa nhà và nghĩ về ông ngoại mình, một con người hiền lành, hắn muốn ở cùng một người già từ tốn và sạch sẽ, ông ngoại hắn cứ như thể là linh hồn của ngôi nhà này vậy. Ông canh giữ, xòa dịu và rung lắc mỗi khi hắn sắp bỏ dở chuyện gì đó. Một linh hồn già hữu dụng.

  • Một con người bình thường

    “Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui”, câu hát người giữ vườn nghe trên Facebook mẹ mình đêm qua vẫn còn vang trong đầu vào buổi sáng. Hắn tự hỏi con người có gì để chọn kia chứ, những cơn mưa rả rích buổi sáng có cho chúng ta chọn, những chú chim hót chào một ngày lao động mới có phải là lựa chọn, hay trở thành người giữ vườn có phải lựa chọn của hắn. Hắn không còn nhớ lần cuối cùng phải chọn là khi nào nữa. Mỗi ngày những chú chim quành quạch chọn cho hắn giờ thức giấc mà không cần báo thức, hãy thử nghe đàn chim lắm lời bàn bạc công chuyện sáng sớm xem ai có thể chọn đi ngủ tiếp được. 

    Mỗi sáng, việc đầu tiên người vườn là điểm danh nhân sự trong vườn. Lũ chó xuất hiện đầu tiên với vẻ lấm la lấm lét vì đêm qua chắc đã lén lút, phá phách, lục lọi, moi móc chỗ nào đó. Tiếp đó là tên trộm hạt giống thằn lằn láu cá, nó vẫn còn chưa chịu đi ngủ, vẫn lột xột cả đêm trên cái tràng chứa hát giống với cái bụng căng tròn hạt bí đỏ. Hai con rắn mối giờ đã thành năm con hồi tháng trước. Độ ẩm và bóng mát của khu vườn đủ giúp chúng sống mà mập mạp kể cả trong tiết trời oi ả khi hè sang. Mỗi sáng tụi rắn mối lại lột xột dưới đám lá khô, rồi chạy qua chạy lại đường xi măng trong vườn như muốn khiêu khích lũ chó còn đang mơ ngủ sau một đêm nghịch ngợm. “Mình có được chọn để thấy những thứ này không?”, người giữ vườn thầm nghĩ.

    Sau khi loanh quanh kiểm tra quân số, người giữ vườn bước qua nhà ba mẹ hắn, tự nấu cho mình bữa sáng và ly cà phê sữa đá. Hắn nhấm nháp ít cà phê cùng sự yên tĩnh của sự vô cảm, hắn gọi cái không khí vắng lặng buổi sáng bên nhà ba mẹ mình như thế. Kể từ khi những suy nghĩ về hưởng thụ tuổi già và tự do an nhiên len lỏi vào trong gia đình này, mọi chuyện trở nên vô hồn và lãnh đạm. Hắn nhớ cái cảm giác màn khói cơm nóng bốc ra buổi sáng, hắn nhớ những tiếng rôm rã như lũ chim chào nhau mỗi sáng, và những tất bật chuẩn bị lao động của mọi người. Tất cả đã tan biến theo chân những lý luận dối trá sinh ra những tinh thần man rợ. Giờ đây, mạnh ai người nấy làm, mạnh ai người nấy đi, rồi mạnh ai người nấy gọi tên cho tự do của mình. Người cha người mẹ giờ đây chỉ còn mối liên kết mờ nhạt mang tên trách nhiệm, sự ấm áp của tình thương đã chìm vào quên lãng, như mùi cà phê đọng lại vào buổi trưa của người giữ vườn.  

    Ngày hôm đó người mẹ về sớm hơn mọi khi, mỗi sáng bà đi cùng nhóm tập thể dục, những người phụ nữ cùng độ tuổi đang cùng nhau níu giữ chút thanh xuân còn sót lại. Từ ngoài cổng bà thấy con trai mình đang ngồi uống cà phê một mình, bà rôm rả nói một hơi thật lâu về những tật xấu của những người bà gọi là bạn trong nhóm thể dục, những gì bà nghe được hôm nay. Những lúc như vậy, người giữ vườn thấy như mình đang ở trong sự bủa vây của hàng ngàn đống un đang bốc khói, những làn khói độc hại len lỏi vào phổi làm hắn lơ mơ không nghe rõ và chẳng thốt nổi câu nào. Sau một hồi dài những làn khói từ ngữ ùa ra mà con trai mình không phản ứng gì, có lẽ trong vô thức bà sợ nó chết ngộp nên đã chuyển chủ đề sang những chuyện bình thường hơn. 

    – “Lát mẹ đi nấu đám giỗ bà cố ngoại trong Út, rồi chiều qua phụ đám hỏi bé con của chú mày luôn, mệt quá, nhiều khi muốn bỏ mà đâu có được”

    – “Không có mẹ họ vẫn làm được, mẹ đi tới hồi bệnh như mấy lần trước lại than thân trách phận. Mà mẹ đừng ăn ở đám, đem gì theo ăn đi, lần nào cũng nhập viện vì mấy món ở đám tiệc”

    – “Không có mẹ tụi nó sớ rớ lắm mày ơi, như bữa không thấy mì xào mà khô khốc khô queo có ăn được đâu, lấy chồng cho đã già cái đầu làm mì xào cũng không xong”

    – “Không có mẹ thì người ta làm món khác, món nào dễ hơn thôi, con thấy trên đời này con người không quan trọng như họ nghĩ đâu.”

    Người giữ vườn luôn nghĩ mẹ hắn đáng ra phải làm một chính khách thay vì một bà nội trợ. Người mẹ dù không được học hành nhiều khi còn nhỏ, nhưng bà luôn nhận định vấn đề rất hài hòa cho mọi người có liên quan. Bà luôn là trung tâm điều tiết những xung đột trong dòng họ dù chỉ là người con thứ bảy trong nhà. Khí chất dám nghĩ dám làm của người mẹ là thứ người giữ vườn học hỏi từ bà nhưng cũng biết rằng không thể có được trọn vẹn. Nhưng khi lớn hơn một chút, hắn nhận ra rằng có gì đó tự ti của người mẹ về học vấn của bà, nên bà luôn lao vào giải quyết chuyện này chuyện nọ để bản thân cảm thấy mình quan trọng và có giá trị hơn, để thấy mình không tầm thường. Con người đã quằng mình như vậy suốt chiều dài tồn tại để tạo ra thứ họ gọi là giá trị hay ý nghĩa của cuộc sống, để hầu như tất cả nhìn lại chỉ là những khoảng trống chới với không nơi neo đậu. Mỗi đêm về, nếu không có việc gì để bận rộn suy nghĩ chắc họ sẽ như con chó hoang lạc trong bóng đêm của bình nguyên trống không rộng lớn, chỉ còn lại chú chó hoang và ánh trăng cô độc. 

    – “Thì dạo này mẹ cũng bớt đi rồi, chứ như mấy lần cấp cứu, ớn rồi”

    – “Đi đâu thì đi nhưng đừng làm quá sức, lớn tuổi rồi phụ lặt vặt thôi để họ làm, còn không ai làm thì mình cúng kiếng ít ít lại. Với đừng đi trời nắng trưa”

    – “Biết rồi, mẹ đi chợ mua một số thứ vô cho tụi nó đây, ở nhà ăn uống đàng quàng nha”

    Nhìn người mẹ lao vào biển lửa trách nhiệm, người giữ vườn mới hiểu ra hai chữ “khiến chết”, trên con đường chúng ta đi luôn có lũ quỷ kề bên. Chả phải ma quỷ ở đâu xa mà chính là những mây mờ trừu tượng mà chúng ta bám vào. Khởi nguyên của trách nhiệm là điều gì đó cao cả hơn sự dìm mình vào hố sâu thăm thẳm của mơ hồ, lẽ ra nó phải khiến chúng ta nhẹ lòng đi thì lại như mang thêm những xiềng xích, trách nhiệm phải mang tính toàn vẹn và chẳng sinh ra một cảm giác hy sinh nào cả, nó thuần khiết là thiêng liêng của sự sống. Nhưng ngược lại cũng có những kẻ sống một đời vô trách nhiệm rồi gắn cho nó cái mác tự do, người chủ xích lấy con chó và nghĩ rằng đang kiểm soát được nó, cho đến khi con chó ấy trở nên điên rồ loạn xạ, ai mới là kẻ kiểm soát cơ chứ. Con chó ấy mang tên “tự do trong ý niệm”. Chỉ khi sợi xích được tháo bỏ, người và chó mới cùng nhau đi trên hành trình đẹp đẽ bất tận của sinh mệnh, chuyến hành trình ấy mới đẹp làm sao, cái đẹp của bất định.

    Chiều hôm đó, người giữ vườn đang cặm cụi phân loại hạt giống mới mua của những nông dân Tây Bắc, họ chuyển vào cho hắn một gói zip-lock to trộn nhiều loại giống bản địa nên phải phân loại cho vào hộp nhựa, loại hộp người ta hay bỏ phụ kiện nhỏ trong may mặc, để bảo quản và gieo trồng thử nghiệm sau đó. Đang lọ mọ với mớ hạt nhỏ li ti đủ loại, hắn ước gì lũ chim trong truyện Tấm Cám bay tới phụ mình thì tốt biết mấy, “không biết bọn chim có phân biệt được mấy giống Tây Bắc không hay tụi nó chỉ biết lúa và gạo?, hắn nghĩ lơ mơ trong khi nằm dài ra sàn nhà vì mỏi cổ. Chim không thấy đâu, chỉ có mẹ hắn bưng tô mì xào chay và cà ri nấm qua cho hắn. Mỗi khi đi phụ đám tiệc về, bà thường mang về rất nhiều đồ ăn, không phải đồ thừa mà dư do vài người không đến dự như dự kiến. Phần thức ăn ấy như cái đặc quyền tối cao của bà, vì ở đó bà là trung tâm, là một người quan trọng. Nhưng chẳng còn quan trọng nữa, giờ đây đó chỉ còn là đồ ăn với người giữ vườn, đôi lúc ăn mà hắn cảm giác như mình là người đã khuất chỉ toàn ăn đồ cúng, thật trớ trêu làm sao.

    – “Con làm gì đó, mẹ phụ cho? Mẹ có mang mì xào và cà ri về nè, để đây khi nào đói ăn nha.”

    – “Mẹ lựa hạt rồi phân loại bỏ vô các ngăn hộp nhựa, nào bị đầy thì tháo vách ngăn ra cho gộp hai ngăn thành một ngăn lớn với mấy loại hạt to.”

    – “Này con mua trên mạng hả, có đảm bảo không vậy?” – Bà vừa nói vừa ngồi bẹp xuống sàn gạch Tàu, rồi nhìn con ong chăm chỉ kết hợp con sóc nhanh thoăn thoắt bà dùng hai tay mình để phân loại hạt. “Rồi định làm gì với mớ hạt này?”, bà vừa nói tiếp vừa tiếp tục công việc.

    – “Con gieo trồng thử trong ao mẹ, xem loại nào nó sống khỏe được rồi tính tiếp”

    – “Giờ người ta làm công nghiệp bón phân ầm ầm mà tự dưng mày bỏ việc về loay hoay làm thủ công biết khi nào có ăn”

    – “Chính vì làm ầm ầm nên mới lăn ra dịch bệnh lật gọng ầm ầm đó mẹ”

    – “Sao mày không sống như người bình thường đi cho khỏe, ngược đời chi cho cực hổng biết” – bà nói trong tiếng thở dài như đang nghĩ về một tương lai bất ổn của đứa con trai.

    – “Mẹ cũng cực mà, con thấy ai chả cực. Con thấy con là người bình thường đó chứ, bình thường là khi không biết chắc thì mình phải thử, sai thì phải sửa, cái đó ba mẹ dạy con hồi nhỏ còn gì”

    Người mẹ im lặng không nói một lời, có lẽ bà đang suy nghĩ về hai chữ “bình thường”, có lẽ hầu hết con người chấp nhận một khái niệm gì đó một cách quá dễ dàng, dần dà trí não con người như phản xạ kiểu “nó là vậy rồi” mà không ai suy xét cặn kẽ. Họ khen người Nhật nhặt rác trong khi đáng lẽ ra ai cũng phải thế, họ xem sự quơ quào vật chất là thứ “ai cũng vậy” rồi chấp nhận nó như lẽ thường, họ tôn vinh hành vi bình thường và tầm thường hóa những thứ quan trọng.  

    – “Tại mẹ thấy mày thông minh, nhiều trí thức ai cũng nghĩ mày có gì đó đặc biệt, mà sao cứ ở nhà mãi không chịu làm gì” – Người mẹ im lặng cho đến khi bà phân loại xong mớ hạt giống, đóng nắp cẩn thận rồi đến lên bàn, sau đó bà quét dọn sàn nhà sạch sẽ, ngồi lên bàn uống ngụm trà lá Vối.

    – “Mẹ có nghĩ sống giản dị vừa đủ nó khó không, ý con là ai cũng muốn mình trở nên xuất chúng, nổi bật, độc đáo hay bất kỳ từ nào để diễn tả nó con không biết?”

    – “Mẹ hiểu ý con mà, những thứ đó nó khiến con người ta dễ dàng biến chất để dành giật lắm, bữa mẹ nghe Thím mày ngồi toan tính sao cho thằng con nó nổi trội mà nghe một hồi toàn mưu mẹo, mẹ rùng mình luôn đó chứ. Nhưng mẹ vẫn nghĩ con nên làm gì đó, kẻo sẽ phí”

    – “Con cũng đang làm đó chứ, con hiểu rõ năng lực của mình, chính vì vậy mà con chọn công việc khó nhất, đó là làm một con người bình thường” – Nụ cười nở trên môi khi người giữ vườn nhìn vào mắt mẹ mình, hắn không hy vọng ai đó đi trên con đường này cả, đôi khi hắn nghĩ đó là lỡ dại mà bước vào rồi thì phải tiếp tục, có lẽ đã không còn kịp bước ra nữa.

    – “Thôi con nói vậy mẹ không biết nói gì thêm, hạt giống lựa xong rồi đó, mẹ về đi tắm đây, ăn xong rửa chén mang qua nhà dùm mẹ”

    Ngoài vườn những chú chim đã bắt đầu quay về sau một ngày lang bạt kiếm ăn, một ngày bình thường của chúng, nhưng những gì chúng đã trải qua hôm nay chỉ chúng mới biết, bí mật nhỏ bé mới đặc biệt làm sao. Có lẽ hôm nay, chúng đã bay qua cánh đồng lúa vàng ươm vào vụ gặt, thấy người nông dân chạy chiếc xe cũ màu đỏ đang trở về nhà sau một ngày bình thường. Trên đường về, người ấy nở một nụ cười khi thấy những chú chim từ phương xa đang nhặt nhạnh những hạt lúa sót lại trên đồng, điều đó mới đặc biệt làm sao.

  • Men theo những con đường

    Men theo những con đường quanh rừng già, hắn cùng em mình dạo bước, trong hắn cứ vang lên cái tên khu rừng. Cái gì đó ngộ lắm, không lẽ người Tây Ninh xưa họ gọi nhau lạ vậy, hắn cứ nghĩ là cái tên của Miên, hay do người Pháp làm mình mất gốc từ hầu xưa. Mà thôi, hôm nay hắn đi bắt vẹm mà, kệ cái tên đi vậy.

    – “Làm sao em nhớ đường trong rừng ku”- Hắn không sợ bị lạc nhưng hỏi vì thấy sải chân đầy tự tin của người em, nó cũng làm hắn tin theo là mình đang đi đúng hướng. Có lẽ cảm giác này cũng giống trong nhà thờ hay chùa chiền, người đứng trên truyền cái sự tin vững chãi xuống cho đám đông đang buồn chán, mọi thứ thật dễ để tin. Hắn có buồn chán không, trong lúc đó hình như là không.

    – “Em nhớ các mốc gần cuối thôi anh, rồi tới đâu mở đường tới đó.” – Người em nói trong khi phác đám cây trước mặt, như chặt sạch những lời triết gia nói, chặt sạch để mở đường tiến về hang Vẹm. Có những kẻ đang viết sách mà không hay, có những vần thơ đi trên con dao phay chả ai nhìn thấy, có những con đường trước đây chưa có.

    Hắn cứ đi theo người em, như đi theo người thầy năm cũ, chẳng một lời nào để hỏi. Trong lúc di chuyển, chữ Đấng hiện lên trong hắn, “em mình giờ khác gì Đấng tối cao, mình đặt cả mạng sống vào những bước chân của nó”. Hắn lại nghĩ tới những người trò xưa, khi họ ngồi đó dưới cây Bồ Đề hay dưới những cây cột Hy Lạp, nghe thầy mình kể chuyện, chắc cũng như hắn đang đi theo em mình. Không hoài nghi, tôn kính, và vọng trọng. Thứ mà trong thời nay thay bằng hai chữ bình đẳng. Người thầy và đứa trò đã chết cùng một khắc.

    – “Đó anh, thấy cái ngọn đó là sắp có Vẹm ăn rồi” – Nó chỉ tay lên cây Dã Tỵ đằng xa, nó còn không biết tên cây đó là gì, thật thú vị làm sao. Cái danh vốn dĩ là hão.

    Rảo bước 15 phút thì tới gốc Dã Tị kia, em nó bắt đầu dựng cái lán nhỏ, hắn thì đi vòng quanh như một thói quen tò mò. Hắn bắt chước em hắn, người thầy đi rừng, hong khô quần áo, bày biện đồ đạc cho giống cái nhà của một con người bình thường. Có bếp, có giường, có chỗ nhìn ra suối. Suối là nơi có Vẹm.

    – “Để em đi bắt Vẹm, anh làm đồ nêm đi” – Thầy nói thì trò làm theo, hắn luôn thoải mái làm theo những người thầy. Mình không biết mình mới đi học, kẻ nghĩ mình biết rồi thì nên ở nhà và chết cùng với cái biết, hay đúng ra là cái hắn nghĩ là biết.

    Hắn đốt đống lửa nhỏ, pha một ít hỗn hợp hành mật đậu để rưới lên Vẹm, khi xong rồi thì người em cũng đem 30 con Vẹm lên.

    – “Lúc hạn nó lùi mình xuống, mưa xuống là trồi lên, lúc này ăn ngọt lắm anh” – Nó túm đám Vẹm trong áo thun rồi đem lên. “Tụi mình đều là Vẹm, anh trong mùa khô còn mày mới vào đầu mưa”, bất giác hắn thốt lên câu đó. Ngoài kia, nơi con người sống, có những con Vẹm Mưa luôn đi khuyên những con Vẹm Khô gồng mình lên thoát khỏi nghịch cảnh, mà quên rằng chúng cũng đã từng đi qua mùa khô. Rồi khi mưa xuống, với không một mục đích, chúng vươn mình trồi lên thành Vẹm Mưa. Chúng nghĩ mình bất bại, đấy là lúc chúng ngon lành nhất, trong khoảnh khắc quá khứ vùi lấp bị cuốn phăng đi. “Mưa rồi cũng sẽ tới, lúc đó em lại vào Hạ chứ khác gì nhau” – Người Thầy đi rừng thản nhiên trả lời như cơn gió nhẹ vén tan làn khói của bếp than bên cạnh.

    Hai con người đi rừng ngồi bên đống lửa, họ không nói thêm lời nào vì có lẽ mọi thứ cũng chẳng còn gì để nói. Họ thưởng thức vị ngọt ngon lành của con Vẹm Mưa, thứ nước của sự bật dậy hoan hỉ sau những ngày dài mòn mỏi cận kề sư kiệt quệ. Có lẽ, có những con Vẹm không đợi được cơn mưa, cũng có những kẻ vừa bật dậy lại bị tóm đem đi nướng. Sống và chết, lụi tàn và bật dậy, chúng đến từ đâu và đi về đâu? Như nắng chiều ngay lúc đó, những người bạn cũ có đang thưởng thức sự rực rỡ đó cùng nhau. 

    – “Em có bao giờ bị lạc trong rừng chưa?” – Nằm ngả lưng trên cái láng cạnh đồng lửa nhỏ, xung quanh vẫn còn mùi món nướng thơm lừng hòa cùng cái mùi đặc trưng của đất sau cơn mưa. Những lời rỉ rả len lỏi trong từng phiến là, ngọn cỏ, có lẽ những sinh linh cũng đang chăm chú lắng nghe hai gã nói chuyện. “Những người năm cũ có nghe thấy ta không?” – Hắn chợt nghĩ vậy thôi.

    – “Có chứ anh, lâu lâu không đi cũng lạc” – Hóa ra người thầy cũng có thể lạc, nghề dạy dỗ có lẽ là nghề hắn thấy kì lạ nhất, dạy ai kia chứ? Khi đêm kéo rèm, những người làm nghề gõ đầu trẻ có tự hỏi “Mình có đang bị lạc?”. Phải chăng họ đã quên mất hay thậm chí không được nghe về những con đường xa xưa, những nơi dẫn đến ngõ cụt, những giới hạn đang tồn tại của tâm trí bất động.

    – “Người như em chắc lúc lạc làm gì sợ hả, gặp anh chắc đứng im chờ cứu”

    – “Ủa làm gì có, sợ thấy bà luôn chứ ở đó hổng sợ gì, nhưng phải ráng mà bước tiếp thôi anh” – Hóa ra người ta có thể đã nhầm lẫn về chuyện dẹp tan nỗi sợ để bước tiếp mà quên hỏi thêm rằng “Liệu có thể bước đi cùng nỗi sợ?”. Hồi trẻ hắn cũng theo phong trào đọc sách self-help, lúc đó hắn thấy có cái gì đó kỳ lắm, quá nhiều sự chắc chắn trong lời lẽ người thầy, “Liệu rằng họ đã thật sự vượt qua, và nó có quay lại trong một hình hài khác?”. Phiên bản trẻ ấy luôn cảm thấy hài hước, cười khúc khích khi thấy ai đó gật gù trước quyển sách trên tay, thầy dắt trò đi lạc.

    – “Thôi đi ngủ anh, để mai có sức đi tiếp” – Vừa dứt tiếng, khu rừng có một khoảng lặng nhỏ, hay chính họ đã lặng đi trong những suy tưởng, côn trùng sau một hồi chìm đắm trong tiếng rỉ rả cũng bắt đầu hòa ca, khúc hòa tấu không bao giờ lặp lại lần nữa.

    Những con đường thật kỳ lạ, hầu như nó không hề tồn tại nhưng vẫn ở đó. Những dấu tích, những vết hằn trên phiến đá của người xưa, họ cố tình hay vô ý để lại với mong người sau họ sẽ giữ vững niềm tin vào cái đẹp vĩnh hằng của dòng chảy duy nhất. Họ không hẳn tạo ra con đường để mong mỏi ai đó đi theo, nếu giả như họ cố tình để lại, thì đó cũng là lời kể khát vọng rực rỡ mà họ mong mỏi kẻ đi sau nhẹ bớt gánh nặng trên hành trình dài vô tận. Có những con đường của kẻ lạc lối, người sau đi theo liệu cũng mất phương hướng theo họ? Đi theo con đường kẻ rực rỡ có chắc ta không bị lạc lối?

    Ánh sáng đã len qua những màn sương của khu rừng như đánh thức kẻ đang ngủ say tỉnh dậy, họ dọn dẹp láng trại, dụi tắt đóm lửa để những tàn tích không làm hại khu rừng hào sảng, mọi thứ đã sẵn sàng cho hai con người men theo những con đường để về nhà lần thứ hai.

  • Lao động cho đến chết

    Đó là một ngày ngủ đông, người giữ vườn tự gọi như thế, khi mà con gấu không thể làm gì ngoài ngủ, còn người giữ vườn thì chỉ muốn im lặng. Gấu sau khoảng thời gian ăn no tích trữ năng lượng, còn với hắn là sau khi đã nói quá nhiều ở những ngày trước đó. Cứ mỗi khi hắn cố diễn đạt một điều gì đó sâu xa nhưng không bao giờ trọn vẹn, có thứ gì đó đặc quánh đen ngòm như bao phủ, chúng co giãn bất định chui tọt vào mồm khi định nói ra điều gì đó, nó dịch chuyển cả khi suy nghĩ vừa khởi lên một mầm mống của tội lỗi. Có những ngày ngủ động hắn chỉ ngồi đó bên cửa sổ cùng những bài hát xưa cũ, đóng cửa và tránh xa tất cả, chỉ để sự hỗn loạn đen ngòm này không làm ảnh hướng đến bất kỳ sinh thể nào ngoài cửa sổ. Nhưng giờ thì hắn đã không còn muốn dùng bất kỳ thứ gì để xóa tan đi thứ đặc quánh kia, hắn đã chấp nhận sự hỗn loạn này, mặc cho người thế gian ngược xuôi tìm kiếm trật tự hão huyền, ở lại cùng hỗn loạn có thể cũng là trật tự. 

    Ngày hôm đó là một ngày ngủ đông như thế.

    – “ Nhà mày càng ngày càng khó thấy, nãy tụi tao đi huốc qua luôn mới quay lại “- Hai gã trai thành thị lâu ngày không gặp, họ là bạn của người giữ vườn hồi còn ở Sài Gòn, nơi mà sự hỗn loạn còn chưa được nhận ra. Họ mang theo hai hộp đồ ăn sẵn mua ở đâu đó cùng một chai Chivas còn lại một ít. 

    Trong nhà tối om, chỉ còn lại màng sáng mỏng tản ra từ cây đèn sạc nhỏ trên bàn đọc sách, người giữ vườn nằm bất động trên võng, chỉ quay ra ngoài cửa rồi cười chào hai gã trai kia. Trong màn đêm đen ngòm của cả hai thứ bóng tối, không biết nụ cười ấy có làm ai nhẹ lòng không ? Nơi phương xa những người bạn có đang cười ?

    – “ Sao không mở đèn lên cho sáng mạy ? “ – Đây đã là lần thứ 1000 hoặc hơn người giữ vườn nghe câu nói ấy, đến giờ vẫn không hiểu nó có nghĩa gì, “ cho sáng “ thật sự là một cụm từ kỳ quái và vô nghĩa. “ Cho sáng “ để làm gì cơ chứ ? Họ sợ bóng tối chăng, hay họ muốn soi rọi cái tối tăm trong tinh thần bằng thứ ánh sáng vật lý?, hay họ chỉ đơn giản là quen với thứ ánh sáng dư thừa kia và chẳng bao giờ tìm lời giải tốt nhất cho câu hỏi về ánh sáng ? Họ còn chẳng thèm bận tâm mà rất nhanh tự tay bật cây đèn lên rồi lại tự phát ra một câu như lời khẳng định chắc nịch cho một thứ ngớ ngẩn “ Đấy thấy chưa, nhà cửa sáng sủa vậy mới được. “ Cũng chẳng rõ được là được cái gì ?!?!?!

    Bọn họ bắt đầu bày biện đồ ăn thức uống lên bàn cùng ba cái ly giấy, loại dùng để uống cafe trong các văn phòng, người làm vườn vẫn nằm ngước lên nhìn trần nhà và tự hỏi “ Người xưa đã phải can đảm đến mức nào mới xây được cái mái cao đến vậy “. Khi ngủ đông hắn như rơi vào miền hố đen sâu hút, tận hưởng một mình hương vị của thanh tẩy trong im lặng, cũng có lúc hắn ló cái đầu ra ngoài, nói đôi điều vị bị làm phiền đến mức không thể làm gì khác ngoài thò đầu ra nói vài điều điên rồ.

    Người bạn làm kỹ thuật điện và người còn lại là họa sĩ vẽ minh họa, nghe có vẻ hai ngành nghề khác nhau giữa khoa học và nghệ thuật, nhưng ai dám nói Da Vinci không phải nhà khoa học, và bất kỳ ai cũng sẽ bị điện giật chết nếu dám nói Tesla không phải một nghệ sĩ. Đó cũng là bối rối của người giữ vườn khi ai đó hỏi về nghề nghiệp, hắn thật sự không hiểu đâu là giới hạn và đâu là điểm phân biệt giữa các ngành nghề. “ Làm người “ đó là câu trả lời hiện giờ của hắn, sau bao năm bối rồi từ khi về giữ vườn. 

    Những câu hỏi bâng quơ, hời hợt và nhạt nhẽo luôn làm hắn khó chịu. “ Làm gì, có gia đình chưa, khỏe không “, hắn đã từng phải viết ra một danh sách các câu trả lời cho mấy câu hỏi kiểu vậy, để những ai muốn đóng vai người xã giao sẽ được rút ngắn vai diễn của mình, những hồn ma trong quá khứ luôn lặp lại điều được dạy, những cỗ máy sinh học tương lai thời hiện tại. Nếu hai người bạn kia mà cũng chuẩn bị mảnh giấy như hắn, có lẽ màn dạo đầu của bản giao hưởng trên bàn kia đã kết thúc sớm, để nó được chuyển sang những giai điệu say sưa trầm mặc mà chân thực hơn. Hai con người khác nhau, mà không họ giống nhau cái bụng, cái bụng của thời đại, thứ mà trong phim Wall-E rất nhiều, cái bụng của sự tập trung vào một thứ và đánh rơi toàn bộ cuộc đời vào trong chính cái bụng ấy, họ đã im ắng sau khúc dạo đầu, họ uống vài ba ly rượu. Người giữ vườn vẫn nằm đó, chờ đợi khoảnh khắc để thò đầu ra khỏi hố đen của mình. 

    – “ Nuôi con khó quá tụi mày, chả biết phải dạy nó thế nào, thằng con tao 2 tuổi mà nhiều khi nó hỏi tao chẳng biết đằng nào mà lần. “ – Điệp khúc đã được xướng lên, những sự thực đẹp đẽ bắt đầu hòa vào làn khói thuốc, anh bạn làm kỹ thuật là người chơi những nốt nhạc đầu tiên ấy.

    – “ Tao thấy con nít hay bắt chước cha mẹ, như tao lớn lên ở nhà ai cũng vẽ rồi tự nhiên nó đi vào mình hồi nào không hay. Ý tao là nó sẽ bắt chước mày, nên mày dạy nó như tự dạy mày chắc là cách duy nhất rồi “ – Những nốt nhạc tiếp theo được sinh ra vô cùng tự nhiên trên bản phổ tinh khôi do anh bạn làm nghệ thuật kia tiếp nốt. 

    Những cơn gió nhẹ thổi qua khu vườn, luồn qua khe cửa, nhè nhẹ làm làn khói thuốc như muốn nhảy múa cùng suy tư của những tâm hồn tạm cởi mở. Đón chút gió ngày hè, những cánh cửa lẽ chừng không tồn tại, ai đã dựng chúng lên để rồi lại phải mở tạm, sao phải ngăn rồi lại đón trong phút chốc, như hai đứa trẻ chơi trò xây lâu đài trên biển, đứa xây đứa lại phá vỡ.  

    – “ Mày nói thì hay lắm, chưa có bồ nữa mà bày đặt. Giờ tao hỏi mày chứ nội cái chuyện nó đòi mua quà hay đồ chơi thôi là đã nhức cái đầu rồi ở đó. Như bữa nó đòi uống lon Pepsi, mẹ nó kêu “ dạ đi mẹ mới cho uống “, xong cái nó dạ gật đầu lia lịa, cả nhà cười ầm lên. Mấy bữa sau tao đang ngồi làm việc, nó chạy lại giật cây viết và tờ giấy tao đang làm, lúc đó tao nổi điên lên quay ra định chửi thì nó lại gật đầu dạ dạ định xin cái khác. Cái đó có phải lễ phép gì ? nói chung tao chưa biết làm sao .” – Sau một hồi hơi gắt gỏng như một nhà khoa học bị đụng chạm chuyện môn, anh bạn làm bên kỹ thuật lại chùng xuống, có cái gì đó thật sự lo lắm trên ánh mắt, không hẳn là buồn mà thứ gì đó khiến anh hoang mang pha chút hoài nghi.

    – “ Thì đúng là tao chưa biết gì về nuôi dạy con, nhưng tao thấy tao vẽ 1 bức tranh cũng có khác gì đứa con nít, tao cũng đang lấn cấn cái vụ mình vẽ vì muốn thứ gì đó, nói thẳng ra là tiền và danh đi cho dễ, nên nhịp điệu bàn tay tao khi vẽ nó không còn mượt như hồi trẻ nữa. Chưa kể tao nhìn lại mấy bức gần đây thấy cái gì nó cứ na ná giống nhau. Như kiểu tao cũng dạ dạ gật đầu cho qua để nhận quà giống con mày. Tao cũng lấn cấn lắm chứ có phải mình mày đâu “ 

    Một không khi tĩnh mịch lại bao trùm lấy căn nhà, khi sự thật được phơi bày chỉ còn lại sự rụt rè của những tâm hồn phiền muộn không lối thoát. Sự dày vò giữa được và mất, đúng và sai, trong sáng đi cùng những toan tính. Họ không tìm ra cách để dung hòa chúng, để hai mặt đồng xu sống cùng với nhau, để hai lại trở về một. Trong phút chốc có lẽ họ tìm thấy sự đồng cảm, “ ừ hóa ra không phải mình tao, mày cũng vậy “, sự đồng cảm giết chết sinh mệnh của họ. “ Thôi thì ai cũng vậy “, họ tự nhủ với mình và coi nhau là bạn đồng môn, môn học của sự bỏ cuộc. Chẳng còn mấy ai chịu cố thêm một chút nữa. 

    – “ Tự dưng tao nghĩ tao nên dừng vẽ một thời gian, chứ kiểu này tao thành con Vẹt vẽ mất, kiểu để xả bỏ đi những thứ đang kẹt lại, chả biết dừng đến bao giờ, không chừng bỏ nghề luôn chứ vẽ kiểu này hại mình hại người quá “ – Sau một chốc trầm tư, bản nhạc quay lại với những nốt băn khoăn lưỡng lự, không biết đi về đâu.

    – “ Mày có nghĩ hồi nhỏ mày cũ dạ dạ gật đầu như con tao được dạy bây giờ nên dần thành ra một nền tảng gì đó ở sâu bên trong, đến giờ phát hiện thì nó đã quá vững chắc, khó mà quay đầu không? Đó là thứ tao thật sự lo ngại, tao không muốn bọn trẻ sẽ như tụi mình “

    – “ Có thể lắm chứ hả? Mày có thử đọc mấy cuốn sách về dạy con chưa, hỏi thằng này chắc nó biết nè giới thiệu cho “ – Gã theo nghiệp vẽ vừa nói vừa chỉ vào người giữ vườn, hắn vẫn nhìn lên trần nhà, gã nói cứ như hắn là cái thư viện vậy. Từ khi về ở vườn, hắn đã chẳng còn muốn đọc sách, mớ sách còn ở đây là vì chưa biết phải làm thế nào, “ Thôi thì coi tụi nó như người lính tinh thần, nhắc mình mỗi khi lạc lối “, hắn nghĩ như vậy cho đỡ bận lòng tìm cách giải quyết. 

    – “ Sao không mạy, đọc khi vợ tao còn mang thai kìa, nhưng tao cảm giác họ luôn muốn tạo ra một cỗ máy hoàn hảo hơn một con người, nhưng đó cũng là mâu thuẫn trong tao chưa giải tan được, tao vừa nghĩ con người phải có thiếu sót để coi như còn động lực sống, nhưng sâu bên trong tao vẫn muốn con mình hoàn hảo”

    – “ Cũng không khác gì nếu tao vẽ một bức đột phá thì chắc chắn sẽ chẳng có xu nào khi tao còn thở cả, như Van Gogh vậy. Có khi mâu thuẫn này nó đi vào ADN luôn, có khi phải chấp nhận thôi “

    – “ Không có gì để bàn thêm cả, chỉ có lao động cho đến chết “ – Người giữ vườn thều thào khi đang đung đưa trên võng. Nói dứt câu, hắn bật dậy đi vào bếp lấy thêm một cái ly gốm, rồi tự uống một hơi 3 ly liền. “ Tụi mày cứ nói tiếp đi, chiều giờ tao chưa ăn nên đói quá “, hắn nói sau ly thứ 3.

    Cả ba người sau đó chẳng nói thêm được lời nào, khi kêu nói thì chẳng ai mở lời, lúc không mời thì lại tới, con người luôn sống trong cái thế lưỡng nan kỳ lạ ấy. Hầu hết chúng ta đều bị nó vật ngã và thì thầm vào tai “ đủ rồi không cần cố thêm nữa “, vậy là chúng ta sống luôn với con quỷ phân bua tách biệt và vụn vỡ ấy. Càng ngày nó càng lớn dần lên, trở nên mạnh đến mức chiếm trọn cách ta sống, đáng buồn hơn là chúng bám theo từ thế hệ này sang thế hệ khác. Một tương lai ảm đạm nếu chúng ta vẫn còn làm bạn với tên quỷ ấy.

    Cuộc nhậu đã tàn, ba người bạn cũ cũng đã ngà ngà say dù chẳng uống nhiều như mọi khi, có vẻ cái gì đó đã làm họ say chứ chẳng phải rượu. Trước lúc mở cửa cho hai người bạn ra về, người giữ vườn nói vài lời tạm biệt.

    – “ Đó là câu ông cậu tao nói với một đứa con ổng, khi nó than phiền về chuyện sao nó cứ phải làm việc mãi, tìm đủ cách mà vẫn không giàu nổi ”

    – “ Câu gì mày, chỉ lao động đến chết ấy hả “

    – “ Ừ, Chỉ có lao động cho đến chết “

  • Không viết là sẽ chết

    Người giữ vườn bắt đầu viết lại từ khi nào, hắn cũng không còn rõ nữa, có lẽ là khi cây me sau nhà cao vượt quá đầu của bụi củ mì gần đó, khi mà hắn vẫn còn bị hành hạ thể xác sau những năm bay nhảy chốn phố thị. Viết lách với hắn giờ đây mơ hồ như ngày mai của đời người vậy, chỉ là những dòng lưu lại để nhớ ra là mình đã từng như thế. Hắn viết khi trời nắng vì chẳng còn gì có thể làm, hắn viết vào đêm khuya vì chẳng còn gì để nghe và hắn viết khi những dòng sông ngừng chảy. 

    – “Anh đang gõ gì vậy? Chat hả?” – Một đứa nhóc năm nay lớp 9 đi vào từ cửa sau, chỗ thông qua nhà ba mẹ người giữ vườn, do là cuối cấp nên một khoảng thời gian không thấy nó qua chơi. Những ngày đầu người giữ vườn mới về, cậu nhóc hay phụ dọn dẹp và lau bụi cho sách cùng anh mình.

    – “Nay không đi học hay sao đi qua đây? – Người giữ vườn không trả lời câu hỏi, hắn chưa sẵn sàng cho mọi người đi vào những suy tư của mình. Ngoài ra hắn ngày càng dè dặt khi cho ai đó đọc hay nghe điều gì đó, hắn đã thấy những con quỷ hiện hình sau khi đọc Kinh Thánh.

    – “Dạ không, nay thầy bận nên không học thêm, với em cần hỏi anh vài thứ”

    – “Hỏi gì, nghe nói mày có bồ, tao không làm quân sư được đâu”

    – “Đâu có, mà công nhận mọi người nhiều chuyện ghê. Em đang bức rức chuyện học môn Văn thôi, thậm chí là em đang bực mình luôn nè.” – Thằng nhỏ vừa nói vừa đi quanh cái bàn giữa trong nhà, nhìn nó như thể một hành tinh đang bay lạc sang hệ thiên hà nào đó và đang tìm đường về lại vị trí của mình trong vũ trụ đầy hỗn loạn.

    – “Hỏi gì, nói trước hồi nhỏ anh học dốt Văn lắm nha”

    – “Giờ em nhìn vô lớp em chả biết ai dốt hơn ai. Em thấy mấy môn như Toán, Lý, Hóa thì coi như có giới hạn thời gian thi nghe có lý, chứ như Văn mà kêu viết trong 45-90 phút nghe nó cứ thế nào ấy. Ý em là ví dụ kêu mình viết nêu lên quan điểm cá nhân về một chủ đề nào đó đi, ít ra mình phải có trải nghiệm hay ít ra đọc nhiều góc cạnh về nó thì mới có ý kiến này nọ đc, chứ không như đưa cho tấm hình núi Bà Đen kêu miêu tả vẻ đẹp của nó, làm sao mà tả!?”

    – “Chứ mấy đứa bạn mày nó viết được không, có hỏi nó thử chưa?”

    – “Hỏi gì tụi nó chỉ quan tâm điểm thôi, đọc bài mẫu hoặc được mớm đề, còn không thì toàn mấy lập luận phiến diện một chiều nghe nó như biết tuốt vậy, chán lắm”

    – “Chứ mày không quan tâm điểm hả, mày không nghĩ mày biết tuốt sao dám nói tụi nó chán”

    – “Uh thì em cũng muốn điểm cao nhưng em thấy quan trọng nhất vẫn là tri thức do mình biết và phải khách quan. Thật ra em nghĩ môn Văn nên cho về nhà viết, ít cũng nột tuần mười bữa”

    – “Mày cũng góp ý cho giáo viên chưa?”

    – “Góp gì anh, em con nít mà có thay đổi gì được”

    – “Không dám thì chấp nhận đi, viết đủ điểm thôi, còn mày muốn tri thức thì tự học, tức là tự viết cho mình biết thêm. Làm hai bài thôi có sao đâu, vừa đủ điểm vừa biết thêm, kiểu gì mày cũng đâu thể dưới 5 mà lo làm gì . Còn muốn thay đổi thì phải có năng lực và dũng cảm. Không thì tìm cách khác chứ than ai”

    Thằng học trò vẫn còn đó bao nhiêu dao động, nó không đi quanh cái bàn trong nhà nữa, mà ngồi xuống ghế rót ly nước rồi có vẻ trầm tư nhịp nhịp ngón tay trên bàn, như đang suy tính gì đó. Trong khi đứa em đang chìm vào những suy nghĩ học trò, người giữ vườn cũng trôi dạt về miền quá khứ năm nào, cơn gió trong vườn thổi vào làm hắn nhớ những ngày đi học gió Bấc buổi sáng. Những ngày làm học trò hắn cũng bị coi là dốt Văn, chả bao giờ viết nổi một đôi giấy, có khi hắn tốn cả 15 phút cố gắng dựng lại gương mặt nhân vật nào đó trong đầu thì thời gian đâu mà viết. Nhưng đến bây giờ, người giữ vườn vẫn còn nhớ những xúc động của mình, hắn không kìm được nước mắt khi đọc “Chiếc lá cuối cùng” của O.Henry. Có lẽ từ lúc đó, hắn lờ mờ nhận ra có những thứ không thể khác đi được, sẽ chả có phép màu của hy vọng, chỉ có lòng tốt và trí tuệ mới tiếp diễn vẻ đẹp của sự sống. Lúc hắn làm bài văn về tác phẩm ấy, người giữ vườn không làm kịp thời gian vì bận vẽ cái khung cảnh ấy, vẽ chiếc lá trên khung cửa như dành cho chính mình. Hắn đã làm bạn với văn chương như thế, bỏ rơi bài vở như một cách tôn vinh nét đẹp của tâm hồn người viết, để mỗi tối hắn lại khắc lên giấy đôi dòng thơ bập bẹ như dấu đi những nỗi niềm gửi về tương lai. “Chẳng biết chiếc lá ấy nói gì khi gặp lại mình hôm nay” – hắn thầm nghĩ.

    – “Anh nghĩ như thế nào về ý của tác giả trong một bài thơ, đôi lúc em đọc thấy tác giả chả có ý gì mà chỉ kể lại câu chuyện. Ngoài ra phân tích từng câu chữ nhiều khi em thấy sai sai sao ấy, kiểu chơi lego mà có cảm giác bị mất đi vài mảnh quan trọng hoặc tệ hơn là hình gốc” – Cậu học trò có vẻ đã hiểu ra, nó không còn nói chủ kiến của nó về bài vở ở trường mà chỉ là những băn khoăn khi nó đọc thơ.

    – “Anh cũng không rõ nữa, có người viết nhờ tưởng tượng, có người viết dựa vào cảm xúc suy tư, cũng có kẻ lại chỉ kể chuyện. Nhưng có khi nào em đọc thơ mà nó làm em dao động không, cơ thể ấy?”

    – “Có anh, đoạn con hổ bị cầm tù trong bài “Nhớ rừng” của Thế Lữ, đầu em nó cứ vo ve kiểu muốn cứu con hổ luôn ấy”

    – “Anh nghĩ chắc để hiểu ý của ai đó không chỉ riêng nhà thơ, mình có thể xem đó như một cách để tạm gọi là thấy được ý tứ của họ không?”

    – “Anh có viết thơ không? Anh dùng gì để viết?”

    – “Cũng có, anh viết bằng lỗ tai”

    Khi lớn hơn một vài năm, lúc là sinh viên của một trường kỹ thuật, người giữ vườn đã có những khoảng thời gian vui đùa cùng những con chữ. Hắn viết rồi dựng kịch câm, làm kịch bản và cốt truyện cho game, rồi lâu lâu lại vẽ ra những bài thơ về những chuyến hành trình thời tuổi trẻ. Cũng đã có giai đoạn hắn định bỏ tất cả việc học rồi tập trung viết, nhưng khi sắp hoàn thành quyển tiểu thuyết đầu tiên, hắn nhận ra mình viết mà còn thèm khát sự thành công do con chữ mang lại. Thế là kể từ giây phút ấy, hắn dừng viết và tự đưa ra thời điểm quay lại là khi không còn xu nào trong túi hoặc không còn lo về chuyện cơm ăn hằng ngày. Hắn chỉ viết khi cục súc hoặc thanh thản nhất. Giờ đây, khi ngồi ở ngôi nhà trong khu vườn nhỏ, hắn chẳng còn quan tâm chuyện đó nữa, hắn cứ thể mà viết, khi những dòng chữ tuôn ra là lúc hắn thấy mình được sống thật sự trọn vẹn, không cục súc cũng chẳng thanh thản. Người giữ vườn coi mình là thực thể gián tiếp, như kẻ truyền tin, như vị thần Hermes. Khi những suy tư hắn thu nhặt trong khoảng đời nhỏ bé mà rộng lớn, hắn giữ lại đó như vật kỷ niệm cho sự tồn tại của bản thân. Để rồi những rung lắc hắn tiếp nhận thông qua đời sống làm rơi những chiếc bình cổ, những mảnh vụn ấy chảy qua ngón tay lọt vào những trang giấy trắng, như kể lại quãng đường dài vô định đi từ nơi sâu cùng vụn vỡ nhất để đến được những khát khao được sưởi ấm thế gian và chính hắn. Những dòng tự sự vô bờ bến này có lẽ được nhét vào cái chai rồi thả ra đai dương suy tưởng bao la, để ngày nào đó có kẻ nhặt được, kẻ đó sẽ làm gì với nó? Thật kỳ vĩ làm sao khi nghĩ về cuộc hành trình ấy của cái chai, của nhân loại và của bản thân hắn.

    – “Là sao em chưa hiểu!?” – Cậu học trò nhíu mày tỏ vẻ tò mò. 

    – “Anh nghe cái nhịp hay cái giai điệu trong đầu, rồi cứ thế để chữ nó trào ra, tất nhiên trước đó anh phải nghe ra được những nốt cao nốt trầm cốt lõi của giai điệu đó rồi cứ thể để từ ngữ trôi theo đó”

    – “Ma mị quá em thấy chưa nắm bắt được, hôm nào anh cho em đọc với nha”

    – “Đại loại khi em đọc sách, có những đoạn em cảm thấy nó kỳ kỳ, lấn cấn, em muốn chỉnh sửa nó không, về mặt từ ngữ ấy?”

    – “À có anh, vậy ra cái đó là nhịp mà anh nói hả?”

    – “Đúng rồi, em thử nghe cái giai điệu đó của ngôn ngữ đi, độ nhạy xúc cảm và tri thức của em sẽ có những biến chuyển, anh không nói tốt lên nha, mà là khác đi thôi”

    – “Giờ em để ý bắt đầu tay em nó nhịp nhịp theo tiếng rao của bà bán xôi luôn nè. Thôi em về nha, trễ không nấu cơm má bả chửi cho banh nóc”

    Cậu em ra về trả lại không gian yên tĩnh sâu thẳm, chỉ còn lại tiếng thở nặng của gã hàng xóm đang bị lao, gã chửi cái cây tạo ra bóng mát của khu vườn hắt qua nhà để rồi tối chui tọt vào máy lạnh và than trời trách đất vì căn bệnh hô hấp. 

    Kể cũng lạ khi con người ngày càng xa rời với cái nhìn trực diện mà đi theo những cong queo cũng chữ nghĩa do một ai đó tạo ra. Dù cho con người có đấu tranh dữ dội và vô ích đến bao lâu thì tán cây vẫn ở đó, vô tư dang rộng bàn tay che chở cho những kẻ lầm lỗi. Người giữ vườn ra nhặt trái Khế vừa rụng, hắn bóp nát để nước chảy ra rồi chà lên mặt, một cảm giác xác khuẩn thật thoải mái cho một ngày hè khô bức. Hắn quay vào nhà và viết tiếp câu chuyện còn dang dở và có thể sẽ là mãi mãi dở dang.

    – “Hóa ra anh đang viết truyện” – Thằng nhỏ lúc này chưa về, nó lén lút đứng im lặng ngoài vườn một hồi lâu, rồi rón rén đi vào đứng sau lưng người giữ vườn, nó cũng đã đọc được một ít rồi.

    – “Không viết là anh sẽ chết”

    – “Thôi vậy viết tiếp đi, để mắc công tội lên đầu em” – Thằng nhỏ vừa cười ha hả vừa xách dép lên chạy, nó cũng không quên chỉa luôn hộp Chà Là sấy khô trên bàn đọc sách

    Thật ra chẳng ai phải chết cả, chính xác thì không phải bây giờ. Từ lâu hắn đã nhận ra mình quên sạch những gì muốn viết, cứ thế mà viết thôi. Kể từ khi viết trở lại, hắn cảm thấy nhịp sống, nhịp viết và nhịp thở đã dần tiến về phía nhau, không còn sự lệch pha như trong vật lý nữa. Hắn như cô gái bị nguyền rủa trong câu chuyện hễ nói điều gì là cóc chui ra từ trong miệng, còn hắn thì ngày qua ngày thở ra từng con chữ. Hắn không biết nó đến từ đâu, không quan tâm nó sẽ như thế nào và tự tại với cái kết vô chừng của nó, như dòng chảy sự kiện của một con người trên cõi đời đẹp đẽ này.

  • Kẻ canh hang Đạt Ma

    Cũng đã nhiều năm rồi người giữ vườn không nghe thấy tiếng nhạc dạo đầu của phim Tây Du Ký 1986. Khi nhỏ đó như tiếng chuông báo thức cho mọi năng lượng cơ thể của một đứa nhỏ, chạy ào đến chiếc Tivi để được xem Tôn Ngộ Không đánh yêu quái, ngày đó trẻ con không có quá nhiều lựa chọn như bây giờ.  

    Hồi cấp một khi mới chuyển về nhà mới nên chưa có Tivi, hắn và chị mình vác nhau đi xem “chùa” ở mấy nhà giàu gần đó, hồi đó vui lắm, cả đám người lớn con nít chu lại cái tivi Analog rồi hò hét bàn tán, có khi như người ta đi xem bóng đá, Ngộ Không chả biết đang làm gì nhưng thấy toàn lũ nhỏ múa gậy. Như người ta đi nhậu không phải vì rượu, mà vì bầu không khí ở đó lấp đầy khoảng trống và sự xơ xác trong tâm hồn họ. Người giữ vườn ngày đó rất ghét xem cảnh Đường Tăng đuổi anh Khỉ trong tập đánh Bạch Cốt Tinh, càng lớn hắn càng khóc nhiều hơn khi xem cảnh đó. Hắn cảm thấy phẫn nộ vì sự ngu xuẩn của người thầy, cảm giác như chính hắn là kẻ bị phản bội chứ không phải Tôn Ngộ Không, tất cả những điều hắn làm đều bị hiểu sai và đạp đổ một cách tàn nhẫn.

    Nhưng giờ đây khi tựa vai vào cây cột trước nhà, nghe những giai điệu xưa vọng lại từ phía xa, người giữ vườn càng ngày càng nhận ra tại sao nó lại nằm trong “Tứ đại danh tác”, còn sự kiện năm xưa làm một đứa nhỏ giận dỗi là một bài học lớn lao đến nhường nào. Nếu lúc đó Tam Tạng không bị những ý niệm về lòng tốt chi phối, nếu lúc ấy Ngộ Không kiểm soát được sự ngông cuồng và nếu những người còn lại sáng tỏ hơn như thế, thì sự chia rẽ ấy đã không xảy ra. Nhưng với tất cả cái nếu ấy mà xảy ra, họ đã không phải cất công khổ sở sang tận phía Tây xa xôi bằng đôi chân phàm tục để được nhận lấy lời dạy cổ xưa từ suối nguồn sự sống, họ cũng chỉ là những con người thiếu sót khao khát được lấp đầy sinh mệnh. Kể cho đó có là Kim Thiền Tử với 9 kiếp tu hành vẫn còn là chưa đủ, một đời hành thiên tu đạo của một con người há nào đâu dễ dàng, kẻ đại náo điện trời như Ngộ Không còn phải chịu khuất phục.  

    Giờ đây, con người tưởng hồ như chỉ ngồi xuống hít thở, nỗ lực dập tắt dòng suy nghĩ dục vọng trong giây lát là có thể nối gót những bậc tiền nhân đại trí. Họ, những con người xa xưa, có người đã tự cắt đi đôi chân, có vị thì từ bỏ những an phận, còn đó những câu chuyện bị đồng môn truy sát vì tấm áo truyền thừa của sư phụ. Họ đã trải qua muôn ngàn kiếp nạn như thầy trò Đường Tăng nhưng không khuất phục, họ lao vào những nhọc nhằn kỳ vĩ nhất mà không hề nao núng, họ gieo mình xuống vực sâu ôm trọn lấy đọa đày. Mọi chuyện không dễ dàng gì trên con đường tìm kiếm sự thật linh thiêng, vậy mà con người thời đại này đã đặt trạm bán vé trên nó, mạnh ai nấy thu tiền, mạnh ai nấy mua vé. 

    – “Khu vườn ngày càng có sức sống” – Ngồi cạnh người giữ vườn lúc ấy và cùng nghe giai điệu của Tây Du Ký là một người bạn thuở ngông nghênh, gã về để tìm một gốc cây phù hợp cho công trình đang xây. Một người đứng tựa vai vào cột nhà nhìn ra vườn, kẻ còn lại thì ngồi trên bậc thềm chụm hai đầu gối nhìn vào trong nhà, như thể hai con người sẵn sàng rời đi và không bao giờ gặp lại.

    Gã bạn ấy, một kẻ lang thang bất định, đã từ lâu người giữ vườn đã không còn ý định gặp gã. Hai con người ấy không ghét nhau, nhưng họ như có những quy ước không văn tự, họ chẳng bao giờ gặp lại nhau nữa. Tâm hồn họ như cơn gió và dòng suối, họ chỉ đi về phía trước mà không một chút mưu cầu, họ cứ thế mà trôi dạt bay lượn. Họ chỉ gặp nhau khi thật sự cần đến người còn lại, hoặc họ tình cờ trên con suối hay dòng gió thổi, họ niềm nở cắt ngang nhau và chào hỏi, rỉ rả cho nhau những câu chuyện trên chuyến hành trình trong giây lát, rồi tiếp tục chuyến đi lãng đãng không hồi kết.

    – “Chỉ có mày dùng từ sức sống, người đến đây cứ khen hoặc phàn nàn, đẹp mát tự nhiên, lùm xùm dơ bẩn âm u. Người khen thì do quý mến tao trước đó, kẻ chê thì không chịu nổi sự khác thường, nhưng họ giống nhau là chẳng bao giờ thèm hỏi gì cả.”

    – “Uh, là vậy mà. Con người thích chơi trò sấp ngửa thay vì chỉ cần để yên đồng xu trên tay.”

    – “Tính ra về đây không sợ muỗi hay rắn, mà cái miệng con người nó vo ve hơn muỗi và độc hại hơn nọc rắn. Có lúc tao mất kiểm soát, đóng cửa lại uống rượu, dạo này thì tạm thời đi qua được, nhưng không biết giữ được bao lâu.”

    – “Không quay lại được nữa đâu, có muốn cũng không được.”

    – “ Mọi khi tao đứng trong vườn vào một đêm gió to, có cái cảm giác gì đó yên tĩnh lắm, thứ mà khu vườn mang đến rất rõ nét”

    – “Đạt Ma ngồi trong hang đó, vòm lá bao quanh là hang, sức sống của cây lá là Đạt Ma”

    – “Tao chỉ là kẻ canh hang Đạt Ma” – Người giữ vườn kết thúc cuộc trò chuyện với một sự trầm tư sâu thẳm của một người biết mình còn một chặng đường dài phía trước.

    Người giữ vườn vẫn đứng đó, dẫu cho người bạn đã đứng dậy ra về, gã bạn cũng không chào hỏi gì mà cứ thế rời đi. Chiều hôm ấy âm u đến lạ thường, hơi lạnh từ đâu luồn lách qua những khoảng trống của khu vườn, bầu không khí trở nên như trong một hang động cổ xưa, bóng dáng người thầy năm nào lẫn vào trong những góc khuất chiếu rọi một cách im lặng thứ ánh sáng của mênh mông. Người giữ vườn vẫn làm công việc của mình, phận sự của một kẻ canh hang Đạt Ma.

  • Họ bảo tôi đốt sách

    Người giữ vườn ngồi trước những quyển sách của mình, hắn nhớ lại cách mà chúng đến và làm bạn, từng quyển một. Vài năm về trước, khi quyết định từ bỏ Sài Gòn, lúc ấy còn chưa có phong trào bỏ phố hay trồng rau nuôi gà, rời xa cái chốn đầu độc tâm hồn và bồn chồn mỗi tối ấy. Đơn giản hắn không còn nơi để đi. Hắn chỉ định ở lại đây tạm một ít năm, rồi sẽ lại rời đi, ai ngờ “một ít” nó lại lâu đến vậy, vẫn còn chưa hết. 

    Ngày đó thứ duy nhất giá trị, theo nghĩa tiền bạc, người giữ vườn mang về là sách và tất nhiên hẻ ATM còn một ít tiền. Lúc đó hắn chẳng biết làm gì, tiện thể có sách thì mở luôn thư viện để ai có đọc thị mượn. Lúc ấy hắn mang về hơn 1000 quyển, giờ thì còn lại đâu đó một nửa. Cứ mỗi khi quét bụi và sắp xếp lại, số lượng sách lại giảm dần đi, chủ yếu vì hắn không muốn thấy chúng nữa, như những người bạn cũ lâu ngày gặp lại và rồi chẳng còn muốn gặp thêm lần nào nữa. “Họ nên ra khỏi cuộc đời mình”, hắn nghĩ vậy. 

    Dần dần, thư viện mang đến cho hắn nỗi lo nhiều hơn là niềm vui của sự chia sẽ, lo cho sách lẫn người. Có những quyển sách làm hại con người và có những kẻ phá nát tri thức bằng những đánh dấu gạch chân. Cũng có những người đánh giá không đúng bản thân, tiếp thu những thứ quá tầm của họ, như chiếc máy cày mà phải chở 100 tấn mía vậy, càng cố càng mang họa vào thân. 

    Có những ngày hắn để ai đó mượn một quyển sách mà đêm về hắn không sao chợp mắt được. May sao, cuộc gặp ấy đến như cái gõ cửa giúp hắn quyết định đóng thư viện, đó là một ngày đông trò chuyện cùng một người em quê Đà Lạt về ghé thăm.

    – “Cảm ơn anh đã tặng quyển sách của JK hồi năm trước, em có giới thiệu vài người bạn, hiện tụi em lâu lâu vẫn hay ngồi bàn về chủ đề ấy” – người em Đà Lạt năm đó cầm trong tay ly trà hoa Cúc, ánh mắt lúc ấy mới mãn nguyện và đầy hưng cảm làm sao, đó là ánh mắt đáng lo ngại.

    – “Bàn chuyện gì em?” – Người giữ vườn hỏi lại với sự ái ngại, hắn sợ những dự đoán về sai lầm không thể khác sẽ xảy ra.

    – “Bàn nhiều vấn đề lắm anh, một số người đang hoài nghi về những mối quan hệ thân tình, một số lại ngờ vực và truy vấn tri thức khoa học của chính họ, nhưng em thấy sự lật lại này tốt cho họ”

    – “Em và họ đọc được bao nhiêu quyển của JK rồi? Có xem thảo luận của ông với các nhà khoa học chưa?”

    – “Em đọc hết sách được dịch và xuất bản của JK ở Việt Nam anh, em ít có coi dialoge lắm”

    – “Có những sai lầm nghiêm trọng với những người có xem qua JK, ông từng trả lời trong một hội thoại với một nhà vật lý rằng tri thức khoa học là thứ cần thiết để tiếp cận những chủ đề em nhắc đến”

    – “Em chưa hiểu lắm, vì ổng diễn đạt về định kiến của tri thức em thấy nó bao trùm hầu hết những gì đang diễn ra trong giới nghiên cứu”

    – “Phật có gọi người ngồi nghe ổng thuyết pháp là thiện tri thức, em nghĩ gì khi nghe cụm 3 từ này”

    – “Có phải anh đang muốn nói tới loại tri thức tuyệt đối, những thứ thật chất và mang lại phước lành không?”

    – “Em muốn diễn tả sao cũng được, nhưng nhớ rằng những bậc đại trí năm xưa không ai là không có tri thức, tri thức phải được hiểu theo nghĩa phổ quát.”

    – “Làm sao để nhận ra loại tri thức nào thiện và phổ quát hả anh?”

    – “Những thứ khi em bắt gặp làm em kích động muốn làm ngay gì đó, thì nó chỉ mang đến những thứ nguy hại. Còn tri thức để chữa lành nó khiến em phải ngồi im và tiêu hóa nó chậm rãi, cơ thể em khi tiếp nhận nó rất trầm mặc, đầy năng lượng của sự chìm sâu”

    – “Em thấy giống giữa leo một mô đất nhỏ và quả núi to”

    – “Có lẽ là vậy. À! nãy anh nghe có bạn nào của em hoài nghi về mối quan hệ thường nhật nhỉ. Hãy cẩn thận, những thứ JK đang diễn tả không phải để em bỏ cha bỏ mẹ, đạp đổ bàn thờ, mà để em có thái độ và nhận thức đúng đắn về chúng. Em vẫn là người Công Giáo nhưng là đồng hành lời của Chúa”

    – “Vẫn là người Công Giáo nhưng là đồng hành lời của Chúa, câu này làm em rùng mình luôn anh. Có lẽ nhiều thứ em phải phân giải lại ở bên trong”

    – “Đừng tụ tập bàn tán quá nhiều, coi chừng nó thành cái ổ dị tật tinh thần hồi nào không hay. Đọc xong mà quay ra đốt sách thì chỉ là Phát Xít ở mức độ còn nghiêm trọng hơn”

    Sau cuộc trò chuyện ấy, họ kể cho nhau nghe về những dự định đang ấp ủ và trăn trở trong đời sống hằng ngày, họ đã đốt sách của JK trong thế giới tinh thần ngay khoảnh khắc ấy. Người em phương xa định mượn vài quyển đã không còn xuất bản, nhưng người giữ vườn từ chối. “Chính cuộc trò chuyện hôm nay đã làm anh quyết định đóng cửa thư viện, cảm ơn em”, hắn đã nói như vậy trước khi tiễn người em về với những hàng thông trên đồi phương xa. 

    – “Làm gì ngồi như chết trân vậy cha nội?” – Một cô bạn đẩy nhẹ vai ở phía sau, cổ ở đó khi nào người giữ vườn không hề hay biết.

    – “Họ bảo tôi đốt sách” – Người giữ vườn trả lời bằng một giọng đều đều như một cỗ máy, hắn chau mày nhìn những quyển sách trên kệ đang bám bụi chờ được lau dọn.

    – “Ai? họ là ai? Ông làm tui sợ nha cha”

    – “Tác giả của chúng, họ thò đầu ra từ bìa sách về nói với tôi như vậy”

    – “Điên rồi ha gì vậy trời “

    – “Đốt rồi, đã đốt sách chỉ là không thấy lửa cháy thôi”

    Ngày hôm đó là ngày cuối cùng của quá trình thanh tẩy sách, người giữ vườn gọi như vậy, khi mà sách trở về với đúng vị trí và vai trò của nó, khi những linh hồn cổ xưa đã có thể an giấc và hòa nhập vào thế hệ sau. Và ngày hôm đó người giữ vườn cũng được ăn một cái lẩu nấm ngon lành.