Blog

  • Ánh sáng rọi tâm can

    Chúng ta có thật sự cần nhiều ánh sáng đến mức phải dùng đến pin năng lượng mặt trời ? Tôi không nói về anh sáng dưới góc độ khoa học hay bất kỳ ngành nghề nào, mà chỉ nói đến các quan sát thông thường hằng ngày trong sinh hoạt, thứ thật sự chiếm thể tích sự bận tâm thật sự nhiều nhất. Tôi nghĩ có ba công dụng thật sự của ánh sáng trong sinh hoạt. Một là để thể hiện sự có mặt của vật thể nào đó trong không gian cụ thể, hai là để xem chi tiết kỹ lưỡng của một vật thể kích thước nhỏ, và ba là sự sáng tác động đến tổng thể của toàn bộ không gian sống.

    Tôi tin rằng loại công dụng thứ ba là quan trọng nhất, khi ánh sáng được điều phối hài hòa thì hai công dụng còn lại sẽ chiếm thể tích thấp đi rất nhiều. Đầu tiên, sự tối tăm của không gian sống đi ra từ khoảng trống, sự nhồi nhét đồ đạc làm bóng tối xâm chiếm nhiều hơn, sự thật này đúng luôn cả với tính khí của người ở bên trong. Những khoảng tối làm con người có cảm giác về sự không biết, họ luôn cố gắng soi rọi xung quanh nhiều nhất có thể mà không nhận ra chính họ mang bóng tối vào thông qua sự tích trữ đồ dùng không cần thiết. Vấn đề đôi khi còn nằm ở sự phân bổ và bố trí đồ vật trong nhà. Tôi thấy rằng, phải có một khoảng trống mà đường biên của chúng rộng đủ lớn để ánh sáng làm bệ đỡ tỏa đi khắp nơi, một cái chóa đèn vô hình mang tên không gian. Ý tôi là mọi đồ vật nên được đưa ra đường biên hay một ranh giới giữa các khoảng chuyển tiếp công năng của không gian, tạo ra các hốc trống đủ lớn và đưa ánh sáng vào đó tạo ra một hiệu ứng tôi gọi là chóa đèn vô hình. Không nhất thiết nó phải nằm trung tâm theo nghĩa hình học, đơn giản nó phải đủ rộng và ánh sáng trực tiếp đi vào càng ít bị ngăn chặn càng tốt. Thậm chí, nếu sự sắp xếp đồ đạc trong nhà hợp lý, những thứ cần được nhìn rõ nằm gần hốc sáng này, còn những vật kém ưu tiên nhìn thấy sẽ đưa ra xa so với hốc này.

    Đừng quên rằng phía cuối đường đi của các hốc sáng có thể đan xen với các đoạn đi các hốc sáng khác và cần được tính tới để tối ưu hóa sự nhìn thấy này. Các không gian mang tính công năng chính chỉ cần một số ít các hốc sáng cùng chóa vô hình ấy là đủ mà thậm chỉ không cần đến các loại đèn hiện đại cường độ cao. Ngoài ra, khi nhìn ánh sáng lan đi bao phủ đều đặn, tức rằng ta nhìn thấy sự sống trong ánh sáng, các mảng sáng không đồng nhất về cường độ, cái cảm giác thu hút hấp dẫn là có thật khi sống ở đó. Tuy nhiên, sẽ có một bước đêm tâm lý và cả thị giác khi bước vào các không gian như vậy. Chúng ta sẽ có phần thấy tối vì mắt chưa kịp điều tiết còn tâm lý có phần lo lắng về cái chưa biết được gán cho nỗi sợ tối. Vượt qua ngưỡng này, con người bình tâm hơn và mắt nhìn rõ hơn, sự dễ chịu thực sự sẽ ùa vào làm dễ chịu cả bên trong lẫn bên ngoài. Lúc đó, chúng ta sẽ có cái nhìn là cái nhìn tổng thể, cái nhìn của thực thể sống chứ không phải căng mắt lên nhìn vào các tiểu tiết gây hỗn loạn tâm lý và cả thị giác. Thể nghiệm thật sự những gì tôi nói là không khó, sau khi cúp điện bạn sẽ vô cùng khó chịu, nhưng nếu nằm im đủ lâu và chậm rãi mở mắt, tin tôi đi nó thật sự làm bạn thay đổi suy nghĩ về nhu cầu ánh sáng thật sự trong không gian sống của mình. Ánh sáng vàng trắng hay màu nào không còn quan trọng, vì mức độ vừa phải được phân bổ đi cùng dòng tâm lý được điều tiết hài hòa theo ánh sáng làm cách nhìn thế giới cũng khác đi.

    Con người muốn đồng nhất tất cả thành tiêu chuẩn của mình, ánh sáng thành một nạn nhân tiếp theo của họ. Chúng ta muốn sự thấy phải như nhau ở mọi ngóc ngách trong nhà, tránh xa bóng tối trong khi chúng là một phần song hành với ánh sáng. Kết quả là ánh sáng bị cưỡng đoạt sự sống của mình, căn nhà trở nên một bản nhạc đơn sắc không còn hài hòa. Kết quả là mắt bị thu hút liên tục ở khắp hình ảnh xung quanh làm chúng không thật sự trụ vào đâu, luôn căng mình lên để cảnh giác sự biết do ánh sáng bật lên khắp nơi. Nghe có quen không, đó chính xác là cách chúng ta đang sống cuộc đời mình còn gì?

    Một luồng ánh sáng thật ra luôn sống hay tạo cảm giác sinh động nếu cường đồ cùng độ rộng khoảng trống vừa phải. Tức rằng nó phải vừa đủ thỏa mãn sự nhận diện vật thể khi mắt ở trạng thái ôn hòa sau khi chuyển vùng không gian, nhận thức về trật tự trong không gian đó sẽ được thâm nhập ở mức tổng thể và cả các chi tiết vừa đủ mà không dẫn đến tiểu tiết làm mắt xáo động. Người thủ hưởng sẽ có một khoảng thời gian làm quen với tâm lý của vùng đất mới, nhìn đủ bao quát để không mơ hồ và biết phải di chuyển ra sao nếu muốn tìm hiểu kỹ hơn về thứ gì đó gây chú ý với họ. Ở đây tôi chỉ đề cập ở mức tổng quan, còn thể nghiệm thực còn dựa vào nhiều yếu tố, vật liệu và tổng thể bố trí không gian là hai thứ quan trọng hàng đầu trong những quan sát của bản thân tôi.

    Tôi nêu ra điều này vì ánh sáng hay bất kỳ thứ gì được điều hướng trong không gian sống phải mang đến một sức sống ở mức độ nào đó, tôi tin nó sẽ làm cho người sống trong đó có thêm nguồn sống. Kích thích thị giác tự nhiên sẽ xảy ra với một nguồn sáng sống, chúng không gây kích động làm mắt đảo liên, cũng không mang đến sự buồn chán hay u tối đến mức không còn nhận rõ hình hài. Ánh sáng sống cũng đưa trạng thái con người về lại với sự nghiêm túc hơn, họ chú tâm trong di chuyển, nhìn ngó kỹ lượng nhưng ở mức độ bao quát. Khi tôi nói bao quát tức là tiếp nhận hình ảnh ở các mức ưu tiên khác nhau nhưng trọn vẹn cả không gian đang ở đó. Ánh sáng chết khiến người ta đảo điên với mớ dữ liệu liên tục ùa vào, các phản ứng hay quá trình nhận thức không gian trở nên hời hợt, mang đến cảm giác phản xạ không chân thật chứ không phải mạch lạc trọn vẹn. Chúng thôi thúc hoạt động của nhận thức nhưng với nhịp điệu mất kiểm soát, lạ thấy cái chết lại mang về sự hoạt động liên tục phải không ? Chết ở đây giống với việc không có gì thật sự mới xảy ra, cái chết của nhận thức, ta có thấy nghe nhìn nhưng không có gì đọng lại, như một chiếc máy quay phim hay ghi âm mà không làm gì khác ngoài record lại những gì chứng kiến. Sống và chết nằm ở chỗ hành vi chìm sâu bên dưới nhận thức, không phải ở phản xạ của một bộ não tê liệt bởi quá nhiều dữ liệu kích thích ùa vào.

    Ánh sáng trong đô thị bị đứt gãy do sự chen chút, chúng đan xen hỗn loạn vào nhau tạo nên sự lung tung hơn là sinh động, Chính vì vậy, người sống trong đó không còn cách nào khác là dùng các nguồn sáng cường độ cao để chiếu sáng cục bộ làm lấn áp sự hỗn loạn. Một con cóc đang ngồi trong hang cạnh hồ nước nóng, mỗi ngày nó đi lên đỉnh núi cao và tự hào đem về nhà một tảng băng làm mát ngôi nhà cho gia đình, dù tảng băng tan dần khi về đến nơi nhưng cũng đủ làm cả nhà cóc vui đùa nhảy cẫng lên. Loài người và câu chuyện ánh sáng đô thị có lẽ cũng như vậy, đem một thứ chết về nhà để xoa dịu trong phút chốc. Nhưng tôi tin rằng dù ở bất kỳ đâu, ánh sáng sống cũng khôi phục mang lại sức sống, như cây dại mọc trên sườn núi lửa che mát cho nhà cóc. Có những vùng đất chết, hỗn loạn, nhưng sự sống thì cần kiên nhẫn và trật tự, với ánh sáng là cường độ và sự phân bổ tổng thể của chính ánh sáng cùng với mọi vật trong nhà. Sức sống luôn mãnh liệt hơn sự hỗn loạn, ánh sáng sống sẽ không lần áp các quầng ánh sáng chết xung quanh mà bao phủ ôm lấy rồi đồng nhất chúng sống trở lại.

    Tôi không có ví dụ điển hình nào về những thứ tôi nói ở trên, chỉ có trải nghiệm bản thân trong ngôi nhà nhỏ. Tôi đưa đồ đạc ra các đường ranh giới, tường hay các biên vô hình do các vật lớn quan trong tạo nên. Ánh sáng thật sự di chuyển trong nhà không hề đơn điệu, tôi hứng các hắt sáng rồi đặt những vật đang nằm trong tối vào đó, vậy là công năng của sáng không phải do nó tạo ra mà cả chính những sự đi vào, bổ sung xung quanh nương theo đó mà hình thành. Vai trò phận sự con người trên đời có lẽ cũng vậy, chúng ta sẽ sống rồi mọi thứ sinh ra có thể không phải do riêng bản thân ta, mà còn là sự có mặt hay xuất hiện của sinh thể khác.

    Khi tôi hướng về ánh sáng sống, bóng tối cũng hiện hình song hành bổ trợ. Khi viết tới đây, tôi nằm nghỉ nhìn bóng cái cột nhà in trên tường, nó thật sinh động đi ra cùng ánh sáng sống mà cây cột nhà đón nhận, bóng tối cũng sống như người bạn ánh sáng của nó. Chúng không dồn lại thành hình học cố định mà cũng tỏa ra giảm dần mật độ như ánh sáng, các nguồn sáng mạnh không tạo được cảm giác này của bóng tối.

    Tôi nhìn ra xung quanh, mọi thứ thật thú vị như cuộc trò chuyện sáng tối trong nhà đang diễn ra, chúng kể cho nhau nghe mình đến từ đâu và cấu tạo ra sao. Thông qua va chạm với ánh sáng, chúng thấy bóng tối của mình, nhận ra chính mình rõ nét hơn và tương tác với mọi thứ xung quanh. Nhận thức của tôi dịch chuyển theo chúng, có những bí mật được giải thích cũng có vài điều kỳ lạ xảy ra thông qua sức sống bật dậy từ ánh sáng.

    Sự nhìn thấy tổng thể thú vị hơn nhiều căng mình lên để nắm mắt toàn bộ hình thức bên ngoài, ta có thể cắt nghĩa nó nhưng không bao giờ nhận ra sự dịu dàng của ánh sáng giá trị tới chừng nào. Chúng nhắc ta về sống và chết song hành, sống chết cũng đẹp như nhau, chuyển hóa cho nhau và hiện hình cùng nhận thức chìm sâu bên dưới lớp vỏ tham lam muốn nuốt trọn tất cả. Sự nhìn vừa đủ nhờ ánh sáng sống như năng lượng thúc đẩy nhận thức tiếp diễn, khám phá vạn vật ngay tại chỗ và nhìn ra cách vận hành sâu nhất mà không tìm ở đâu xa xôi.

    Thật thích khi chơi đùa cùng ánh sáng, thứ hiện ra đằng sau chúng nói lên nhiều điều. Dòng nước, hòn đá và cả nội tâm đều hiện ra rõ ràng khi ánh sáng chiếu vào. Ánh sáng chết không làm được điều này, chúng đồng nhất và chăn dắt tất cả thành cùng một dạng thức, sự va chạm võ ra cái đẹp của tương tác không còn, ánh sáng bị bóng tối con người lấn áp nên chúng lấn áp ngược lại nhận thức và năng lực nhìn ra nội hàm của mọi thứ xung quanh. Ánh sáng chết giống các đánh giá chi tiết đến mức kỳ lạ về sinh thể dựa trên cái tiêu chuẩn đồng dạng, không còn thấy sự sống khi soi rọi vào, một sinh thể trở thanh mớ từ ngữ chết sáo rỗng. Cũng có thể loài người đang dần sáo rồng rồi chết dần bên trong.

    Ánh sáng luôn đại diện cho nhận thức rõ ràng của nhân loại, cho lòng tốt bản thể tự nhiên bên trong mỗi người, nhưng khi bị đồng hóa thì chỉ còn lại các bóng tối dày đặc mang dạng hình nhàm chán. Như bất kỳ thứ gì khác có sức sống, khi bị lạm dụng và mất trật tự hay mức độ thái quá trong phân bổ sức sống, chúng trở nên hỗn loạn. Càng loạn càng đòi hỏi, càng đòi hỏi lại loạn lên đi tìm. Bạn có tìm thấy một món đồ trong một bãi rác dù cho mặt trời ở cạnh bên, hay sẽ bị thiêu đốt trong sự thừa mức trên hành trình đòi hỏi mặt trời của đời mình.

    Một sự thật hiển nhiên, khi ánh sáng trở nên hỗn loạn, thực tại bạn cho rằng đang tiếp nhận có còn chân thật, não bộ ta có đủ tiến hóa hay nó đang bị bóp méo về hướng lụi tàn của nhận thức. Thích nghi nhưng lại dẫn đến thụt lùi trong quá trình nhận thức thế giới. Chúng ta đang tự tạo ra các vấn đề, phương pháp được sinh ra từ sự không cần thiết, thứ sinh ra vấn đề ấy, mọi sai lầm cứ thế chồng lên nhau chứ không làm thay đổi để đi về phía sự sống.

    Tôi không muốn bạn tạo ra những phát kiến hay nhận thức triết học mới mẻ, mà nhìn rõ lại sâu bên trong con người mình, sắp xếp lại các tần suy tưởng của ta về sự tồn tại này. Thế gian có đủ nhà để ở rồi, vấn đề không phải xây mới, mà thu xếp lại chúng và đưa ánh sáng sống vào ngôi nhà và cuộc đời bạn, cũng có thể xây mới một ngôi nhà sống, chuyện đó tôi chưa thể nói rõ lúc này.

    Gà gáy rồi, ánh sáng giờ

    Mang theo cả bóng tối lờ mờ tỏ

    Sáng tối nhảy điệu cùng gió

    Thấy mọi điều, đêm về có thấy Ta ?

    Bừng sáng bóng quế hồn ma

    Chạy vội vã hát ca không lối về

    Ánh sáng giờ cũng lê thê

    Đông Tây Nam Bắc mãi mê tuyệt tình

  • Cây Phèn Đen vô dụng

    Đó là một ngày hiếm hoi người giữ vườn thật sự không biết làm gì, hắn chẳng thể ngủ cả ngày, uống rượu lại không còn hứng. Từ ngày hắn nôn đến ra mật ấy sau một trận đóng cửa uống rượu của mình, hắn nhận ra chính mình đã không thành thật với thói uống rượu quá đà. Hắn nhận ra cái gì đó bên trong hắn cần được chữa lành, hồi phục và xây dựng lại. Nghiên rượu là thứ mà chính hắn đã đánh giá quá thấp hậu quả, có lẽ vì nó không phạm pháp nên con người ta nghĩ mình vẫn ổn. Hắn không ổn, nên hắn muốn rời xa rượu.

    Hắn đi loanh quanh khu vườn của những người hắn gọi là ba mẹ, họ đang đào nhổ một cây gì đó, lại gần hắn thấy là Phèn Đen. Họ dùng hết bình sinh để bứng cho tiệt gốc rễ, trông họ làm hắn nhớ đến những con thỏ trong truyện nhổ củ cải. Nhưng lũ thỏ đang nỗ lực tìm kiếm nguồn sống, còn họ đang nỗ lực để tạo ra cái chết. Cuối cùng họ cũng làm được, tạo ra cái chết, họ sung sướng cầm rễ cây Phèn Đen dài ăn sâu dưới đất, họ đang khoe củ cà rốt chết chóc của mình.

    – “Rễ ăn gì mà nó sâu, cái thứ cây vô dụng, chả được tích sự gì, gà mà nó còn không thèm mổ “ – Họ tuyên án cho cây Phèn Đen với tội trạng là vô dụng, nhưng ai mới là kẻ vô dụng thật sự?

    – “Chỉ cần cắt sát góc nó thôi là được mà, thân đó nhỏ mà giòn nữa, đâu cần chi mà cực vậy rồi tối ra lại than đau lưng “ – Đây có lẻ là lần thứ 100 hắn giải thích một điều hiển nhiên nhưng biết chắc là vô dụng với tâm trí mờ mịt đang đứng trước mặt hắn.

    – “Nó mọc lại nhanh lắm, ăn phân mấy cây xung quanh mà chả có công dụng gì.” – Đối với họ, có lẽ công dụng của một sinh vật sống chỉ là ăn được hay bán được, tính ra con của họ là một kẻ vô dụng.

    – “Cứ bẻ ngang rồi ủ nó xuống gốc cây, ba tới sáu tháng là nó hủy thành phân luôn mà”- hắn chẳng biết sao mình còn trả lời và giải thích, khi 99 lần trước đều có cùng kết quả.

    – “Mày nói thì hay lắm, nó mọc nhanh hơi đâu mà đi dọn hoài”- Hóa ra họ đã dùng trí óc khôn lanh của mình để biên dịch sự lười biếng của mình thành ra sự vô dụng của kẻ khác.

    – “Cũng đâu cần dọn gì hoài, một năm làm hai lần trước và sau mùa mưa là đủ rồi”

    – “ Thôi tao mệt quá “- Một con nhím đã xù lông để tự vệ, bảo toàn sự ngạo nghễ của loài người đã tiến hóa ở mức văn minh cao.

    Đến đây hắn biết mình không còn làm gì được hơn cho bọn Phèn Đen vô dụng, hắn quay lại khu vườn trầm mặc. Hắn đi quanh và đến gần cây Phèn Đen không vô dụng của vườn, vừa ngồi vừa lẩm bẩm gì đó, nghe như một câu chuyện về người bà con xa vô dụng của nó.

    Con người, những kẻ phát minh ra sự hữu dụng, năng xuất, tiện lợi, tất cả những thứ đều là cái bóng của sự tham lam, lười biếng, ích kỷ của chính họ. Định kiến hạn hẹp về giá trị của họ như cái lưỡi hái tinh thần giết chết những tâm hồn tươi đẹp trong sạch. Những đứa trẻ Phèn Đen không còn nhận ra chính mình, nó hoài nghi không lối thoát về giá trị của sự tồn tại chính nó. Xã hội văn ninh đã uốn nắn nó, họ đang chơi trò Bonsai trên linh hồn của đồng loại.

    Những cây Phèn Đen được hứa hẹn sẽ trở thành cây Táo, cây Kiwi hay Cherry nào đó, chúng phấn đấu để trở nên có ích như bức tranh được vẽ ra, rồi một ngày không còn nhận ra giá trị thật của chính mình. Chúng vặn vẹo trong trò chơi BonSai của xã hội, để rồi gãy vụn vì đơn giản chúng là Phèn Đen, thân chúng rất giòn. Phèn Đen bị những kẻ thông minh bứng góc, vì họ thông minh đến mức biên dịch sự lười biếng của mình thành ra sự vô dụng khác kẻ khác. Những sinh vật tội nghiệp bị bứng gốc lên thì mới phát hiện ra rằng mình có rễ ăn rất sâu, mình không hề vô dụng, nhưng lúc đó thì đã quá muộn. Khi mất gốc, không sinh vật nào còn có thể hồi phục. Khi gốc rễ không còn mọi thứ chỉ là giả, như trăng dưới nước, bóng cây trên thềm nhà, kệch cỡm như một ông Tây đóng Tây Du Ký.

    Những kẻ thành công đã tạo ra cái màn sương định kiên về vô dụng và hữu dụng, đó chỉ là kết quả của tâm trì thấp kém hạn hẹp và giới hạn. Nguy hiểm hơn cả là họ đi rao giảng về sự thành công của mình, được tung hô như thần thánh. Xã hội văn mình này đang là một cổ máy dịch thuật xuất sắc hơn cả google, họ biên dịch vô minh thành ra trí huệ.

    Ngày hôm đó, mưa lại rơi trong khu vườn, ở đâu đó có một cây Phèn Đen không vô dụng đang thương cảm cho đồng loại cách đó vài chục mét, khóc cho những cây Phèn Đen vô dụng.

  • Kẻ canh hang Đạt Ma

    Cũng đã nhiều năm rồi người giữ vườn không nghe thấy tiếng nhạc dạo đầu của phim Tây Du Ký 1986. Khi nhỏ đó như tiếng chuông báo thức cho mọi năng lượng cơ thể của một đứa nhỏ, chạy ào đến chiếc Tivi để được xem Tôn Ngộ Không đánh yêu quái, ngày đó trẻ con không có quá nhiều lựa chọn như bây giờ.

    Hồi cấp một khi mới chuyển về nhà mới nên chưa có Tivi, hắn và chị mình vác nhau đi xem “chùa” ở mấy nhà giàu gần đó, hồi đó vui lắm, cả đám người lớn con nít chu lại cái tivi Analog rồi hò hét bàn tán, có khi như người ta đi xem bóng đá, Ngộ Không chả biết đang làm gì nhưng thấy toàn lũ nhỏ múa gậy. Như người ta đi nhậu không phải vì rượu, mà vì bầu không khí ở đó lấp đầy khoảng trống và sự xơ xác trong tâm hồn họ. Người giữ vườn ngày đó rất ghét xem cảnh Đường Tăng đuổi anh Khỉ trong tập đánh Bạch Cốt Tinh, càng lớn hắn càng khóc nhiều hơn khi xem cảnh đó. Hắn cảm thấy phẫn nộ vì sự ngu xuẩn của người thầy, cảm giác như chính hắn là kẻ bị phản bội chứ không phải Tôn Ngộ Không, tất cả những điều hắn làm đều bị hiểu sai và đạp đổ một cách tàn nhẫn.

    Nhưng giờ đây khi tựa vai vào cây cột trước nhà, nghe những giai điệu xưa vọng lại từ phía xa, người giữ vườn càng ngày càng nhận ra tại sao nó lại nằm trong “Tứ đại danh tác”, còn sự kiện năm xưa làm một đứa nhỏ giận dỗi là một bài học lớn lao đến nhường nào. Nếu lúc đó Tam Tạng không bị những ý niệm về lòng tốt chi phối, nếu lúc ấy Ngộ Không kiểm soát được sự ngông cuồng và nếu những người còn lại sáng tỏ hơn như thế, thì sự chia rẽ ấy đã không xảy ra. Nhưng với tất cả cái nếu ấy mà xảy ra, họ đã không phải cất công khổ sở sang tận phía Tây xa xôi bằng đôi chân phàm tục để được nhận lấy lời dạy cổ xưa từ suối nguồn sự sống, họ cũng chỉ là những con người thiếu sót khao khát được lấp đầy sinh mệnh. Kể cho đó có là Kim Thiền Tử với 9 kiếp tu hành vẫn còn là chưa đủ, một đời hành thiên tu đạo của một con người há nào đâu dễ dàng, kẻ đại náo điện trời như Ngộ Không còn phải chịu khuất phục.

    Giờ đây, con người tưởng hồ như chỉ ngồi xuống hít thở, nỗ lực dập tắt dòng suy nghĩ dục vọng trong giây lát là có thể nối gót những bậc tiền nhân đại trí. Họ, những con người xa xưa, có người đã tự cắt đi đôi chân, có vị thì từ bỏ những an phận, còn đó những câu chuyện bị đồng môn truy sát vì tấm áo truyền thừa của sư phụ. Họ đã trải qua muôn ngàn kiếp nạn như thầy trò Đường Tăng nhưng không khuất phục, họ lao vào những nhọc nhằn kỳ vĩ nhất mà không hề nao núng, họ gieo mình xuống vực sâu ôm trọn lấy đọa đày. Mọi chuyện không dễ dàng gì trên con đường tìm kiếm sự thật linh thiêng, vậy mà con người thời đại này đã đặt trạm bán vé trên nó, mạnh ai nấy thu tiền, mạnh ai nấy mua vé.

    – “Khu vườn ngày càng có sức sống” – Ngồi cạnh người giữ vườn lúc ấy và cùng nghe giai điệu của Tây Du Ký là một người bạn thuở ngông nghênh, gã về để tìm một gốc cây phù hợp cho công trình đang xây. Một người đứng tựa vai vào cột nhà nhìn ra vườn, kẻ còn lại thì ngồi trên bậc thềm chụm hai đầu gối nhìn vào trong nhà, như thể hai con người sẵn sàng rời đi và không bao giờ gặp lại.

    Gã bạn ấy, một kẻ lang thang bất định, đã từ lâu người giữ vườn đã không còn ý định gặp gã. Hai con người ấy không ghét nhau, nhưng họ như có những quy ước không văn tự, họ chẳng bao giờ gặp lại nhau nữa. Tâm hồn họ như cơn gió và dòng suối, họ chỉ đi về phía trước mà không một chút mưu cầu, họ cứ thế mà trôi dạt bay lượn. Họ chỉ gặp nhau khi thật sự cần đến người còn lại, hoặc họ tình cờ trên con suối hay dòng gió thổi, họ niềm nở cắt ngang nhau và chào hỏi, rỉ rả cho nhau những câu chuyện trên chuyến hành trình trong giây lát, rồi tiếp tục chuyến đi lãng đãng không hồi kết.

    – “Chỉ có mày dùng từ sức sống, người đến đây cứ khen hoặc phàn nàn, đẹp mát tự nhiên, lùm xùm dơ bẩn âm u. Người khen thì do quý mến tao trước đó, kẻ chê thì không chịu nổi sự khác thường, nhưng họ giống nhau là chẳng bao giờ thèm hỏi gì cả.”

    – “Uh, là vậy mà. Con người thích chơi trò sấp ngửa thay vì chỉ cần để yên đồng xu trên tay.”

    – “Tính ra về đây không sợ muỗi hay rắn, mà cái miệng con người nó vo ve hơn muỗi và độc hại hơn nọc rắn. Có lúc tao mất kiểm soát, đóng cửa lại uống rượu, dạo này thì tạm thời đi qua được, nhưng không biết giữ được bao lâu.”

    – “Không quay lại được nữa đâu, có muốn cũng không được.”

    – “ Mọi khi tao đứng trong vườn vào một đêm gió to, có cái cảm giác gì đó yên tĩnh lắm, thứ mà khu vườn mang đến rất rõ nét”

    – “Đạt Ma ngồi trong hang đó, vòm lá bao quanh là hang, sức sống của cây lá là Đạt Ma”

    – “Tao chỉ là kẻ canh hang Đạt Ma” – Người giữ vườn kết thúc cuộc trò chuyện với một sự trầm tư sâu thẳm của một người biết mình còn một chặng đường dài phía trước.

    Người giữ vườn vẫn đứng đó, dẫu cho người bạn đã đứng dậy ra về, gã bạn cũng không chào hỏi gì mà cứ thế rời đi. Chiều hôm ấy âm u đến lạ thường, hơi lạnh từ đâu luồn lách qua những khoảng trống của khu vườn, bầu không khí trở nên như trong một hang động cổ xưa, bóng dáng người thầy năm nào lẫn vào trong những góc khuất chiếu rọi một cách im lặng thứ ánh sáng của mênh mông. Người giữ vườn vẫn làm công việc của mình, phận sự của một kẻ canh hang Đạt Ma.

  • Hành trình mới bắt đầu

    “Không phù hợp”, có lẽ là từ người giữ vườn nghe được trong thời gian về sống trong khu vườn nhỏ, hầu hết nó phát ra từ những con người đang vật lộn với công việc họ không hề cảm thấy thoải mái, mà vì “phù hợp” nên tiếp tục. Họ dùng nhiều lý lẽ khôn ngoan để xoa dịu bản thân như hy sinh, trả giá, thực tế và rất nhiều thứ khác. Họ như những con thiêu thân lao vào ý niệm ánh sáng để rồi phát hiện ra đó là ngọn lửa đỏ rực thiêu đốt mọi sinh cảm của họ. Công việc cuối cùng và duy nhất là hiến tế thân tâm cho con quỷ mang tên “Phù Hợp”, rồi truyền thừa lại cho những kẻ đi sau sự mặc nhiên ấy và bảo nhau rằng “ai rồi cũng sẽ như vậy”.

    Lúc còn đi học, giáo viên luôn bảo người giữ vườn phù hợp ngành khoa học tự nhiên, còn có một ông thầy dạy Toán sẳn sàng xin hiệu trưởng cho hắn qua lớp tuyển dù không đủ điểm, hắn từ chối vì cái bầu không khí kích động một màu u ám trong những cái lớp kiểu như vậy làm cho hắn ngộp. Hắn chưa bao giờ phủ định thậm chí là thích thú với những miêu tả về Academy của người Hy Lạp cổ đại, thứ mà hắn lỡ dại đọc qua khi vừa mới lên cấp ba. Chỉ là cách con người hiện đại phân tách học trò làm hắn cảm thấy nhân tính của mình bị suy giảm. Những tò mò về năng lực tiềm ẩn bên trong con người luôn bị sự chia rẽ ấy che mờ đi, người ta bảo tôi giỏi toán và thế là tôi không thể làm thơ.

    Khi lớn hơn một chút, dựa trên sự phù hợp mà họ đã được dạy từ nhỏ, người ta lại cho bạn biết đâu là ngành nghề phù hợp, người vợ hay người chồng phù hợp. Mọi thứ như càng đi càng xa với gốc rễ, chỉ còn lại những cành lá mong manh dễ dàng rơi rụng. Chính vì sự phù hợp được dạy dỗ theo một khuôn mẫu, sẽ có nhiều con rối trên một cành đồng hạn hẹp, và kết quả là chúng phải tranh nhau để sống sót. Những kẻ rơi rụng dần chẳng còn biết bấu víu vào đâu, vì cánh đồng ấy là thứ duy nhất trước giờ họ có. Họ trôi dạt, tạm bợ và làm mọi thứ chỉ ở mức “ổn” hay tệ hơn là vịn vào tôn giáo để bỏ cuộc dựa trên cái mác “bình yên và thanh thản”. Người giữ vườn đã từng bị chửi xối xả trong một tiệm tạp hóa đầy tượng Phật chỉ vì không có tiền lẻ.

    – “Sao anh không làm nghề gì đó phù hợp, sức khỏe anh không làm nổi đâu” – Một cô gái từng nói người giữ vườn như thế.

    – “Đó là do em muốn mọi chuyện nhanh, do em không đợi được mà thôi”.

    Người giữ vườn cũng từng là kẻ không đợi được, hắn không đợi được khi chở mẹ đi chợ, hắn không đợi được khi viên đá chưa đông hết và hắn không đợi được để chính hắn thay đổi. Khi chờ đợi con người ta cảm giác như thể mình mất quyền kiểm soát, thời gian như nằm trong tay kẻ khác vậy. Hắn đã được khu vườn dạy cho rất nhiều bài học về chờ đợi, nhẫn nại, thấu hiểu nhịp điệu của tự nhiên, thứ mà với sự phù hợp trước đây hắn không bao giờ học được.

    Dạo gần đây người giữ vườn cảm thấy vô cùng thoải mái trong việc viết lách, đó chỉ đơn giản là sự vui thú từ hồi trẻ quay về, nhưng thực ra những người bạn đã thật sự khơi gợi lại trong hắn sở thích năm nào. “Viết hay vậy viết tặng cho cả cái xã hội đi”, đó là câu người bạn cũ đã nói với hắn khi được gửi tặng một bài thơ.

    Những người bạn xưa, lưa thưa nhạt dần

    Những người ân cần, lần lần biến mất

    Anh hùng bất khuất, ẩn dật gió mây

    Xảo quỷ leo cây, bầy hầy lộ diện

    Hỡi những người điên, luyên thuyên chuyện cũ

    Người em ủ rũ, hoa rủ lá bay

    Con đường heo mây, loay hoay bất định

    Lúc suy lúc thịnh, bịn rịn hàng vi

    – “Anh sẽ quay lại viết lách nhưng không phải vì phù hợp với mình, mà vì nó phù hợp với tình cảm anh dành cho em, cho bạn bè, cho lũ chó và cho cây cỏ. Đó là thứ phù hợp duy nhất thật sự tồn tại trên đời này. Anh sẽ tiếp tục trồng cây, vì anh ngưỡng mộ trí tuệ và lòng nhẫn nại của chúng thứ mà anh không nghĩ mình có được. Anh sẽ vẫn tiếp tục thương em, dẫu cho chẳng cần hy vọng về sự phù hợp nào cả, anh không cần chúng ở bất kỳ ai. Anh sẽ vẫn sống và chờ đợi cái chết trên cuộc đời này, cho dù anh chẳng còn thấy mình phù hợp với nó nữa. Anh viết tặng em bài thơ, à không cũng là tặng cho chính anh nữa“

    – “Cảm ơn anh”

    Anh viết cho em, một chiều mây khói

    Tình chúng mình chới với hợp tan

    Đôi tình nhân miên man sóng vỗ

    Cơm áo gạo tiền, chốn ở người thân

    Thân anh gầy, vai trần chai gợn

    Đêm đông về, bóng vẫn còn vương

    Trong giấc mơ, anh cõng em trên cát

    Mong về già, em dìu bước anh đi

    Chân anh đó, còn nhưng đã mất

    Hồn anh đầy, chứa cả thế gian

    Xin lỗi em người thương ơi hỡi

    Hết kiếp này, anh mãi vẫn vậy thôi

    Hành trình mới của người giữ vườn đã bắt đầu, hắn vẫn là gã nông dân nửa mùa, tay viết nửa mùa, kẻ không bao giờ chấp nhận làm một con người nửa vời. Cuộc hành trình này sẽ dẫn hắn tới đâu, có thể là chẳng đâu cả, nhưng ít ra hắn biết chắc một điều, hắn sẽ kết thúc nó bằng một giọng cười thật to và thì thầm “Mình đã sống một đời điên rồ và hỗn loạn nhưng đáng lắm”.

    Ngoài vườn vẫn còn nhiều hạt giống đang đợi được ươm, trước mắt hắn còn nhiều điều cần được viết, thời gian đã dừng lại khi mọi thứ hòa ca cùng một nhịp.

  • Vượt cái gì, qua đâu

    Người giữ vườn nhìn lên trần nhà khi đang nằm vắt chéo chân trên đệm. Hắn đang định nghe album nhạc Ghibli thì nhà hàng xóm bật một loạt những video youtube giảng giải đạo lý của nhiều loại tôn giáo khác nhau. Ngày hôm đó, sau khi gieo gần 100 chậu hạt giống khác nhau, người giữ vườn đã quá mệt để bật người dậy đi dạo, hắn quyết định nằm nghe giảng đạo vọng qua từ nhà bên cạnh.

    – “Vượt cái gì, qua đâu kia chứ” – đó là những gì rút ra được sau 1h nghe lõm, hắn lẩm bẩm với cái trần nhà hay lũ thằn lằn láu cá cũng chẳng rõ.

    Cả tiếng đồng hồ trôi qua, thứ người giữ vườn nghe nhiều nhất là tiếng cười, to và rõ từng nhịp từ phía một đám đông. Người giữ vườn nghĩ tới những con tàu chệch đường ray, lúc đầu hành khách cảm thấy rất bình thường thậm chí là kích thích vì sự dằn sốc vì lí nào đó, nhưng phía cuối sự kiện ấy là cái chết hàng loạt, cái chết của tâm trí bị ru ngủ bởi những câu chuyện tếu lâm hóa kinh điển. Họ bằng trí khôn của mình, sẽ ngụy biện bằng lý lẻ kiểu “nói chuyện vậy cho gần gũi người ta dễ chịu nghe”, thật là một sự lẩn tránh lọc lõi của trí khôn. “Các người quên mất người xưa đã nhắc rằng cái gì dễ đến thì dễ đi rồi sao?”, người giữ vườn tự nhủ với mình khi nghĩ về những kẻ khôn lanh ấy.

    Dưới bóng cây bồ đề,

    Cạnh hàng cột Hy Lạp

    Các ngài bậc đại trí

    Vài thiện nhân tinh túy

    Lắng nghe không cần hề

    Biến tan đêm hỗn tạp

    Hắn bật dậy viết vài dòng vào cuốn sổ tay khi nhớ về tiếng cười của đám đông, những người xưa với trí tuệ cao vợi, nhưng họ còn chẳng dám nói trước đám đông hỗn tạp đến vậy. Cũng không phải họ không dám, mà lòng từ bi họ đã chiến thắng sự thèm khát quyền lực tung hô. Một người đứng trên cao, thao thao bất tuyệt, cứ như kinh điển là sản phẩm công nghiệp vậy, dường như họ nghĩ ai ăn vào cũng có cùng trải nghiệm tinh thần như nhau. Đó là lý do bệnh dạ dày ngày càng tràn lan, bệnh làm càng thì ngày một phổ biến.

    Viết xong vài dòng vào sổ, khu vườn được thăm bởi ông bác của người giữ vườn, một nhà sư ở ngôi chùa gần đó. Cũng không rõ ông ấy có phải sư chính thức chưa, nhưng thấy mỗi ngày đi đi về về giữa nhà và chùa.

    – “Bác có làm phiền con không?”

    – “Dạ còn tùy vào cuộc trò chuyện”

    – “Sao nay nhìn con ốm và buồn vậy?” – Ông bác nhìn người giữ vườn với ánh mắt săm soi làm hắn cảm giác như đang bị quét cơ thể bằng tia X kiểm tra trước khi lên máy bay.

    Từ nhỏ người giữ vườn đã không thích những câu miêu tả cảm xúc của người khác khi nhìn hắn, “Tại sao lão ta không nói mắt mình lờ đờ giọng nói thều thào, rồi hỏi mình có buồn không, mà lại phán như biết chắc mình buồn, rủi mình bệnh sắp chết thì sao?”, hắn luôn nghĩ thầm kiểu đó khi ai đó lượn lờ những câu hỏi chụp mũ như ông bác vừa nãy.

    – “GPI của con ở mức bình thường, còn buồn là gì con còn không biết nên con không xác tính câu hỏi của bác được”

    – “Tại bác thấy con lủi thủi ở nhà ít đi ra ngoài gặp gỡ mọi người. Con nên thử đọc kinh Phật để mở rộng tấm lòng mình ra, bác rất thích một câu sư phụ của bác giảng “Phật pháp như con đò đưa ta qua sóng to gió lớn””

    – “Con nói cái này không phải có ý bất kính, nhưng tấm lòng mà mở rộng thì nó vẫn là tấm lòng sao, tức rằng nó vẫn vậy về mặt thực chất.”

    – “Nó sẽ mở rộng và chứa được nhiều thứ”

    – “Nhưng thật sự con không có bao nhiêu thứ để chứa, con thấy nó vừa đủ dùng rồi. Con cũng muốn hỏi thêm, không phải tỏ ra láu lỉnh đâu, mà con thắc mắc thiệt. Nếu một người ở bờ bên đây, họ thấy nó không ổn, sao họ không thay đổi hiện tại ở đó luôn mà phải mong ai đó hay con đò chở họ qua bên kia. Mong muốn đó có khác gì chạy trốn thực tại để lao vào sự huyễn hoặc”

    – “Khi họ hỗn loạn thì làm gì cũng loạn”

    – “Câu này có lý, nhưng lại nảy sinh một nghi vấn. Trong trạng thái hỗn loạn đó, liệu họ sử dụng được con đò không, như một người không biết về toán mà mình đưa cho máy tính liệu anh ta có giải được bài toán. Hay lại phải sinh ra một người đưa đò?”

    – “Có lẽ người đưa đò đó là các vị Phật hay những người Thầy”

    – “Khi họ chưa biết bờ bên kia là thứ gì, sao họ đủ động lực để dấn thân và lao vào cuộc hành trình mà họ thấy trước mắt rằng muôn trùng hiểm nguy. Họ sẽ còn nảy sinh hoài nghi cả người đưa đò, như tình trạng chung của giới trẻ ngày nay mất niềm tin vào tôn giáo. Hay tệ hơn họ coi tôn giáo như làm đẹp thêm cho hình ảnh của họ”

    – “Bác hiểu ý con, những hoài nghi này là cần thiết và xác đáng, nhưng liệu nó có dẫn tới đâu?”

    – “Ngay cả cụm từ “tới đâu” nó cũng hàm ý về sự mặc nhiên tồn tại của bờ bên kia. Xin lỗi vì nghe có vẻ con công kích, không đâu không ai tôn trọng Đức Phật hơn con. Nếu có con sẽ công kích những người truyền giáo tham lam và đánh mất lòng từ bi trên con đường thuyết giảng. Nếu không làm rõ cái thứ sẽ vượt, cái bờ để qua, thì dẫu cho có con đò vững chãi thì cả thầy và trò đều sẽ trôi dạt trên sông. Đầu tiên con người nên nhận thức rõ thực trạng tồi tệ của bản thân, dọn dẹp sạch sẽ những gì có thể, để tấm thân phàm phu nhẹ bớt một chút.”

    – “Nói chuyện với con khá thú vị, thôi bác về đây, cũng chiều rồi. Vậy là bác có làm phiền con không?”

    – “Dạ, một chút”

    Sau khi người bác ra về, người giữ vườn ngồi xuống ngả lưng vào cây Ngái, miên man với những suy tư thăm thẳm. Hắn tự hỏi “Liệu mình gặp Đức Phật khi chưa giác ngộ, khi ông mới bắt đầu lên đường, liệu cuộc trò chuyện sẽ diễn ra như thế nào?”. Những tia nắng chiều xuyên qua tán lá làm ánh sáng hệt như cái đèn ngủ trong phòng ba mẹ hắn. Hắn đã thật sự ngủ khi ngồi dưới gốc cây, trong mơ liệu người giữ vườn có gặp và trò chuyện cùng Đức Phật năm đó, chỉ hắn ta mới biết sự thật.

  • Người anh hùng hết thời

    “Đất lành chim đậu”, họ gọi Sài Gòn như vậy, nhưng có lẽ không ai kể về một con chim tàn tạ từ trong ra ngoài sau khi đậu ở đó nhiều năm, người giữ vườn là con chim ấy. Cột sống không còn ngay thẳng, tâm hồn cũng không, dạ dày mệt mỏi rã rời, tinh thần cũng như vậy, mọi thứ đếu bị mảnh đất lành ấy hút cạn, mọi năng lượng của những chú chim đều bị hút cạn để cung cấp cho những cây đèn và sự tỏa sáng giả dối. Hắn có lúc đứng dậy còn không nổi, bụng thì râm rang lình bình không sao ăn nổi, đầu óc thì hỗn loạn, đó là hành trang trên con đường bỏ cuộc và rời xa mảnh đất lành ấy. Hắn coi mình như một vị quan quèn cáo lão hồi hương, chẳng phải vì tuổi cao sức yếu, mà vì thân tâm đã kiệt quệ. “Không biết những người anh hùng hết thời có như vậy không?”, hắn tự hỏi với chính mình.

    Những ngày tháng mới về quê, điều người giữ vườn nghe nhiều nhất là những gợi ý sửa lại ngôi nhà đã cũ, sửa cái này thay cái kia thêm cái nọ. Hắn cũng đã thử vẽ vời thêm thắt một vài ý tưởng, lúc đó cũng còn đủ một ít tiền để hiện thực hóa, nhưng cuộc nói chuyện cùng mẹ đã thay đổi mọi thứ.

    – “Mát quá phải không, hồi thời ông ngoại còn mát dữ nữa” – hôm đó trong khi người giữ vườn dọn dẹp những đồ bỏ đi và lau dọn gian nhà chính, mẹ hắn ngồi đó và kể về những ngày xưa, khi ngôi nhà vừa mới được xây. “Hồi đó chỗ này có cây bưởi”, “Đằng kia là cái giường tre”, “Bà ngoại con che thêm cái cháy làm bếp sau này”, mẹ hắn như một họa sĩ bằng lời nói, vẽ lên những khung cảnh của những ngày xưa êm đềm, chỉ còn là những hoài niệm vụn vỡ.

    – “Mẹ có nghĩ con cần sửa gì không?”

    – “Có tiền thì con cứ sửa thôi, thiếu thì mẹ phụ, nhưng mà tính cho kỹ, nhà này nó cũ lắm rồi” – Mẹ người giữ vườn dùng từ “nó” để chỉ cái nhà, thật thú vị làm sao. Trong tiếng Anh “It” dùng chỉ những thứ vô tri, ngay cả trẻ sơ sinh cũng được chữ này đại diện, nhưng khi chuyển sang từ “nó” trong tiếng Việt thì mọi thứ như sống lại. Hắn hình dung ngôi nhà này như một ông già, trên người đầy vết hằn của những cuộc chiến. Có lẽ ông già chỉ cần mỗi ngày được tắm rửa sạch sẽ, bận những bộ đô cũ nhưng tươm tất, ăn những món ngon quen thuộc, nhìn đám nhỏ dạo chơi và về khoe những vết sẹo mới.

    Cuộc trò chuyện ấy làm người giữ vườn nhớ lại chuyến đi Huế bằng xe máy cùng người bạn cũ. Hắn vẫn còn nhớ cảm giác bị hút hồn bởi sự hùng dũng của cổng chính thành nội, nét đẹp tao nhã của những cây Sứ trong khu đất khách du lịch ít ghé, và đặc biệt là cái rãnh nước bao quanh tường thành. Khi đứng trước cổng chính, hắn cảm giác như đang đứng trước một vị tướng già uy nghi mà kẻ hậu bối cũng phải một phần tiết chế sự ngông cuồng tuổi trẻ. Những vết đạn ở đó, những khoảng trống do những viên gạch cũ rơi ra để lại, nhiều thứ đã bị thời gian lấy đi, nhưng khí chất của lão tướng thì còn nguyên vẹn. Tiếc thay, trải nghiệm năm đó đâu chỉ có thế. Những hành lang bên trong được họ gọi là trùng tu bảo dưỡng thì thật sự như một vết lở loét đang dần lan ra khắp cơ thể. Những màu sắc sặc sỡ, mùi sơn mới nông nặc và những viên gạch mới, lúc đó hắn còn nhớ đã hình dung ra một bà lão. Bà đã già hình hài còm nhom, nhưng đám con cháu không để yên, bà bị ép mặc những bộ đồ tân thời lòe loẹt, để tụi nó quay quanh chụp ảnh đăng lên mạng và khoe về tình yêu thương gia đình nào đó. Có lẽ, Instagram là cái nơi chứa nhiều tình yêu thương nhân loại hơn cả chứ không phải con tim như những nhà thơ hay viết.

    – “Mẹ làm con nhớ đợt con ra Huế, trong thành nội họ sơn sửa đủ thứ, nhìn nó cứ kỳ kỳ” – Cuộc trò chuyện hôm đó tiếp tục sau những hồi ức của người giữ vườn.

    – “Mẹ cũng muốn một lần ra Huế, à mà ba bạn con khỏe chưa, đợt đó nghe nói ổng mổ gì mà”

    Câu hỏi của người mẹ làm người giữ vườn nhớ về cuộc trò chuyện với ba của bạn mình ở Huế, một con người đã từng thú vị thật sự. Ông đã từng là thầy giáo, giảng dạy bên cạnh những con người kiệt xuất, gặp bao sóng gió thời cuộc để rồi giờ đây như cây đèn dầu cũ le lói, chỉ khi cúp điện kẻ khác mới nhớ tới ông. “Có điều gì đó tiếc nuối trong mắt của con người này”, người giữ vườn nghĩ như thế lúc nói chuyện với ông ấy. Có lẽ ngày nào đó, ánh mắt của hắn cũng thành ra như thế, nhưng chưa phải bây giờ.

    – “Bác có nghĩ khi chết con người còn tồn tại ở một hình thái nào đó không?” – Năm đó hắn nhìn lên bức ảnh Chúa Jesus rồi quay ra hỏi ba của bạn mình.

    – “Chết là xong rồi còn gì nữa mà tồn với tại mạy, về với đất thôi” – Lúc đó người giữ vườn sửng sốt vài giây, có điều gì đó thật nghịch lý, một ông giáo dạy Triết mà theo đạo Thiên Chúa nhưng quan niệm cái chết lại như nhà Phật. Lúc ấy hắn chưa đủ khả năng tiêu hóa chuyện đó, hắn là chiếc xe đạp không chở nổi quả ngư lôi tinh thần ấy.

    – “Con thì nghĩ những suy tư, lời nói, xúc cảm của mình nó sẽ tồn tại sau khi chết, nó như những dao động sóng vật chất. tạo ra những rung động, và nếu nó đủ mạnh nó sẽ được truyền lại về sau ở cấp độ thấp nhất của vật chất”

    – “Vào lại Sài Gòn tìm đọc sách về vật lý phân tử nha con, tau nghĩ mày sẽ có thêm hứng thú” – Vẫn là kiểu trả lời ngắn và tránh phải tranh luận thêm, nhưng giọng nói và ánh mắt đã khác đi, có lẽ câu hỏi của gã trai trẻ đã làm lay động các tế bào não của một triết gia già, làm ùa về những suy tưởng của con người năm xưa hay còn xa hơn như thế nữa.

    Những ngày còn lại ở Huế năm đó, người giữ vườn chỉ quan sát và lắng nghe người bác ấy, không có cuộc trò chuyện nào thêm. Hắn nhận ra rằng, ông luôn tọc mạch và chọc ghẹo người đến thăm bằng trí tuệ và tri thức cũ của mình, như một con chim bị nhốt trong lồng, mỗi khi có người đi qua nó lại hót lại những giai điệu xưa cũ, để được khen, được chú ý và được thấy mình còn tồn tại. Xen lẫn những lần líu lo ấy, là ánh mắt muộn phiền bất mãn của ông. Đến giờ đây người giữ vườn mới nhận ra, con ông không ai có tầm như ông, cũng không ai tâm địa như ông khi trẻ, ông có lẽ cảm thấy lẻ loi trong chính ngôi nhà của mình lắm. Nếu giờ đây tình cờ gặp ông, người giữ vườn chỉ muốn cho ông thấy chính năng lực quá lớn lao của ông tạo nên một gánh nặng cho con cái, khiến nó trở thành một rào cản, khiến người trẻ không dám đi hướng khác vì mặt trời đã quá rực rỡ. Họ cố gắng đi theo, về phía mặt trời và dần bị nó thiêu rụi trong vô vọng. Hắn mong ông nhẹ bớt cởi bỏ muộn phiền, muốn ông nhận ra chính ông đã tạo ra những thứ khiến ông bất mãn, ông dần trở thành sự bất mãn ấy.

    – “Dạ bác khỏe mẹ, bữa con mới thấy thằng bạn đăng hình ổng lên Facebook” – Hắn trả lời cho câu thăm hỏi của mẹ mình.

    Ngày hôm đó kết thúc bằng quyết định giữ nguyên trạng ngôi nhà, chỉ vệ sinh sạch sẽ, vứt bỏ những thứ không dùng và sửa chữa công năng một số bộ phận của ngôi nhà. Người giữ vườn ngồi giữa nhà và nghĩ về ông ngoại mình, một con người hiền lành, hắn muốn ở cùng một người già từ tốn và sạch sẽ, ông ngoại hắn cứ như thể là linh hồn của ngôi nhà này vậy. Ông canh giữ, xòa dịu và rung lắc mỗi khi hắn sắp bỏ dở chuyện gì đó. Một linh hồn già hữu dụng.

  • Men theo những con đường

    Men theo những con đường quanh rừng già, hắn cùng em mình dạo bước, trong hắn cứ vang lên cái tên khu rừng. Cái gì đó ngộ lắm, không lẽ người Tây Ninh xưa họ gọi nhau lạ vậy, hắn cứ nghĩ là cái tên của Miên, hay do người Pháp làm mình mất gốc từ hầu xưa. Mà thôi, hôm nay hắn đi bắt vẹm mà, kệ cái tên đi vậy.

    – “Làm sao em nhớ đường trong rừng ku”- Hắn không sợ bị lạc nhưng hỏi vì thấy sải chân đầy tự tin của người em, nó cũng làm hắn tin theo là mình đang đi đúng hướng. Có lẽ cảm giác này cũng giống trong nhà thờ hay chùa chiền, người đứng trên truyền cái sự tin vững chãi xuống cho đám đông đang buồn chán, mọi thứ thật dễ để tin. Hắn có buồn chán không, trong lúc đó hình như là không.

    – “Em nhớ các mốc gần cuối thôi anh, rồi tới đâu mở đường tới đó.” – Người em nói trong khi phác đám cây trước mặt, như chặt sạch những lời triết gia nói, chặt sạch để mở đường tiến về hang Vẹm. Có những kẻ đang viết sách mà không hay, có những vần thơ đi trên con dao phay chả ai nhìn thấy, có những con đường trước đây chưa có.

    Hắn cứ đi theo người em, như đi theo người thầy năm cũ, chẳng một lời nào để hỏi. Trong lúc di chuyển, chữ Đấng hiện lên trong hắn, “em mình giờ khác gì Đấng tối cao, mình đặt cả mạng sống vào những bước chân của nó”. Hắn lại nghĩ tới những người trò xưa, khi họ ngồi đó dưới cây Bồ Đề hay dưới những cây cột Hy Lạp, nghe thầy mình kể chuyện, chắc cũng như hắn đang đi theo em mình. Không hoài nghi, tôn kính, và vọng trọng. Thứ mà trong thời nay thay bằng hai chữ bình đẳng. Người thầy và đứa trò đã chết cùng một khắc.

    – “Đó anh, thấy cái ngọn đó là sắp có Vẹm ăn rồi” – Nó chỉ tay lên cây Dã Tỵ đằng xa, nó còn không biết tên cây đó là gì, thật thú vị làm sao. Cái danh vốn dĩ là hão.

    Rảo bước 15 phút thì tới gốc Dã Tị kia, em nó bắt đầu dựng cái lán nhỏ, hắn thì đi vòng quanh như một thói quen tò mò. Hắn bắt chước em hắn, người thầy đi rừng, hong khô quần áo, bày biện đồ đạc cho giống cái nhà của một con người bình thường. Có bếp, có giường, có chỗ nhìn ra suối. Suối là nơi có Vẹm.

    – “Để em đi bắt Vẹm, anh làm đồ nêm đi” – Thầy nói thì trò làm theo, hắn luôn thoải mái làm theo những người thầy. Mình không biết mình mới đi học, kẻ nghĩ mình biết rồi thì nên ở nhà và chết cùng với cái biết, hay đúng ra là cái hắn nghĩ là biết.

    Hắn đốt đống lửa nhỏ, pha một ít hỗn hợp hành mật đậu để rưới lên Vẹm, khi xong rồi thì người em cũng đem 30 con Vẹm lên.

    – “Lúc hạn nó lùi mình xuống, mưa xuống là trồi lên, lúc này ăn ngọt lắm anh” – Nó túm đám Vẹm trong áo thun rồi đem lên. “Tụi mình đều là Vẹm, anh trong mùa khô còn mày mới vào đầu mưa”, bất giác hắn thốt lên câu đó. Ngoài kia, nơi con người sống, có những con Vẹm Mưa luôn đi khuyên những con Vẹm Khô gồng mình lên thoát khỏi nghịch cảnh, mà quên rằng chúng cũng đã từng đi qua mùa khô. Rồi khi mưa xuống, với không một mục đích, chúng vươn mình trồi lên thành Vẹm Mưa. Chúng nghĩ mình bất bại, đấy là lúc chúng ngon lành nhất, trong khoảnh khắc quá khứ vùi lấp bị cuốn phăng đi. “Mưa rồi cũng sẽ tới, lúc đó em lại vào Hạ chứ khác gì nhau” – Người Thầy đi rừng thản nhiên trả lời như cơn gió nhẹ vén tan làn khói của bếp than bên cạnh.

    Hai con người đi rừng ngồi bên đống lửa, họ không nói thêm lời nào vì có lẽ mọi thứ cũng chẳng còn gì để nói. Họ thưởng thức vị ngọt ngon lành của con Vẹm Mưa, thứ nước của sự bật dậy hoan hỉ sau những ngày dài mòn mỏi cận kề sư kiệt quệ. Có lẽ, có những con Vẹm không đợi được cơn mưa, cũng có những kẻ vừa bật dậy lại bị tóm đem đi nướng. Sống và chết, lụi tàn và bật dậy, chúng đến từ đâu và đi về đâu? Như nắng chiều ngay lúc đó, những người bạn cũ có đang thưởng thức sự rực rỡ đó cùng nhau.

    – “Em có bao giờ bị lạc trong rừng chưa?” – Nằm ngả lưng trên cái láng cạnh đồng lửa nhỏ, xung quanh vẫn còn mùi món nướng thơm lừng hòa cùng cái mùi đặc trưng của đất sau cơn mưa. Những lời rỉ rả len lỏi trong từng phiến là, ngọn cỏ, có lẽ những sinh linh cũng đang chăm chú lắng nghe hai gã nói chuyện. “Những người năm cũ có nghe thấy ta không?” – Hắn chợt nghĩ vậy thôi.

    – “Có chứ anh, lâu lâu không đi cũng lạc” – Hóa ra người thầy cũng có thể lạc, nghề dạy dỗ có lẽ là nghề hắn thấy kì lạ nhất, dạy ai kia chứ? Khi đêm kéo rèm, những người làm nghề gõ đầu trẻ có tự hỏi “Mình có đang bị lạc?”. Phải chăng họ đã quên mất hay thậm chí không được nghe về những con đường xa xưa, những nơi dẫn đến ngõ cụt, những giới hạn đang tồn tại của tâm trí bất động.

    – “Người như em chắc lúc lạc làm gì sợ hả, gặp anh chắc đứng im chờ cứu”

    – “Ủa làm gì có, sợ thấy bà luôn chứ ở đó hổng sợ gì, nhưng phải ráng mà bước tiếp thôi anh” – Hóa ra người ta có thể đã nhầm lẫn về chuyện dẹp tan nỗi sợ để bước tiếp mà quên hỏi thêm rằng “Liệu có thể bước đi cùng nỗi sợ?”. Hồi trẻ hắn cũng theo phong trào đọc sách self-help, lúc đó hắn thấy có cái gì đó kỳ lắm, quá nhiều sự chắc chắn trong lời lẽ người thầy, “Liệu rằng họ đã thật sự vượt qua, và nó có quay lại trong một hình hài khác?”. Phiên bản trẻ ấy luôn cảm thấy hài hước, cười khúc khích khi thấy ai đó gật gù trước quyển sách trên tay, thầy dắt trò đi lạc.

    – “Thôi đi ngủ anh, để mai có sức đi tiếp” – Vừa dứt tiếng, khu rừng có một khoảng lặng nhỏ, hay chính họ đã lặng đi trong những suy tưởng, côn trùng sau một hồi chìm đắm trong tiếng rỉ rả cũng bắt đầu hòa ca, khúc hòa tấu không bao giờ lặp lại lần nữa.

    Những con đường thật kỳ lạ, hầu như nó không hề tồn tại nhưng vẫn ở đó. Những dấu tích, những vết hằn trên phiến đá của người xưa, họ cố tình hay vô ý để lại với mong người sau họ sẽ giữ vững niềm tin vào cái đẹp vĩnh hằng của dòng chảy duy nhất. Họ không hẳn tạo ra con đường để mong mỏi ai đó đi theo, nếu giả như họ cố tình để lại, thì đó cũng là lời kể khát vọng rực rỡ mà họ mong mỏi kẻ đi sau nhẹ bớt gánh nặng trên hành trình dài vô tận. Có những con đường của kẻ lạc lối, người sau đi theo liệu cũng mất phương hướng theo họ? Đi theo con đường kẻ rực rỡ có chắc ta không bị lạc lối?

    Ánh sáng đã len qua những màn sương của khu rừng như đánh thức kẻ đang ngủ say tỉnh dậy, họ dọn dẹp láng trại, dụi tắt đóm lửa để những tàn tích không làm hại khu rừng hào sảng, mọi thứ đã sẵn sàng cho hai con người men theo những con đường để về nhà lần thứ hai.

  • Con sên của Immanuel Kant

    Đó là những ngày mưa cuối tháng chín, hắn ngồi bên khung cửa sổ nhìn ra khu vườn, uống 1 ngụm Soju và nghe bài hát “Wake me up when september ends”. Thật là một khung cảnh hài lòng người xem đến lạ, một kẻ đang lơ mơ cần được ai đó đánh thức. Mà ai đang xem cơ chứ, hắn đang tự xem hắn, lần mò tìm kiếm những mảnh vỡ của tâm hồn đã vỡ tan của chính hắn, hay đó là lời nhắc nhở của những tâm hồn vĩnh cửu từ thuở sơ khai, bên kia đường biên của không thời gian.

    – “Cái vườn này ngày càng lạ quá!” – Giọng nói đi sau tiếng mở cửa rào, một người quen cũ, cô gái học văn chương đã lâu mới ghé chơi, vẫn cái giọng nói trầm ấm có thể làm lay động từng chiếc lá, hắn luôn nghĩ cô nên đi làm nghề gì đó với giọng nói của mình thay vì chơi cùng những con chữ. Nhưng nếu cái gì cũng hợp lý như vậy, chắc hắn đã đi làm cho Liên Hợp Quốc, thay vì ngồi đây mơ màng vào một sáng mưa phùn. Thôi thì tận hưởng giọng nói ấy cái đã.

    – – “Biết anh uống em đã đến sớm hơn rồi, còn không cho em một ít” – cô cởi áo mưa Măng Tô ra rồi treo lên nhánh cây chìa vào trong hiên nhà, cô làm nó không một gợn sóng, cứ như cô đã ở đây lâu hơn cả hắn, cứ như cái nhánh cây cố gắng vươn dài chỉ dành cho cái áo của cô vào lúc này, hắn còn chẳng nhận ra cái móc áo ở ngay trước mặt.

    – – “Anh mới làm 2 ngụm, sáng nay cũng chả có việc gì để làm, chắc cũng như những ngày khác quá hả?” – Hắn vừa nói vừa đứng lên lấy 2 cái cốc, trong nhà hắn chỉ có 4 cái cốc gốm được một người phương xa làm handmade, cầm lên anh lại nhớ đến người đó, nhớ những ngày mưa cùng nhau ăn bún riêu vỉa hè nào đó hắn cũng không còn nhớ. Nhớ mà lại không nhớ, ký ức con người là thứ không đáng tin cậy, như tri thức vậy, nó vụn vỡ như tâm hồn của kẻ đang nhớ.

    – “Nâng ly vì cái gì đây anh, chắc lại vì những cơn say như lần trước anh nói” – Cô còn không cần đợi cụng ly với hắn, rót đầy một cốc rồi uống hai ngụm, chắc là để có cảm giác cân bằng khi nghe người khác đã uống trước. Thói quen của cô khi uống là vậy, rót đầy 1 cốc rồi nhâm nhi từng chút một, cô từng bảo nó như cách mà tâm hồn cô trải qua mỗi ngày, tự rót đầy rồi tự rút cạn.

    – “Chắc hôm nay là vì sự vụn vỡ”

    Cô vẫn ngồi đó, nhấm nháp từng ngụm một, nhìn ra ngoài như chờ ai đó đến, đến để đón cô khỏi muộn phiền đang bủa vây khắp thân tâm. Người đó chắc chắn không phải hắn, hắn cũng vỡ nát như cô, chỉ là sống quen dần với nó mà thôi. Cũng có thể cô chờ cơn say đến, để cơn lũ từ ngữ trong cô tuôn ra, nếu không cô sẽ nổ tan tành mất. Hai người không nói với nhau lấy một lời, nhưng dòng chảy đó vẫn hiện hữu trong những dao động xung quanh, chỉ chực chờ hiển lộ.

    – “Em nghĩ chắc anh biết Kant mà hả, em đọc thấy dáng đi của ổng làm em nhớ tới anh, lầm lũi lom khom lọ mọ một mình, mấy hôm em có đọc và xem bài giảng “The right things to do” rồi lần mò đọc Kant” – Cô bắt đầu nói, còn hắn nghe chẳng hiểu lấy một lời, chỉ là sự tận hưởng giọng nói.

    – “Nó làm em bối rối khủng khiếp, em còn chẳng biết việc em làm có ý nghĩa gì không, em hoài nghi những người ăn xin, em vùng vẫy với những tiệc tùng, em tức giận với tôn giáo của mình. Đi tới đâu cũng toàn là sự giả dối quấn quanh, vặn xoắn đến ngạt thở …” – Dòng thác đã chảy, như cuốn phăng mọi thứ, cô cũng trôi dạt đi trong vô định. Cô đứng dậy, bắt đầu đi qua đi lại, kể lể về sếp cô, trách móc cha mẹ, đã kích những phong trào da đen, phơi bày sự giả dối của hội đồng tính. Cô gọi họ là những kẻ đạo đức giả, đốn mạc, là rẻ tiền.

    Hắn chỉ ngồi đó, như một người khán giả, xem một màn trình diễn đạo đức, với một giọng nói trầm ấm có tính lay động cao. Những gì cô nói hắn nghe hết, hiểu hết, và cũng chả bận tâm gì cả. Cô nói mệt lại ăn một ít đậu luộc, bữa trưa của hắn vì đó cũng cạn dần theo cơn lũ từ ngữ. Cô lại rót đầy cốc, chai rượu cũng cạn, cô đứng dậy rồi xin lỗi đã uống hết và đi mua thêm, cô còn muốn uống tiếp.

    Hắn lên võng nằm đợi, cái cảm giác đung đưa trên võng thật rất thích, nếu như con người mà sống nhờ quang hợp như cây thì hắn sẽ nằm võng cả đời không chán. Nhưng đời mà dễ vậy thì chắc hắn đã mang luôn đỉnh Bà Đen vào trong vườn để khỏi nhọc công leo chi cho cực. Ai rồi cũng phải đi một vòng rồi mới về nhà được.

    Cô đã về với làn khói thuốc lá trên tay, thật là một gì đó kì lạ, sự hỗn loạn hợp lý đến kinh ngạc. Còn gì thú vị hơn một cô gái mặc váy hồng hút một điếu thuốc và trên tay là 2 chai Soju, có lẽ chỉ có cuộc gặp của hắn và ngươi hắn đang nghĩ về là hấp dẫn hơn, mà thôi hãy để người đó yên.

    – “Bạn thu ngân nhìn em như thấy yêu quái luôn anh, chắc chưa thấy gái cute mua thuốc lá và rượu bao giờ” – cô vừa nói vừa đưa anh 3 điếu thuốc, vậy là cô vẫn nhớ khi ngà ngà hắn muốn kéo một ít thuốc lá, nó làm hắn nhớ tới người Hungary đó, một con người khắc khổ đọa đày gieo cho hắn cảm hứng bất tận, về con đường đi tìm sự thật xưa cũ thiêng liêng. Trong lúc đó, hắn lại để ý thứ cô vừa đạp lên, nó vẫn còn ở dưới đôi sandal của cô. Nhưng hắn chưa nói ra, vì cái nhịp chưa đến.

    Cô lại nói về Kant, những gì cô đọc được nơi Kant và những người nói đến đạo đức. Cô kể còn hắn nghe, nghe trọn vẹn câu chuyện nhưng chẳng bận tâm gì. Nét mặt cô gái chưa tròn ba mươi dần đượm buồn, cô chìm dần vào miền quên lãng rồi phải thốt ra “Em rồi cũng phải chết mà không ai nhớ tới”.

    Cái nhịp đến rồi, khi nghe cô nói câu đó hắn biết đã đến lúc, đến lúc cho cô xem thứ dưới giày cô. “Em đợi anh một chút”. Hắn làm cô kinh ngạc, nãy giờ hắn chỉ ậm ờ cho qua chuyện, giờ lại bật dậy rồi đi ra ngoài.

    – “Con sên của Kant em vừa đạp chết” – hắn đưa cô xem xác chết con sên còn dính dưới đế giày cô, gỡ ra rồi vứt xuống đám lá khô ngoài vườn. Xong hắn vào ngồi xuống, uống nhụm nhỏ rượu rồi đốt hai điếu thuốc. Điếu còn lại hắn đốt rồi vứt ra vườn, quay lại hắn nói với cô “Điếu cho anh, điếu cho Kant”

    Cô khựng lại vài phút, rồi nước mắt dàn dụa, cô khóc òa như một đứa trẻ, khóc thành tiếng và nước mắt thành dòng. Cô đánh anh, mà không, chỉ là quơ quào trong tuyệt vọng, đời cô trở nên vô nghĩa trong cái chớp mắt, trong cú đạp lên con sên. Cô không còn biết gì cả.

    – “Khóc là tốt, đừng giả em tốt hơn họ, em cũng vậy thôi. Hãy nhớ về con sên của Immanuel Kant của hôm nay, xác của nó phải được treo lơ lửng trong em, đặt nó ở nơi trang trọng nhất của tâm hồn. Xác con sên của Kant sẽ được những vị thánh chăm sóc, cùng Quan Vũ, Cùng Jesus, cùng Plato, cùng Phật. Nó sẽ được chăm lo cẩn thận và lớn lên mạnh mẽ.”

    Hai người ngồi đó trong im lặng, cơn lũ đã đi qua, còn lại là một mảnh đất hoang tàn, mọi thứ đã đổ vỡ tan tành. Tan tành để cái gì đó mọc lại, để cơn mưa xuất hiện, để từ ngôi mộ xưa, con sên của Immanuel Kant sống lại.

  • Tiếng thét trong tuyệt vọng

    Những hàng cây xa tít

    Vài bụi cỏ kề bên

    Cùng tảng đá mù khơi

    Và dòng sông thân thiết

    Đó là bốn câu thơ mà người giữ vườn viết lên mặt sau của bức tranh mà người ghé thăm hôm ấy tặng, “một tên nghệ sĩ lang thang chưa chịu xuất đầu lộ diện”, hắn nghĩ về bạn mình như thế. Hiện tại gã đang sống thường xuyên trên một khu đất trong rừng ở Lâm Đồng, hôm ấy gã về có việc ở Sài Gòn nên rãnh rỗi sau khi xong việc thì về chơi với người giữ vườn. Gã đã vẽ khung cảnh xung quanh ngọn đồi đang ở bằng màu nước rồi nẹp khung bằng gỗ thông, mọi thứ đều handmade. Bên dưới phía trái bức tranh có những con số nhỏ là tọa độ chỗ gã vẽ, một thói quan kì quái mà thú vị, nó như một lời mời gọi vậy.

    – “Ba mẹ mày cắt riết mấy cây còi cọc mà nhìn dị dạng quá” – Gã đứng chỗ đường qua nhà ba mẹ người giữ vườn nhìn qua, lúc đó là giữa trưa nên ba mẹ hắn đang ngủ.

    – “Họ cắt không cần biết nắng mưa, một số bị nấm ở vết cắt chết, một số còn nhỏ tuổi cắt nó đẹt luôn”

    – “Khi cắt đồng loạt thì lá non ra đồng loạt sẽ thu hút sâu rầy ghê lắm”

    – “ Ừ, mấy cây Mai bị tình trạng này, sau đó phải xịt trừ sâu liên tục”

    – “Tội lỗi chất chồng sai lầm”

    – “Tao chỉ ngán nhất năn nỉ họ đọc tài liệu thì than già, xong lại nhào ra làm rồi bệnh cả cây cả người, kỳ lạ”

    – “Chắc buồn không biết làm gì, có khi có cháu lại khác” – Hắn nói rồi nhìn người giữ vườn và cười nhếch mép.

    – “Tao thì khỏi đi, nhưng vụ này đúng, con của chị về là không xài thuốc”

    – “ Đi lại xài tiếp hả, vậy như không”

    – “Ừ, ba tao ổng đọc bài viết của tụi bán thuốc nói hàm lượng an toàn này nọ nên không nghe tao”

    – “Vậy thì thua rồi, nghe cũng có lý quá mà, vụ dư lượng này không hiểu thì gây họa”

    – “À, ra đây tao chỉ cho mày một phương pháp xử lý nhánh nè”

    Hai gã trai ngoài 30 đứng dưới gốc me giữa cái tiết trời nồm ngột ngạt, trông họ như hai đứa trẻ nhìn chăm chú vào từng cành nhánh và phiến lá. Cây me có hình dáng bắt mắt như hình cái phễu bên trên xòe ra như cái nón bánh tiêu đã lâu không thấy.

    – “Cũng đơn giản, nhánh nào chìa ra quá xa làm cản đường di chuyển thì uốn nó vào trong cho nó tựa vào nhánh phía trên, rồi cứ thế đi lên. Hồi đầu sẽ hơi khó khi cây còn nhỏ, nhưng dần dần nó sẽ có dáng như này rất chắc chắn. Tất nhiên mình tùy vào độ giòn gỗ của cây mà tìm cách cho nó tựa vào nơi hợp lý. Tao tự đặt là phương phép “Tém gọn” – Người giữ vườn vừa nói vừa minh họa cho bạn mình, đã lâu lắm hắn không nói hăng say đến vậy.

    – “Có lẽ nó dùng tốt nhất cho vùng đất tốt”

    – “Mày hay đó, với mấy khu bạc màu thì tỉa nhánh vẫn tốt nhất, mình dùng phần tỉa đi làm phân bón hoặc che mát gốc luôn”

    – “Tao nghĩ gì thì gì cũng canh độ tuổi, tức hiện trạng cây và những thứ quanh nó để làm”

    – “Đúng rồi, tao giải thích cho họ rằng “thuận tự nhiên” không phải ngồi không chờ sung rụng mà không làm gì, vấn đề là làm ra sao. Để tao kể mày nghe, lúc đó bên ba mẹ đang xây cái nền nên dọn qua nhà này ở tạm, trước đó tao đã giải thích cây non mới trồng để cho nó yên vài năm, ráng chui qua chui lại có sao đâu, nó đủ sức rồi mình cắt tỉa nó mới khỏe mạnh mà sống dai”

    – “Nói gì cây cho xa, như tao từ nhỏ xíu đã sống nhờ đi học ở Thị Xã, tao cũng tự cắt tỉa bản thân sao cho hợp tình huống riết rồi mình có một tổn thương sâu khó vượt qua vô cùng”

    – “ Ừ thì đó, tao hiểu ý mày. Tiếp chuyện kia nha. Nói hoài luôn, đưa sách năn nỉ đọc thì bơ. Sáng hôm đó, bạn ba tao không đi uống café, ổng rảnh quá không biết làm gì, đi qua đi lại vườn cắt bụp bụp mấy nhánh me này, đó mày thấy chỗ gồ ra là dấu tích nè” – Người giữ vườn vừa nói vừa chỉ vào vết cắt đã lành của cây me.

    – “Mày mà không làm gì im im là họ làm hoài luôn đó, thành ra quen tay nên cây bên kia què quặt hết rồi còn gì”

    – “ Tao hét” – Người giữ vườn vừa nói vừa cười sảng khoái.

    – “ Hả? Mày làm gì chứ?”

    – “Á Á Á! Tao hét ba tiếng như Trương Phi trên cầu Trường Bản ấy”

    Tiếng hét của người giữ vườn lúc đó làm chú thằn lằn đang trộm hạt giật bắn mình bỏ trốn. Hắn đã run lên bần bật tay nắm chặt như quả đấm, những suy nghĩ bạo lực nhất hiện lên trong đầu, nước mắt hắn trào ra trong nỗi tuyệt vọng của sự bất lực, nếu nhà sư nào đó mà bảo “đừng căm phẫn cha mình”, có lẽ sẽ đấm kẻ đó để cho hắn thấy sự máy móc và vô nghĩa của những rao giảng kiểu đó. Lúc đó, hắn cảm thấy rất rõ dòng khí chảy trong cơ thế như tắt nghẽn, mọi thứ như đơ cứng lại, não không còn gì ngoài âm thanh hỗn loạn điên cuồng nhất, như có 1000 người tiền sử đang đánh nhau và âm thanh lúc đó chui tọt vào đầu hắn. May sao, lũ chó đã cứu hắn, hay nói đúng hơn là đánh thức hắn trong cơn mê điên loạn. Gương mặt ngáo ngơ không biết chuyện gì đang diễn ra, từ trong nhà tụi nó phi ra rồi nhìn người giữ vườn ngoắt đuôi. Mọi thứ bỗng nhẹ dần, nhẹ dần, các cơ hắn giãn ra, hơi thở đã bớt dồn dập. Lúc đó đám thợ hồ cũng chạy tới, ba mẹ hắn cũng vậy để xem chuyện gì.

    – “Đừng cắt cây ở đây nữa, con không đồng ý” – Người giữ vườn vừa nói vừa cúi mặt xuống xoa đầu chú chó nhỏ, giọng hắn vẫn còn một chút run của cơn phẫn nộ sót lại. Nghe nói tiếng hét đó lớn đến mức những người xung quanh đều chạy ra xem chuyện gì đã xảy ra.

    Kể từ hôm ấy, ba người giữ vườn chỉ làm gì đó khi hắn nhờ giúp, hồi đầu ông đi qua lại lèm bèm vì sự vướng víu của cây, nhưng khi khu vườn đã ổn định thì những lối đi rộng rãi cũng xuất hiện như dự tính. Hầu hết chúng ta khi tương tác vào tự nhiên, chúng ta đều nhìn chúng với hệ quy chiếu là tuổi thọ của con người, vì vậy mà những tác động này trở nên vội vã và kích động. “Chẳng biết có gì mà họ phải vội”, người giữ vườn tự hỏi mỗi khi nhìn mọi người quá hăng say làm việc.

    – “Tao thấy mày có làm mấy cái máng xây gạch, hồi đó trồng rau hả” – Cuộc trò chuyện với người bạn tiếp diễn sau trận cười của hai người trong câu chuyện tiếng hét.

    – “Mới về trống ở trong đó, định trồng rau cho nhà ăn, riết rồi mình tao ăn không hết nên tao chừa lại một ít còn nhiêu không gian nhét cây ăn trái cho nó lớn từ từ”

    – “Ủa rau vườn nhà mà sao không ăn?”

    – “Tiện tay thôi mày, kiểu đi bách hóa hay siêu thị rồi thấy rẻ quơ một đống về chất đầy tủ lạnh”

    – “Bởi mọi cơ sự đều do mấy người có tiền mà ra, xong họ lại hô hào giải quyết sau đó lại tự tán dương lẫn nhau”

    Tối hôm đó, người bạn ở lại để sáng mai về luôn lại Lâm Đồng, họ bày một bàn ăn chỉ một nồi cháo hào đậu xanh ăn với hành lá. Hai kẻ “già mà không biết mình già “ như lời của ba người bạn từng chửi, họ uống với nhau ít rượu, và trò chuyện rỉ rả xuyên đêm bên ánh đèn vàng trong cái nhà ngói hút sâu vào đám vườn cây um tùm. Chẳng biết họ nói với nhau những gì mà con thằn lằn trộm hạt lăn ra ngủ quên, mấy chú chó say sưa lắng nghe dưới chân hai gã, chẳng nghe rõ âm thanh gì khác ngoài tiếng thều thào của hai con người. Rồi sau khi dọn dẹp sạch sẽ bàn nhậu, người giữ vườn leo lên võng còn người bạn thì nằm đệm gần đó. Ánh đèn vàng vẫn bật nhưng ngửa thẳng lên trần nhà làm cho toàn bộ như bức tranh vẽ trên tờ giấy vàng cũ úa màu.

    – “Nói gì đi nữa tao đang sắp tuyệt vọng với mọi thứ xung quanh”

    – “Tao cũng không khá gì hơn mày đâu, ngủ thôi, mai lại là một ngày lao động khác”

  • Cây Kèo Nèo lạc nhịp

    Tháng năm chưa nằm đã sáng, tháng mười chưa cười đã tối, cái thời tiết nắng nóng trong câu tục ngữ ấy ứng nghiệm ngày một rõ nét. Hôm đó người giữ vườn lên ao để tưới cây vì đã gần ba hôm ông cậu hắn đi đâu mất. Vừa chạy đến đầu cổng, con chó giữ vườn nghe tiếng xe chạy ào ra mừng, nó tông luôn vào cây cột gỗ làm trụ điện ngã lăn quay vô đống cát gần đó, không hề hấn gì nó còn lộn cù mèo lăn qua lăn lại như tụi chim sẽ vẫn hay tắm cát. “Tới mày mà cũng cà tưng như vậy thì đúng là chỗ này dành cho mấy người lạc quẻ rồi”, người giữ vườn vừa xoa đầu vừa nói với con chó.

    Người giữ vườn quét dọn quanh trại, đi hái nắm hoa Cúc Trà Cổ rồi pha một bình trà, cuối cùng thì làm 1 ly cà phê loãng chế vào phích nước đá, vậy là một ngày làm việc ở ao của hắn bắt đầu. Lúc chạy từ ngoài cổng vào, hắn thấy cái mương Kèo Nèo đã cạn nước, với cái mùa nắng nóng này chỉ cần vài hôm không xả nước là mọi thứ đều cạn khô ngay, đến cả hắn còn muốn khô héo cùng cái mương nước.

    – “Làm gì đó anh ?” – Người giữ vườn vừa mở van nước xả được 5’ thì nghe tiếng nói từ ngoài cổng, lúc đó hắn đang nhìn mực nước dâng lên trong mương Kèo Nèo, miên man nghĩ về những con cò đang đậu bên rừng tràm bên cạnh. Thằng em họ ở gần đó ghé chơi, “nó hẹn chiều mà ta” hắn nghĩ thầm, gã trai trẻ mới ngoài 20 đang tập tành viết nhạc, lâu lâu khi có dịp hai anh em vẫn hay ngồi uống trà cùng nhau viết lách.

    – Đi đâu giờ này mạy, hẹn chiều mà?”

    Người em cất xe trong trại rồi đi bộ ra mương nước, gã cầm theo ghi-ta và một tờ A4 là bản nhạc phổ mới viết. “Anh đợi em tí em chỉnh lại đàn và vài nốt nhạc” gã ngồi xuống cạnh người giữ vườn trên bờ mương rồi căn chỉnh lại dây đàn cẩn thận, sau đó lấy cây bút kẹp sẵn trên vành tai để thêm thắt gì đó trên bản phổ như một vị tướng quân đang điều binh ra trận, một trận âm thanh ra trò.

    Dà dà dá dá dà, dà dà dá dá da, dà dà dá dá dà, dà dá da

    Bản nhạc được chơi trong cái nắng oi của tháng 5 Âm lịch, như Pharaoh đang cho nhạc công cổ vũ những nô lệ xây kim tự tháp trong cái nắng sa mạc, âm nhạc luôn là thứ có thể xoa dịu đi thực tại phũ phàng, đôi khi người giữ vườn không biết đó là món quà hay cái bẫy dành cho những kẻ đi tìm kiếm sự thật trong đời sống.

    – “Em viết cảm giác nó cứ lạc nhịp, kiểu không đúng âm luật ấy anh” – Anh nhạc sĩ đặt đàn xuống đất thở dài một hơi, anh đưa mắt về ngã ba sông đằng xa, nơi có hai người đang chèo ghe đi cắt cỏ cho bò.

    – “Em không làm gì sai cả. Em thử học những hệ ký âm khác xem, như ngũ cung của Việt Nam hay người Ấn họ có hệ riêng. Anh không phải chuyên gia âm nhạc, nhưng ý anh như khi em nghe một người nước ngoài phát âm tốt cỡ nào nói tiếng Việt nghe nó cũng kỳ lắm. Có khi em viết trong vô thức cái nhịp và giọng người Việt nhưng khi ký ấm lại bị ép lên Đô Rê Mi nên thành ra em nghe nó sượng. Anh không nói nó sai nha, anh chỉ nghĩ mình nên hiểu rõ để không cảm thấy mình tệ. Cũng có thể tệ thật nhưng với đoạn này anh nghe hay mà. “

    – “Vấn đề này nghe hấp dẫn quá anh, em sẽ thể nghiệm nó. Ngoài ra em cũng hoài nghi về số lượng chất liệu, kiểu em nghe ra những âm vang rất rõ trong đầu nhưng chuyển nó ra ngoài thì không chính xác giai điệu đó”

    – “Không nó không liên quan, chuyện của em như một họa sĩ vậy, khi họ hình dung thứ muốn vẽ nhưng không thư thái, vẫn còn sóng gợn thì những hình ảnh sẽ trở nên không rõ. Em chìm sâu hơn nữa vào giai điệu để thấy thật rõ nó rồi mới viết được “

    – “Nghe giống Thiền quá vậy anh”

    – “Đừng nhắc chữ đó, một từ nguy hiểm của thời đại” – Người giữ vườn tỏ vẻ không thoải mái nên đứng dậy đi vào trại, “Đi vào trong cho mát uống ly nước”, hắn nói thêm.

    Hai người dọn dẹp đồ rồi đi vào trại tránh cái nắng đang đến ngày một hầm hập, người giữ vườn mượn chiếc smartphone của em mình rồi cúi xuống đám Kèo Nèo chụp một cái gì đó không rõ. Trên đường về trại, hắn không quên tưới hàng vú sữa nhỏ mới trồng trên bờ ao giữa và nhờ người em dưới hàng dừa bên bờ đối diện.

    – “Nãy em có dùng từ “lạc”, nó làm anh nhớ câu chuyện một người bạn kể anh nghe lâu rồi, để anh kể lại đại ý thôi nha “ – Sau khi hai người cất dọn đồ đạc, người giữ vườn bật nồi cơm điện rồi nhờ người em đi hái một ít rau Lang, Kim Thất, và Muống vào rửa sạch để sẵn khi nào ăn thì luộc. “Xong rồi ra ngoài ngồi uống nước, khi nào ăn trưa vô đâm chén tương hột tỏi với ớt Xiêm, trưa nay ăn vậy đi”, hắn vừa nói vừa đi ra bờ ao nằm dọc con suối, nơi có sẵn bộ bàn đá đặt ở đó hồi mới xây xong trại.

    – “Anh kể đi”

    – “Chuyện cũng gọn thôi, bạn anh nó thích lang thang đây đó, có lần ra miền Trung nó bị lạc vào một khu vực hoang sơ. Lúc nó chạy đến một ngõ cụt trước mặt là con suối to nên không đi xe máy qua được. Sau nó lạc thêm cả 2-3 tiếng đi lòng vòng mãi đến một gốc cây cạnh con suối ngã lưng nhìn qua bờ bên kia thì là con đường cụt trước đó.”

    – “Nó làm em nhớ tới mấy phong trào tối giản, con người bây giờ bị ám luôn đó anh, em thấy người ta hay ép họ vào cái sự hiệu quả năng suất, đại loại là làm sao nhanh ngắn nhất hay tiện nhất, nhưng cuộc sống nó như câu chuyện trên, nhìn thì thấy dễ chứ đi thì cả một đường chong gai. Anh làm giờ em thấy lạc nhip cũng có lúc nó lại không lạc”

    – “Nói gì đi nữa cũng đừng sa đà vào lý luận quá hàn lâm, em phải cho ra một bản nhạc hay từ sự lạc nhịp đó thì nó sẽ tự nhiên trở thành bài kiểm chứng hiệu quả nhất, chứ không vẫn là lạc lối. Còn những phong trào lý tưởng, tinh thần của nó là rất đẹp đẽ nhưng người làm theo thì chỉ bắt chước chứ chưa nắm giữ chiều sâu nội tại, thành ra họ luôn trở nên kích động tấn công những người không theo trào lưu giống họ. Tất cả những thứ này đều cần hiểu và thực hành thấu đáo. Nếu không thì như ông thầy tài giỏi lại sinh ra học trò ma quỷ. Anh chỉ muốn em thận trọng.”

    – “Em hiểu, đó cũng là lý do em chưa upload mấy bản nhạc hay đàn thử lên các nền tảng, vì em nghĩ mình đang trong quá trình soi rọi bản thân”

    – “Cơm sôi mùi thơm rồi, gạo này ông anh nhà trồng lúa tự chà nhà ăn, ổng chia lại anh một ít, nó hơi khô nhé”

    Anh nhạc sĩ cùng người giữ vườn dọn cơm ra ngoài bàn đá, bữa cơm trưa với rau luộc và tương hột, vừa ăn họ vừa kể nhau nghe chuyện nhà chuyện người thân, không vui cũng chẳng buồn. Khi ăn xong thì cả hai dọn dẹp rửa chén cho sạch, “có nhà sư nói đệ tử mình rằng: Ăn cơm xong thì đi rửa chén ngay rồi hẳn luận về kinh Phật”, người giữ vườn kể khi đang rửa chén, người em cười khì rồi nhìn ra ngoài đám cỏ lau đang đung đưa trong gió trước cái nắng trưa 12h.

    – “Em thấy cây Kèo Nèo này có như bản nhạc em lạc nhịp không?” – Người giữ vườn nằm võng nghỉ trưa và mở tấm ảnh chụp khi sáng trong điện thoại người em. Ảnh một cây Kèo Nèo mọc ở một vị trí cách xa với đám ở giữa, trông nó yếu ớt và còi cọc. “Lát em về ra tới mương nước, em thò tay xuống bùn chỗ cái cây trong hình em thấy gì.”, hắn nói thêm.

    Người em gật đầu rồi ngã lưng ra sàn nhà, ngủ một giấc cho đến khi báo thức reo. Người nhạc sĩ thu dọn đàn và túi xách có chứa một ít rau thơm hái sau trại, nói là để nấu mì gói, rồi lên xe đi về. Nhìn từ trong trại, người giữ vườn thấy em mình dừng xe đi xuống mương nước tầm 5 phút rồi đi lên, vẫy tay chào lần nữa rồi ra về. Tối hôm đó, khi về nhà từ ao, người giữ vườn mở Messenger thì nhận được tin nhắn.

    “Hóa ra bộ rễ tụi Kèo Nèo liên kết với nhau chặt như một khối, em không chắc nhưng hình như nó là con của đám kia. Suy cho cùng khi xét tận gốc rễ, con người như nhau cả”