Blog

  • Họ bảo tôi đốt sách

    Người giữ vườn ngồi trước những quyển sách của mình, hắn nhớ lại cách mà chúng đến và làm bạn, từng quyển một. Vài năm về trước, khi quyết định từ bỏ Sài Gòn, lúc ấy còn chưa có phong trào bỏ phố hay trồng rau nuôi gà, rời xa cái chốn đầu độc tâm hồn và bồn chồn mỗi tối ấy. Đơn giản hắn không còn nơi để đi. Hắn chỉ định ở lại đây tạm một ít năm, rồi sẽ lại rời đi, ai ngờ “một ít” nó lại lâu đến vậy, vẫn còn chưa hết.

    Ngày đó thứ duy nhất giá trị, theo nghĩa tiền bạc, người giữ vườn mang về là sách và tất nhiên hẻ ATM còn một ít tiền. Lúc đó hắn chẳng biết làm gì, tiện thể có sách thì mở luôn thư viện để ai có đọc thị mượn. Lúc ấy hắn mang về hơn 1000 quyển, giờ thì còn lại đâu đó một nửa. Cứ mỗi khi quét bụi và sắp xếp lại, số lượng sách lại giảm dần đi, chủ yếu vì hắn không muốn thấy chúng nữa, như những người bạn cũ lâu ngày gặp lại và rồi chẳng còn muốn gặp thêm lần nào nữa. “Họ nên ra khỏi cuộc đời mình”, hắn nghĩ vậy.

    Dần dần, thư viện mang đến cho hắn nỗi lo nhiều hơn là niềm vui của sự chia sẽ, lo cho sách lẫn người. Có những quyển sách làm hại con người và có những kẻ phá nát tri thức bằng những đánh dấu gạch chân. Cũng có những người đánh giá không đúng bản thân, tiếp thu những thứ quá tầm của họ, như chiếc máy cày mà phải chở 100 tấn mía vậy, càng cố càng mang họa vào thân.

    Có những ngày hắn để ai đó mượn một quyển sách mà đêm về hắn không sao chợp mắt được. May sao, cuộc gặp ấy đến như cái gõ cửa giúp hắn quyết định đóng thư viện, đó là một ngày đông trò chuyện cùng một người em quê Đà Lạt về ghé thăm.

    – “Cảm ơn anh đã tặng quyển sách của JK hồi năm trước, em có giới thiệu vài người bạn, hiện tụi em lâu lâu vẫn hay ngồi bàn về chủ đề ấy” – người em Đà Lạt năm đó cầm trong tay ly trà hoa Cúc, ánh mắt lúc ấy mới mãn nguyện và đầy hưng cảm làm sao, đó là ánh mắt đáng lo ngại.

    – “Bàn chuyện gì em?” – Người giữ vườn hỏi lại với sự ái ngại, hắn sợ những dự đoán về sai lầm không thể khác sẽ xảy ra.

    – “Bàn nhiều vấn đề lắm anh, một số người đang hoài nghi về những mối quan hệ thân tình, một số lại ngờ vực và truy vấn tri thức khoa học của chính họ, nhưng em thấy sự lật lại này tốt cho họ”

    – “Em và họ đọc được bao nhiêu quyển của JK rồi? Có xem thảo luận của ông với các nhà khoa học chưa?”

    – “Em đọc hết sách được dịch và xuất bản của JK ở Việt Nam anh, em ít có coi dialoge lắm”

    – “Có những sai lầm nghiêm trọng với những người có xem qua JK, ông từng trả lời trong một hội thoại với một nhà vật lý rằng tri thức khoa học là thứ cần thiết để tiếp cận những chủ đề em nhắc đến”

    – “Em chưa hiểu lắm, vì ổng diễn đạt về định kiến của tri thức em thấy nó bao trùm hầu hết những gì đang diễn ra trong giới nghiên cứu”

    – “Phật có gọi người ngồi nghe ổng thuyết pháp là thiện tri thức, em nghĩ gì khi nghe cụm 3 từ này”

    – “Có phải anh đang muốn nói tới loại tri thức tuyệt đối, những thứ thật chất và mang lại phước lành không?”

    – “Em muốn diễn tả sao cũng được, nhưng nhớ rằng những bậc đại trí năm xưa không ai là không có tri thức, tri thức phải được hiểu theo nghĩa phổ quát.”

    – “Làm sao để nhận ra loại tri thức nào thiện và phổ quát hả anh?”

    – “Những thứ khi em bắt gặp làm em kích động muốn làm ngay gì đó, thì nó chỉ mang đến những thứ nguy hại. Còn tri thức để chữa lành nó khiến em phải ngồi im và tiêu hóa nó chậm rãi, cơ thể em khi tiếp nhận nó rất trầm mặc, đầy năng lượng của sự chìm sâu”

    – “Em thấy giống giữa leo một mô đất nhỏ và quả núi to”

    – “Có lẽ là vậy. À! nãy anh nghe có bạn nào của em hoài nghi về mối quan hệ thường nhật nhỉ. Hãy cẩn thận, những thứ JK đang diễn tả không phải để em bỏ cha bỏ mẹ, đạp đổ bàn thờ, mà để em có thái độ và nhận thức đúng đắn về chúng. Em vẫn là người Công Giáo nhưng là đồng hành lời của Chúa”

    – “Vẫn là người Công Giáo nhưng là đồng hành lời của Chúa, câu này làm em rùng mình luôn anh. Có lẽ nhiều thứ em phải phân giải lại ở bên trong”

    – “Đừng tụ tập bàn tán quá nhiều, coi chừng nó thành cái ổ dị tật tinh thần hồi nào không hay. Đọc xong mà quay ra đốt sách thì chỉ là Phát Xít ở mức độ còn nghiêm trọng hơn”

    Sau cuộc trò chuyện ấy, họ kể cho nhau nghe về những dự định đang ấp ủ và trăn trở trong đời sống hằng ngày, họ đã đốt sách của JK trong thế giới tinh thần ngay khoảnh khắc ấy. Người em phương xa định mượn vài quyển đã không còn xuất bản, nhưng người giữ vườn từ chối. “Chính cuộc trò chuyện hôm nay đã làm anh quyết định đóng cửa thư viện, cảm ơn em”, hắn đã nói như vậy trước khi tiễn người em về với những hàng thông trên đồi phương xa.

    – “Làm gì ngồi như chết trân vậy cha nội?” – Một cô bạn đẩy nhẹ vai ở phía sau, cổ ở đó khi nào người giữ vườn không hề hay biết.

    – “Họ bảo tôi đốt sách” – Người giữ vườn trả lời bằng một giọng đều đều như một cỗ máy, hắn chau mày nhìn những quyển sách trên kệ đang bám bụi chờ được lau dọn.

    – “Ai? họ là ai? Ông làm tui sợ nha cha”

    – “Tác giả của chúng, họ thò đầu ra từ bìa sách về nói với tôi như vậy”

    – “Điên rồi ha gì vậy trời “

    – “Đốt rồi, đã đốt sách chỉ là không thấy lửa cháy thôi”

    Ngày hôm đó là ngày cuối cùng của quá trình thanh tẩy sách, người giữ vườn gọi như vậy, khi mà sách trở về với đúng vị trí và vai trò của nó, khi những linh hồn cổ xưa đã có thể an giấc và hòa nhập vào thế hệ sau. Và ngày hôm đó người giữ vườn cũng được ăn một cái lẩu nấm ngon lành.

  • Cái mẻ kho tiết kiệm

    – “Anh chị về rồi đó hả, anh Năm ổng khỏe không chị?”

    – “Cao huyết áp chú ơi, bác sĩ kêu mua máy đo để nhà với lại uống thuốc đều đặn”

    – “Ừ, thì cái bệnh đó mình phải theo vậy đó, như tiểu đường vậy, hở ra là không ổn”

    – “Biết sao giờ chú, nhà tui ăn uống cũng bình thường mà sao bị hoài, thằng con tui nó mới 30 mà cũng bị”

    – “Cái gì? Nó còn trẻ mà cũng cao huyết áp hả, sao kì vậy ta!”

    – “Hổng biết sao nữa chú ơi, xui gì đâu, ta nói nó xui gì đâu”

    Người giữ vườn nghe lõm cuộc trò chuyện của những người hàng xóm, đôi vợ chồng già vừa đi viện ở Sài Gòn về, họ than thở với người bên kia rào về căn bệnh, về số phận rủi xui của mình, còn người kia chỉ cảm thán như đó là nỗi khổ của chính họ vậy. 

    May sao hôm đó họ không bày mưu tính kế để trị bệnh, cũng chính những bàn ra tán vào này mà giờ đây như chia hai bờ chiến tuyến, chả ai còn tin ai, có khi họ còn đánh giá bác sĩ qua lượng thuốc họ uống, càng nhiều thì bác sĩ càng giỏi. “Có khi họ không bị bệnh chắc cả ngày họ chẳng còn biết nói với nhau điều gì”, đó là điều người giữ vườn nhận ra khi theo dõi những cuộc trò chuyện của những người trên sáu mươi. Có người còn vịn vào cái cớ “già” để bào chữa cho sự lười biếng rà soát lại những sai lầm trong sinh hoạt, “cứ do già rồi uống thuốc cho xong”, có khi họ nghĩ vậy không chừng. 

    Tuy nhiên có câu chuyện về cái mẻ kho của nhà vợ chồng hàng xóm, cũng như với Thạch Sùng nó đã mang đến tai họa cho họ, chỉ khác nhau khi Thạch Sùng quá vô tâm còn họ thì lại bận tâm với cái mẻ kho của mình. 

    Theo như lời mẹ người giữ vườn kể, gốc của họ ở miền Tây, do nhà quá nghèo nên trôi dạt lên đây mưu sinh, đã ngót hơn 50 năm đi qua, những thói quen ăn cá đồng kho thì còn ở lại. Cứ vài ba hôm mùi thơm cá kho lại bay qua vào buổi trưa, có lúc họ qua xin người giữ vườn một ít Tiêu Lốt để bỏ vào. Mùi của Tiêu Lốt nặng hơn Tiêu nhưng lại nhẹ hơn Ớt, cái cay của nó thì hiền lành như Tiêu và màu sắc lại đẹp như Ớt, đó là một giống gia vị vô cùng đặc biệt. Mỗi lần họ làm món đó, hắn lại phải đi ăn cơm trưa sớm, vì mùi vị đặc trưng đó làm cho cơn thèm ăn không sao cưỡng lại được. 

    Chuyện có vẻ chẳng có gì đáng nói ngoài một món ăn ngon, nhưng đến buổi chiều cái mẻ kho hầu như luôn là trung tâm của cuộc trò chuyện những người trong nhà. Có ba câu nói mà người giữ vườn hay nghe được những lần như thế “Ăn cho hết đi để bỏ uổng”, “Trộn cơm vô chảo vét hết kho quẹt trong chảo đi để bỏ uổng”, “Bỏ tủ lạnh mai ăn để bỏ uổng”, thật ra không phải ba câu mà là ba từ “Để bỏ uổng”. Có lẽ đời sống khổ cực trong quá khứ đã biến thành thói quen tiết kiệm trong sinh hoạt, kể cả khi giờ đây họ đã khá giả hơn nhiều, họ như những chú chim Hải Âu đã đi quá xa vào đất liên mà quên mang theo những hạt muối, nên lắm lúc chúng rỉa lông rồi hoài niệm về mùi của Biển, dù biển đã xa tít mù khơi. 

    Còn với hai vợ chồng hàng xóm, thì muối lại đúng theo nghĩa đen trong chảo cá kho. Mùi thơm của Tiêu của Ớt không thể che đi mùi mặn bốc ra từ lượng muối mà họ cho vào, bao nhiêu muối rắc vào món ăn là bấy nhiêu bệnh tật chảy vào trong cơ thể. Con người cần muối để sống, nhưng quá nhiều muối thì như hài kịch mà chẳng ai hiểu nổi, gây ra những mệt mỏi cho người tiếp nhận. Kết quả là hai cha con mắc cao huyết áp còn người vợ thì bị tiểu đường, vì bà là người thường xuyên ăn cơm trộn kho quẹt trong chảo còn sót lại. 

    Sự tiết kiệm cái mẻ kho trong ý niệm đã mang đến những lãng phí sức khỏe ở thực tại. Vậy đó, Thạch Sùng vì quên đi cái mẻ kho mà thất bại, còn sức khỏe của họ suy sụp vì nhung nhớ cái mẻ kho quá nhiều. Nhớ và quên vốn dĩ là biểu hiện khác nhau của sự lơ đãng với phần còn lại của đời sống, con người dính chặt vào những hoài niệm cũng như ước vọng, như kẻ đi tìm vàng nhưng lại quên mang theo hộp cơm ăn dọc đường, kết quả là cái chết đến trước khi tìm thấy kho báu.

    Tình trạng này chẳng mấy khác với cái mẻ kho ở nhà ba mẹ người giữ vườn. Mẹ hắn vẫn giữ nếp nấu ăn cho gia đình khi bà còn trẻ, ba hắn thì ám ảnh rằng những gì ông xây dựng mua sắm bị người trong nhà phá hỏng. 

    Có một hôm cả hai người đi ăn đám ở mỗi nơi khác nhau nhưng không hề cho nhau biết, người mẹ vẫn nấu theo thói quen rất nhiều đồ ăn, cả nhà hôm ấy chỉ có hắn ăn hai bữa sáng chiều nên còn dư lại 2/3 chảo tàu hủ kho khóm cùng bốn trái khổ qua nhồi thịt. Những món này vào những ngày hè rất dễ bị thiêu, đến chiều khi họ về nhà thì chúng đã bắt đầu có mùi và rỉ nhớt. 

    – “Mẹ, con lấy đồ ăn thừa cho mấy con ki ăn nha, tụi nó khoái ăn tàu hũ lắm” – Người giữ vườn trộn cơm cho mấy chú chó nhỏ ăn chiều, dạo này trời nắng nên hắn nghĩ sẽ cho một ít nước khổ qua vào cho tụi nó mát  

    – “Ừ, con cho nó ăn đi, chừa ba mẹ hai trái khổ qua được rồi” – Mẹ hắn trả lời mà mắt dán vào điện thoại, bà còn không biết trong bếp còn bao nhiêu đồ ăn.

    – “Đồ cho người mà đem cho chó ăn gì mạy?” – Ba của người giữ vườn trong cơn say ngà ngà nói với xuống bếp từ ngoài võng đặt ngoài mái hiên. Mỗi khi nghe ai đó kể rằng hắn đem một thứ gì đó đi cho người khác là ông ấy lại nổi điên lên chửi rủa như ai đó lấy đi phần xương máu của mình. Ông đã bị chính lý tưởng thời trẻ của mình phản bội, để giờ đây ông coi mọi người đều là kẻ phản bội ông. “Ông mới chính là kẻ phản bội chính mình”, người giữ vườn nghĩ như vậy mỗi khi nghe ông nổi nóng vì những chuyện nhỏ nhặt trong nhà.

    Người giữ vườn nhìn xuống mấy chú chó nhỏ, xoa đầu từng con rồi nói “thôi hôm nay ăn cái khác cũng được hén”. Hắn cất đồ ăn vào trong tủ lạnh mà không nói lời nào, sau đó đi chiên cho mỗi con một cái trứng gà nhặt trong đám đinh lăng ngoài vườn. Tụi chó từ sắp ăn đồ mém thiu thì giờ được ăn ốp la xanh sạch, quả là trong họa có phúc. 

    Kể từ khi về đây người giữ vườn không coi mình đang về với ba mẹ, hắn sống khép nép lễ độ như đang ở trọ, vì hắn biết mình có thể ra đi bất kỳ lúc nào. Hắn ăn khi họ ngủ, hắn dọn dẹp xung quanh khi họ vắng nhà và tránh mặt khi có cãi vã xảy ra. Không phải hắn không quan tâm tới họ, khi trời lạnh hắn luôn đắp mền khi ba say rượu ngủ ngoài võng và luôn hỏi thăm mẹ đi chơi ăn gì có vui không. Mỗi lần đi ngang khi họ nhắm mắt, hắn dừng lại trong 10 giây để xem nhịp thở họ có vấn đề gì không, khi trời đổ mưa hắn lén cắt một lát gừng bỏ vào bình thủy đựng nước sôi. Chỉ là hắn không thể thu nạp thêm những lời cay nghiệt nào từ bất kỳ ai thêm nữa, những năm tuổi trẻ hắn đã nghe và thấy đủ rồi. Giờ đây, hắn từ chối tiếp nhận những loại độc dược tinh thần ấy, con người ai cũng cần có thời gian để giải trừ những cặn bã tích tụ nơi sâu thẳm trong tâm hồn. “Khi đã bị bọ cạp chích rồi thì ít nhất đừng để rắn cắn mới mong giải độc”, hắn đã từng viết như vậy khi nghe vợ chồng một người chú cãi nhau vì quên đóng cửa sổ trong nhà. “ Họ đã từng yêu nhau mà phải không?”, hắn tự hỏi.

    Hai ngày tiếp theo sự việc trên, ba mẹ hắn lạ tiếp tục duy trì mật độ đám tiệc và nấu nướng như thể, lần này người giữ vườn không xen vào khẩu phần của họ mà tự nấu cho mình và tụi chó. 

    Chiều hôm đó, hắn thấy mẹ mình đổ đi nồi khổ qua và chảo tàu hũ kho, “Nấu cho đã không ai thèm ăn”, bà lèm bèm và dường như đã quên sạch những gì xảy ra hôm trước. Chuyện này như một vòng lặp đi lặp lại, cái kết của nó là khi ba mẹ hắn nổi điên lên với nhau vì cái tủ lạnh bẩn thỉu tràn lan thực phẩm và mùi thì như một bãi rác. Để rồi vào buổi tối họ lại khóc thương cho một đứa bé châu Phi đói khát, lòng trắc ẩn của họ mà đặt vào cái mẻ kho tiết kiệm thì hay biết bao nhiêu. 

    Sự tiết kiệm lại trở thành hoang phí, lẽ ra họ nên xem lại lịch sinh hoạt và trao đổi nhiều hơn, lẽ ra cứ vứt bỏ đồ ăn thừa một cách hoang phí để sâu bên trong họ thật sự nhận thức những sai lầm, thì khi đó những thay đổi mới diễn ra. 

    Tiết kiệm, tối giản, mọi thứ đều được nhìn nhận ở mức độ hời hợt mà không thấy tính phổ quát, sự lờ mờ này chỉ làm con người trở thành con chuột chạy trong bánh xe, ngỡ rằng mình di chuyển nhưng lại là dậm chân tại chỗ. Sự tiết chế thực chất nằm ở chỗ nhận thức và điều chỉnh liên tục những thực trạng bản thân, tìm ra những vấn đề gốc rễ, những thứ thối rữa cần được loại bỏ, chỉ khi đó sự vừa đủ sẽ đến một cách tự nhiên. Vậy đó, niệm câu “biết đủ là đủ” vẫn là chưa đủ để bạn tiến gần đến sự vừa đủ, đó không phải thứ bạn có thể đạt được mà là thứ bạn hướng đến bằng sự nghiêm túc tuyệt đối.

    Hôm đó, mấy con chó được ăn cá biển chiên và nước rau má luộc, bọn chim sẽ cũng bay lại ăn mót những hạt cơm thừa cùng lũ kiến đen. Sự tiết kiệm hiển lộ một cách đáng kinh ngạc và mang lại cho chúng một đêm ngủ mát mẻ ngày hè.

  • Chất phát hay cục súc

    Người giữ vườn đang ngồi trên bậc thềm chỗ bước qua nhà ba mẹ, mỗi buổi chiều chật dật hắn lại thích ngồi đó và nhìn qua, như nhìn về một thế giới khác, nơi đáng lẽ ra phải đẹp đẽ hơn như thế. Ánh sáng dần tắt như báo hiệu những điều mới mẻ của bóng tối đang kéo đến, nơi xảy ra những điều kỳ diệu mà hắn có muốn cũng không thể thấy hết được. Đôi khi hắn thấy kỳ lạ khi ai đó tự hào khi diệt được con sâu này, con rầy nọ con bọ kia, trong khi những gì cây cối nỗ lực hay những bí ẩn kỳ vĩ xảy ra vào ban đêm cũng nhiều như ban ngày, nơi mà không bao nhiêu người đủ kiên nhẫn quan sát. Ngày hôm đó một điều thú vị cũng xảy ra ở thời khắc ấy.

    – “Dạ con muốn nuôi ốc nhồi, ta còn gọi là ốc bươu đen, ngoài mấy quán nhậu nó hay làm ốc hấp xả?” – Một đứa em họ đến và xin phép ba mẹ hắn được canh tác trên miếng đất có sẵn ao của họ, sau một hồi nói về đủ thứ ước mơ mong muốn thì chỉ có nói trên và ba tiếng “ốc bươu đen” là lọt được vào tai người giữ vườn. Ước mơ ư? Con ốc nó ăn bèo chứ nào ăn ước mơ mà lớn, thứ đó chỉ có con người ăn mà thôi. Ăn rồi ai nấy đều nôn mửa, bệnh tật và kích động.

    – “Em xin phép xong đi rồi làm gì thì qua đây nói chuyện, em làm gì làm nhưng anh sẽ giám sát, không để ai làm bậy được” – Người giữ vườn đứng bật dậy đi vào trong chỗ ba người kia đang nói chuyện, nói xong câu đó hắn quay lưng đi về lại khu vườn, bỏ lại sau lưng là bầu không khí chùn xuống.

    Người giữ vườn chả mấy quan tâm đến mong muốn kiếm tiền hay ước mơ gì đó của bất kỳ ai, hắn chỉ quan tâm con ốc bươu đen. Món ốc kho ớt là món mà hắn thích nhất và cũng làm ngon nhất, Lúc nhỏ hắn hay ăn ở nhà một người chú, từ đó thì chôn mình luôn trong món ăn ấy, đôi khi hắn thấy khó hiểu khi ai đó tìm ra được một món ăn ngon mà lại cứ phải tìm món khác, hắn có thể ăn nó cả đời không biết ngán, tìm mãi vẫn chỉ là sự thèm khát bất tận mà thôi.

    Về nhà bật một ấm nước nóng, pha bình trà lá vối rồi ngồi đợi người em qua trò chuyện. Ngày hôm đó tiết trời hơi lạnh sau một ngày mưa phùn râm ran từng đợt, hơi nước nóng vì thế cũng bốc lên rõ hơn bên ánh đèn vàng, nhìn như một thầy bói thay vì xem lá trà thì hắn đang xem hơi nước để sắp xếp vận mệnh của hàng vạn con ốc.

    – “Mình bắt đầu như thế nào đây anh, em chỉ muốn nuôi được những con ốc sạch và ngon nhất, dù gì cũng chỉ là để kiếm tiền nên em thấy nuôi con này ít vốn” – Người em hắn đã qua, sau một hồi trà cùng những câu chuyện đời sống, những con ốc mới bắt đầu bò vào cuộc trò chuyện.

    – “Những người muốn nuôi con gì đó kiếm tiền nhanh, họ hay bắt đầu với câu hỏi “làm sao để gà lớn nhanh?” anh dùng gà để tượng trưng thôi nha. Đó là cách tiếp cận cục súc, sớm muộn gì họ cũng sẽ lệ thuộc mấy tay bán thức ăn công nghiệp hay kỹ sư dỏm. Đầu tiên em phải tìm hiểu đời sống thường nhật của một loài động vật, coi nó như trọng tâm để tìm cách bám theo tái tạo lại nó. Hầu hết đều bỏ cuộc sớm, vì nó tốn thời gian và tâm trí, ngoài ra chắc chắn sẽ không làm đại gia được, em chỉ có thể trở thành người nông dân chất phát.”

    – “Anh nói tới chữ chất phát làm em nhớ ra ông này nuôi ốc, để em mở Youtube cho anh coi” – Người em mở đoạn Youtube và một gã nông trung niên, đại loại là đang nói gì đó về con ốc.

    Người giữ vườn im lặng, hắn nhận ra một sai lầm nghiệm trọng của người em về cục mịch và chất phát. Sự nhầm lẫn này làm hắn nhớ về sự xuồng sả của những người gọi nhau là bạn thân, hắn không thể hiểu nổi. Lẽ ra càng thân thiết với nhau, con người càng dành cho nhau những hành vi lời nói lịch sự đẹp đẽ hơn, sao lại có những lệch lạc tồi tệ như vậy xảy ra, hắn không biết và cũng không thể chấp nhận. Người ta lẫn lộn một người nông dân chất phát và một kẻ ăn nói thô lỗ chẳng đầu chẳng đuôi. Cái sự chất phát nó nằm ở từ ngữ giản dị, giọng hơi trong lời nói của họ khỏe khoắn và còn xuất phát từ cả sự khiêm tốn nơi những con người hằng ngày đối mặt tự nhiên khắc nghiệt.

    – “Em có quá nhiều nhầm lẫn, thôi em về tìm cách nuôi được Bèo đi đã, anh thấy nước phèn không dễ đâu. Mai xế xế ra chở anh vô ao, anh muốn đi dạo một vòng, lâu rồi anh cũng chưa vô thăm.” – Người giữ vườn không muốn tốn thời gian mổ xẻ về sự sai lệch, hắn chỉ muốn lôi người em tạm thời ra khỏi vũng bùn dơ đó, để trở về với mặt đất cứng cáp, còn việc có lọt lại chỗ khác hay không, tính sau vậy.

    Đêm hôm đó, người giữ vườn đã tạo ra một kế hoạch chi tiết để thực hiện một thứ lớn hơn rất nhiều so với việc nuôi ốc, nhưng hắn để yên nó vào ngăn kéo, như một con nhộng chờ ngày phá kén.

    Chiều hôm ấy, sau khi vào đến khu rẫy, hắn biến mất vào trong đám cỏ lau cao quá đầu, “Nếu đất này của tao thì tụi mày sẽ sống vui biết bao nhiêu, tao xin lỗi”, người giữ vườn lẩm bẩm ngồi xuống ở bãi đất trống lọt thỏm trong rừng cỏ lau cao vót. Hắn ngồi nhìn đám cỏ tranh và dương xỉ mọc cùng Kèo Nèo dưới nền ao như thể đó là người thân của hắn ở một cuộc đời khác, trong phút chốc hắn còn nghĩ mình là con Rùa chỉ muốn lặn mất tăm trong đám cỏ dại dưới ao. Hắn nằm xuống, ngước lên bầu trời không một gợn mây, bỗng đâu giọt mưa rơi xuống gò má hắn lăn dài xuống dái tai. Mà không phải, là nước mắt, hắn đã khóc trước vẻ đẹp sắp mất, khóc vì sự bất lực, khóc vì phẫn nộ trước sự chăm chỉ một cách ngu xuẩn của kẻ khác. “Con người mà lười biếng chỉ một chút thôi, tụi mày sẽ được sống lâu thêm một chút”.

    Sau những phút chìm nghỉm vào trong cái lõi của sự sống, tưởng như hắn bị nhốt luôn ở đó, thì chính sự sống đã lôi hắn về với hiện thực. Tiếng của ngọn gió luồn qua hàng cỏ lau, mọi thứ đung đưa trong sự tĩnh lặng mới đẹp làm sao. “ Tao sẽ không để mọi thứ đi quá xa “, hắn bật người dậy rồi cúi chào cây cỏ để ra về.

    Trên đường đi ra khỏi khu đất, hắn nhìn thấy một chiếc xe đang đậu gần con suối cạnh đó, hắn gọi xem có ai không thì chẳng ai trả lời. Hắn quay ra chỗ người em đang đợi, uống một ngụm nước và chỉ tay về hướng con suối.

    – “Ai đó đã để xe đằng kia vậy ku“

    – “Chắc mấy ông anh trong xóm đi câu cá, ở đây người ta hay đi câu và vô cắt cỏ bò lắm anh“

    – “ Họ có xin phép ai không “

    – “ Không anh, xin phép gì toàn người quen không mà, đời sống nông dân nào giờ vậy rồi. “

    Người giữ vườn đứng im lặng trong 2 phút, mắt vẫn nhìn về phía xuôi, tay bóp chặt chai nước, hắn không chịu nổi câu nói chụp mũ lên nông dân kiểu đó. Hắn vứt chai nước bị bóp nát méo mó xuống đất, đi một mạch thẳng về phía cái xe đang để trong đám cỏ lau. Khi đến chỗ cái xe, hắn không tìm chủ nó nữa, cứ thế rút chìa khóa treo lên nhánh dừa gần đó. “May cho mày là tao hiền hơn trước rồi, không là tao ném mày xuống ao “ hắn nhìn như thể đang nói chuyện với cái xe mà cũng là người chủ của nó. Hắn quay ra chìa khóa xe đang móc trên là dừa và chỉnh chỉnh sửa sửa để sao cho người chủ xe dễ thấy. Người giữ vườn chỉ không hài lòng với sự sai lệch trong nhận thức, hắn không ghét ai cả.

    – “ Anh đi đâu vậy, về chưa “ – Người em họ quay vào tìm hắn thì thấy hắn ló đầu ra khỏi bụi cỏ lau.

    – “ Em lo tìm cách nuôi Bèo đi, không dễ đâu. Còn cái xe là vô phép vô tắc chứ nông dân gì “ – Người em chở hắn về nhà, trên đường về không một lời nào được nói ra thêm nữa.

    Về đến nhà, tắm rửa xong hắn ngồi ăn cơm, tiếng Tivi vang ra đến bàn làm người giữ vườn khó chịu. Hắn thường ăn một mình sớm hơn giờ mọi người coi Tivi, nhưng hôm ấy hắn về trễ. Vừa định đứng lên để ra chỗ khác ăn thì mẹ hắn cười sảng khoái rồi đưa ra câu cảm thán về một lão nông nào đó đang quảng bá một loại thuốc sinh học mới.

    – “ Nông dân bởi vậy ăn nói chất phác ghê “

    – “ Chất phát hay cục súc “ – Người giữ vườn đáp lời trong vô thức rồi biến mất vào khu vườn nhỏ.

  • Chiếc van hồ tư tưởng

    Mùa mưa chỉ còn hơn hai tháng rưỡi là đến, người giữ vườn như mọi năm ươm thêm hạt giống vào bầu đất, để khi mưa kéo về là lúc hắn thả cây con về với đất mẹ, mang theo những tò mò về những gì sắp diễn ra. Năm nay hắn quyết định trồng thêm chục cây Thị. Sau một thời gian quan sát và tìm hiểu, hắn thấy Thị có sức sống mãnh liệt vì là dạng cây cổ thụ bền bỉ, ngoài ra Thị cung cấp một lượng lá khô rất lớn giúp quá trình cải tạo đất diễn ra ổn định.

    Đang dang dở được 2/3 lượng chậu giống thì có cuộc gọi video call reo, người giữ vườn không vội vã mà làm nốt 1/3 còn lại, sau đó tưới ướt đẫm những chậu cây giống mới ươm rồi rửa tay vào nhà gọi lại cho ai đó. Đôi lúc hắn thấy mình như con rùa biển bị mắc cạn, chậm chạp rị mọ bò mãi mà chẳng thấy đại dương đâu.

    – “Chuyện gì em?” – Hắn gọi lại cho cuộc nhỡ lúc nãy, đó là của một cậu sinh viên Marketing đang học năm cuối ở Sài Gòn. Hai người gặp nhau trong chuyến leo núi Bà Đen hai năm trước và trò chuyện từ đấy

    – “À không có gì, hôm nay em ngồi ăn trưa với mấy đứa bạn, có người mở một đoạn quảng cáo, ai cũng bu vào coi rồi khen hay sáng tạo độc đáo gì gì đó. Em ngồi im re chẳng biết nói gì, vì em thấy nó tục, không khác gì coi hài bậy giờ người ta cười ầm còn em thấy mắc mửa”

    – “Vài tháng nữa em hỏi lại bạn em xem còn nhớ gì về quảng cáo đó không?”

    – “Ừ anh nói có lý, em cảm giác mọi thứ nó có một sức nặng nào đó từ người làm, có những thứ thấy hay phát quên ngay trong vài hôm. Ngày cả hài đôi lúc lại làm em nhớ hoài”

    Sáng tạo và độc đáo có lẽ là hai điều làm người giữ vườn bối rối nhất khi còn học đại học, cả hai ngành tự nhiên và xã hội hắn từng học, người ta đều dạy hắn phải có hai thứ đó. Giờ khi ngồi nhớ lại, hắn chỉ thấy toàn tối tạo và độc dược, thứ bóng tối đầu độc tinh thần khởi tạo trong lao động. Có một sự thật mà chúng ta có vẻ muốn tránh né, khi cùng học để trở nên đặc biệt, chẳng phải vô tình chúng ta trở nên tầm thường sao. Điều này rất có thể bị hiểu cạn cợt trên bề nổi của chữ nghĩa, nhưng hãy nhìn xem những thứ xung quanh mình, những bộ quần áo dị hợm, những tác phẩm văn học nhơ nhớp, những căn nhà loèt loẹt chẳng phải là sản phẩm từ những sai lệch trong nhận thức về sự tạo mới chăng.

    – “Mà hồi đó anh học Marketing mà phải không? Anh nghĩ như thế nào về nó? Em hỏi vì bây giờ ai cũng nói về phục vụ khách hàng rồi tạo ra nhu cầu mới này nọ, nhưng em thấy những người đi đầu hầu như họ không có làm vậy, cái gì đó rất ngẫu nhiên”

    – “ Em nghĩ Iphone, cách xây dựng Marketing của Apple nó phảng phất hình bóng ai, kỹ sư, designer, Wozniak hay khách hàng?”

    – “Em có đọc về Apple và Steve Job, giờ nghe anh nói làm em nhớ lại thì đúng thật, hình bóng của SJ bao trùm cấu tạo, thiết kế, mọi thứ ngay cả việc không làm từ thiện.”

    Những trường phái hay phong cách được tung hô và học theo tại thời điểm nó được gọi tên, nhưng hãy lần mò ngược dòng lịch sử sẽ thấy nó đã tồn tại từ trước đó, nó len lỏi trong từng ngóc ngách của dòng chảy lịch sử, chỉ là không định danh mà thôi. Nếu gọi Khôi Kiện là cha đẻ nhạc rock Trung Quốc thì những người bạn cùng thời hát rock của ông là gì, cha hai cha ba chăng. Và nếu gọi Fukuoka là ngươi khai sinh nông nghiệp thuận tự nhiên thì người tiền sử là gì. Vậy mà họ tung hô tán tụng nó giống như chiếc chìa khóa vạn năng mở ra tất cả cánh cửa của sự sống, chính vì lẽ đó mà giờ đây đi đâu cũng thấy cây xanh mọc vô tội vạ trong những công trình kiến trúc, sự bắt chước không hề tồi tệ chỉ những sự tung hô mới là tội ác giết chết tiềm năng vô hạn.

    Nói như vậy không phải phủ định những con người được nêu tên trong lịch sử khai phá, và cũng không thể chối bỏ sạch trơn những thứ mới mẻ được sinh ra. Nhưng cần có cái nhìn phổ quát hơn, để lần mò xem đâu mới là ngọn nguồn của cái mới, để tìm thứ ánh sáng của khởi nguyên.

    – “Mỗi ngày em học hay làm việc mấy tiếng?” – Cuộc gọi video tiếp diễn sau khi bị ngắt quảng bởi một khoảng lặng, khi anh bạn sinh viên đi pha một ít cà phê còn người giữ vườn thì ra ngoài đốt một điếu thuốc. Làn khói tan ra trong không gian vô hạn và sự đánh bật dậy của những giọt cà phê như hai hình ảnh khác nhau của vào và ra, tan chảy và hội tụ. “Những người bạn có nghe thấy mùi khói thuốc mà quay về”, người giữ vườn nhìn khói thuốc tan ra hòa vào những tán cây và nghĩ về họ.

    – “Tùy bữa anh, có hôm nhiều ít bài vở và công việc” – Câu hỏi quá đột ngột khiến người trả lời một chút nhíu mày và buông ra một câu trả lời nửa vời. Có lẽ chữ “ Tùy” là từ được dùng nhiều nhất trong thời hiện đại, nơi mà mỗi người một kiểu này.

    – “Em rà xét kỹ lại xem, lượng thời gian thật sự chú tâm làm việc ấy”

    – “Thật sự chắc tầm 2-3 tiếng mỗi ngày” – Đã mất một khoảng do dự thì anh chàng sinh viên Marketing mới trả lời được. Có lẽ cụm từ “ thật sự chú tâm “ tạo nên sự băn khoăn và ngờ vực bản thân cho bất kỳ ai nghe nó.

    – “Vậy thời gian còn lại thì sao?”

    – “Thật sự em chưa bao giờ để ý chuyện này, giờ ngồi niệm lại thì chắc là sinh hoạt cá nhân lặt vặt và giải trí”

    – “Theo em có cần sáng tạo trong những việc như rửa chén, nấu cơm, quét dọn không? Nó chiếm khoảng thì giờ rất nhiều, không lẽ nó lại trôi qua vô nghĩa, trong khi đó hiểu theo nghĩa nào đi nữa thì nó chiếm phần đa số tức là nó rất quan trọng?”

    – “Thật sự câu hỏi làm em bối rối, có lẽ trong khoảng thời gian chính yếu đó con người mình trở nên máy móc, vô hồn. Rất nhiều khi em còn bực bội vì phải làm việc nhà và luôn nghĩ về chuyện mua thêm máy móc hoặc sử dụng dịch vụ ngoài”

    Nguồn sống như dòng nước mát lành tinh khiết chảy ra từ nơi sâu thẳm nhất của đời sống, nó không như một vụ nổ một lần rồi tắt lịm đi, đó là một dòng chảy bất tận rỉ rả, âm ỉ và bền bỉ. Dòng chảy này nằm khuất sâu bên trong những ngọn núi cao nhất của sự sống, nó trào ra chậm rãi những liên tục, tích trữ và chất chứa trong mỗi sự hiện tồn, như một chiếc hồ bên trong sinh thể hay một con người. Con nước này nuôi dưỡng cả bệnh tật và khỏe mạnh, đúng và sai, tạo dựng nên chiến tranh và hòa bình, tùy vào vùng đất và thời điểm mà nó đi qua, mọi thứ hiện ra cũng chỉ như một hình hài khác. Dẫu có trở thành bao nhiêu hình thái hiện tượng đi nữa, nó vẫn chậm rãi giữ vẹn nguyên và bền chí chảy qua tất cả sự thường nhật trong đời người. Nó chảy trong trái táo rơi lên đầu Newton, nó chảy qua con đường mà Tam Tạng đã đi, nó chảy vào trong những giọt rượu mà Lý Bạch đã cạn chén cùng những tâm giao. Để rồi chúng biến thành khu rừng tri thức vững chãi, những dòng sông thi ca thơ mộng và những hàng rào triết lý khó lòng vượt qua. Bằng biết bao nỗ lực, con người khám phá và đào bới khắp khu rừng, họ lặn ngụp dưới những tầng nước của con sông, rồi cố tìm cách vượt qua hàng rào cao bất tận trước mắt. Để cuối cùng đánh mất đi sự vững chãi, thơ mộng và bất tận của nguồn sống, đánh mất đi những thứ ngay dưới chân họ, phá hủy những thứ bên cạnh họ, và lụn bại chính bản thể làm người. Có những kẻ có vượt rừng băng sông để tìm kiếm sự tồn tại của dòng nước mát lành trong cái hồ tư tưởng bất tận ấy, để rồi bị nó nuốt chửng bởi sự vô hạn đột ngột ùa đến. Những chiếc van vừa tầm với là thứ lẽ ra họ nên tìm, nó lẩn khuất trong những sinh hoạt căn bản, chìm vào trong những niềm thương nỗi nhớ hằng ngày hay đơn giản chỉ là một thứ mang hình hài cái van nước. Tìm thấy chúng, con người sẽ sử dụng chúng một cách chậm rãi và đúng mực, vì có muốn thì cũng không thể tăng dòng chảy ra, như không thể làm đời sống này nhanh hơn được, mọi thứ sẽ được tạo dựng đúng mực. Khi nhận ra cái van của hồ tư tưởng, liệu rằng ta có cần phải đi tìm về với nơi mà dòng chảy bắt đầu, hay chỉ để yên nó ở đó và tạo dựng thế giới thông qua chiếc van. Câu hỏi đó có lẽ sẽ mãi treo lơ lửng trên đầu những con người đã nhìn ra chúng, những cái xác sẽ vẫn còn được tìm thấy trên hành trình dài bất tận của khởi tạo.

    – “Thật khó để diễn tả nó, nhưng em có thấy kì lạ không khi những thứ rất trực quan ở xung quanh bị bỏ lỡ và mình lao vào thứ gì đó mang tính giả định rằng nó tồn tại”

    – “Em hiểu ý anh, khoan đã em đói quá đi ăn cái anh”

    Cuộc trò chuyện hôm ấy kết thúc bằng cơn đói của cả hai người, liệu món ăn ngày hôm đó có như quả táo năm xưa, liệu có những con đường mới được khai phá hay đâu đó chỉ là mùi tro tàn của một người mù quơ quào tìm nước đã va phải cây đèn dầu để rồi tự thiêu chính mình. Có lẽ khu vườn nhỏ không bận tâm lắm, những chú chim vẫn đang bón phân cho cây mận, chiếc lá mận trên cành vẫn đang tạo dựng những cánh bướm thật đẹp, trong khi xác con ong bầu đang nằm dưới giàn mướp hương.

    Hôm đó, người giữ vườn ngủ như một đứa trẻ sau một ngày gieo hạt cho vườn.

  • Tiếng vọng của thần rừng

    Trời vừa trút những giọt nắng cuối ngày xuống những tán lá của khu vườn, màu nắng đang dần trầm mặc như bức rèm sân khấu đang dần hạ xuống, để vở diễn của loài người tạm nghỉ trong phút chốc. Người giữ vườn đứng đó, trước hiên nhà, tay cầm quả thông của một đứa em họ vừa làm potter cho đoàn khách trên Lâm Đồng mới về. Người em đến khi nào hắn cũng không rõ, chỉ thấy 3 trái thông đặt trên bàn đọc sách khi vừa về tới vườn, hắn đi đâu trước đó cũng chẳng ai hay biết.

    Từ lâu rồi, giác quan của hắn trở nên kỳ lạ, không còn phân biệt được xấu đẹp, thơm tanh hay ngon dỡ, chỉ còn là những phân tích mạch lạc về vật chất. Còn thứ người ta gọi là giác quan thứ sáu âu cũng là trạng thái khi não bộ chợt nắm bắt sự kiện ngay tức thì bao trọn cả năm giác quan kia và cả những phần còn thiếu. Trạng thái trọn vẹn ấy làm sao diễn tả thành lời, chỉ là những rung động sâu bên trong lòng hồ sâu thẳm của ý thức, hay đơn giản là hiện tượng đồng tử giãn, đôi lúc là một cơn rùng mình nổi da gà. Con người thật kỳ lạ, họ luôn gán tên cho mọi thứ, kể cả những thứ không thể có tên, sự nắm bắt sự kiện tức thì này là vùng đất nhuộm màu tâm linh và huyền học, là nơi mà ngoài kia có những kẻ kiếm lợi trên nỗi sợ về cái không biết của những kẻ khác.

    Mân mê quả thông trên tay, chìm vào những ký ức năm xưa, khi Đà Lạt còn là một người đàn ông hòa nhã. Những ký ức về chuyến độc hành ma mị năm nào lại được mở toang, những ngày của tuổi hai lăm hai sáu đầy rối ren.

    – “Sáng mai tao sẽ đi Đà Lạt một mình, đứa nào dậy nổi chở tao ra bến xe”, trong cơn ngà ngà say hắn đã đứng dậy và nói với những gã trai trẻ đang cùng uống rượu, ai cũng nghĩ hắn say nên nói cuồng dại, nhưng hắn biết rằng chuyện đó sẽ xảy ra. Sáng hôm đó hắn thức sớm nhất, đám say rượu vẫn còn vật vã trên sàn, rón rén đi lên gác chuẩn bị vài bộ đồ và vật dụng cùng vài trăm nghìn đủ đi hai chiều, lúc đó hắn vẫn còn muốn về lại Sài Gòn.

    – “Để tao chở mày ra bến xe rồi về nhà ngủ tiếp” – một gã say nghe tiếng lục đục làm tỉnh giấc, mùi rượu còn lất phất trong từng bước đi của cả hai, nhưng khi bước ra khỏi nhà thì sương sớm như đánh thức và làm tan hết men say đêm qua.

    Chẳng có cái vẫy tay nào, không có tiếng tạm biệt, hắn đã từng không nuốt trôi những lời lẽ kiểu đó, lên xe và biến mất mà thôi. Mở mắt ra vì những tia lạnh len lỏi, hắn đã đến Đà Lạt, ngủ suốt chặng đường dài như một lát cắt chưa từng tồn tại, hắn đã như kẻ vượt ngục trốn chạy điều gì đó không rõ ràng.

    Ký ức về chuyến đi này thật vụn vỡ, mà cũng phải thôi, đó là bản chất phân tán của ký ức. Như một đống xà bần của công trình kỳ vĩ bị đánh sập, con người nhặt nhạnh, bới móc, lắp ghép chúng với hy vọng có được những điều kỳ diệu xưa cũ, nhưng chỉ toàn là những tiếc nuối vỡ tan. Nhưng có những mảnh ký ức trọn vẹn còn sót lại, những thứ có muốn quên cũng khó, những âm vang còn mãi về sau. Chúng chỉ nằm im ở đây đó, như một hạt giống đợi chờ, chỉ một cái chạm nhẹ vào quả thông khô cũng đủ làm chúng bật dậy sắc nét và rực rỡ. Đó là lần hắn ngủ lại dưới tán rừng thông và có lẽ đã trò chuyện cùng một con người.

    Đêm hôm đó là sau buổi thăm Phân viện sinh học Đà Lạt, một công trình tuyệt đẹp nhưng chẳng mấy du khách ghé qua, có lẽ nghe tới chữ “Viện” thì du khách chẳng lấy gì hứng thú tò mò. Nằm lẩn khuất giữa rừng thông, những con đường bật thang đi xuống thung lũng, để chào hỏi hết các giống cây ở đó cũng đủ làm một người thể chất như hắn mệt lã đi.

    Leo lên ngọn đồi nhỏ ngoài Viện, hắn ngã lưng xuống bãi cỏ vẫn còn ẩm ướt từ cơn mưa lác đác buổi trưa. Thiếp đi một giấc hồi nào không hay, khi bật dậy thì trời đã chật dật tối, người hắn ê ẩm toàn thân không còn sức đi ra đường lớn bắt xe, nói đúng ra sự mệt mỏi ở Sài Gòn đã làm hắn cạn dần năng lượng, “Thôi thì găng võng ngủ lại vậy”, hắn nghĩ thầm. Tìm được chỗ đất phẳng, sau một hồi loay hoay hắn cũng nhóm được đống lửa nhỏ bên cạnh cái võng quân đội găng dưới tán thông.

    – “Mày đi lạc hay gì vậy?”- Hắn giật bắn mình suýt té lộn nhào rơi ra khỏi võng, giọng nói của gã trung niên còm nhom phát ra cùng tiếng “rắc rắc” của nhánh thông khô gãy. May mà trước đó đã ngủ một mình nơi hoang vu vài lần, nên hắn kịp trấn tĩnh lại và điều hòa nhịp thở. Nhờ những chuyến đi, hắn nhận ra mọi thứ không nguy hiểm như người ta hay vẽ vời, chả mấy ai tự dưng làm hại một kẻ lạ mặt đồng loại. Phải chăng chính nỗi sợ đang được gieo rắt thái quá làm những giao tiếp của con người ngày một lạc nhịp, và khi không đồng điệu hay mất năng lực thấu hiểu, con người dễ nảy sinh mâu thuẫn dẫn đến ác quỷ bên trong có chỗ hiện hình.

    – “À dạ, em đi Viện sinh học mà ngủ quên trên này, mà anh là ai vậy? Làm em hoảng hồn xém té võng”

    – “À tao làm rẫy cafe ở gần đây, thấy đốm lửa nên lại coi sao, sợ cháy rừng mạy” – người đàn ông dần tiến lại gần và ngồi xuống đất phía bên kia đống lửa, mặt ông ta quay về phía thung lũng bên dưới nên chỉ thấy một nửa. Trong ánh sáng le lói của ngọn lửa nhỏ dần tàn thì thật khó để nhận diện. “Trời sắp lạnh rồi đó, mặc cho ấm vô, mà mày uống rượu không làm vài ly cho ấm, chú có đem theo một ít” lão nói tiếp sau một hồi lâu nhìn vào bóng tối đặc quánh như muốn hút tất cả vào đó.

    – “ Được chú, con có ít khô nai mua hồi sáng “

    – “Nai mẹ gì mày ơi, bò đó, trên này đâu ra mà nai với hươu” – Giọng lão sang sảng nhưng nhịp điệu rất đều và vang, như ai đang thò đầu xuống giếng và ngân nga vài khúc cổ nhạc.

    – “Mà sao mày lên chỗ này, ai đâu đi du lịch lên đây, ta đi mấy khu nổi tiếng, rồi sao đi có mình vậy?”

    Sau vài ba ly rượu, câu chuyện dần trở nên cởi mở hơn cho phiên bản trẻ của người giữ vườn, hắn kể về những trăn trở đang gặp phải. Có lẽ nếu người đàn ông kia không ngồi đó, hắn cũng sẽ sổ ra cho hả cái muộn phiền đang bủa vây thân tâm. Trong giây phút, hắn ước lão trung niên kia là ba hắn, vì qua giọng nói, lão cũng trạc tuổi đó.

    – “Con hoài nghi những thứ con biết, nó làm con ngộp thở, không còn biết đâu là thật, chú biết bây giờ con có thể viết cả một sớ chầu dài để phủ định hết những quyển sách”

    – “Làm cái sớ đó có vui vẻ gì không?” – câu hỏi làm hắn im bặt, tưởng chừng có thể nghe thấy tiếng những chú nai nhút nhát ở vùng đất xa xăm nào đó, sức lay động của sự nghi vấn trực diện.

    – “Mày làm tao nhớ cái đợt có đứa nó bị lạc trên Đơn Dương, lúc đó nó cỡ 13-14 tuổi gì đó, hồi đó làm gì có điện thoại mạy, lạc trong rừng chết nhiều lắm. Lúc đó cả đám người gần đó gọi nó quá trời. Tao có hỏi sao nó không la lên hay chạy về hướng đó. Nó nói âm thanh tùm lum bốn bề làm nó rối, không biết đi hướng nào.”

    – “Ý chú là con biết nhiều quá nên bị hỗn loạn hả?”

    – “Phải rồi, đầu mình như cái hang động, nhiều người gọi quá biết đi hướng nào. Mà thằng nhỏ kia nó có kể tao thêm. Nó bị ngất 5’ rồi bật dậy chạy 1 đoạn thì thấy tao, tao mới dẫn nó về nhà. Trong lúc ngất nó nghe ai đó hát chỉ đường cho nó.” – Hắn rùng mình ớn lạnh, không phải vì sợ mà vì thứ gì đó sâu hơn như thế, mang tính lay động những chất chứa.

    – “Thằng đó có nhớ bài hát không chú?”

    – “ Có mà tao quên rồi, có khi lát mày nghe thấy hổng chừng, trong rừng mà”- Lão nói chữ “trong rừng mà” nghe rất hiển nhiên, như thứ gì đó thân quen mà lão mắt thấy tai nghe tận nơi chứng kiến.

    – “Chú làm con vừa ớn ớn vừa tỏ mò”

    – “Tò mò gì mày ơi, gặp rồi biết. Thôi tao quay về lại chỗ đằng kia đây, để lại rượu cho mày đó, uống cho ấm dễ ngủ. Mai về mạnh giỏi nha mạy”

    – “À dạ dạ, con cảm ơn, chú về nha” – Lão trung niên biến mất vào màn đêm nhẹ nhàng như lúc xuất hiện. Một nửa gương mặt lão le lói trong đóm lửa chớp tắt như in lại trong ký ức tưởng như bức phù điêu tự họa treo trên trần nhà hoài niệm ma mị nhất.

    Ta bay trên những ngọn đồi

    Ta say trong chốn đơn côi

    Chốn đơn côi, kẻ lạc lối

    Nghe tiếng thần rừng mở lối về nhà

    Dưới đám lá thông già rơi

    Dưới đám cỏ ta thảnh thơi

    Ta thần rừng, hát gọi mới

    Mang quả thông nhỏ dẫn lối về trời

    Đứng đây, trong khu vườn nhỏ với quả thông trên tay, người giữ vườn bỗng nghêu ngao khúc hát lạ lẫm. Chẳng biết hắn vừa tự sáng tác một bản nhạc trong lúc nhớ chuyện xưa, hay hắn đã nghe thấy gì đó ở ngọn đồi năm ấy. Chỉ có hắn mới biết, một bí mật đẹp đẽ thầm kín ma mị cổ xưa. Những thứ vẫn còn, những thứ đã mất, khó mà tìm lại được.

    – “ Hát gì vậy, đồng dao hả?” – Mẹ hắn vỗ vai từ phía sau và hỏi

    – “Tiếng vọng của thần rừng” – Hắn trả lời thản nhiên như lão trung niên nói “trong rừng mà” năm đó.

  • Không viết là sẽ chết

    Người giữ vườn bắt đầu viết lại từ khi nào, hắn cũng không còn rõ nữa, có lẽ là khi cây me sau nhà cao vượt quá đầu của bụi củ mì gần đó, khi mà hắn vẫn còn bị hành hạ thể xác sau những năm bay nhảy chốn phố thị. Viết lách với hắn giờ đây mơ hồ như ngày mai của đời người vậy, chỉ là những dòng lưu lại để nhớ ra là mình đã từng như thế. Hắn viết khi trời nắng vì chẳng còn gì có thể làm, hắn viết vào đêm khuya vì chẳng còn gì để nghe và hắn viết khi những dòng sông ngừng chảy.

    – “Anh đang gõ gì vậy? Chat hả?” – Một đứa nhóc năm nay lớp 9 đi vào từ cửa sau, chỗ thông qua nhà ba mẹ người giữ vườn, do là cuối cấp nên một khoảng thời gian không thấy nó qua chơi. Những ngày đầu người giữ vườn mới về, cậu nhóc hay phụ dọn dẹp và lau bụi cho sách cùng anh mình.

    – “Nay không đi học hay sao đi qua đây? – Người giữ vườn không trả lời câu hỏi, hắn chưa sẵn sàng cho mọi người đi vào những suy tư của mình. Ngoài ra hắn ngày càng dè dặt khi cho ai đó đọc hay nghe điều gì đó, hắn đã thấy những con quỷ hiện hình sau khi đọc Kinh Thánh.

    – “Dạ không, nay thầy bận nên không học thêm, với em cần hỏi anh vài thứ”

    – “Hỏi gì, nghe nói mày có bồ, tao không làm quân sư được đâu”

    – “Đâu có, mà công nhận mọi người nhiều chuyện ghê. Em đang bức rức chuyện học môn Văn thôi, thậm chí là em đang bực mình luôn nè.” – Thằng nhỏ vừa nói vừa đi quanh cái bàn giữa trong nhà, nhìn nó như thể một hành tinh đang bay lạc sang hệ thiên hà nào đó và đang tìm đường về lại vị trí của mình trong vũ trụ đầy hỗn loạn.

    – “Hỏi gì, nói trước hồi nhỏ anh học dốt Văn lắm nha”

    – “Giờ em nhìn vô lớp em chả biết ai dốt hơn ai. Em thấy mấy môn như Toán, Lý, Hóa thì coi như có giới hạn thời gian thi nghe có lý, chứ như Văn mà kêu viết trong 45-90 phút nghe nó cứ thế nào ấy. Ý em là ví dụ kêu mình viết nêu lên quan điểm cá nhân về một chủ đề nào đó đi, ít ra mình phải có trải nghiệm hay ít ra đọc nhiều góc cạnh về nó thì mới có ý kiến này nọ đc, chứ không như đưa cho tấm hình núi Bà Đen kêu miêu tả vẻ đẹp của nó, làm sao mà tả!?”

    – “Chứ mấy đứa bạn mày nó viết được không, có hỏi nó thử chưa?”

    – “Hỏi gì tụi nó chỉ quan tâm điểm thôi, đọc bài mẫu hoặc được mớm đề, còn không thì toàn mấy lập luận phiến diện một chiều nghe nó như biết tuốt vậy, chán lắm”

    – “Chứ mày không quan tâm điểm hả, mày không nghĩ mày biết tuốt sao dám nói tụi nó chán”

    – “Uh thì em cũng muốn điểm cao nhưng em thấy quan trọng nhất vẫn là tri thức do mình biết và phải khách quan. Thật ra em nghĩ môn Văn nên cho về nhà viết, ít cũng nột tuần mười bữa”

    – “Mày cũng góp ý cho giáo viên chưa?”

    – “Góp gì anh, em con nít mà có thay đổi gì được”

    – “Không dám thì chấp nhận đi, viết đủ điểm thôi, còn mày muốn tri thức thì tự học, tức là tự viết cho mình biết thêm. Làm hai bài thôi có sao đâu, vừa đủ điểm vừa biết thêm, kiểu gì mày cũng đâu thể dưới 5 mà lo làm gì . Còn muốn thay đổi thì phải có năng lực và dũng cảm. Không thì tìm cách khác chứ than ai”

    Thằng học trò vẫn còn đó bao nhiêu dao động, nó không đi quanh cái bàn trong nhà nữa, mà ngồi xuống ghế rót ly nước rồi có vẻ trầm tư nhịp nhịp ngón tay trên bàn, như đang suy tính gì đó. Trong khi đứa em đang chìm vào những suy nghĩ học trò, người giữ vườn cũng trôi dạt về miền quá khứ năm nào, cơn gió trong vườn thổi vào làm hắn nhớ những ngày đi học gió Bấc buổi sáng. Những ngày làm học trò hắn cũng bị coi là dốt Văn, chả bao giờ viết nổi một đôi giấy, có khi hắn tốn cả 15 phút cố gắng dựng lại gương mặt nhân vật nào đó trong đầu thì thời gian đâu mà viết. Nhưng đến bây giờ, người giữ vườn vẫn còn nhớ những xúc động của mình, hắn không kìm được nước mắt khi đọc “Chiếc lá cuối cùng” của O.Henry. Có lẽ từ lúc đó, hắn lờ mờ nhận ra có những thứ không thể khác đi được, sẽ chả có phép màu của hy vọng, chỉ có lòng tốt và trí tuệ mới tiếp diễn vẻ đẹp của sự sống. Lúc hắn làm bài văn về tác phẩm ấy, người giữ vườn không làm kịp thời gian vì bận vẽ cái khung cảnh ấy, vẽ chiếc lá trên khung cửa như dành cho chính mình. Hắn đã làm bạn với văn chương như thế, bỏ rơi bài vở như một cách tôn vinh nét đẹp của tâm hồn người viết, để mỗi tối hắn lại khắc lên giấy đôi dòng thơ bập bẹ như dấu đi những nỗi niềm gửi về tương lai. “Chẳng biết chiếc lá ấy nói gì khi gặp lại mình hôm nay” – hắn thầm nghĩ.

    – “Anh nghĩ như thế nào về ý của tác giả trong một bài thơ, đôi lúc em đọc thấy tác giả chả có ý gì mà chỉ kể lại câu chuyện. Ngoài ra phân tích từng câu chữ nhiều khi em thấy sai sai sao ấy, kiểu chơi lego mà có cảm giác bị mất đi vài mảnh quan trọng hoặc tệ hơn là hình gốc” – Cậu học trò có vẻ đã hiểu ra, nó không còn nói chủ kiến của nó về bài vở ở trường mà chỉ là những băn khoăn khi nó đọc thơ.

    – “Anh cũng không rõ nữa, có người viết nhờ tưởng tượng, có người viết dựa vào cảm xúc suy tư, cũng có kẻ lại chỉ kể chuyện. Nhưng có khi nào em đọc thơ mà nó làm em dao động không, cơ thể ấy?”

    – “Có anh, đoạn con hổ bị cầm tù trong bài “Nhớ rừng” của Thế Lữ, đầu em nó cứ vo ve kiểu muốn cứu con hổ luôn ấy”

    – “Anh nghĩ chắc để hiểu ý của ai đó không chỉ riêng nhà thơ, mình có thể xem đó như một cách để tạm gọi là thấy được ý tứ của họ không?”

    – “Anh có viết thơ không? Anh dùng gì để viết?”

    – “Cũng có, anh viết bằng lỗ tai”

    Khi lớn hơn một vài năm, lúc là sinh viên của một trường kỹ thuật, người giữ vườn đã có những khoảng thời gian vui đùa cùng những con chữ. Hắn viết rồi dựng kịch câm, làm kịch bản và cốt truyện cho game, rồi lâu lâu lại vẽ ra những bài thơ về những chuyến hành trình thời tuổi trẻ. Cũng đã có giai đoạn hắn định bỏ tất cả việc học rồi tập trung viết, nhưng khi sắp hoàn thành quyển tiểu thuyết đầu tiên, hắn nhận ra mình viết mà còn thèm khát sự thành công do con chữ mang lại. Thế là kể từ giây phút ấy, hắn dừng viết và tự đưa ra thời điểm quay lại là khi không còn xu nào trong túi hoặc không còn lo về chuyện cơm ăn hằng ngày. Hắn chỉ viết khi cục súc hoặc thanh thản nhất. Giờ đây, khi ngồi ở ngôi nhà trong khu vườn nhỏ, hắn chẳng còn quan tâm chuyện đó nữa, hắn cứ thể mà viết, khi những dòng chữ tuôn ra là lúc hắn thấy mình được sống thật sự trọn vẹn, không cục súc cũng chẳng thanh thản. Người giữ vườn coi mình là thực thể gián tiếp, như kẻ truyền tin, như vị thần Hermes. Khi những suy tư hắn thu nhặt trong khoảng đời nhỏ bé mà rộng lớn, hắn giữ lại đó như vật kỷ niệm cho sự tồn tại của bản thân. Để rồi những rung lắc hắn tiếp nhận thông qua đời sống làm rơi những chiếc bình cổ, những mảnh vụn ấy chảy qua ngón tay lọt vào những trang giấy trắng, như kể lại quãng đường dài vô định đi từ nơi sâu cùng vụn vỡ nhất để đến được những khát khao được sưởi ấm thế gian và chính hắn. Những dòng tự sự vô bờ bến này có lẽ được nhét vào cái chai rồi thả ra đai dương suy tưởng bao la, để ngày nào đó có kẻ nhặt được, kẻ đó sẽ làm gì với nó? Thật kỳ vĩ làm sao khi nghĩ về cuộc hành trình ấy của cái chai, của nhân loại và của bản thân hắn.

    – “Là sao em chưa hiểu!?” – Cậu học trò nhíu mày tỏ vẻ tò mò.

    – “Anh nghe cái nhịp hay cái giai điệu trong đầu, rồi cứ thế để chữ nó trào ra, tất nhiên trước đó anh phải nghe ra được những nốt cao nốt trầm cốt lõi của giai điệu đó rồi cứ thể để từ ngữ trôi theo đó”

    – “Ma mị quá em thấy chưa nắm bắt được, hôm nào anh cho em đọc với nha”

    – “Đại loại khi em đọc sách, có những đoạn em cảm thấy nó kỳ kỳ, lấn cấn, em muốn chỉnh sửa nó không, về mặt từ ngữ ấy?”

    – “À có anh, vậy ra cái đó là nhịp mà anh nói hả?”

    – “Đúng rồi, em thử nghe cái giai điệu đó của ngôn ngữ đi, độ nhạy xúc cảm và tri thức của em sẽ có những biến chuyển, anh không nói tốt lên nha, mà là khác đi thôi”

    – “Giờ em để ý bắt đầu tay em nó nhịp nhịp theo tiếng rao của bà bán xôi luôn nè. Thôi em về nha, trễ không nấu cơm má bả chửi cho banh nóc”

    Cậu em ra về trả lại không gian yên tĩnh sâu thẳm, chỉ còn lại tiếng thở nặng của gã hàng xóm đang bị lao, gã chửi cái cây tạo ra bóng mát của khu vườn hắt qua nhà để rồi tối chui tọt vào máy lạnh và than trời trách đất vì căn bệnh hô hấp.

    Kể cũng lạ khi con người ngày càng xa rời với cái nhìn trực diện mà đi theo những cong queo cũng chữ nghĩa do một ai đó tạo ra. Dù cho con người có đấu tranh dữ dội và vô ích đến bao lâu thì tán cây vẫn ở đó, vô tư dang rộng bàn tay che chở cho những kẻ lầm lỗi. Người giữ vườn ra nhặt trái Khế vừa rụng, hắn bóp nát để nước chảy ra rồi chà lên mặt, một cảm giác xác khuẩn thật thoải mái cho một ngày hè khô bức. Hắn quay vào nhà và viết tiếp câu chuyện còn dang dở và có thể sẽ là mãi mãi dở dang.

    – “Hóa ra anh đang viết truyện” – Thằng nhỏ lúc này chưa về, nó lén lút đứng im lặng ngoài vườn một hồi lâu, rồi rón rén đi vào đứng sau lưng người giữ vườn, nó cũng đã đọc được một ít rồi.

    – “Không viết là anh sẽ chết”

    – “Thôi vậy viết tiếp đi, để mắc công tội lên đầu em” – Thằng nhỏ vừa cười ha hả vừa xách dép lên chạy, nó cũng không quên chỉa luôn hộp Chà Là sấy khô trên bàn đọc sách

    Thật ra chẳng ai phải chết cả, chính xác thì không phải bây giờ. Từ lâu hắn đã nhận ra mình quên sạch những gì muốn viết, cứ thế mà viết thôi. Kể từ khi viết trở lại, hắn cảm thấy nhịp sống, nhịp viết và nhịp thở đã dần tiến về phía nhau, không còn sự lệch pha như trong vật lý nữa. Hắn như cô gái bị nguyền rủa trong câu chuyện hễ nói điều gì là cóc chui ra từ trong miệng, còn hắn thì ngày qua ngày thở ra từng con chữ. Hắn không biết nó đến từ đâu, không quan tâm nó sẽ như thế nào và tự tại với cái kết vô chừng của nó, như dòng chảy sự kiện của một con người trên cõi đời đẹp đẽ này.

  • Một con người bình thường

    “Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui”, câu hát người giữ vườn nghe trên Facebook mẹ mình đêm qua vẫn còn vang trong đầu vào buổi sáng. Hắn tự hỏi con người có gì để chọn kia chứ, những cơn mưa rả rích buổi sáng có cho chúng ta chọn, những chú chim hót chào một ngày lao động mới có phải là lựa chọn, hay trở thành người giữ vườn có phải lựa chọn của hắn. Hắn không còn nhớ lần cuối cùng phải chọn là khi nào nữa. Mỗi ngày những chú chim quành quạch chọn cho hắn giờ thức giấc mà không cần báo thức, hãy thử nghe đàn chim lắm lời bàn bạc công chuyện sáng sớm xem ai có thể chọn đi ngủ tiếp được.

    Mỗi sáng, việc đầu tiên người vườn là điểm danh nhân sự trong vườn. Lũ chó xuất hiện đầu tiên với vẻ lấm la lấm lét vì đêm qua chắc đã lén lút, phá phách, lục lọi, moi móc chỗ nào đó. Tiếp đó là tên trộm hạt giống thằn lằn láu cá, nó vẫn còn chưa chịu đi ngủ, vẫn lột xột cả đêm trên cái tràng chứa hát giống với cái bụng căng tròn hạt bí đỏ. Hai con rắn mối giờ đã thành năm con hồi tháng trước. Độ ẩm và bóng mát của khu vườn đủ giúp chúng sống mà mập mạp kể cả trong tiết trời oi ả khi hè sang. Mỗi sáng tụi rắn mối lại lột xột dưới đám lá khô, rồi chạy qua chạy lại đường xi măng trong vườn như muốn khiêu khích lũ chó còn đang mơ ngủ sau một đêm nghịch ngợm. “Mình có được chọn để thấy những thứ này không?”, người giữ vườn thầm nghĩ.

    Sau khi loanh quanh kiểm tra quân số, người giữ vườn bước qua nhà ba mẹ hắn, tự nấu cho mình bữa sáng và ly cà phê sữa đá. Hắn nhấm nháp ít cà phê cùng sự yên tĩnh của sự vô cảm, hắn gọi cái không khí vắng lặng buổi sáng bên nhà ba mẹ mình như thế. Kể từ khi những suy nghĩ về hưởng thụ tuổi già và tự do an nhiên len lỏi vào trong gia đình này, mọi chuyện trở nên vô hồn và lãnh đạm. Hắn nhớ cái cảm giác màn khói cơm nóng bốc ra buổi sáng, hắn nhớ những tiếng rôm rã như lũ chim chào nhau mỗi sáng, và những tất bật chuẩn bị lao động của mọi người. Tất cả đã tan biến theo chân những lý luận dối trá sinh ra những tinh thần man rợ. Giờ đây, mạnh ai người nấy làm, mạnh ai người nấy đi, rồi mạnh ai người nấy gọi tên cho tự do của mình. Người cha người mẹ giờ đây chỉ còn mối liên kết mờ nhạt mang tên trách nhiệm, sự ấm áp của tình thương đã chìm vào quên lãng, như mùi cà phê đọng lại vào buổi trưa của người giữ vườn.

    Ngày hôm đó người mẹ về sớm hơn mọi khi, mỗi sáng bà đi cùng nhóm tập thể dục, những người phụ nữ cùng độ tuổi đang cùng nhau níu giữ chút thanh xuân còn sót lại. Từ ngoài cổng bà thấy con trai mình đang ngồi uống cà phê một mình, bà rôm rả nói một hơi thật lâu về những tật xấu của những người bà gọi là bạn trong nhóm thể dục, những gì bà nghe được hôm nay. Những lúc như vậy, người giữ vườn thấy như mình đang ở trong sự bủa vây của hàng ngàn đống un đang bốc khói, những làn khói độc hại len lỏi vào phổi làm hắn lơ mơ không nghe rõ và chẳng thốt nổi câu nào. Sau một hồi dài những làn khói từ ngữ ùa ra mà con trai mình không phản ứng gì, có lẽ trong vô thức bà sợ nó chết ngộp nên đã chuyển chủ đề sang những chuyện bình thường hơn.

    – “Lát mẹ đi nấu đám giỗ bà cố ngoại trong Út, rồi chiều qua phụ đám hỏi bé con của chú mày luôn, mệt quá, nhiều khi muốn bỏ mà đâu có được”

    – “Không có mẹ họ vẫn làm được, mẹ đi tới hồi bệnh như mấy lần trước lại than thân trách phận. Mà mẹ đừng ăn ở đám, đem gì theo ăn đi, lần nào cũng nhập viện vì mấy món ở đám tiệc”

    – “Không có mẹ tụi nó sớ rớ lắm mày ơi, như bữa không thấy mì xào mà khô khốc khô queo có ăn được đâu, lấy chồng cho đã già cái đầu làm mì xào cũng không xong”

    – “Không có mẹ thì người ta làm món khác, món nào dễ hơn thôi, con thấy trên đời này con người không quan trọng như họ nghĩ đâu.”

    Người giữ vườn luôn nghĩ mẹ hắn đáng ra phải làm một chính khách thay vì một bà nội trợ. Người mẹ dù không được học hành nhiều khi còn nhỏ, nhưng bà luôn nhận định vấn đề rất hài hòa cho mọi người có liên quan. Bà luôn là trung tâm điều tiết những xung đột trong dòng họ dù chỉ là người con thứ bảy trong nhà. Khí chất dám nghĩ dám làm của người mẹ là thứ người giữ vườn học hỏi từ bà nhưng cũng biết rằng không thể có được trọn vẹn. Nhưng khi lớn hơn một chút, hắn nhận ra rằng có gì đó tự ti của người mẹ về học vấn của bà, nên bà luôn lao vào giải quyết chuyện này chuyện nọ để bản thân cảm thấy mình quan trọng và có giá trị hơn, để thấy mình không tầm thường. Con người đã quằng mình như vậy suốt chiều dài tồn tại để tạo ra thứ họ gọi là giá trị hay ý nghĩa của cuộc sống, để hầu như tất cả nhìn lại chỉ là những khoảng trống chới với không nơi neo đậu. Mỗi đêm về, nếu không có việc gì để bận rộn suy nghĩ chắc họ sẽ như con chó hoang lạc trong bóng đêm của bình nguyên trống không rộng lớn, chỉ còn lại chú chó hoang và ánh trăng cô độc.

    – “Thì dạo này mẹ cũng bớt đi rồi, chứ như mấy lần cấp cứu, ớn rồi”

    – “Đi đâu thì đi nhưng đừng làm quá sức, lớn tuổi rồi phụ lặt vặt thôi để họ làm, còn không ai làm thì mình cúng kiếng ít ít lại. Với đừng đi trời nắng trưa”

    – “Biết rồi, mẹ đi chợ mua một số thứ vô cho tụi nó đây, ở nhà ăn uống đàng quàng nha”

    Nhìn người mẹ lao vào biển lửa trách nhiệm, người giữ vườn mới hiểu ra hai chữ “khiến chết”, trên con đường chúng ta đi luôn có lũ quỷ kề bên. Chả phải ma quỷ ở đâu xa mà chính là những mây mờ trừu tượng mà chúng ta bám vào. Khởi nguyên của trách nhiệm là điều gì đó cao cả hơn sự dìm mình vào hố sâu thăm thẳm của mơ hồ, lẽ ra nó phải khiến chúng ta nhẹ lòng đi thì lại như mang thêm những xiềng xích, trách nhiệm phải mang tính toàn vẹn và chẳng sinh ra một cảm giác hy sinh nào cả, nó thuần khiết là thiêng liêng của sự sống. Nhưng ngược lại cũng có những kẻ sống một đời vô trách nhiệm rồi gắn cho nó cái mác tự do, người chủ xích lấy con chó và nghĩ rằng đang kiểm soát được nó, cho đến khi con chó ấy trở nên điên rồ loạn xạ, ai mới là kẻ kiểm soát cơ chứ. Con chó ấy mang tên “tự do trong ý niệm”. Chỉ khi sợi xích được tháo bỏ, người và chó mới cùng nhau đi trên hành trình đẹp đẽ bất tận của sinh mệnh, chuyến hành trình ấy mới đẹp làm sao, cái đẹp của bất định.

    Chiều hôm đó, người giữ vườn đang cặm cụi phân loại hạt giống mới mua của những nông dân Tây Bắc, họ chuyển vào cho hắn một gói zip-lock to trộn nhiều loại giống bản địa nên phải phân loại cho vào hộp nhựa, loại hộp người ta hay bỏ phụ kiện nhỏ trong may mặc, để bảo quản và gieo trồng thử nghiệm sau đó. Đang lọ mọ với mớ hạt nhỏ li ti đủ loại, hắn ước gì lũ chim trong truyện Tấm Cám bay tới phụ mình thì tốt biết mấy, “không biết bọn chim có phân biệt được mấy giống Tây Bắc không hay tụi nó chỉ biết lúa và gạo?, hắn nghĩ lơ mơ trong khi nằm dài ra sàn nhà vì mỏi cổ. Chim không thấy đâu, chỉ có mẹ hắn bưng tô mì xào chay và cà ri nấm qua cho hắn. Mỗi khi đi phụ đám tiệc về, bà thường mang về rất nhiều đồ ăn, không phải đồ thừa mà dư do vài người không đến dự như dự kiến. Phần thức ăn ấy như cái đặc quyền tối cao của bà, vì ở đó bà là trung tâm, là một người quan trọng. Nhưng chẳng còn quan trọng nữa, giờ đây đó chỉ còn là đồ ăn với người giữ vườn, đôi lúc ăn mà hắn cảm giác như mình là người đã khuất chỉ toàn ăn đồ cúng, thật trớ trêu làm sao.

    – “Con làm gì đó, mẹ phụ cho? Mẹ có mang mì xào và cà ri về nè, để đây khi nào đói ăn nha.”

    – “Mẹ lựa hạt rồi phân loại bỏ vô các ngăn hộp nhựa, nào bị đầy thì tháo vách ngăn ra cho gộp hai ngăn thành một ngăn lớn với mấy loại hạt to.”

    – “Này con mua trên mạng hả, có đảm bảo không vậy?” – Bà vừa nói vừa ngồi bẹp xuống sàn gạch Tàu, rồi nhìn con ong chăm chỉ kết hợp con sóc nhanh thoăn thoắt bà dùng hai tay mình để phân loại hạt. “Rồi định làm gì với mớ hạt này?”, bà vừa nói tiếp vừa tiếp tục công việc.

    – “Con gieo trồng thử trong ao mẹ, xem loại nào nó sống khỏe được rồi tính tiếp”

    – “Giờ người ta làm công nghiệp bón phân ầm ầm mà tự dưng mày bỏ việc về loay hoay làm thủ công biết khi nào có ăn”

    – “Chính vì làm ầm ầm nên mới lăn ra dịch bệnh lật gọng ầm ầm đó mẹ”

    – “Sao mày không sống như người bình thường đi cho khỏe, ngược đời chi cho cực hổng biết” – bà nói trong tiếng thở dài như đang nghĩ về một tương lai bất ổn của đứa con trai.

    – “Mẹ cũng cực mà, con thấy ai chả cực. Con thấy con là người bình thường đó chứ, bình thường là khi không biết chắc thì mình phải thử, sai thì phải sửa, cái đó ba mẹ dạy con hồi nhỏ còn gì”

    Người mẹ im lặng không nói một lời, có lẽ bà đang suy nghĩ về hai chữ “bình thường”, có lẽ hầu hết con người chấp nhận một khái niệm gì đó một cách quá dễ dàng, dần dà trí não con người như phản xạ kiểu “nó là vậy rồi” mà không ai suy xét cặn kẽ. Họ khen người Nhật nhặt rác trong khi đáng lẽ ra ai cũng phải thế, họ xem sự quơ quào vật chất là thứ “ai cũng vậy” rồi chấp nhận nó như lẽ thường, họ tôn vinh hành vi bình thường và tầm thường hóa những thứ quan trọng.

    – “Tại mẹ thấy mày thông minh, nhiều trí thức ai cũng nghĩ mày có gì đó đặc biệt, mà sao cứ ở nhà mãi không chịu làm gì” – Người mẹ im lặng cho đến khi bà phân loại xong mớ hạt giống, đóng nắp cẩn thận rồi đến lên bàn, sau đó bà quét dọn sàn nhà sạch sẽ, ngồi lên bàn uống ngụm trà lá Vối.

    – “Mẹ có nghĩ sống giản dị vừa đủ nó khó không, ý con là ai cũng muốn mình trở nên xuất chúng, nổi bật, độc đáo hay bất kỳ từ nào để diễn tả nó con không biết?”

    – “Mẹ hiểu ý con mà, những thứ đó nó khiến con người ta dễ dàng biến chất để dành giật lắm, bữa mẹ nghe Thím mày ngồi toan tính sao cho thằng con nó nổi trội mà nghe một hồi toàn mưu mẹo, mẹ rùng mình luôn đó chứ. Nhưng mẹ vẫn nghĩ con nên làm gì đó, kẻo sẽ phí”

    – “Con cũng đang làm đó chứ, con hiểu rõ năng lực của mình, chính vì vậy mà con chọn công việc khó nhất, đó là làm một con người bình thường” – Nụ cười nở trên môi khi người giữ vườn nhìn vào mắt mẹ mình, hắn không hy vọng ai đó đi trên con đường này cả, đôi khi hắn nghĩ đó là lỡ dại mà bước vào rồi thì phải tiếp tục, có lẽ đã không còn kịp bước ra nữa.

    – “Thôi con nói vậy mẹ không biết nói gì thêm, hạt giống lựa xong rồi đó, mẹ về đi tắm đây, ăn xong rửa chén mang qua nhà dùm mẹ”

    Ngoài vườn những chú chim đã bắt đầu quay về sau một ngày lang bạt kiếm ăn, một ngày bình thường của chúng, nhưng những gì chúng đã trải qua hôm nay chỉ chúng mới biết, bí mật nhỏ bé mới đặc biệt làm sao. Có lẽ hôm nay, chúng đã bay qua cánh đồng lúa vàng ươm vào vụ gặt, thấy người nông dân chạy chiếc xe cũ màu đỏ đang trở về nhà sau một ngày bình thường. Trên đường về, người ấy nở một nụ cười khi thấy những chú chim từ phương xa đang nhặt nhạnh những hạt lúa sót lại trên đồng, điều đó mới đặc biệt làm sao.

  • Lao động cho đến chết

    Đó là một ngày ngủ đông, người giữ vườn tự gọi như thế, khi mà con gấu không thể làm gì ngoài ngủ, còn người giữ vườn thì chỉ muốn im lặng. Gấu sau khoảng thời gian ăn no tích trữ năng lượng, còn với hắn là sau khi đã nói quá nhiều ở những ngày trước đó. Cứ mỗi khi hắn cố diễn đạt một điều gì đó sâu xa nhưng không bao giờ trọn vẹn, có thứ gì đó đặc quánh đen ngòm như bao phủ, chúng co giãn bất định chui tọt vào mồm khi định nói ra điều gì đó, nó dịch chuyển cả khi suy nghĩ vừa khởi lên một mầm mống của tội lỗi. Có những ngày ngủ động hắn chỉ ngồi đó bên cửa sổ cùng những bài hát xưa cũ, đóng cửa và tránh xa tất cả, chỉ để sự hỗn loạn đen ngòm này không làm ảnh hướng đến bất kỳ sinh thể nào ngoài cửa sổ. Nhưng giờ thì hắn đã không còn muốn dùng bất kỳ thứ gì để xóa tan đi thứ đặc quánh kia, hắn đã chấp nhận sự hỗn loạn này, mặc cho người thế gian ngược xuôi tìm kiếm trật tự hão huyền, ở lại cùng hỗn loạn có thể cũng là trật tự.

    Ngày hôm đó là một ngày ngủ đông như thế.

    – “ Nhà mày càng ngày càng khó thấy, nãy tụi tao đi huốc qua luôn mới quay lại “- Hai gã trai thành thị lâu ngày không gặp, họ là bạn của người giữ vườn hồi còn ở Sài Gòn, nơi mà sự hỗn loạn còn chưa được nhận ra. Họ mang theo hai hộp đồ ăn sẵn mua ở đâu đó cùng một chai Chivas còn lại một ít.

    Trong nhà tối om, chỉ còn lại màng sáng mỏng tản ra từ cây đèn sạc nhỏ trên bàn đọc sách, người giữ vườn nằm bất động trên võng, chỉ quay ra ngoài cửa rồi cười chào hai gã trai kia. Trong màn đêm đen ngòm của cả hai thứ bóng tối, không biết nụ cười ấy có làm ai nhẹ lòng không ? Nơi phương xa những người bạn có đang cười ?

    – “ Sao không mở đèn lên cho sáng mạy ? “ – Đây đã là lần thứ 1000 hoặc hơn người giữ vườn nghe câu nói ấy, đến giờ vẫn không hiểu nó có nghĩa gì, “ cho sáng “ thật sự là một cụm từ kỳ quái và vô nghĩa. “ Cho sáng “ để làm gì cơ chứ ? Họ sợ bóng tối chăng, hay họ muốn soi rọi cái tối tăm trong tinh thần bằng thứ ánh sáng vật lý?, hay họ chỉ đơn giản là quen với thứ ánh sáng dư thừa kia và chẳng bao giờ tìm lời giải tốt nhất cho câu hỏi về ánh sáng ? Họ còn chẳng thèm bận tâm mà rất nhanh tự tay bật cây đèn lên rồi lại tự phát ra một câu như lời khẳng định chắc nịch cho một thứ ngớ ngẩn “ Đấy thấy chưa, nhà cửa sáng sủa vậy mới được. “ Cũng chẳng rõ được là được cái gì ?!?!?!

    Bọn họ bắt đầu bày biện đồ ăn thức uống lên bàn cùng ba cái ly giấy, loại dùng để uống cafe trong các văn phòng, người làm vườn vẫn nằm ngước lên nhìn trần nhà và tự hỏi “ Người xưa đã phải can đảm đến mức nào mới xây được cái mái cao đến vậy “. Khi ngủ đông hắn như rơi vào miền hố đen sâu hút, tận hưởng một mình hương vị của thanh tẩy trong im lặng, cũng có lúc hắn ló cái đầu ra ngoài, nói đôi điều vị bị làm phiền đến mức không thể làm gì khác ngoài thò đầu ra nói vài điều điên rồ.

    Người bạn làm kỹ thuật điện và người còn lại là họa sĩ vẽ minh họa, nghe có vẻ hai ngành nghề khác nhau giữa khoa học và nghệ thuật, nhưng ai dám nói Da Vinci không phải nhà khoa học, và bất kỳ ai cũng sẽ bị điện giật chết nếu dám nói Tesla không phải một nghệ sĩ. Đó cũng là bối rối của người giữ vườn khi ai đó hỏi về nghề nghiệp, hắn thật sự không hiểu đâu là giới hạn và đâu là điểm phân biệt giữa các ngành nghề. “ Làm người “ đó là câu trả lời hiện giờ của hắn, sau bao năm bối rồi từ khi về giữ vườn.

    Những câu hỏi bâng quơ, hời hợt và nhạt nhẽo luôn làm hắn khó chịu. “ Làm gì, có gia đình chưa, khỏe không “, hắn đã từng phải viết ra một danh sách các câu trả lời cho mấy câu hỏi kiểu vậy, để những ai muốn đóng vai người xã giao sẽ được rút ngắn vai diễn của mình, những hồn ma trong quá khứ luôn lặp lại điều được dạy, những cỗ máy sinh học tương lai thời hiện tại. Nếu hai người bạn kia mà cũng chuẩn bị mảnh giấy như hắn, có lẽ màn dạo đầu của bản giao hưởng trên bàn kia đã kết thúc sớm, để nó được chuyển sang những giai điệu say sưa trầm mặc mà chân thực hơn. Hai con người khác nhau, mà không họ giống nhau cái bụng, cái bụng của thời đại, thứ mà trong phim Wall-E rất nhiều, cái bụng của sự tập trung vào một thứ và đánh rơi toàn bộ cuộc đời vào trong chính cái bụng ấy, họ đã im ắng sau khúc dạo đầu, họ uống vài ba ly rượu. Người giữ vườn vẫn nằm đó, chờ đợi khoảnh khắc để thò đầu ra khỏi hố đen của mình.

    – “ Nuôi con khó quá tụi mày, chả biết phải dạy nó thế nào, thằng con tao 2 tuổi mà nhiều khi nó hỏi tao chẳng biết đằng nào mà lần. “ – Điệp khúc đã được xướng lên, những sự thực đẹp đẽ bắt đầu hòa vào làn khói thuốc, anh bạn làm kỹ thuật là người chơi những nốt nhạc đầu tiên ấy.

    – “ Tao thấy con nít hay bắt chước cha mẹ, như tao lớn lên ở nhà ai cũng vẽ rồi tự nhiên nó đi vào mình hồi nào không hay. Ý tao là nó sẽ bắt chước mày, nên mày dạy nó như tự dạy mày chắc là cách duy nhất rồi “ – Những nốt nhạc tiếp theo được sinh ra vô cùng tự nhiên trên bản phổ tinh khôi do anh bạn làm nghệ thuật kia tiếp nốt.

    Những cơn gió nhẹ thổi qua khu vườn, luồn qua khe cửa, nhè nhẹ làm làn khói thuốc như muốn nhảy múa cùng suy tư của những tâm hồn tạm cởi mở. Đón chút gió ngày hè, những cánh cửa lẽ chừng không tồn tại, ai đã dựng chúng lên để rồi lại phải mở tạm, sao phải ngăn rồi lại đón trong phút chốc, như hai đứa trẻ chơi trò xây lâu đài trên biển, đứa xây đứa lại phá vỡ.

    – “ Mày nói thì hay lắm, chưa có bồ nữa mà bày đặt. Giờ tao hỏi mày chứ nội cái chuyện nó đòi mua quà hay đồ chơi thôi là đã nhức cái đầu rồi ở đó. Như bữa nó đòi uống lon Pepsi, mẹ nó kêu “ dạ đi mẹ mới cho uống “, xong cái nó dạ gật đầu lia lịa, cả nhà cười ầm lên. Mấy bữa sau tao đang ngồi làm việc, nó chạy lại giật cây viết và tờ giấy tao đang làm, lúc đó tao nổi điên lên quay ra định chửi thì nó lại gật đầu dạ dạ định xin cái khác. Cái đó có phải lễ phép gì ? nói chung tao chưa biết làm sao .” – Sau một hồi hơi gắt gỏng như một nhà khoa học bị đụng chạm chuyện môn, anh bạn làm bên kỹ thuật lại chùng xuống, có cái gì đó thật sự lo lắm trên ánh mắt, không hẳn là buồn mà thứ gì đó khiến anh hoang mang pha chút hoài nghi.

    – “ Thì đúng là tao chưa biết gì về nuôi dạy con, nhưng tao thấy tao vẽ 1 bức tranh cũng có khác gì đứa con nít, tao cũng đang lấn cấn cái vụ mình vẽ vì muốn thứ gì đó, nói thẳng ra là tiền và danh đi cho dễ, nên nhịp điệu bàn tay tao khi vẽ nó không còn mượt như hồi trẻ nữa. Chưa kể tao nhìn lại mấy bức gần đây thấy cái gì nó cứ na ná giống nhau. Như kiểu tao cũng dạ dạ gật đầu cho qua để nhận quà giống con mày. Tao cũng lấn cấn lắm chứ có phải mình mày đâu “

    Một không khi tĩnh mịch lại bao trùm lấy căn nhà, khi sự thật được phơi bày chỉ còn lại sự rụt rè của những tâm hồn phiền muộn không lối thoát. Sự dày vò giữa được và mất, đúng và sai, trong sáng đi cùng những toan tính. Họ không tìm ra cách để dung hòa chúng, để hai mặt đồng xu sống cùng với nhau, để hai lại trở về một. Trong phút chốc có lẽ họ tìm thấy sự đồng cảm, “ ừ hóa ra không phải mình tao, mày cũng vậy “, sự đồng cảm giết chết sinh mệnh của họ. “ Thôi thì ai cũng vậy “, họ tự nhủ với mình và coi nhau là bạn đồng môn, môn học của sự bỏ cuộc. Chẳng còn mấy ai chịu cố thêm một chút nữa.

    – “ Tự dưng tao nghĩ tao nên dừng vẽ một thời gian, chứ kiểu này tao thành con Vẹt vẽ mất, kiểu để xả bỏ đi những thứ đang kẹt lại, chả biết dừng đến bao giờ, không chừng bỏ nghề luôn chứ vẽ kiểu này hại mình hại người quá “ – Sau một chốc trầm tư, bản nhạc quay lại với những nốt băn khoăn lưỡng lự, không biết đi về đâu.

    – “ Mày có nghĩ hồi nhỏ mày cũ dạ dạ gật đầu như con tao được dạy bây giờ nên dần thành ra một nền tảng gì đó ở sâu bên trong, đến giờ phát hiện thì nó đã quá vững chắc, khó mà quay đầu không? Đó là thứ tao thật sự lo ngại, tao không muốn bọn trẻ sẽ như tụi mình “

    – “ Có thể lắm chứ hả? Mày có thử đọc mấy cuốn sách về dạy con chưa, hỏi thằng này chắc nó biết nè giới thiệu cho “ – Gã theo nghiệp vẽ vừa nói vừa chỉ vào người giữ vườn, hắn vẫn nhìn lên trần nhà, gã nói cứ như hắn là cái thư viện vậy. Từ khi về ở vườn, hắn đã chẳng còn muốn đọc sách, mớ sách còn ở đây là vì chưa biết phải làm thế nào, “ Thôi thì coi tụi nó như người lính tinh thần, nhắc mình mỗi khi lạc lối “, hắn nghĩ như vậy cho đỡ bận lòng tìm cách giải quyết.

    – “ Sao không mạy, đọc khi vợ tao còn mang thai kìa, nhưng tao cảm giác họ luôn muốn tạo ra một cỗ máy hoàn hảo hơn một con người, nhưng đó cũng là mâu thuẫn trong tao chưa giải tan được, tao vừa nghĩ con người phải có thiếu sót để coi như còn động lực sống, nhưng sâu bên trong tao vẫn muốn con mình hoàn hảo”

    – “ Cũng không khác gì nếu tao vẽ một bức đột phá thì chắc chắn sẽ chẳng có xu nào khi tao còn thở cả, như Van Gogh vậy. Có khi mâu thuẫn này nó đi vào ADN luôn, có khi phải chấp nhận thôi “

    – “ Không có gì để bàn thêm cả, chỉ có lao động cho đến chết “ – Người giữ vườn thều thào khi đang đung đưa trên võng. Nói dứt câu, hắn bật dậy đi vào bếp lấy thêm một cái ly gốm, rồi tự uống một hơi 3 ly liền. “ Tụi mày cứ nói tiếp đi, chiều giờ tao chưa ăn nên đói quá “, hắn nói sau ly thứ 3.

    Cả ba người sau đó chẳng nói thêm được lời nào, khi kêu nói thì chẳng ai mở lời, lúc không mời thì lại tới, con người luôn sống trong cái thế lưỡng nan kỳ lạ ấy. Hầu hết chúng ta đều bị nó vật ngã và thì thầm vào tai “ đủ rồi không cần cố thêm nữa “, vậy là chúng ta sống luôn với con quỷ phân bua tách biệt và vụn vỡ ấy. Càng ngày nó càng lớn dần lên, trở nên mạnh đến mức chiếm trọn cách ta sống, đáng buồn hơn là chúng bám theo từ thế hệ này sang thế hệ khác. Một tương lai ảm đạm nếu chúng ta vẫn còn làm bạn với tên quỷ ấy.

    Cuộc nhậu đã tàn, ba người bạn cũ cũng đã ngà ngà say dù chẳng uống nhiều như mọi khi, có vẻ cái gì đó đã làm họ say chứ chẳng phải rượu. Trước lúc mở cửa cho hai người bạn ra về, người giữ vườn nói vài lời tạm biệt.

    – “ Đó là câu ông cậu tao nói với một đứa con ổng, khi nó than phiền về chuyện sao nó cứ phải làm việc mãi, tìm đủ cách mà vẫn không giàu nổi ”

    – “ Câu gì mày, chỉ lao động đến chết ấy hả “

    – “ Ừ, Chỉ có lao động cho đến chết “

  • Tất cả là gieo hạt

    Kể từ khi về ở trong khu vườn nhỏ, rồi cùng người em học lên rẫy lập cái trại nhỏ bên cạnh có ao gần con suối, người giữ vườn được mọi người định danh thay hắn công việc đang làm. Người trẻ nghĩ hắn bỏ phố về quê như trong nhiều bài hát nào đó, lớn tuổi hơn chút thì nghĩ hắn trồng rau sạch, còn kẻ không hay biết gì thì nghĩ gia đình hắn giàu nên muốn làm gì chẳng được. Hắn chẳng bao giờ phủ định họ, vì họ đâu có sai, như kẻ nhìn một tác phẩm hội họa rồi khen chỗ này đẹp chỗ kia xấu vậy, họ chẳng thấy bức tranh mà đã để bức tranh thấy được họ.

    Kể từ khi quyển sách “Cách mạng một cọng rơm” của Fukuoka được dịch và xuất bản, những cụm từ “thuận tự nhiên”, “vườn rừng”, hay đơn giản hơn là “sạch”, bắt đầu xuất hiện khắp mọi nơi. Người giàu đổ tiền vào lập các trang trại mà còn chẳng mấy khi đặt chân lên đó, người trẻ thì dễ dàng bỏ cuộc rồi vẽ ra cảnh nông nhàn sau khi kiếm được ít tiền, còn trẻ con thì bị nhồi nhét cho ăn những thứ nhạt nhẽo được gọi là sạch. Fukuoka đã từng vật vã ra sao với vườn Cam của cha mình, Kimura thì gần chục năm ròng rã sống như kẻ vô sản tưởng chừng đã tự kết liễu bản thân, họ đã trải qua bao nhiêu gian lao khổ sở để đút kết thành những bài học có vẻ rất gọn ghẽ và dễ dàng. Chính quá trình trui rèn đó giúp tạo dựng cho họ một ý chí vững vàng đối mặt với sự bất định và chiến thắng cái tôi xấu xa bên trong của bản thân, đó mới là cái sạch thật sự nên hướng đến, cái sạch của những hạt giống bất khuất.

    – “Sao mày trữ nhiều hạt giống khác nhau quá vậy, toàn giống bản địa gì đó hả?” – Người bạn cùng quê đã từng nói với người giữ vườn như thế khi thấy cái tràng phơi hạt của hắn, đó là một ngày trước Tết một tuần, bông Vạn Thọ ở rẫy đã bắt đầu nở rộ

    – “Tao ăn gì hay ai cho gì tao giữ nấy, có hạt từ trái cây ở chợ siêu thị ở nhà trồng hay trên rừng, đủ cả”

    – “Tao nghe nói giống xưa nó khỏe mạnh hơn, tao nghĩ mày chọn mấy cái đó, trước mày nói vậy mà, kiểu sức sống nó mạnh hơn”

    – “Giờ tao khác xưa rồi, đúng là giống bản địa xưa nó mạnh, nhưng ví dụ trước nhà mày có đứa bé, con thằng giết người hàng loạt bị bỏ rơi ở đó, mày ngó lơ hay vứt nó đi?”

    – “Nhưng đây là cây mà, phải trồng để mang lại gì chứ ta?” – Gã trước giờ vẫn vậy, luôn dùng sự khôn ranh của mình để nhìn mọi việc, chính vì lẽ đó mà người giữ vườn luôn dùng cái lý kinh tế và logic để trình bày cho gã nghe điều hắn muốn hương tới.

    – “10 cây giống yếu tao tin là sẽ có vài cây sống khỏe mạnh, còn những cây còn lại hoạt động như cái máy đào đất tự nhiên, rễ nó sẽ đi sâu xuống và qua nhiều năm rễ cây chết đi sẽ tạo lớp hữu cơ bên dưới, còn phần thân trên thì mỗi năm cắt hai lần dùng làm ủ phân xanh. Không có cây nào vô dụng cả, chỉ mình biết cách tận dụng không thôi” – Người giữ vườn vừa nói vừa vẽ minh họa lên một tấm lịch khổ to đã xé để mọi thứ rõ ràng hơn với bạn mình.

    – “Có lý. Lúc nãy mày nói đứa bé bị bỏ rơi, giờ nghĩ lại thấy cha mẹ nó tệ mà được nuôi dạy tử tế chắc cũng sẽ có thay đổi” – Đây chỉ là nhận thức của người bạn được sinh ra từ lý lẽ hợp logic thông qua ví dụ về trồng cây của người giữ vườn, dựa trên lợi ích mà nó mang lại, tiếc thay nó không đi ra từ lòng trắc ẩn của con người với một đứa trẻ.

    – “Đừng quá ảo tưởng, “mua heo chọn nái, mua gái chọn dòng” là cũng có lí do cả, đúng là nó sẽ thay đổi nhưng không dễ như nói ra đâu”

    – “Rất có thể qua nhiều thế hệ nhỉ?”

    – “Ít ra đó là nghi vấn bây giờ của tao về giống”

    Người giữ vườn chưa bao giờ muốn lý giải việc hắn làm thông qua một lý lẽ cụ thể nào cả, điều hắn muốn hướng đến là sự khai phá lòng tò mò hướng về phía sự thật, chỉ có trong đó con người mới nhìn mọi sự thông minh và thiện lành cũng một lúc.

    Nhưng trong thời đại ngày nay, thật khó để biểu đạt về đức hạnh cho người sống trên nền tảng logic thực dụng, nó cũng khó không kém gì phơi bày sự thật trước mặt cho những ai bị dẫn lối bởi ý niệm về lòng tốt mơ hồ, hai con người này là một. Họ gắn chặt mình vào cây cột gỗ như đang hiến tế, họ coi đó như kim chỉ nam định hướng cho mọi quyết định, để một ngày mọi sự đi ngược lại làm họ vụn vỡ lạc lõng, tệ hơn là trở thành Chí Phèo chửi ngược lại nơi mình sinh ra.

    – “Nhưng chắc mày có tìm hiểu cây gì phù hợp đất gì chứ hả?” – Người bạn hỏi tiếp khi đứng ở chỗ có ba dây dưa hấu mọc gần đó đã có trái.

    – “Có, nhưng tao hoài nghi, tao trồng đủ thứ là vậy, để xem tụi nó phản ứng thế nào. Giờ ai cũng nói trồng đa dạng xong nhét tùm lum vào đó, rốt cuộc đâu có biết được thêm gì, cùng lắm có thêm cái ăn cái để bán, còn hiểu biết thì về MO”

    – “Mày làm tao tưởng tượng ra chuyện, kiểu như ai đó 100 năm trước viết ví dụ cây đu đủ trồng đất cát đi, suốt 100 năm ai cũng theo đó mà làm nên chả ai thử trồng ở đất khác. Tao nghĩ có thể cây sẽ có trái ít và nhỏ hơn, cũng có thể chết sớm hơn, nhưng vị của nó ngon khác biệt. Ngoài ra trên vùng như vậy mà trồng được thì giá bán sẽ cao cũng bù lại tiền vận chuyển từ chỗ đất tốt đem đến đó bán”

    – “Ví dụ hay đó, rất hợp với người mê kiếm tiền như mày, tao sẽ ghi nhớ nó. Nhưng để tao bổ sung thêm, 100 năm qua đi mọi yếu tố khí hậu thổ nhưỡng và cả DNA của cây cũng thay đổi nhiều, nên bám vào đó sẽ đến lúc gặp những sự kiện dị biệt như dịch bệnh, đóng cửa khẩu rồi cũng tiêu luôn”

    – “Đúng, thiếu gì mấy vụ trồng cả đống dưa hấu rồi kẹt ở biên giới. À, khát quá tao hái trái dưa ăn nha mạy” – Hắn chỉ tay vào trái Dưa nhỏ xíu xanh lét dưới chân cách đó 5m.

    – “Mày đoán xem nó ngọt không”

    – “Nhìn ruột trắng trắng vỏ nhợt nhạt này chắc lạt lạt chua chua, kệ ăn cho mát miệng” – Hắn vừa nói vừa cắn hai miếng dưa liền, hắn tròn xoe mắt rồi thốt lên. “Ý trời đất cơi, ngọt dữ vậy, tao ngạc nhiên luôn á!”

    – “ Ừ, nó là vậy mà”

    Thông qua nỗ lực tìm kiếm nguồn nước, ánh sáng và sự sống, cây cối và động vật tạo nên cho mình một sinh khí mãnh liệt bên trong, chính sinh khí này tạo dựng nên nét đẹp vững chãi thể hiện thông qua mùi vị và dưỡng chất của hoa quả. Như một người đàn ông từng trải, dù cho bên ngoài chai sạn bên trong lầm lì nhưng vẫn chứa đựng cho mình cái sự “ngon ngọt” ở một mức độ rất khác, và nó chỉ được nhận ra bởi những người phụ nữ can đảm vượt qua những định kiến về cái đẹp mơ hồ. Họ như những cái cây đủ sức đứng trơ trọi một mình giữa bão táp, cũng là nơi che chắn và nâng đỡ xung quanh khi sóng gió ùa về.

    – “Với những suy tư của mày hiện tại, chỉ cần có tiền là làm được cái trang trại xịn sò. Hay tao về mua đất làm, mày thiết kế hướng dẫn giám sát được không, tao thấy ổn quá ổn”

    – “ Tất cả chỉ là gieo hạt, đi uống rượu thôi”

    Người giữ vườn vừa dứt lời, hắn lôi cái tràng phơi hạt giống ra rồi tung tất cả lên trời, một cơn gió mạnh thổi qua trong sự ngơ ngác của người bạn. Hắn sải bước vào nhà chuẩn bị mồi nhậu, bạn hắn chưa hết ngỡ ngàng trước hành động vừa rồi, gã đứng đó 2-3 phút rồi cũng đi theo vào trại.

    Trời đã vào xuân mát mẻ, họ uống rượu cùng món ốc luộc và cá chiên giòn chấm mắm me. Còn rất lâu mùa mưa mới đến, những hạt giống hắn tung lên sẽ theo gió, kiến sẽ tha đi khắp rẫy, cũng có thể lũ chim sẽ đem chúng đến vùng đất xa xôi nào đó. Để rồi nước trời trút xuống, chủ vườn ở một nơi xa ngạc nhiên sao vùng này lại có giống này, gã có thể vui vẻ hoặc điên tiết lên rồi đốn bỏ nó, người giữ vườn cũng không thể nào biết được.

    – “Mày điên thiệt rồi” – Trong cơn say bạn hắn lè nhè nói với hắn.

    – “Chắc vậy thật rồi, nhưng mà hôm nay ăn đồ ngon không”

    – “ Quá ngon!”

    Hai người bạn cười lớn trong cái trại nhỏ giữa đồng không mông quạnh, dưới ánh đèn vàng trông từ xa nó giống như hạt giống nhỏ phát sáng. Để rồi xem cây gì sẽ mọc lên từ chỗ đó.

  • Còn lại những gì

    Sau một ngày nhiều sự kiện vui buồn lẫn lộn, khi chúng tôi về nhà gỗ thì cũng đã trưa, không ngờ thấy Cô gái Hà Nội đã ở đó đang trò chuyện cùng người con trai Ông già. Cô có mua mì xào giòn chay cho cả nhà ăn trưa, mọi người cùng ngồi ăn và kể lại những câu chuyện cho nhau nghe, nó làm tôi nhớ không khí hồi Ông bà cùng hai người con khi còn nhỏ, tiếng nói rôm rả cả ngôi nhà. Me tôi từng dạy tôi rằng bầu không khí xung quanh mình rất quan trọng, hễ thấy nó độc hại làm mình lụn bại thì mọi giá hãy rời đi, dù phải ôm trọn nỗi cô độc vào mình cũng buộc lòng ra đi.

    Trong bữa ăn Cô gái Hà Nội háo hức xin phép ông và Người con trai cho phép cô cùng Cô bé và Thằng nhỏ cùng làm một bộ phim phỏng vấn có tên là “ Còn lại những gì “, trông cô miêu tả rất hăng hái nhưng do tôi đang mê Củ Sắn trong món mì xào nên không nghe rõ cho lắm. Cô nói được một lát thì bị ông nhắc nhở cô không thể làm hai việc cùng một lúc được, như vậy ăn sẽ mất ngon mà nói thì mọi người cũng không nhớ rõ. Cô xin lỗi ông và không nói gì thêm nữa đến khi ăn xong. Cuối bữa ăn ông nói với cô “ Ông không muốn làm cháu mất hứng, nhưng nên nhớ cái gì làm mình kích thích quá mức thì có gì đó chưa ổn bên trong, cảm hứng thật sự khiến cho người ta từ tốn và cẩn trọng “. Cô gật đầu rồi đứng lên dọn dẹp cùng Thằng nhỏ.

    Trên bàn trà sau bữa ăn, cô mô tả lại bộ phim của mình, đại loại là một loạt phỏng vấn về ba thứ của một con người: ước mơ lúc trẻ, cuộc sống hiện tại và câu hỏi mấu chốt trọng tâm là “Còn lại những gì? ”. Cô nói cô sẽ mời những người đa ngành nghề quanh khu vực này, độ tuổi trên 50, và họ phải giỏi có tiếng trong lĩnh vực họ đang làm, dù cho đó là chăn vịt hay câu cá giỏi. Người con nói sẽ mượn trang thiết bị ánh sáng và máy quay của người quen mở tiệm ảnh cưới ngoài thị trấn, cô bảo nên thuê để có thể chủ động thời gian không bị lấn cấn chuyện quen biết. Cô gái Hà Nội kể đã bàn với Cô bé cũng một tuần rồi, Cô bé nhận vai trò dựng và chọn bối cảnh quay. Thằng nhỏ nhanh miệng xung phong làm hậu cần và chỉnh sửa video, còn Người con đã bàn với cô trước đó anh sẽ quay phim vì hiện anh đang rảnh trong tháng tới, còn công việc của cô là người dẫn và đạo diễn. Ông ngồi im lặng một hồi lâu rồi mở lời góp ý cho mọi người.

    – “ Đối với ông, điện ảnh là phải có những cảnh quay đẹp, dù gì đó cũng là nghệ thuật nghe nhìn, câu chuyện thì thật sự mà nói có rất nhiều, không thể nói chuyện nào lỳ kỳ quan trọng hay đẹp hơn câu chuyện nào khác, nhưng dụng ý của nhà làm phim qua câu chuyện là có. Ý tứ này phải được thâm nhập vào những khung hình, nên nhớ cảnh đẹp và góc quay tiêu chuẩn chưa chắc đã có cảnh quay đáng giá, nó là tổng thể rộng hơn nhiều để tạo xúc cảm người xem. Nhiều phim lia máy quay lung tung, có phim lại để tĩnh đến mức nhàm chán, phải để môi trường thâm nhập vào thước phim. Khi một đội ngũ chuyên tâm, khung hình sẽ không dư không thiếu, có cả tĩnh và động, có cái có sẵn lẫn thứ được sắp đặt. Bác chỉ nhấn mạnh hãy quan tâm đến quay dựng cảnh dù chỉ là phỏng vấn, và bác biết cháu muốn xoáy vào câu chuyện, nhưng nên nhớ bộ phim khác với một quyển sách. “

    – “ Vâng, cháu hiểu ý bác, đúng là khi nghĩ ra ý tưởng này cháu nghĩ đến câu chuyện là chính. Cháu sẽ bàn bạc và suy nghĩ thêm kỹ hơn, bác có thể tham gia với bọn cháu vai trò giám sát được không ạ. Cháu nghĩ sẽ vui nếu có bác “

    – “ Không, bác chỉ nấu ăn cho mấy đứa thôi “ – Ông già mỉm cười rồi nói ngắn gọn.

    Những ngày sau đó mọi thứ nhộn nhịp hẳn trong khu đất, nhiều đồ đạc lỉnh kỉnh được mang đến, nào là máy móc, dụng cụ, bàn ghế, và những thứ phục vụ quay phim mà tôi không rõ lắm. Cô bé đi loanh quanh tìm bối cảnh, cô xếp ngón cái và ngón trỏ của hai bàn tay thành hình gần như chữ nhật để hình dung cảnh quay, Người con kiểm tra các thiết bị và tham khảo người chủ cho thuê về thông số và cách lắp ráp máy móc, Thằng nhỏ thì chạy việc vặt như mua đồ hay truyền tin cho mọi người với nhau vì đôi khi mỗi người một góc làm việc, Chàng trai hàng xóm thì đang làm đũa từ Trúc và chén dĩa từ mo Cau vì nhà ông bà không có đủ cho nhiều người, Lão hàng xóm mang những đồ ăn vặt và một thùng nước đá kèm nước giải khát đến, Cô gái Hà Nội ngồi trên bàn dài ngoài cây Mận Xanh có lẽ là đang suy nghĩ về những việc cần làm, còn Ông già thì đi quanh khu đất tìm đồ ăn để phục vụ bữa trưa cho mọi người vì sáng họ tự ăn trước khi tới và đến chiều thì ai về nhà nấy. Đặc biệt, Cô quản thư viện cũng đến chơi và mang theo một con Rùa đực còn nhỏ tuổi, hôm trước gặp ở chợ cô thấy tôi nên cô mang con Rùa cô nuôi đến làm quen, nó tên là Ninja, cô bảo là đặt theo truyện tranh nào đó.

    Nó là con Rùa kích thước lớn hơn tôi một chút, trông khá mập mạp nhưng màu sắc nhợt nhạt vì nó kể chỉ ở trong nhà là chính, tất nhiên nó không hiểu tiếng người vì ở thành thị làm gì có Mẹ Tre để chúc phúc nên nó bảo đôi khi rất buồn bực vì không hiểu cô chủ nói gì. Hồi đầu nó dè dặt lắm, cái gì cũng lo lắng và có phần sợ hãi, nhưng sau khi tôi kể sơ qua về mọi người đối đãi tôi ra sao và khu đất này thú vị thế nào nó bắt đầu thoải mái và tò mò muốn khám phá. Tôi dẫn nó đi ra bờ ao chơi, nó hầu như chẳng biết gì, luôn láo liên ngó ngang ngó dọc hỏi tên cây rồi ồ lên ra vẻ kinh ngạc, chẳng biết về nhà nó nhớ nổi gì không, đúng là đồ Rùa thành thị. Thậm chí nó còn chẳng dám ăn thử mấy thứ ngon lành quanh đây, như Dương Xỉ, Sung và đặc biệt là hoa Sao Nhái, nó bảo trước giờ chỉ ăn Táo Lê và Bơ từ cô chủ của nó, thật đáng thương cho nó chưa một lần ăn qua những thứ tươi ngon thật sự. Đến cỡ khi nó ngã đùng xuống ao nó chới với như sắp chết đuối, tôi phải dùng cái thân Rùa già để nâng nó lên bờ, biết thế tôi không dẫn nó xuống sát mép nước làm gì cho phiền. Nó lên bờ thở hổn hển kể ở nhà chỉ bơi trong cái bể kính nước cao lắm là tới nửa cái mai rồi bò bò trên đống cát bên dưới nên khi rớt xuống hụt giò nó hoảng loạn chứ vẫn biết bơi, thật tình cái đám thành thị nhàm chán.

    Tôi dẫn nó ra chỗ nhìn ra ngã ba sông, kể về những ngày họp chợ xưa, về lão chăn Vịt và mẹ tôi, nó ngồi khóc tu tu rồi bảo “ Từ khi mở mắt con đã không biết cha mẹ mình, chỉ thấy 4 mặt kính, ai cho gì thì ăn nấy rồi chuyền tay từ chủ này sang chủ khác, chẳng bao giờ thấy cái ngã ba sông xinh đẹp như thế này “ , đang khóc thì nó bị con Dế Mèn võ sĩ đi ngang chém nhẹ một phát vào đuôi làm nó nhảy cẫng lên, khô luôn cả nước mắt. Kể cũng tội cho nó, đâu có sinh vật nào có quyền chọn tuổi thơ mình ra sao, đâu phải ai cũng được những thứ vô hình bảo hộ như chúng tôi, đâu phải con vật nuôi phố thị nào cũng được chủ nó chăm chỉ dẫn ra ngoài nhìn ngắm thế giới, nên tụi nó hay nghe thì có vẻ biết tất cả nhưng thật ra thì chẳng biết gì. Chân tay thì lũng bũng leo beo, màu da nhợt nhạt xanh xao, đi một chút lại thở hổn hển, nhìn đâu cũng ra nguy hiểm hai ai đó ám hại mình, còn con mắt thì luôn đờ đẫn buồn chán đến mức kéo tâm trạng cả khu này đi xuống trong vài giây khi nhìn thấy nó.Tôi làm sao cho những sinh vật đô thị.

    Tất nhiên tôi dẫn nó đến thăm nhà mình bên suối, nó ăn thử trái Sung chín và ăn luôn hai ba trái nhưng bị tôi táng đầu vì ăn thồn ăn ngấu nghiến thô lỗ, hỏi sao mà không mập phì ra như thế. Ninja lăn lộn trên đám Cải Xoong Nhật ven suối, đập đập nước dưới suối văng tung tóe rồi cười ha hả, xong nó làm xẹp đép cái ổ tôi hay ngủ vì kích cỡ to của nó, nhưng thôi không sao, nụ cười của Ninja làm tôi vui lên một chút, có vẻ con suối này lắm lúc cũng cần có tiếng cười của một con Rùa trẻ không biết gì.

    Chúng tôi đi quanh rừng trái cây, tôi kể cho nó nghe về Tinh Linh, Sử Nhân, Ký Tinh và nhiều thứ không phải lúc nào cũng thấy trong rừng. Nó bảo có nghe con Mèo hoang già vào nhà ăn trộm thức ăn kể cho nó nghe nhưng chưa bao giờ được gặp, cứ ngỡ là truyền thuyết hay thần thoại con Mèo học lỏm của con người hay bịa ra, nó cũng giống tôi chả mấy khi thích lũ Mèo. Ninja kể con chó nhà cô quản thư lười làm, hay sủa rồi tru sảng, chẳng biết giữ nhà, suốt ngày ăn ngủ, thấy con Mèo hoang vào trộm mà nó sợ trốn mất tiêu. Tôi cạp cạp cái chân nó rồi nói “ Mày cũng vậy mà chê ai”, nó quê quá nên đi ăn thêm một họng Sung rồi nói gì đó tôi chẳng nghe rõ. Tôi không tiết lộ về Mẹ Tre vì đó là yêu cầu của Người, bà không muốn bất kỳ ai không sinh ra ở đây biết về bà, trừ phi là do tình cờ hay chúng đi qua và quyết định ở lại vì quý mến nơi đây.

    Tôi dẫn Ninja đến chỗ cây Tràm già nghỉ mát, Cô Gái Hà Nội vẫn đang ngồi trên bàn dài chỗ cây Mận viết gì đó trên giấy, chú Rùa trẻ đang nô đùa vui vẻ ngoạm lấy mấy lá Trâm khô rồi sục chân xuống cát trắng. Cao hứng tôi đứng lên vệt chân xuống đất để vẽ cái mai Rùa định khoe khoang một chút thì nó bảo trong bể kính nhà nó cũng có cát nên nó hay vẽ lên đó, tôi mắng nó khoác lác. Nó đứng lên di chuyển vệt chân xuống cát, đúng là nét vẻ của nó rất thẳng và gọn gàng hơn tôi nhiều, những dấu chân của nó bắt đầu thành hình rõ hơn. Đầu tiên nó vẽ một hình chữ nhật rất chuẩn, tôi không tài nào vẽ được góc vuông như vậy, kế đến nó vẽ hình giống cái lá bên trong, không thể tin một con Rùa đô thị chỉ vẽ vời trong hồ kính có thể tạo ra đường cong không sai lệch như vậy trên đất cát, tôi đã đánh giá thấp nó rồi.

    – “ Con vẽ gì thế “ – Tôi đứng chỗ góc vuông hình chữ nhật hỏi nó.

    – “ Hình chữ nhật là lồng kính mà con và tụi bạn con gặp ở tiệm bán cá cảnh, nơi cô chủ mua con về, còn bên trong là hình đại diện cho mấy bạn đang bị nhốt trong đó. Có cá Bảy Màu loi nhoi, Ba Đuôi điệu đà, Tỳ Bà ngầu lòi, Thanh Ngọc duyên dáng, rồi cả bọn Xiêm hung hãn nữa, mấy bạn quanh quẩn chờ người ta đến mua, may thì gặp chủ tốt còn không cháu nghe kể có thể chết trên đường vận chuyển hay lạ chỗ. Cháu nhớ mỗi lần một bạn bị vớt ra thì cảm giác vui buồn lẫn lộn lắm, con người nói thì hay ho nhân đạo chứ thật ra coi tụi cháu như màn giải trí, chứ chả phải là bạn bè như họ nói, bạn bè mà xiềng xích nhau làm gì. “ – Nó làm tôi nghẹn ngào, rồi tôi hỏi nó “ Còn cháu là hình nào “. Nó không trả lời mà đứng lên vẽ một vòng tròn vành vạnh theo chiều kim đồng hồ, rồi đột nhiên nó vẽ vòng tròn theo chiều ngược lại đồ lên vòng tròn cũ làm tôi hết sức ngạc nhiên.

    – “ Sao cháu lại vẽ hai hình tròn đè lên nhau mà ngược chiều làm gì”

    – “ Đây là cháu và cái lồng, cháu thấy mình đang tự nhốt mình lại. Dù cô chủ dẫn cháu đi chơi cùng bạn bè hay ra công viên, cháu vẫn ngồi yên một chỗ không chịu làm gì. Nói thật khi lại đây cháu thấy thoải mái, khác hẳn mấy công viên cũng cây xanh rồi hoa cỏ nhưng cái gì đó thiếu tính liên kết với cháu vô cùng, ngoài ra chắc nhờ cháu có hướng dẫn viên xịn “

    – “ Cháu cũng thú vị đó chứ, thú vị đó, lần sau ghé chơi ta sẽ dẫn đi chơi chỗ khác tiếp “

    Trò chuyện thêm dăm ba câu tôi dẫn nó vào lại bên trong nhà, đi ngang thì thấy Cô gái Hà nội vẫn ngồi đó. Chúng tôi đi vào khu Trầu Cau, tôi lừa Ninja ăn lá Trầu làm nó nhảy cẫng lên la oai oái, thế là tôi được trận cười no bụng. Hai con Rùa đứng đó nhìn ra ngoài, mọi người vẫn đang tất bật chuẩn bị, trao đổi và suy tư, tôi khều nhẹ Ninja và nói “ Do họ không hiểu ngôn ngữ chúng ta thôi, chứ loài người không đến nỗi tệ đâu, tiếc rằng không phải con vật nào cũng hiểu họ nói gì, cháu đừng giận họ, hãy cho họ cơ hội, ngày nào đó họ sẽ tìm ra cách để trò chuyện với chúng ta. Mọi chuyện sẽ rất khác khi hiểu nhau hơn “. Nó nghe xong quay ra lấy chân khều khều chân tôi rồi cảm ơn tôi vì chuyến thăm quan rồi nó đi về phía Cô quản thư đang ngồi nói chuyện cùng với Ông già chỗ cây Thị trước ao cá. Tôi thì đi vòng quanh xem mọi người đang làm việc đến đâu, Cô gái Hà Nội thật thiếu sót khi không nhờ tôi làm vai trò giám sát, tôi rất giỏi việc đó kia mà.

    Cuối cùng thì sau vài ngày chuẩn bị kỹ lưỡng, bộ phim quay ngày đầu tiên vào một hôm thứ 7 không quá nhiều mây, thời tiết đủ mát mà không quá âm u để dễ dàng lấy sáng. Mới 6h sáng mà không khí quanh căn nhà gỗ nhộn nhịp hẳn, mọi người có mặt đầy đủ ăn sáng với nồi Bắp luộc do Lão hàng xóm tài trợ, mọi người vừa ăn vừa chia thành 3 nhóm nhỏ rôm rả bàn bạc thảo luận lần cuối còn Cô gái nghe nói là đi đón vị khách phỏng vấn đầu tiên là người thợ mộc ai cũng biết quanh đây. Hôm nay không thấy Cô quản thư ghé chơi, thật lòng tôi cũng muốn gặp lại Ninja, có nó ở đây cũng vui lắm.

    Bữa sáng nhanh kết thúc thì ai vào việc này, Cô bé cùng Chàng trai hàng xóm sắp xếp cảnh quay, họ mang ghế băng dài chỗ cây Mận Xanh ra chỗ khu vực Tre và cây lấy gỗ rồi đặt nó chỗ trước mấy cái ống cống xi măng chứa Tre Trúc đã qua xử lý. Tiếp theo hai người họ mang những sản phẩm tiêu biểu của người thợ Mộc ra đặt chúng sang một bên băng ghế dài, bên còn lại là những vật dụng linh tinh mà người thợ Mộc quý trọng, có lẽ họ đã hỏi chuyện sơ qua người thợ trước đó nên sáng nay những vật dụng đều đã được đưa đến. Cuối cùng là đằng sau băng ghế dài họ sắp xếp những dụng cụ đồ nghề mộc cùng một thanh gỗ khối vuông nhỏ, những việc nặng nhọc thì Người con phụ họ một tay. Anh cũng đang điều chỉnh và kiểm tra máy móc điện đóm rồi điều chỉnh thử máy qua yêu cầu của Cô bé, mọi người gọi cô là trợ lý mỹ thuật, cô chỉ cười mà không đáp lời. Thằng nhỏ thì mượn máy ảnh của Lão hàng xóm để đi chụp mọi hoạt động quanh mọi người, một dạng ký sự trường quay, nó gọi như vậy. Ông già sau khi dọn dẹp xong bữa sáng thì đi tìm thực phẩm để nấu bữa trưa, ông gọi điện nhờ Lão hàng xóm mua dùm một ít món gì đó mang vào.

    Cuối cùng thì nhân vật chính cũng đến, Cô gái Hà Nội chở người thợ mộc trên xe Cub 50 của mình, trông ông ốm nhưng không nhỏ con, nhìn không ai biết là làm nghề nặng nhọc, “ Làm nặng nhiều quá người nó teo lại “ ông ta trả lời thế khi được hỏi. Cô mời ông ta vào nhà thư giãn uống nước đợi cô đi kiểm tra rồi khi nào bắt đầu sẽ gọi, cô trấn an bình tĩnh thì ông ta đáp “ Các cô cậu mới phải bình tĩnh chứ tui kể chuyện đời mình thì có gì mà lo với lắng “

    Người thợ mộc người trung bình không quá cao, ánh mắt nhanh nhẹn và bước đi rất lẹ, ông mặc cái áo sơ mi cũ mèm có lốm đốm màu nâu loại dùng sơn bề mặt bàn ghế. Ông ta mang một đôi dép cao su màu đen vẫn còn mới, ông mặc cái quần tây dài màu đen cắt ngắn tới ống đồng. Nhìn thì có vẻ nghèo nhưng ngón tay áp út bên phải ông đeo chiếc nhẫn vàng rất to, và không thể nổi bật hơn là cái răng vàng bên phía trái hàm răng nhìn thấy ngay mỗi khi nói chuyện. Thằng nhỏ lại gần và xin phép chụp hình, ông xua tay bảo thoải mái mà chụp và còn giơ hai ngón tay lên rất trẻ trung. Uống xong ly trà ông đứng dậy, có lẽ ngứa nghề nên đứng dậy đi quanh nhìn căn nhà gỗ, ông vỗ vỗ vào mấy trụ nhà rồi ngước nhìn chăm chú mấy mối nối. Một lúc sau Cô gái Hà Nội cho Thằng nhỏ dẫn người thợ gỗ ra, nó đi cùng ông ta và tôi đến chỗ họ gọi là trường quay dã chiến, tất cả mọi người chào nhau, hỏi thăm vài ba câu rồi chúc nhau làm việc thật tốt. Ông được yêu cầu cảnh đầu tiên ông cứ cắt thanh gỗ đằng sau băng ghế dài được chuẩn bị trước như đang làm việc thường ngày, cắt vài ba nhát thì đi lại ngồi trên băng ghế. Ông ta hiểu rõ yêu cầu và làm theo rất nhập tâm sau khi Cô gái Hà Nội hô “Quay”, ông thật sự tập trung dùng dụng cụ đo đạc đánh dấu và cưa tay rất nhiệt tình, sau khi cắt ra ba khối gỗ độ dài khác nhau thì như kịch bản yêu cầu ông đi lại ngồi xuống băng ghế dài, còn cô xuất hiện từ đằng sau máy quay phim tiến về phía ông rồi ngồi trên băng ghế dài góc còn lại. Hai người họ nhìn nhau gật đầu chào rồi cuộc phỏng vấn diễn ra.

    – “ Chào bác, chúng cháu là đoàn làm phim “ Còn lại những gì? “, rất vui bác đã tham gia cùng bọn cháu. Xin bác tự giới thiệu về mình ” – Cô bắt đầu cuộc phỏng vấn.

    – “ Tôi chỉ là người làm thợ mộc ở khu này, nói thật không có gì đáng nói, tôi mới phải cảm ơn mấy em đã mời, tôi thấy ý tưởng khá hay nên tham gia. Tôi làm nghề mộc được 40 năm rồi, ông già tôi làm mộc nên tôi theo nghề chứ chẳng có gì đặc biệt, từ nhỏ đã chạy loanh quanh phụ ổng rồi mấy chú mấy bác việc lặt vặt, sai gì làm nấy, nghề truyền nghề từ người này sang người khác. Dần dần quen cái mùi gỗ hồi nào không hay, hồi đầu mẹ tôi không cho theo nghề đâu vì bảo cực, ông già tôi sau bệnh phổi cũng vì nghề này, mà ôi thôi sinh nghề tử nghiệp mà cô, than trách gì cho mệt. Thấy tôi mê quá bà cũng đồng ý với điều kiện phải học hết cấp 3 rồi đi nghĩa vụ về mới được làm còn không bã bắt tôi phải lên thành phố thi đại học. Hồi đó cũng cãi vã rùm beng gia đình lục đục lắm, nhưng giờ mới thấy biết ơn mẹ tôi. Nhờ đi học và nghĩa vụ mà tôi nề nếp, khỏe mạnh như một người lính và có kiến thức cơ bản nên dễ dàng lên tay nghề rồi học thêm để giỏi hơn, biết chút Toán Lý coi vậy chứ đỡ lắm, học làm gì cũng lẹ hơn mấy người không học, giờ ngồi nghĩ hồi đó đại học có dạy ngành mộc tôi cũng đang ký thi luôn ấy chứ, mà thôi bởi vậy mới nói đứa nào đòi nghỉ học đi làm giàu thì quên ngay đi, không học khổ thân thêm” – Nói dứt câu cuối ông chỉ ngón tay trỏ về phía camera như muốn nhắc nhở ai đó.

    – “ Lúc trẻ bác có mơ ước làm nghề gì khác không, hay cứ thế mà theo nghề “

    – “ Có chứ cô, trẻ mà ai chẳng có, lúc đi quân đội là mấy anh trên huyện đội thấy tôi học cấp 3, thời đó ít người học tới đó chịu đi lính lắm, toàn trốn đi làm kiếm tiền, bởi mới nói mẹ tui bả hay. Mấy ảnh gợi ý tui đi lính hải quân vì người ta đang tuyển, tui thì cũng mê biển lắm, tôi cũng suy nghĩ đủ đường hết ấy chứ. Nhưng cuộc đời nào cho mình suy nghĩ, nó cứ ập tới như bão ngoài biển vậy, cứ phải chống chọi mà đi qua thôi. Ông già tôi bệnh phổi nặng nên đi viện suốt ngày, xưởng không ai coi thì dẹp tiệm không nói, nhưng cả hai lúc đó cũng hơn 50 gần 60, chị tôi thì đàn bà lấy chồng là hết nợ, tôi còn đường nào nữa đâu mà nghĩ ngợi. Cô thấy đó nghề mộc chọn tôi khi sinh ra rồi chọn tôi khi tôi trưởng thành, chứ tôi quyền gì mà chọn nghề, mấy đứa nhỏ giờ cái miệng cứ dẽo dẹo thích rồi không thích nghề này nghề kia rồi lèm bèm cha mẹ, một lũ ranh con ích kỷ, à xin lỗi lên phim có được chửi vậy không ta, mà nghe nói mấy cô còn cắt ghép nữa mà “

    – “ Bác cứ nói tự nhiên đi ạ, không văng tục là được vì còn cho tụi nhỏ coi, còn quan điểm bác sao thì cứ kể cho chúng cháu vậy, không sao cả. Bác kể một kỉ niệm trong 40 năm làm nghề được không ? ”

    – “ Hai kỷ niệm làm thay đổi nhiều đời làm nghề của tôi. Lúc tôi 30 hơn một chút, tay nghề lúc đó cứng rồi, nhưng xưởng cũng làng nhàng đủ sống. Ngặt nỗi lúc đó có gia đình với 2 đứa con gái, tôi thương tụi nó lắm, lúc ấy làm cật lực lắm nếu nói về sức bỏ ra thì giai đoạn đó kinh khủng. May có lần nhận được đơn hàng lớn, lớn với xưởng tôi thôi chứ ăn nhằm gì đâu, tôi làm ngày làm đêm trong hai tháng mấy mệt lã người ra. Tôi còn nhớ lúc ấy còn độ chục hôm phải giao hàng nên phải cày xuyên đêm mất ngủ hai ba hôm. Khuya hôm ấy thấy tôi lờ đờ nên vợ tôi kêu vào ngủ, mà tôi tham công tiếc việc, phần vì gấp gáp giao cho người ta nên làm tiếp. Chẳng biết thế nào cắt gỗ cắt ngay vào 3 ngón tay bên bàn tay phải, đây cụt luôn tới giờ này, đã vậy còn là ngón cái trỏ và giữa, ba ngón quan trọng nhất, phải nó cắt ngón đeo nhẫn thì không sao. Hồi đó làm gì biết cái vụ bỏ bịch nước đá lạnh đem lên nối lại được, chạy đi cấp cứu giữa đêm còn không kịp nữa là. Đợt đó may sao người ta thấy tội không ép không bắt đền mà giao trễ chút vì họ thấy tôi làm cũng chất lượng hơn chỗ khác. Đợt đó xong vợ chồng thống nhất là ăn ít lại chút, bớt ham giàu nhanh, làm từ từ vì nghề này nguy hiểm không ít, do hồi đó trẻ thôi chứ giờ khách mà hối thì năn nỉ xíu là được ấy mà, miễn mình đừng rề rà và làm kỹ là được, không gấp làm gì nữa. Hai là cái này này, quả trứng phục sinh chạm khắc, lần đó con bé lớn nhà tôi nó được bạn trai tặng trứng phục sinh, tôi nổi giận vì mới tí tuổi đầu yêu đương gì, tôi giật lại trứng của nó khóc mấy ngày trời. Tội quá tôi moi cái trứng trong sọt rác ra, nhân lúc đó đang làm đơn hàng có mấy gốc gỗ to còn dư, vậy là tôi học đẽo quả trừng luôn. Trước đấy tôi chỉ giỏi đóng bàn ghế các thứ ít cong cong quẹo quẹo thôi, chủ yếu tôi làm chuẩn và bền chứ không mê mấy thứ trang trí. Vậy đó, học mà nó khó kinh khủng, mấy năm trời vứt biết bao quả mới ra quả trứng đầu tiên, cái tôi đưa các cô đem đến đây là quả hoàn thiện đầu tiên, còn quả tạm gọi là đầu tiên thành hình thì tôi lộng trong tủ kính nhà tôi. Đấy ba nó miệt mài học đẽo gỗ vì muốn xin lỗi nó, thế nào nó lại nhận cả đống trứng nhựa của bồ nó, giờ chúng nó lấy nhau luôn rồi. Sau vụ đó xưởng tôi phất lên luôn thời gian dài, nhà cũng khá giả hơn, cho đến khi họ nhập về ba cái máy khắc Laze gì đó thì đơn hàng ít đi, chỉ mấy người biết chơi họ mới đến. Thôi già rồi đặt nhiều tôi làm cũng không nổi, còn đang định lấy ô tô đi chạy xe công nghệ đây mà vợ tôi bảo tôi trốn đi với gái nên không cho. Mệt mấy mẹ đàn bà suy diễn ghê luôn “ – Cả đoàn vừa quay mà lâu lâu lại cười vì độ hăng say và hài hước của ông thợ mộc. Nói xong thì ông ta cầm bức hình gia đình mình lên.

    – “ Giờ nghĩ lại cả quãng đường đã qua, bác nghĩ mình còn lại được những gì ? ” – Cô hỏi vừa đúng lúc ông ta đang nhìn chăm chú hình gia đình.

    – “ Mấy người bạn tôi cứ bảo mốt chết là hết, cái gì mà cát bụi về cát bụi, tôi không tin họ đâu, tôi còn, còn nhiều. Lời mẹ tôi dạy vẫn còn đó, đến giờ tôi vẫn tự lên mạng học mấy nghệ nhân nước ngoài trên youtube với mớ tiếng Anh bập bẹ con nhỏ út dạy tôi, con cháu tôi không có tiền mà đi học là cứ đưa bill về tôi thanh toán cho luôn cứ việc đi học. Nghề cha tôi vẫn còn lại trong tôi, mấy bác mấy chú người chết người còn, mở miệng ra bảo mất hết thì có tội với họ lắm. Tình yêu vợ tôi dành cho tôi vẫn còn này, dù giờ nó khác đi rồi, làm sao như đôi lứa trai gái, nhưng tôi vẫn cảm thấy nó mỗi bữa cơm chiều ngon lành, bộ dễ đâu được ngày nào cũng ăn ngon, ok có tiền thì ăn ngon thiệt nhưng không khí nó khác với bữa cơm gia đình đông đủ. Quan trọng nhất, hơn cả là tôi còn một khoản nợ, nợ ân tình có trả sau khi chết vẫn còn. Quá nhiều người đã giúp tôi, cuộc đời chả dễ dàng gì qua đôi lời kể trên phim này đâu, khó trăm vạn lần, không ai giúp chỉ có xuống hố sớm thôi. Nhân dịp này tôi nhắn mấy bạn trẻ luôn, đừng nhại lại lời nhau nữa, nhìn lại đời mình cho kỹ rồi hẵng nói, cảm nhận cho rõ rồi hẳn nói, như ăn cơm nhai kỹ ngâm lâu một chút mới biết rõ mùi vị, nhìn mấy cái hình trên mạng rồi khen ngon là tiêu đó.”

    – “ Cảm ơn bác đã tham gia phim, khi nào chiếu chúng cháu sẽ nhắn bác đầu tiên “

    Đó là đoạn phỏng vấn tôi nhớ nhất chứ không phải đầy đủ, họ còn nói rất nhiều chuyện khác nữa nhưng trí nhớ con Rùa già chỉ có vậy. Mọi người vỗ tay cho ông thợ mộc, ông cũng vỗ tay cảm ơn mọi người rồi đi vào nhà gỗ, ông ngồi nói chuyện cùng Ông già về cái nhà gỗ một lúc rồi chào mọi người bắt taxi về, Cô gái Hà Nội xin lỗi ông vì không thể đưa ông về, ông xua tay không sao rồi nhắc gọi cho ông khi nào phim chiếu. Mọi người dọn dẹp nghỉ ngơi rồi bàn bạc nhau cho buổi quay xế chiều nay, nghe nói là của một nhà thơ bạn Ông già. Đang nghỉ trưa thì Cô quản thư dẫn Ninja tới, cô mua rất nhiều đồ ăn thức uống cho mọi người và nói rằng rất tiếc không ghé được buổi sáng. Ninja hăm hở bò lại chào tôi rồi khoe khoang đủ thứ món ăn tối qua nó ăn vì nhà có tiệc, hóa ra cô chủ nó nói dối là bận việc sáng thật ra là cô say rượu ngủ dậy trễ sáng nay, may Ninja không hiểu tiếng người, chứ biết nó sẽ thất vọng lắm. Tôi dẫn nó vào ống cống chỗ khu đất có mấy hệ trụ lưới, chui vào cống cho mát.

    – “ Mấy nay mày ở nhà làm gì Ninja? ” – Tôi hỏi nó, tiếng tôi vang vang trong ống nghe rất hài hước.

    – “ Bữa bác bảo do loài người không hiểu mình nên mới đôi khi hơi xấu tính, đại loại vậy, nên con nghe lời làm thử. Hễ không thích gì thì con cạp cạp nhẹ tay cô chủ, vài lần cổ hiểu nên sẽ không làm vậy nữa. Với ra công viên con cũng siêng hơn, con tìm được mấy đứa bạn Ốc Sên và Cuốn Chiếu mới, tụi chó cũng thân thiện hơn khi mình đừng bơ quá, tui nó mê được chú ý mà, không ai chú ý nó lại sủa um lên thôi “ – Nó đi qua đi lại kể tôi nghe.

    – “ Ừ tụi chó mà, còn sủa hùa theo nữa, không biết gì hễ thấy đông đông là bu vô sủa đã quay ra cắn nhau tùm lum rồi về nhà than thở chửi đổng thiên hạ, may sao chưa có mạng xã hội cho tụi nó chứ không phiền chết“.

    – “ Bác ở rừng nên lạc hậu quá, người ta đang làm rồi bác ơi, ngày nào cũng nghe tụi nó sủa trên đó, sủa càng to càng nhiều người xem, chửi càng sảng càng nhiều tiền “ – Nó giả giọng chó sủa vang um củ tỏi trong cống.

    – “ Ồn vậy sao ai chịu nổi mà coi trời “

    – “ Thì tại người ta sống ở thành thị náo nhiệt quen rồi, ồn ào nên não cũng dần mê tiếng ồn rồi người ta đặt cho cái tên là náo nhiệt chứ đúng ra là bát nháo, nên người ta thích nghe tụi nó sủa giải trí như một thói quen thôi, cô chủ con nói vậy chứ con cũng không biết “

    – “ Trong rừng cũng ồn nè mà có thấy khó chịu đâu ta “ – Tôi leo lên cái mai của nó hỏi.

    – “ Chắc tại mọi người có chỗ rộng rãi nên khỏe, mà trong rừng đông vậy nhưng chắc hồi nhỏ bác nhiều bạn lắm hả, đi chơi như thế nào, để con coi có khác thành thị không” – Nó quay qua quay lại tìm tôi ở trên mai nó nhưng không thấy.

    – “ Bác chơi dí Lòng Tong là chính chứ mấy ai thèm chơi với Rùa vừa chậm vừa lười như bác. Nó như cái loa phát thanh di động vậy, tới đâu náo nhiệt tới đó, vui nhộn và thân thiện lắm. Bọn ta hay đi phá phách tùm lum, nó nhỏ vậy mà dám chọc bà Cá Lóc mém bị nuốt mấy lần, có lần ta bị bả ngoạm chân hên là có cái mai chứ không là tiêu rồi. Tụi ta hay vô ruộng lùa chọc bọn Cò nữa, ta và nó đứa rĩa đứa cạp chân tụi nó hoảng nhảy lên cà lộc cà lộc hài lắm, có lần ta bị con Cò đực phát hiện nó mổ ta cả ngày dù ta đã rụt cổ vào mai, đúng là một con Cò kiên nhẫn báo thù. Về khoảng rĩa thì nó giỏi lắm, mai ta mà dơ hay đóng rong là nó rỉa sạch dùm, đổi lại nó thích nhìn thế giới nằm ngoài mặt nước nên hay đu lên mai rồi kêu ta đi lên bờ cho nó coi cây cối, có lần mém bị con Mèo hoang cắn chết, may mà lóc xuống nước kịp, bởi ta không ưa lũ Mèo. Còn mày, hồi ở tiệm bán cá kiểng có chơi dí ai không ?“.

    – “ Cũng không phải chơi mà chỉ nhìn thấy nhau thôi, qua tấm kính nói khó nghe thấy nhau lắm bác, có cô cá Bảy Màu lúc nào cũng ngó qua nhìn con rồi cười, có hôm cổ nhìn qua rồi xoay người vòng tròn, con cũng xoay theo, cổ bơi nghiêng một bên con cũng bắt chước làm vậy, có hôm cổ gõ đuôi vào mắt kính lạch bạch con giả bộ làm theo cổ cười quá trời. Lần vui nhất là khi cổ giả bộ bơi lật ngựa bung ra, thế là con như theo quán tính làm theo làm cổ cười lăn quay, rồi sau đó cổ đặt vây lên mặt kính còn con đặt gò má lên đó, con không biết đó có phải tình yêu hay là thương cảm cùng cảnh ngộ nữa, nhưng đó là khoảnh khắc vui nhất đời con cho tới giờ này. Nhưng rồi một hôm, con nhìn sang tưởng rằng cổ giả bộ ho, con cũng làm theo, ai dè bị thật do ngoài trời chuyển lạnh mà ông chủ lo đi chơi về lăn ra ngủ quên điều chỉnh nhiệt, hôm sau cổ lờ đờ bơi không nổi, trong đàn rất nhiều con khác cũng bị. Đáng lẽ họ phải cứu cổ và mấy bạn cá khác, vậy mà chỉ một vợt họ đem mấy bạn cá đi cho cá Tai Tượng ăn. Tất cả loài vật đều kinh hãi la hét hoảng loạn, âm thanh kinh tởm ấy và nụ cười cuối cùng của cô cá Bảy Màu ám ảnh con đến tận bây giờ. “ – Nó rụt bốn chân vào mai, nằm buồn bí xị, mắt như đang muốn khóc vậy, tôi bò xuống dùng chân vò cái đầu nó đang nằm sát rạt dưới nền cống cũ.

    – “ Ta không dám tưởng tượng ra cảnh đó “ – Thấy nó buồn tôi không kể cho nó nghe chuyện của mẹ, của Lòng Tòng và những ngày giông bão ở ngã ba sông.

    – “ Bác có thấy loài người mâu thuẫn không, họ xây một cái nhà rồi chẳng mấy khi ở đó, hầu như đi cả ngày về loay hoay một lúc lăn ra ngủ rồi sáng mai lại đi. Họ muốn ngắm cái cây, sao họ không chỉ đơn giản là đến và ngắm chúng, họ luôn muốn đem nó về nhà dù chẳng mấy khi thật sự bên cạnh, họ coi mọi loài vật khác như đồ tiêu khiển của họ vậy. Họ nhốt tụi con rồi lâu lâu lại vuốt ve “ mẹ yêu con lắm “ nhưng hễ có gì đó thu hút hơn họ loại bỏ chúng ta không thương tiếc”

    – “ Đừng ghét họ, họ là loài vật cô đơn nhất trong tự nhiên, sự hiện diện của chúng ta như cứu cánh cuối cùng vậy, không có tự nhiên con người không khác gì một phiến đá trơ. Mẹ bác luôn dạy, hãy cho họ một cơ hội để học lấy tình yêu từ con.” – Ninja lặng thinh không nói câu nào khi nghe lời này của tôi, hồi sau nó kể.

    – “ Bác làm cháu thấy mình thật nhỏ nhen, cháu nhớ ra lần đó khi còn trong tiệm bán cá kiểng, cháu bị một loại nấm làm thối mai nằm thoi thóp một góc, chủ tiệm tách cháu ra một chỗ tối định chiều hôm đó đi tiêu hủy, may sao cổ đã tìm thấy cháu mua đem về nhà. Cả tháng trời ngày nào cổ cũng bôi thuốc rồi vệ sinh cho cháu, sáng nào đi làm cũng mang cháu theo phơi nắng sáng cho mau lành bệnh. “

    – “ Rảnh quá đôi khi người ta quên mất mình đã từng may mắn ra sao hay phân bua đủ chuyện. Thôi bác dẫn cháu đi vào nhà xem họ quay phim tiếp, bác tò mò gã nhà thơ nào đó nói gì trong phim lắm rồi “

    Ninja gật đầu đi theo tôi, trong nhà mọi người đang chuẩn bị quay phần sau của bộ phim, không ai ngó ngàng gì chúng tôi. Ninja thắc mắc vì sao người ở thành thị mà thấy thú cưng là nhào lại ôm lấy ôm để còn mọi người ở đây thì không, tôi trả lời ngắn gọn “ Vậy mới là sự tôn trọng thật sự họ dành cho mình “. Chúng tôi vui vẻ đứng chỗ lu nước có bụi Xuyến Chi và cái nhà Rùa thằng nhỏ làm trước đó nhìn mọi người chuẩn bị quay ở ghế đá dưới gốc cây Thị nhìn ra ao phía xa, tôi sẽ làm phiên dịch viên cho Ninja hiểu hơn về việc mọi người đang làm.

    Bố cục khung hình vẫn vậy chỉ là những chi tiết khác đi, bên phải là những tập thơ đã xuất bản của nhà thơ được phỏng vấn, bên trái trên cây thì họ dán nhiều bài thơ đặc sắc nhất của nhà thơ lên đó, ngoài ra có thêm phần mới là có những bức ảnh chân dung được treo thả từ nhánh Thị xuống về sau tôi mới biết đó là những tác giả lớn có ảnh hưởng tới người được phỏng vấn hôm nay. Trên bàn đá là ống đựng bút bằng Trúc và một mẩu giấy nhỏ đã được chặn bởi viên đá cuội nhỏ. Thằng nhỏ vẫn đi loanh quanh chụp ảnh, Cô quản thư đang say sưa nói chuyện với Ông già về điều gì đó, Cô gái Hà Nội thì vừa chạy xe Cub ra đón nhà thơ vì ông ấy quên đường vào, Cô bé và Người con đang điều chỉnh lại góc máy còn Chàng trai hàng xóm thì đang dọn dẹp rác thải từ sáng tới giờ.

    Tôi đã thấy xe Cub đằng xa và người đàn ông đi con xe trên thân có chữ Minsk đi phía sau, chiếc xe giống con 67 của Ông già khi xưa hay chạy, nhắc mới nhớ đã lâu không thấy nó ở đâu. Chiếc xe của nhà thơ có thùng xăng màu xanh quân đội có vài vết tróc sơn, yên xe màu đen hình như mới thay mới, tiếng máy xe nghe rất êm tai chứng tỏ chủ của nó bảo quản rất tốt, ngoài ra thì mùi khói bốc ra từ xa rất đặc trưng và làm tôi thích lắm, vậy mà thằng Ninja chê hôi và ồn, đúng là bọn con nít bây giờ chán thật. Dáng người của nhà thơ lại trông rất lực lưỡng, đeo kính đen trông thật ngầu, vừa bước xuống để tỏa ra một khí chất thu hút. Ông ta tháo mắt kính bước vào nhà gật đầu chào và bắt tay rồi ôm Ông già như bạn lâu ngày mới gặp, nhà thơ ngầu ngồi xuống bàn tam giác trò chuyện cùng ông và cô quản thư còn ngồi đó. Cô gái Hà Nội kiểm tra lại mọi thứ rồi ra hiệu cho mọi người đợi để hai người bạn lâu ngày không gặp thêm ít phút. Vài phút sau ông nhà thơ tinh tế nhận ra mọi người đang đợi nên hẹn Ông già nói chuyện sau rồi bước ra chào mọi người ngồi xuống ghế đá, lúc đó tôi mới thấy đôi mắt ông rất sáng và thật sự hiền hậu. Ông đứng dậy bước lại cây Thị nhìn chăm chú đọc lại mấy bài thơ của mình, rồi đưa tay lướt lên và nhìn mấy tấm hình đang treo thả từ cành Thị ông ngồi lại xuống nhìn ra và khen mọi người bố cục thú vị. Cô gái xin phép ông được phép bắt đầu, cô nói ông hãy viết một bài thơ ngay lúc này rồi quay ra máy quay đọc, sau đó cuộc trò chuyện bắt đầu, cô nhấn mạnh cứ viết tùy hứng một bài mới. Khi ông vừa rút cây bút từ ống Trúc ra thi cô hô to “quay”, mọi người đều im lặng và tập trung vào khung hình.

    Bao ngày phong ba nơi miền chữ

    Ngao du văn tự khắp bốn phương

    Đến nay ân nợ còn chưa hết

    Chung tay bạn trẻ dệt nắng chiều

    – “ Cảm ơn bài thơ ngẫu hứng của nhà thơ, cảm ơn bác đã đến với đoàn làm phim “ Còn lại những gì?”, bác có thể giới thiệu sơ qua về mình không ạ “ – Cô gái Hà Nội hỏi sau khi bài thơ được vang lên vài giây.

    – “Tôi sinh ra trong một gia đình làm kỹ thuật, từ nhỏ tôi lại có máu lãng tử không giống ai trong nhà, thích nhìn ngắm trời đất và cái đẹp, nhưng kỳ lạ là tôi lại thích cái mùi khói của con xe Minsk ba tôi hay chạy. Khi lớn lên một chút được ông dạy cho chạy và sửa xe, dần tôi lại mê xe khi còn học cấp ba, thế là tôi thi vào trường đại học về kỹ thuật như lẽ thường tình. Lên phố thị tôi quen nhiều anh em cũng thích chơi xe Minsk đi đây đi đó khắp nơi, lúc đấy tôi chưa gặp anh chủ nhà ở đây. Sau khi tôi ra trường ba tôi kêu về làm việc cho tiệm sửa xe của gia đình, quy mô cũng lớn lắm. Tôi cũng chẳng có lý gì từ chối, tính tôi thích đi đây đó chứ không phải kẻ mơ mộng gì lắm, nên tôi xin phép đi xuyên Việt một chuyến rồi về làm việc, gia đình tôi đồng ý ngay, tất nhiên rồi. Trên đường đi tôi viết như một thói quen cho đỡ buồn, như tự nói chuyện với mình khi cắm trại ban đêm thôi, chả nghĩ ngợi gì nhiều. Tôi gặp ông của mấy đứa ở Hà Nội cũng tình cờ thôi, ổng đi con 67 mà có cùng biển số tỉnh mình, trời đi ra tỉnh xa quê cả ngàn km mà gặp người cùng quê mừng lắm. Cùng uống rượu tối hôm đó cùng vài người bạn nữa mới biết ổng lúc đó như bụi đời lang thang không còn xu nào. Hai anh em nói thế nào lại cùng nhau đi tiếp ra Tây Bắc, tôi đổ xăng cho ổng chứ ai, sau biết nhà thằng chả khá giả nên đòi tiền lại. Trong một đêm ngủ cùng trong nhà một người dân tộc, thấy tôi viết nên anh hỏi rồi nói tôi đọc cho nghe chơi, thì tôi cũng đọc. Ổng bảo sao nghe giống thơ quá, kêu tôi chỉnh lại đôi chỗ cho có nhịp điệu và vần hay hơn, tôi nghe hợp lý nên học làm theo, đấy tôi bước vào cõi thơ tình cờ vậy thôi “ – Ông nhà thơ xin phép đốt thuốc lá nhưng cô không cho vì có mấy bạn nhỏ xem nữa nên ông nhai thỏi kẹo cao su mang sẵn theo trong túi áo.

    – “ Rồi sau đó ông có về làm việc cho nhà không, con đường thi ca có bị gián đoạn không ?“ – Cô hỏi tiếp và đưa cho ông vài viên kẹo Socola.

    – “ Về chứ, hứa rồi mà, lúc ấy tôi chưa nghĩ gì về nó cả, cứ làm việc bình thường rãnh thì ngao du đây đó rồi viết chơi thôi, tôi có tìm lại ông ấy nhưng lúc đó ổng chưa về nữa, vài năm sau mới gặp lại. Về quê một năm ổn định cuộc sống, tôi mỗi khi rảnh thì ngồi nhớ lại chuyến đi và viết thơ về trải nghiệm đó xong thì tự tổng hợp thành tập “ Trên đường ra Bắc “ như bây giờ các bạn thấy đã xuất bản này. Đến lúc gặp lại ổng không ngờ ổng còn nhớ hỏi mình có hoàn thiện mấy bài thơ hơn 3-4 năm trước không, tôi mới cho ông xem rồi tự dưng ổng rơi nước mắt. Tôi không ngờ luôn ấy, mình chỉ viết thứ của mình đi qua thôi, sau này tôi mới biết khi đi sâu vào cõi thơ để có được sự ngây ngô trong sạch mà viết như vậy là không dễ. Sau đó vài năm tôi cũng làm việc bình thường thôi, lâu lâu lại viết chơi chứ chưa định làm gì, hai anh em lâu lâu lại gặp nhau uống rượu nói chuyện, ổng còn chả kể tôi nghe về nhà gỗ rồi tôi mãi về sau mới biết ổng cũng viết không ít, nói chung là kiệm lời. Bẵng đi vài năm êm đềm thì ổng dẫn một người bạn làm nhà xuất bản lại gặp nhã ý xuất bản, tôi chả nghĩ gì nhiều thì đồng ý thôi, tôi cũng chỉ làm chơi tôi nghĩ vậy. Cả năm sau khi in cũng đâu ai biết tới tôi, mà lúc đó mình cũng không mong đợi gì, đùng một cái có ông ca sĩ nổi tiếng gọi mình xin cho phổ nhạc, thì mình có biết gì đâu, có tiền thì ok thôi. Không ngờ bài hát làm mình nổi tiếng ké theo, nhiều người biết tự dưng mua sách mình, thời đò cũng bán được nhiều à nha. Dù vậy, vài năm về sau nữa tôi mới thật sự làm nghề viết lách khi đã cho ra được năm sáu tập và độ chục bài nổi tiếng. Có tiền rủng rỉnh rồi thì đi chơi, tới đâu viết tới đó, tôi cũng chẳng có gia đình lo làm gì đâu. Nói vậy thôi chứ sướng quá sinh hư mấy thứ tôi viết sau này không thể bằng được lúc còn làm sửa xe, vẫn đang tìm lại con người năm nào đây mà chưa được “

    – “ Câu hỏi quen thuộc, cả sự nghiệp thi ca đến giờ và cả trong đời sống, bác nghĩ mình còn lại những gì ?”

    – “ Ký ức là cái còn lại đầu tiên, sống sao mà đêm về nằm ngủ chỉ có cười rồi dần đi vào giấc ngủ, không lo âu là quan trọng nhất, ký ức về bạn bè, con đường, cảnh đẹp còn đọng lại có chết cũng đâu thể quên, kể cả Parkinson thì nó cũng còn nằm đâu đó, chỉ là nhấp nháy chớp tắt xíu chứ sao mất đi được. Những năm sau này tôi nhận ra bài thơ nó không còn là của mình, mà len lỏi vào đời sống chung của mọi người, thứ chung này làm sao mất được, nó sẽ lan ra và soi đường cho người đi sau. Tôi không hề có ý hướng dẫn hay dạy ai làm thơ cả, chỉ là nhìn vào đó mà học được gì thì học, cùng tạo ra thế giới tinh thần chung còn lại mãi trường tồn. Còn chứ, còn nhiều đấy, còn cả những nuối tiếc chưa làm được vẫn đang tiến về nó. Nuối tiếc không phải để than thở mà để nhìn ra chân tướng thứ mình thật sự là gì, nhìn rõ mình rồi sẽ ít làm bậy rồi dần tiến về làm được điều đúng đắn”

    – “ Cảm ơn bác về những áng thơ và trải lòng của bác về đường thơ của mình, chúc bác khỏe để tiếp tục nô đùa miền đất chữ ạ “

    Buổi quay phim đầu tiên kết thúc trong tiếng vỗ tay của mọi người, ông nhà thơ cảm ơn và khen các bạn trẻ thật thú vị khi nghĩ ra ý tưởng này. Tôi quay sang thì thấy Ninja rơm rớm nước mắt và bảo “ Thế giới tinh thần loại người thật đẹp đẽ, đúng là do cháu không hiểu hết họ mà thôi “. Mọi người thu dọn đạo cụ cất vào trong nhà rồi quét sân sạch sẽ, Ông già đi cùng nhà thơ bạn mình ra ngoài uống rượu trên con xe Minsk, tôi còn nghe lõm được họ bảo nhau sẽ sửa lại con xe 67 cũ của ông, rốt cuộc là nó đã ở đâu suốt thời gian qua và ông định làm gì với nó. Ánh hoàng hôn nhuộm một màu hoài niệm mang theo bao hoài nghi về tương lai bất định, tất cả đã cùng nhau đi ăn ở ngoài chỉ còn lại mình tôi nơi nhà vắng. Có thứ gì đó bồn chồn dấy lên trong tôi trong khoảnh khắc nghe về con xe 67 ấy lắm, cũng không rõ nữa. Tôi thiêm thiếp khi ngồi trước thềm nhà nhìn mặt trời lặn, tự hỏi nhóm người khi nãy nhốn nháo đã đi đâu, họ có thật không hay chỉ như những hồn ma xưa hiện về trong tâm trí con Rùa già, tôi lẩm cẩm mất rồi sao, hay tôi đang thiếu sót một mảnh ghép nào đó, sợi dây nào đã đứt gãy, mặt hồ nào đã đổ bể mà tôi chưa hề nhận ra làm tôi rung lắc dữ dội thế này, cũng có lẽ đang vui nhộn mà trở lại với cô độc đìu hiu khiến con người ta chưng hửng đến lạ kỳ. Con Dế Mèn ở đâu nhảy tót lên mai tôi rồi nó nhúng chân thật mạnh phóng lên cao bám vào cái chuông kêu “Kleng Kleng Kleng” rồi nó lại biến mất vào bụi cỏ như mọi lần. Chuyện gì đang sắp diễn ra sao Bà lão, hay là nó đã sắp kết thúc rồi.

    Tối hôm ấy tôi có một giấc mơ kì lạ, tôi không còn thấy mẹ hay Bà lão nữa, tôi thấy Ông già. Trong mơ ông đang nhảy trên những tảng đá cuội khổng lồ nằm ngoài biển với những con sóng nhè nhẹ vỗ, xung quanh là sương mù vây lấy khó lòng thấy gì trong đó. Đột nhiên, trên trời có nhiều lá cờ đủ màu sắc đang phất phơ tung bay trong gió biển, ông cứ thế nhảy hết tảng đá này sang tảng đá khác trải dài tít chân trời xa. Bỗng có tiếng nổ xe máy phình một cái, tất cả lá cờ trên trời bốc cháy, bóng ông từ xa cũng biến mất dần vào đường chân trời. Tro bụi từ lá cờ cháy rụi bay ra, tứ tán khắp nơi, chúng bay trong tiếng hát không có lời vang lại từ xa, đúng hơn đó là tiếng ngân như của những người sống trên thảo nguyên rộng lớn đang gọi nhau. Tro cờ cháy ngày càng nhuyễn ra làm tôi ở trong mơ ho hắc, càng ngày càng họ mạnh, và rồi nó chuyển từ mơ ra ngoài, tôi ho hắt rồi tỉnh ngủ. Thức dậy trên cái chỗ con chó già đã chết, tôi thấy ông già ngồi nơi thềm nhà hút thuốc, chẳng rõ ông dậy sớm hay còn chưa ngủ, trời cũng đã hừng sáng rồi. Tôi bò lại cọ đầu vào chân, ông quay ra mĩm cười hỏi “ thức rồi à” và vỗ bộp bộp vài mai tôi. Chúng tôi chỉ ngồi đó cho tới khi hai ba con thằng nhỏ thức cũng vừa lúc nồi Bình Tinh ông luộc từ khi nào đã chín. Ông tắt bếp mở nắp cho nguội rồi chào mọi người đi đâu đó từ rất sớm.

    “Còn lại những gì “ tiếp tục được quay đều đặn sau đó một tuần, mỗi ngày hai vị khách với nhiều câu chuyện khác nhau. Có câu chuyện bà bán cá vì mê ông chồng đẹp trai mà bỏ cả gia đình giàu có rồi bảo lần dần bị ghiền mùi Cá, cũng có ông thầy thuốc nam làm nghề vì mẹ già bệnh mãi trị không khỏi nên ông bỏ nghề nhà giáo chuyển sang mày mò, rồi lại có cô nhân viên nhà nước làm vì từ nhỏ đã mê đồng phục công sở, hài hước nhất là ông già chuyên đi rừng lấy mật ong kể khi nhỏ yếu ớt và nhút nhát nhưng vì bị cô gái mình thương thách thức mà lao vào rừng như một con thú dữ không còn biết sợ là gì nữa. Nhiều, còn nhiều câu chuyện khác nữa, đa dạng phong phú vô cùng, nghe họ kể mà lòng tôi cũng nhẹ hẳn, nhẹ đi vì mình cũng không đến nổi khổ cực như mình nghĩ, nhẹ vì vẫn còn đó những mối tình đẹp, nhẹ vì người ta vẫn còn thương nhau lắm, “ Còn thương nhau thì tâm hồn còn cứu được “, Bà lão từng nói như thế với con gái bà khi cô bỏ nhà ra đi.

    Cả tuần trôi qua tất bật, Ông già thì đi từ sáng tới tối mới về, ai hỏi ông cũng không nói là đi đâu, chỉ thấy lúc về là lăn đùng ra ngủ. Mỗi ngày sau khi quay phim xong, tối họ lại tụ tập ở thư viện để sử dụng máy vi tính xịn trong đó chinh video gì đó, Ninja kể cô chủ của nó vui hẳn ra những ngày này nhưng chẳng còn nói chuyện cưng nựng với nó như trước, tôi bảo nó “ Tốt cho mày và cô chủ chứ có gì mà buồn ”. Người con trai ngoài quay phim cùng mọi người lúc rãnh anh cũng đã bắt đầu sáng tác trở lại, đã có vài cuộc gọi công việc nhưng anh từ chối bảo đợi thêm một tháng. Cô bé và Chàng trai hàng xóm đang có những ngày có lẽ là đẹp nhất bên nhau, họ đi bên nhau nhiều hơn thông qua việc làm phim, dù không có gì vượt quá lời hứa về nỗ lực học và làm việc trước, nhưng tôi thấy rõ sự khăng khít hon. Thằng nhỏ đang học một khóa chụp ảnh online vì tiện nó thấy cần cho việc phụ làm phim, còn nghe nói Lão hàng xóm vừa mới xét nghiệm thì bệnh tình đã thuyên giảm. Tuần này như một cái kết đẹp cho những tháng giông bão trước đó vậy, hay nó lại là khởi đầu cho một cơn giông tới, sinh mệnh sống không có quyền chọn điều gì sẽ đến nhưng còn quyền cho mình sự sẵn sàng đón nhận. À mà còn Cô gái Hà Nội trở nên kín tiếng hẳn, giờ tôi mới thấy cô vừa giống Bà lão mỗi khi trò chuyện hằng ngày, còn khi làm việc lại như chìm vào trong một cõi riêng miên viễn nào đó của mình.

    Bộ phim cuối cùng cũng được hoàn tất, sau một tuần quay, họ quyết định tổ chức chiếu phim cho người dân xung quanh coi trước khi upload lên trang web gì đó tôi không rõ, nghe nói có người còn gợi ý dự thi một cuộc thi điện ảnh không chuyên. Lão hàng xóm mua luôn cái máy chiếu, bảo là chiếu xong phim thì tặng luôn thư viện có gì chiếu phim chọn lọc hàng tuần cho người dân trong vùng. Chàng trai hàng xóm mượn được cái máy phát điện loại vừa của một người bạn giang hồ lúc xưa của anh, một gã cho vay cầm đồ ngoài chợ huyện. Rồi anh cùng Người con dựng phông màn và thiết lập chỗ chiếu phim ngoài khu đất có mấy cây Lồng Mức, họ găng nó ra ở giữa chỗ gần ông Phật Di Lặc, chắc khán giả xem phim sẽ cười ngặt vì ổng trước cả khi đi vào phim chính. Họ gắn vài cái bóng đèn Led sáng vàng loại sạc trên cao, chổ đỉnh của mấy hệ trụ lưới mà bọn Tinh Linh gieo hạt trước đó. Mấy dây leo đã lên được cao quá một nửa dàn và bắt đầu cho lác đác hoa. Ở đó là bãi cỏ rất êm nên họ chỉ chuẩn bị chục cái ghế cho người già, còn lại thì ngồi bệt dưới đất hoặc còn đó mấy tảng đá kỳ quái xung quanh. Ông thợ mộc xuất hiện trong phim cùng vài người bạn tặng cho đoàn nhà vệ sinh di động đặt ở một góc xa, họ lấy mùn cưa và vỏ trấu có sẵn sử dụng cho việc phân hủy, sau khi chiếu xong nó sẽ được tặng cho mấy em trường tiểu học vùng biên giới. Ngạc nhiên hơn cả là bà 5 tạp hóa siêu keo kiệt tặng một bình đá viên cùng mấy thùng nước khoáng loại 15l. Mọi thứ như hối hả rộn ràng hơn hẳn ở một góc rừng nhỏ, chỉ riêng Ông già là biến mất, cứ sáng là ông lại đi đến chật dật chiều mới về, Cô bé hỏi thì ông mới hé môi được một câu “ Ta đã hết việc ở đây rồi “.