Blog

  • CHƯƠNG VIII: NHỮNG THỦ ĐOẠN NGOÀI CHƯƠNG TRÌNH B

    Mặc áo này mà đánh ống thì nhạy hơn cả. Này thế ông thử xem xét kỹ lưỡng cái áo này xem có gì là lạ không. Thử xem ông có tinh ý không nào?

    Tôi đỡ lấy cái áo trắng dài do ông Ấm trao cho để thử xem xét kỹ lưỡng. Nó có gì là lạ, một cái áo năm thân đủ tà, đủ gấu, đủ dải, đủ khuy, một cái áo mới may còn cứng nước hồ? Tôi lần từng sợi một, mãi không thấy cái lạ mà ông Ấm bảo cố tìm cho ra, sau tưởng ông nói đùa phải trao trả.

    Ông Ấm mặc áo vào, ngồi xuống ghế, để chống hai tay lên giường, lại hỏi:

    Thế bây giờ thì ông nhận ra chưa?

    Ngắm qua, tôi vội nói:

    Thấy rồi. Nó chỉ hơi lạ là khí dài hai tay…

    Ông Ấm gật đầu một cách rất hài lòng y như người đã bắt một cậu bé rất bướng bỉnh dạ được một cái vậy.

    Ông tiếp:

    Ông thử nắn hai cổ tay xem.

    Tôi theo ý, nắn hai tay xong rồi đáp:

    Hai cổ tay, vải cũng… dầy.

    Ông Ấm:

    Thì đã hẳn…. vì những ba lần vải kia. Phải thửa mới được đấy. Cổ tay dày thì mới hụt bài để giấu vào trong được, chứ nếu áo tôi mặc cũng như áo ông mặc thì hụt bài vào cẩn thận rồi, có khi nó lại cứ cố chui ra. Hai cổ tay này cũng thuộc về việc làm của xưởng chế tạo khí giới nhưng nó không phải là việc của Ba Mỹ Ký mà chỉ là việc của một bác thợ may xoàng. Ông cứ nghiệm mà xem, phàm đã là dân b. ai cũng mặc cái áo có hai cánh tay dài như áo lễ sinh, bịp hay không, mình chỉ thoáng liếc mắt nhìn qua hai cánh tay là đủ rõ. Chơi lối đánh ống thì mặc thứ áo này… Nhưng không phải ai cũng cần áo ấy. Vũ ấy, hắn còn có tài đến nỗi hắn có thể ra, vào nhanh như chớp được mà chỉ vận áo sơ mi.

    Thế thì anh nào thạo đến đâu cũng bị mất…

    Phải, có lần, tôi bắt một con mòng đã vào tay chơi thạo, trong cuộc đó có Vũ; anh ký cứ lên râu mãi, cứ bắt nghĩa mãi rằng mình chỉ nhìn qua tay áo các ông là biết ngay là bịp hay không bịp thế nào rồi vào húc tài bàn với tôi, với Vũ, mà bị lột trần.

    Cứ như ý tôi thì mặc thứ áo riêng này như của ông, ra, vào được cũng đủ khó. Lại còn mặc áo sơ mi mà cũng ra vào được thì không biết, Vũ hắn làm ăn ra thế nào…

    Đó là cái tài riêng của anh ta. Mà nói đến cái tài ấy thì thôi, không ai cắt nghĩa được.

    Chúng tôi đang nhỏ to câu chuyện kín đến đây, bỗng thấy một hồi gót giày nện mạnh vào thang làm chuyển cả sàn, rồi anh Vân tơi tả bước lên với bộ mặt một người bị nạn cháy nhà đang định kêu: Ai cứu tôi với… vậy.

    Anh Vân giơ tay ra bắt tay chúng tôi một cách thõng thẹo, ném vật cái mũ xuống giường, ngồi xuống ghế để thở hồng hộc, gãi đầu một cái, cào cổ một cái, rồi rút lỏng cái ca vát ra. Những cử chỉ lạ thường ấy, anh chưa kịp cắt nghĩa mà chúng tôi cũng gan, cứ ngồi lặng im ngắm nghía chớ không ai hỏi anh một câu nào.

    Sau cùng, anh vừa thở vừa dọa một câu chẳng ăn thua vào đâu:

    Thôi…. Phen này tôi đến nhảy xuống sông mất.

    Rồi anh lắc đầu, lắc đầu. Tôi nhìn ông Ấm, ông Ấm nhìn tôi, rồi không nhịn được trước cái dáng điệu khôi hài của anh, chúng tôi bật cười rũ rượi. Anh Vân ngước nhìn tôi ra ý kêu nài rằng: không nên thế… đoạn nói tiếp:

    Tôi vừa mới thua ba chục.

    Chúng tôi lại càng cười già hơn trước vì rằng anh thua ba chục rồi sẽ nhảy xuống sông Cái thì đó là việc riêng của anh chứ có can thiệp chi đến chúng tôi mà anh dọa?

    Anh Vân lại buông xoẳn một câu nữa:

    Đánh xì…

    Đã hết cái cơn muốn đem sự im lặng ra trêu mãi một con chim mồi có giá của mình, ông Ấm nghiêm bộ mặt lại rồi hỏi:

    Thế thua xì ở đâu?

    Ở một nhà tại phố Khâm Thiên.

    Nhà ai thế?

    Nhà một người không biết có phải tên là Sính không?

    Sính à? Người ngợm thế nào?

    Răng vàng… mặt trông chơi bời lắm.

    Nghe đến đây, ông Ấm ngẩn người ra một phút và lẩm bẩm: Toa nói không khéo thì… .

    Anh Vân lấy làm ngạc nhiên, giương tròn hai con mắt…

    Ông Ấm lại hỏi lần nữa:

    Chính thật tên Sính mà có răng vàng à?

    Phải.

    Thế ai dắt mà đến chơi nhà ấy?

    Một người quen của tôi…

    Thì ai chứ?

    Một… mẻng của tôi.

    Một mẻng à? Thị nào thế? Có phải… Dung không?

    Đến lượt anh Vân ngẩn người ra:

    Sao cụ lại biết rõ thế?

    Chứ gì? Vì tôi biết độn Gia Cát.

    Anh Vân hỏi theo một cách ngớ ngẩn và có vẻ kính phục:

    Thế kia à?…

    Ông Ấm cười rộ một hồi dài nữa, vỗ vai anh ta rồi nói:

    Khỉ ơi là khỉ…… Bị vào xiếc rồi.

    Anh Vân tái mặt:

    Thế nào? Vào xiếc… nghĩa là bị bịp ấy à?

    Bẩm vâng ạ…

    Có ai trông thấy anh Vân lúc này thì mới thấy cái sự khôi hài của anh ta, vì anh ta so vai một cái, gân ngay cổ lên cãi:

    Tôi bị bịp?… Thôi đi….

    Ông Ấm lườm anh Vân xong, quay mặt nhìn ra chỗ khác làm bộ dỗi.

    Anh Vân kể lể:

    Đến tôi mà còn bị bịp thì cụ bảo tôi tin ngay thế nào được?… Bao nhiêu ngón cụ đã chỉ rõ cho như thế, tôi còn lạ gì. Giác mùi, giác bóng, bài mẫu tử, đòn Vân Nam tôi còn nhớ rõ mồn một. Tôi chắc là tôi đen đấy chứ chẳng phải bị bịp đâu.

    Ừ, thế ông kể rành mạch lúc đánh chác cho tôi nghe xem thế nào nào.

    Lúc ngồi vào, bắt đầu tôi chọn từng cây bài ngắm nghía xem có giác mùi, giác bóng hoặc có quân nào bị gọt sườn như nghĩa mẹ con, mẫu tử gì không đã. Quả thật là một cỗ bài mới, tôi mới đánh và chỉ những được là được. Tuy được nhưng chưa đến nỗi ngốt, tôi vẫn để ý xem có ai định cản, bò nhoài ra xin cái điếu hay gói thuốc gì đấy để một người khác giở đòn Vân Nam không. Cũng không nốt. Thế rồi tôi thua…. Có hai lẽ rằng tôi không bị bịp. Lẽ thứ nhất là tôi cũng chẳng phải một thằng hớ, với lẽ thứ hai: nhân tình của tôi dắt tôi đến nhà một người quen để dậy hóa, chỉ những muốn cho tôi được để hòng tôi sắm cho cái này, cái khác mà lại bảo là để dắt tôi đến một chỗ cho người ta bắt tôi vào xiếc thì có lý nào?

    Này ông phải biết: Sính là một ông chủ cô đầu và là… đồng chí của tôi. Còn con Dung là một con mấy lần lại vào ở cô đầu sau mấy lần đã bước ra ngoài vòng cô đầu, là một tay săn mòng của Sính.

    Nghe câu này, anh Vân tái mặt đi.

    Ông Ấm lại hỏi:

    Thế ông thử nhớ kỹ lại xem trước khi ông thua bọn kia có những cử chỉ gì lạ không đã.

    Anh Vân cau mày nghĩ ngợi một lúc lâu rồi đáp:

    Chỉ có trước khi tôi thua thì Sính ra một cái bàn, mở ngăn lấy thêm tiền bỏ túi rồi lại vào bàn, cầm bài chia ngay.

    Lúc cầm bài thì hắn đứng, mà lúc chia cho ông thì hắn đã vén áo ngồi lên giường một cách chễm chệ rồi chứ?

    … Có lẽ thế thì phải.

    Ông Ấm nói một cách sung sướng:

    Thôi thế thì đích rồi.

    Đích rồi à? Có ai.. bò nhoài ra đâu?

    Cứ gì phải có người bò nhoài ra mới đánh đòn Vân Nam được. Đây, tôi diễn lại kịch ấy là ông hiểu ngay.

    Nói thế, ông Ấm lấy ra hai cỗ xì, cho chúng tôi nhận rõ là mới nguyên cả. Đoạn ông để một cỗ vào đĩa, quay ra một góc phòng rồi lại quay lại, vừa cười vừa hỏi: trang kỹ chưa? Đến lượt tôi chứ? . Rồi ông đến đứng cạnh giường, cầm cỗ bài ở đĩa vào tay, vén tà áo cho gọn, bước lên ngồi giường, ông lại trang một thôi một hồi rồi chia ngay. Đoạn ông nâng vạt áo ở trước mặt lên: một cỗ bài đã nằm gọn trong lòng ông từ bao giờ ấy.

    Xem chừng anh Vân vẫn chưa hiểu, ông Ấm lại phải cắt nghĩa rằng:

    Đó cũng là cách tráo bài lối Vân Nam nhưng táo bạo hơn nhiều lối có người bò nhoài ra cản. Khi người ta cầm cỗ bài xong mới vén áo bước lên ngồi giường thì người ta đã tráo được giữa cái lúc vén áo vậy. Mình thấy người ta, trước khi chia, còn trang lại thật kỹ mà tưởng thế là thật là nhầm. Đó chỉ là lối trang bài che mắt thế gian vì cỗ ấy, người ta xếp lớp sẵn rồi, thì trang nghĩa là chỉ vỗ đồm độp phần bài trên vào phần bài dưới chứ có trang thực sự đâu. Rồi người ta chia, dốt mình… vào xiếc là thế.

    Anh Vân gật gù:

    Tôi hiểu rồi… có lẽ đã vào xiếc thật.

    Ông Ấm cười:

    Thôi, chiều ta lại xuống chơi dưới ấy rồi tôi bảo Sính hắn trả lại. Không phải nhảy xuống sông Cái đâu.

    Anh Vân cười, nhưng cái cười giấu vẻ căm giận.

    Việc ông Ấm sẽ đòi hộ lại tiền chẳng đủ chiêu hồn cho anh.

    Ngồi trầm ngâm với bộ mặt một người đi đưa đám ma, anh chỉ gượng nói, gượng cười. Có lẽ anh đang nghĩ đến mẻng của anh chẳng ngờ lại là một chim mồi của một người bạn của ông Ấm B. là Sính.

    Thấy vậy, tôi tìm lời khuyên giải:

    Đó cũng là do cái luật thừa trừ của tạo vật. Anh còn nỡ thịt cả ông cụ để lấy tiền nuôi gái thì gái nó rất có thể thịt anh là nhân tình để lấy tiền nuôi thân…

    Sự xảy ra này đã khiến ông Ấm B. chốc chốc lại nhìn trộm anh Vân để mỉm cười. Muốn đánh tan cái đau đớn của một anh chàng bị gái lừa, ông lại thuật lại chuyện thú vị hơn.

    Cái đòn của Sính đấy cũng là một cách quyền biến khôn ngoan lắm. Kể ra, những thủ đoạn trong những lúc chấp kinh tòng quyền không có nó sẵn trong chương trình b. còn nhiều lắm. Xin kể hai trường hợp đặc biệt để các ông nghe.

    Một bữa kia, không ai nhớ được rõ ngày tháng Tham Ngọc với hai đồng chí nữa, rủ nhau săn một con mòng. Con mòng này không quých một tí nào cả. Thua, nó không cay, được nó chẳng ngốt, hai mắt nó lúc nào cũng như mắt rắn ráo khiến cho cả ba anh không ai giở được ngón gì.

    Thói thường, những ông bịp mà không giở được ngón, cứ phải ngồi đánh siệng là chỉ có một thua thôi. Theo bộ từ điển của làng b. định bịp mà không giở được ngón để đến nỗi thua, thế gọi là sa hố.

    Vậy thì, Ngọc và hai đồng chí, trong những cuộc săn con mòng hắc búa kia, tối đầu sa hố. Ba người đã bàn nhau định giở đến một ngón đòn đặc biệt, khốn thay. lại sa hố nốt cả tối thứ nhì.

    Đến tối thứ ba…

    Ta nên biết rằng đến ba người đi chinh phục đất để thịt có một người, nếu không thành công thì cả ba còn mặt mũi nào về tạ lỗi với… quân sư nữa. Vả chăng, lẽ thứ hai lại càng khó xử: quân sư đã phải vay binh khí tận bên… Trung Quốc ông Cả Ủn thì những số thiếc mà mình đánh mất, chẳng lẽ lại để riêng quân sư è cổ ra đền. Cho nên trước khi ngồi vào bàn, cả ba sẵn rắp mưu một cách quỷ quyệt… Con mòng được nước, cứ việc vơ giấy bạc bứa bừa. Hốt nhiên, đến ván ấy, một ông kêu thiếu bài. Hai ông kia hưởng ứng ngay: xin khám. Phải rồi, thiếu bài là khám, lẽ ấy cố nhiên.

    Nào thế các ông đứng dậy hộ một tí.

    Ba người đứng phắt dậy, còn mòng, vô tình, cũng vững tâm đứng lên.

    Cái gì thế kia? Hở?

    Chơi lối thế à?

    Có thật muốn giở ngón cờ gian bạc lận ra với chúng ông không?

    Mòng bị cả ba anh sừng sộ, tái mặt lại, run đây đẩy nhìn xuống chỗ chiếu mình ngồi. Giời hỡi. Đất hỡi. Có ông thánh nào thiêng. Có ông thần nào linh, xin chứng giám cho nỗi oan này…. Mê ngủ hay vẫn thức? Mòng bàng hoàng dụi mắt nhìn, vẫn chưa tin, lại dụi mắt lần nữa. Lạ thật. Quái thật. Kỳ thật. Vô phúc thật. Nào mình có giở ngón cờ gian bạc lận ra bao giờ, cớ sao bài lại thiếu, mà cớ sao ở chiếu chỗ mình ngồi lại có một,… hai quân bài nằm lù lù thế kia?

    Có thật anh chơi lối thế không?

    Anh phải biết, hả….

    Đã hai người xắn tay áo, sừng sộ chực choang rồi. Còn một người, nhân từ hơn cái nhân từ của người này, mòng sẽ chịu ơn đến chết. gạt hai người quá nóng kia:

    Thôi các ông, tôi xin. Việc này xảy ra thật đáng tiếc nhưng nếu vì thế mà phải đánh đập người ta, ầm ĩ hàng phố lên, kể cũng phiền. Để tôi thu xếp…

    Rồi người ấy quay lại bảo mòng:

    Đấy nhé, tôi đã can các ông ấy rồi, vậy ông xử thế nào cho phải thì xử đi…

    Ô hay, nào tôi…

    Mòng chưa kịp mở mồm, một người kia đã vội:

    Này, đừng chực già họng nhé. Ông lại giã cho lìa phụ mẫu bây giờ… Chứng cớ lù lù ra kia, còn chực cãi cái thán gì nữa???

    Người khác:

    Biết điều thì được bao nhiêu tiền phải trả tất cả chúng ông đi.

    Vâng, vâng rõ thật chẳng may cho tôi… đây tôi xin trả lại các ngài vậy…

    Rồi mòng lôi cả đống bạc trong túi ra:

    Thưa đây ạ: Tối hôm thứ nhất tôi được của các ông tất cả 50 đồng; tối thứ hai tất cả 42 đồng, còn tối hôm nay, để tôi xin trừ cái vốn của tôi là đúng 8 chục thì các ông thua bao nhiêu sẽo…

    Anh nói cái gì thế?

    Tôi cứ biết là tôi, đã mất hơn 8 chục…

    Tôi cũng hơn 7 chục…

    Còn tôi hơn 4 chục nhưng cứ cho là 4 chục…

    Mòng cãi bằng giọng ngọt:

    Có đâu quá thế….

    Cái gì mà quá?

    Thì tôi được bao, còn nguyên đây tất cả…

    Thôi đi, anh nói khó nghe lắm. Anh được thì ít ra anh cũng phải chén, phải đưa về cho vợ, phải trang trải mọi công nợ chứ có đời thuở nào một thằng được bạc lại vẫn đem nguyên cả số tiền được ấy đi đánh, để nhỡ rồi thua mẹ nó cả đi.

    Cả chỗ ấy cũng chưa đủ số tiền chúng tôi đã thua, anh nghe ra chưa?…

    Tôi xin thề là nếu tôi đã tiêu hơn hai đồng vào đây thì tôi cứ làm giống chó.

    Ấy đấy. Rõ tiền hậu bất nhất chưa… Trước bảo chưa tiêu, sau lại thú đã tiêu hai đồng.

    Biết điều thì để trả lại các bố.

    Đứng trước cái sừng sộ của ba người chực đánh một, kém thế, mòng đành rút lui.

    Thế là mòng bỏ vào túi cái ví da lép kẹp rồi đỏ mặt bước ra, mất cả tiền lưng lẫn tiền được.

    Mòng không bao giờ nghĩ được ra rằng trong canh bạc, chính giữa lúc nhoài người ra với lấy một bao diêm, một ông trong ba ông kia đã thừa cơ nhét hai quân bất dưới đũng quần mình.

    Lại một lần khác.

    Ông Ấm đang ngồi tính việc phái tay này đi phố này, tay kia đi phố khác, thì một bà cô ruột, một bà cụ đã ngót bảy mươi tuổi, đến mếu máo:

    Anh làm thế nào chớ con tôi nó giết tôi rồi, hỡi giời cao đất dày ôi….

    Ông Ấm cuống:

    Cái gì thế bà? Cái gì thế bà?

    Bà cụ:

    Ông em anh đã đem số tiền ba trăm bạc tôi sắp chồng họ cho người ta đi nướng hết ở sòng Hai Ve rồi… ới giời đất cha mẹ ơi….

    Ông Ấm sa sầm nét mặt:

    Cái thằng mặt chó. Thế bây giờ nó ở đâu?

    Nó đang nằm ăn vạ ở nhà ấy.

    Bà về bảo nó lại ngay đây, tôi dắt nó đi gỡ…

    Gỡ gì? Gỡ lấy cái chết nữa ấy à? Hu hu..

    Khổ lắm, thì bà biết gì nào? Bà có về bảo nó lại ngay đây cho tôi hay không thì bảo.

    Bà cụ lại mếu khóc rồi, như một cái máy, lại quay về.

    Ông Ấm vứt ra hai hào bạc, sai con giai:

    Đi mua cho tao một cái toe toe.

    Rồi ông bảo con sen:

    Bắt lên đây cho tao con vịt…

    Con giai ông mua bong bóng về. Con đòi cũng đã bắt vịt lên. Ông vắt nửa quả chanh vào bát, chọc tiết vịt. Vừa xong thì một cậu trẻ tuổi, mặt xanh nhợt vừa bước vào, ông Ấm liền bảo:

    Rõ ràng mặt mẹt chửa. Lại gần đây…

    Cậu kia để tay lên má sẵn, rón rén lại gần.

    Nhanh lên. Ai đánh mày mà sợ?

    Rồi ông nói thầm hồi lâu với cậu. Cậu mỉm cười.

    Ông dặn một câu to:

    Phải khéo lắm đấy.

    Đoạn ông cởi trần ra, lấy miếng sắt tây để vào ngực. Ông đưa dây gai để cậu kia buộc rõ chặt nó lại, đoạn đổ bát tiết vịt vào cái bong bóng toe toe . Ông buộc bong bóng ngoài miếng sắt tây xong lại vận áo. Rồi ông mở tủ, đưa cho cậu kia một tập giấy bạc, móc túi đưa ra cả một con dao dìa gân một tấc và bảo: Đi trước đi. Sau cùng, xỏ chân vào đôi giày Tàu và với lấy một cái cát két. Rồi ông cũng đi nốt. Người nhà, đầy tớ chẳng ai đoán nổi ông đi đâu thế và việc mổ vịt kia, ông định để tiếp khách nào.

    Đến cảnh bài trí khác: sòng bạc xóc đĩa. Nửa trăm người rì rào một cách khó chịu vì người này cũng chẳng nói khẽ mà lại cứ mắng người nọ là nói to, bác hồ lỳ thỉnh thoảng lại kêu:

    Tôi lạy các ngài, các ngài khẽ cho một tí…

    Một tên tạ dắt một cậu trẻ tuổi vào, 15 phút sau, một tên tạ khác lại dắt một người đi giày Tàu, đội cát két đã có tuổi, vào…

    Người xóc cái hô:

     Bán chẵn bốn chục.

    Cậu trẻ tuổi và người già cùng giơ tay:

    Tôi…. Tôi….

    Không, tôi kia.

    Thôi, hãy để tôi lần này…

    Mở bát, người xóc cái reo to: chẵn. Cậu trẻ thì lại bị người già đẩy ra một cái. Cậu trẻ tuổi sừng sộ: Có thật mày ăn chặn không? . Tức thì một mũi dao, tuốt ra, phóng ngay vào ngực người già. Người già loạng choạng, ôm ngực, ngã vật xuống chiếu. Cả làng cướp tiền nhau tán loạn; cậu trẻ thừa lúc hỗn độn, đã chuồn được ngay. Người ta nhao nhao lên: Bắt lấy nó. Nó đấy. mà chỉ người này vồ nhầm người khác. Rồi cãi nhau, chửi nhau, xô nhau. Rồi ông chủ sòng, mặt tái mét, chạy lên, đỡ người già dậy. Trên chiếu bạc, một vũng máu… Người già ôm chịt lấy ngực:

    Tôi không chết đâu nhưng chúng nó cướp cả bốn trăm bạc rồi.

    Ông chủ hấp tấp lấy ra năm cái đỉnh:

    Thôi đây, xin đền ngài và biếu ngài một trăm. Lạy ngài, ngài chữa ở nhà, đừng vào nhà thương mà chúng tôi khốn mất.

    Rồi hai tên tạ xốc nách người già ấy ra cửa sau, thuê xe bảo phu kéo về nhà. Ông chủ bảo một người tạ khác.

    Mau đem cái chiếu này xuống cọ sạch tức khắc đi….
     

  • CHƯƠNG VII: XƯỞNG CHẾ TẠO KHÍ GIỚI

    Ông Ấm khẽ gõ ba cái vào cửa, dõng dạc hỏi:

    Ba Mỹ Ký có nhà không?

    Tôi đứng sau ông Ấm, chờ. Nhà này là một căn nhà tồi tàn, nhỏ hẹp ở trong ngõ Trung Yên, Hà Nội. Mấy tiếng guốc lộp cộp bên trong khua vang lên, cánh cửa hé mở, một cái mặt người ốm ló ra…

    Á, ông Nghị! Rước ông vào…

    Người ấy nói đoạn, mở rộng cánh cửa. Bấy giờ tôi mới nhận được rõ là bác Ba Mỹ Ký, một người trong vòng ba mươi tuổi, thân thể rạc như xác ve, hai vai so lên gần đến mang tai, vừa đứng vừa rung trong một tấm chăn bông nâu màu đã xám xịt lại như cái khăn lau giường. Chúng tôi bước vào, bác ta đứng lại đóng cửa kỹ lưỡng, rồi quay vào giải một cái chiếu mới trên bộ giường mộc.

    Người Tây phương, khi đang vận rốp đơ xăm bờ mà phải tiếp khách lạ là lấy vội quần áo tử tế để thay ngay. Có khách lạ, cũng biết giữ lễ, bác Ba Mỹ Ký cũng thay cái chăn bông nâu nó là rốp đơ xăm bờ của bác, xong lấy một chiếc pa đe sơ kiểu tối… cổ thay vào. Đoạn bác hỏi ông Ấm:

    Có việc gì… rồng lại đến nhà tôm thế? Đem ấm nước với cái điếu ra đây, em!

    Em đây là một cậu ngồi cắm cổ xuống một chiếc bàn kê tận phía trong kia, đang lúi húi làm gì tôi cũng không để ý. Thấy anh gọi, cậu này đứng lên, cầm bộ đồ nước, cái điếu đem ra và hỏi anh rằng:

    Thế anh đã tô xong chưa mà để vung vãi thế này.

    Bác Ba Mỹ Ký đáp:

    Chửa, cứ để nguyên cả cỗ đấy, chốc nữa tao làm.

    Từ lúc vào chưa nói câu nào, bây giờ cậu Ấm mới hỏi:

    Thế nào? Đám xì ở Hàng Kèn vừa rồi có ăn thua không?

    Ba Mỹ Ký cười:

    Kể cũng ăn thua khá đấy, nhưng vì một nỗi là tạ đông quá, chia năm sẻ bẩy đi mất, tôi còn được bẩy đồng…

    Thôi, kinh tế này, thế là đã may…

    Chỉ để tiền trả ngót hai chục thang thuốc.

    Thế vẫn chưa khỏi à?

    Đến đây, bác Ba nhăn mặt, lắc đầu:

    Chưa! Ông lang bảo là ho kinh niên!

    Rồi bác ho sù sụ như một lão tám mươi sặc thuốc lào vậy.

    Ba Mỹ Ký, cái tên này tôi nghe thấy như là hơi quen dễ là vì ông Ấm đã có nhắc đến, lần đầu mà tôi lại cái nhà ở ngõ Hàng Cá với anh Vân, khi ông ta lẩm bẩm nói tới việc phái binh đi phố Hàng Kèn. Bác Ba ta có bộ tóc để dễ mấy tháng chưa xén, dù ai quých đến đâu tất cũng phải biết ngay là một tay bạc bịp đã lũa. Nếu cưa phô cái hình thù ấy mà bịt được mắt mọi người thì thật bác phải là có thánh ăn lộc mới được, vì người không còn có vẻ gì là sang. Tôi lấy làm ngạc nhiên, lại sốt ruột nữa. Vì ông Ấm đã nói: Nào, ta đi thăm xưởng chế tạo khí giới mà đến đây, tôi vẫn chưa hiểu câu nói ấy ngụ những ý gì…

    Bác Ba Mỹ Ký lại hỏi:

    Có phải tiên sinh đến lấy đồ đấy không?

    Ông Ấm:

    Chính thế, với lại đến thăm bác nhân thể.

    Xin đa tạ…

    Bác Ba Mỹ Ký nói đến đấy, thấy lộ vẻ bứt rứt, ngẫm nghĩ chù chừ mãi, rồi hỏi ông Ấm:

    Thế quan anh cho đệ được biết: ông này là… thế nào.

    Cái ông Ấm vô ý tứ này mới nói vội:

    Quên đi mất… Rõ nỡm… Ông này là một ông rất có cảm tình với làng b. ta. Đất rất nhiều, rất xộp!

    Tôi nghe mà ngượng. Không phải ngượng vì được liệt ngang hàng với hạng người như Ba Mỹ Ký nhưng vì, nói cho cùng, chính mình đã được nhiều dịp chia tiền với ông Ấm mà chưa từng có đất nào để mách ông hay đồ đệ ông đi chinh phục cả!

    Ông Ấm nói thế rồi đứng dậy, ra hiệu cho tôi đi theo ông đến cái bàn, Ba Mỹ Ký cũng vội xốc lại cổ áo, theo chúng tôi.

    Cậu bé lúc nãy mang ấm, điếu ra để cho anh tiếp khách, lúc này đang ngồi cần cù cầm ngọn bút lông mèo mới, chấm vào cái đĩa đựng ít sơn đỏ rồi tô lên mặt một quân xúc xắc.

    Ông Ấm hỏi:

    Bài siệng đấy chứ?

    Ba Mỹ Ký đón lời:

    Không, lưỡng diện đấy chứ có phải siệng đâu! À, cụ ạ, tôi mới có một cỗ thủy ngân đẹp một cách lạ!… Để tôi lấy cụ xem nhé…

    Rồi bác lôi cái ô kéo, lấy ra một cái hộp sắt tây to tướng và bảo:

    Có lẽ ta ra giường tiện hơn.

    Thế là chúng tôi lại quay ra chỗ cũ. Cúi xuống gậm giường lấy một cái nắp tráp đầy những gạo bên trên có một cái bát chân tượng lên, dọn dẹp điếu, ấm, vào một góc, bác Ba mở hộp. Mới đầu tôi tưởng đó là hộp thuốc của một ông lang chữa bệnh lậu nào thì phải, vì trong đó có một số không đếm được những gói giấy nhỏ, trắng, đỏ với xanh.

    Bác Ba lấy một gói giấy đỏ, mở ra. Ba quân xúc xắc màu xương còn trắng nõn, vết mực đỏ, đen ở sáu mặt rất tươi đẹp ló ra một cách choáng lộn, kiêu hãnh nữa, khiến cho nhìn đến, ta có cảm giác là tưởng tượng đến các mỹ nhân còn tuyết trong, giá sạch phô cái thân ngọc cho những ông phu tướng giữa lúc hoa chúc động phòng. Bác Ba nhìn đến các công trình mỹ thuật của mình bằng cặp mắt say sưa của một nhà tài tử rồi hỏi:

    Thế nào? Các ông trông có đẹp không?

    Ông Ấm lấy kính đeo, cầm từng quân một lên tay, chỉ ngắm nghía những góc. Ông khen:

    Được lắm, tay chân đã khá lắm đấy.

    Rồi ông gieo vào bát, thử. Một sự lạ: ba quân này quay lộn thế nào cũng không thành được nhất nhị tam vì có hai quân không dậy mặt tứ ngũ thì cũng lại chỉ ngũ lục.

    Bác Ba nói câu này để tự khen thêm một lần nữa:

    khí giới này thì gặp anh nào hắc búa đến đâu, mình cũng cứ việc nhét đất thó vào lỗ mũi nó mà lấy tiền!

    Ông Ấm khích một cái:

    Thôi đi, đừng nói giỏi nữa! Nào thử ra, vào xem trông có đẹp hơn độ trước không?

    Ba Mỹ Ký mỉm cười:

    Thưa thầy, ngón của thầy truyền cho mười phần thì con cũng nhập tâm được bẩy, tám.

    Rồi bác lấy ở hộp ra một gói giấy đỏ khác, mở gói lôi ra một cỗ trạc xếch khác, gieo xuống bát, phân bua rằng:

    Đấy nhé, đã đích là bài siệng chưa?

    Xong bác đứng lên, bỏ pardessur ra, lấy một cái áo the kép mặc vào. Tôi tự hỏi rằng: Làm gì mà phải khăn áo tề chỉnh thế kia? . Ông Ấm cũng gieo và kêu: Ừ bài siệng thật .

    Bài siệng đây là bài mà người ta chưa đục ruột nó. Người ta chưa đục ruột nó với đổ thủy ngân vào trong thì nó dậy nhất nhị tam hoặc tứ ngũ lục phải do ở sự tình cờ.

    Bây giờ thì bác Ba ngồi xuống, xếp nếp áo the ở lòng cho có ý tứ riêng của bác rồi chọn hai quân xúc xắc không siệng cầm vào tay.

    Bác gieo quân xuống bát và mỗi khi gieo xong, lại để bàn tay vào lòng, một tay chống nẹ, một tay gieo xong lại rút để vào lòng mình, trông thấy cử chỉ ấy thật có vẻ tự nhiên. Tôi nhận ra rằng kiểu ngồi này thật chép đúng của ông Ấm B. khi ông đốc thúc quân binh trong cái Việt Hoa chiến kỷ vậy.

    Ngón của thầy truyền cho mười phần thì con cũng đã nhập tâm được bẩy tám lời này của bác Ba kể cũng đúng sự thực đấy, vì trước khi gieo, nếu bác ta đã kêu trước là nhất nhị tam thì không bao giờ cỗ bài lại dậy tứ ngũ lục hoặc đã bảo tứ ngũ lục thì không khi nào cỗ bài: dậy nhất nhị tam .

    Còn hai phần mười kia, không bao giờ bác học nốt được. Chẳng có cái dáng điệu phong lưu bệ vệ của ông Ấm, hình thù bác trông cò như vậy và theo bộ từ điển của làng bạc bịp trông lộ tẩy như vậy thì không khi nào phát tài được vì ông Ấm xưa nay chỉ phái bác đi với những đám trếch chứ chẳng bao giờ dám cho bác đụng chạm vào đám sang trọng thượng lưu. Cái nước sơn của con người mà can hệ đến thế đó.

    Sau cuộc thử tài đệ tử, Ấm B. tôn sư có vẻ hài lòng lắm và nói đùa:

    Được, tôi đã có vững dạ mỗi khi phái bác… hạ sơn!

    Chúng tôi cùng cười. Ba Mỹ Ký hỏi:

    Nhưng cụ bảo đánh đòn thủy ngân hơn hay đòn lưỡng diện hơn?

    Ông Ấm mắng như mắng một học trò:

    Hỏi dốt thế! Phải tùy cơ ứng biến chứ lại… Anh hỏi thế có khác gì một người biết võ mà mỗi khi có cuộc chiến đấu, hỏi thầy rằng: Con nên đánh môn Thiếu Lâm hay môn Mai Hoa? không? Nếu cứ như câu hỏi của anh thì người đời ai cũng là b. được cả!… Đây này, có cả trường hợp nguy hiểm này nữa: thí dụ đang gieo mà vỡ xúc xắc, thủy ngân đổ ra bát… thì anh định giở ngón thế nào?

    Ba Mỹ Ký ngẩn ra không biết nói câu gì, chỉ giương con ngươi trắng dã hỏi lại. Ông Ấm trừng trừng nhìn học trò của ông hồi lâu rồi cầm lấy cỗ xúc xắc, bảo:

    Trông đây này!

    Ông gieo và tiếp:

    Thí dụ quân đã vỡ nhé…

    Rồi ông làm bộ ngơ ngác nhìn chung quanh gian phòng, chỉ vào một góc tường mà hỏi: Ông kia tinh nghịch chơi lối gì thế? Có phải ông ném gì vào bát đấy không? Trong lúc này, ông đã cầm ba quân xúc xắc lên, quờ lòng bát khoắng một cái. Rồi ông nói tiếp: Nếu không là ông thì tất là một người khác! Rồi ông ném một quân ra xa, bỏ cái bát ra ngoài tráp gạo, cúi xuống bới một quân khác lên, tiếp: Không ai nhận cũng được! Xin mời các ngài… còn quân nữa đây . Ông lại rao một hồi rồi nhìn chúng tôi ra ý hỏi: hiểu rồi hay chưa hiểu?

    Tôi với bác Ba Mỹ Ký thú thật là chưa hiểu kỹ, lúc ấy ông Ấm mới cắt nghĩa rằng:

    Lúc quân nhỡ mà vỡ, điều cốt yếu là mình muốn làm cho làng không kịp biết là có thủy ngân. Muốn thế, ta phải đổ vấy có một người trong đám, bất cứ người nào. Khi ta chỉ tay lên và nói: Ông kia, ông tinh nghịch gì thế? là cả làng phải nhìn một cách căm tức đến mặt người vô phúc bị ta vu oan cho vậy. Thừa lúc không ai để ý, cái tay ta khoắng vào lòng bát đã hắt hết thủy ngân đi. Giọt thủy ngân hắt ra sẽ tan tành thành bụi! Phải biết, lúc ấy đang lúc hỗn độn: người này buộc tội, kẻ kia cãi lại, không ai để ý đến mình. Mình ra một quân ở tay, vờ là bới nó dưới bát gạo lên. Quân vỡ kia ném đi rồi, giữa lúc người đang đỏ muốn được thêm, người đang đen chỉ muốn gỡ, vì phần sợ sẽ làm rầm rầm lên thì sẽ có chuyện với những tay sai của cụ Arnaud có lẽ đang tuần bằng xe đạp ngoài phố, ai nấy sau cùng mới nghĩ ra rằng yên chuyện là hơn. Đã có quân thay, cả làng lại nối cuộc.

    Nghe ông cắt nghĩa, tôi phải phục là ông biết tâm lý người đời lắm mới có thể ứng biến một cách táo bạo như thế được; ông thật đáng vị là quân sư của làng b.

    Ông Ấm kết cấu câu này:

    Nhưng ít khi vỡ quân lắm.

    Ba Mỹ Ký vẫn ngồi ngẫm nghĩ đến chuyện đó sau cùng mới nói:

    Xin bái lĩnh cái ngón ấy của thầy!…

    Ông Ấm lấy ba cái giấy bạc một đồng đưa ra:

    Cho tôi một cỗ trạc xếch lưỡng diện với một cỗ bất mẫu tử.

    Bác Ba Mỹ Ký cầm tiền rồi trao lại cho ông Ấm hai gói giấy xanh.

    Chúng tôi ra về.

    Ba Mỹ Ký vốn là một tay thợ mạ đồ vàng giả cho một hiệu. Có lẽ không muốn lục đến tên tục người ta lấy ngay tên cửa hiệu do bác làm công, gán cho bác.

    Lúc cửa hiệu được cực kỳ thịnh vượng, bác làm ăn rất phát đạt. Sẵn tiền trong tay, bác phải tìm cách giải trí. Giải mãi trí vào cái khóe kiếm tiền một cách rất dễ, trí bác dần dần chán nản mọi việc nặng nhọc của tay, chân. Đâm ra lười biếng, bác bị ông chủ mời về vườn để tha hồ mà giải trí.

    Sau khi tìm được vài ngón bịp tài bàn, tổ tôm, bác vẫn sống ung dung bằng cách thịt những dân lao động, sau cùng bác xin vào làm môn đồ Ấm B.

    Xem ý ra, trong đám học trò chỉ có bác này là được ông Ấm có lòng thương hơn cả. Bệnh ho sù sụ của bác mà bác tưởng là sẽ thành kinh niên ấy, bác phải giữ nó trong phổi, trong cuống họng là vì một trận đòn gây nên.

    Hồi ấy, nạn khủng hoảng chưa đến tác họa tại xứ này.

    Ngày đầu tháng, tòa nhà gác ở ngõ Hàng Cá với cái vẻ rộn rịp của một bộ tham mưu giữa lúc chiến tranh, đã khiến cho quân sư Ấm B. vì nhiều việc quá, phái nhầm ngay đồ đệ trông lộ tẩy của mình vào một nơi hang hùm nọc rắn.

    Kể đòn của bác Ba Mỹ Ký trông cũng khá đẹp nhưng bác sa hố là vì người bác không có lấy một nước sơn . Bọn quých kia chỉ quých ở sự đánh bài và không quých ở sự thượng cẳng tay, hạ cẳng chân nên đã cho bác một bài học khá ác nghiệt.

    Bác vì thế, mắc chứng ho.

    Nghĩ thương hại một kẻ lâm nạn vì cái vô ý của mình, ông Ấm phải đem bao nhiêu lối chế tạo khí giới của ông ra truyền cho bác Ba để bác làm sinh kế. Cũng đôi khi, bác được phái đi đánh chác, nhưng vẫn không kiếm đủ tiền chữa bệnh ho.

    Ông Ấm đã phải thu xếp cho bác cái việc nhàn hạ là ngồi một chỗ làm hàng. Ông lại bảo anh em làng b. nên đến mua cho bác.

    Bài mẫu tử, bài giác mùi, giác bóng, xúc xắc thủy ngân, xúc xắc lưỡng diện, tiền nhựa, những thứ ấy bác bán gấp đôi ba những bài thường.

    Thành thử búa, giũa, ve của bác xưa kia dùng để chế tạo mọi đồ nữ trang, nay bác chỉ dùng vào việc đục xúc xắc. Thằng em họ bác mà người nhà bác gửi bác cho nó học nghề mạ, bác chỉ cho chế tạo khí giới rồi nói dối với cả họ là vẫn cho em nó học làm thợ ngà!

    Ông Ấm thuật chuyện rồi nói một cách cảm động:

    Rõ thương hại nó quá. Dễ thường nó ho lao!

    Sống về nghề thì chết cũng về nghề, sự này không lạ. Có điều lạ là ông Ấm, một con mọt của xã hội, hạng người nguy hiểm đáng cho đời đổ lỗi tất cả các tính xấu của Trái Đất, té ra lại là người có đủ thủy chung…

    Một sự chẳng ngờ.
     

  • CHƯƠNG VI: RUỘT QUÂN XÚC XẮC

    Nếu có ông thánh số học tính được từ độ số ngôi sao mà khi trả tiền xe lúng túng mãi không xong cái tính cộng, nếu có nhà sử học đại tài mà tường thuật đám ẩu đả sai, thì cũng có ông tạo lau láu ngón bịp mà chung thân vẫn mắc đủ ngón đòn. Ông ấy là một ông chú họ tôi.

    Đã giới thiệu cùng độc giả ông chúa nghề bịp, tôi lại muốn độc giả làm quen với một ông chung thân làm con bò vắt sữa cho tụi ông Ấm B. Cái máu đánh bạc của ông chú tôi không hiểu nó pha chất đỏ, đen thế nào mà mỗi khi đả động đến ông, ai cũng phải lắc đầu và phê một câu… bút khôn xiết tả. Làm cho nhà nước lương tháng đã tới hơn hai trăm đồng, ông thường bắt vợ, mới vào ngày mồng 10 đầu tháng trở đi đã phải chép miệng: Túng quá! Nhà không còn lấy một xu! Bình phẩm ông, những người quen thuộc đã ban cho ông cái đức lớn: lột áo người sống, bán áo người chết. Vì đã có lần vào lúc ông mải gỡ , một ông bạn thân, thân lắm! đến chơi với ông đã bị ông mượn cái áo mồi đem lên Vạn Bảo, để bạn cứ phải nằm dài đến nửa tháng chờ áo ở nhà mình; lại có lần nữa, bên láng giềng có người chết, tang gia giữa lúc bối rối đem tiền sang nhờ ông đi mua hộ cỗ ván, ông cũng có gan đem ngay số tiền cắt cổ ấy đi nướng đến tong hết.

    Ông chỉ biết hễ hôm nay có tiền là phải đi đánh bạc cho thua nhẵn nhụi ngay, chớ ngày mai có còn gạo hay không là ông không cần biết. Ngày nào vợ ông cũng nói ông như xẻo từng miếng thịt một mà ông vẫn sống được bình tĩnh như mọi người.

    Hôm nay, tôi đến tìm ông, có ý muốn làm một điều hữu ích cho ông, muốn nói rõ cho ông rằng bây giờ, người ta đánh bạc không đỏ đen nữa, muốn…

    Tôi bị một chuyến tẽn! Ông chú tôi, nửa đời người lăn lóc trong trường đổ bác, đã thạo lắm, không để cho ai ăn thịt nữa rồi! Nghe giọng ông, tôi phải tin rằng ít ra ông cũng có sự đụng chạm thân mật với ông Ấm B. Ông cắt nghĩa cho tôi hiểu những sự tôi đã thừa hiểu rằng:

    Ấm B. tên tục là Tư Quân, trong khi giao thiệp với bọn bồi bếp còn có tên là ông Cửu và trong khi giao thiệp với hạng thượng lưu lại là ông Nghị. Ngồi với các ông Châu, ông Huyện, Ấm B. thừa tư cách nói chuyện… tên này chạy Chánh tổng như thế, tên kia chạy Lý trưởng như thế. Ngồi trong đám trếch, Ấm B. cũng đủ cái thạo đời nói những câu:… món nui này phải làm thế này mới khéo,… hầm một con ngỗng cần phải có ngần ấy típ mới thật ngon.

    Ấm B. còn một bọn đồ đệ thuộc đủ hạng người: Cả Sính, chủ ả đào, Đại Thiềng, chủ hiệu giày. Khương Sinh Từ trùm du côn, Mỹ Bối chủ hiệu vàng bạc… Ngần này hạng người đủ trong các giới chỉ quanh năm, ngày tháng làm cái việc bắt mòng cho ông. Có thể nói rằng những cuộc rối loạn xảy ra trên khắp mặt địa cầu phần nhiều do bàn tay bí mật của Mạc Tư Khoa gây nên, thì những cuộc liểng xiểng của bọn thờ chủ nghĩa đổ bác ở khắp Bắc Kỳ ta cũng đều do cái bàn tay bí mật của ông Ấm B. dính vào vậy. Hơn hẳn về mọi phương diện, Ấm B. đã đặt cho tòa nhà mình ở phố Hàng Cá là kinh đô của dân đảng bạc bịp trong khi Sờ ta lin chưa được lúc nào gọi: Mốt câu, Cap pi tha li đu môn, Ấm B. ngã vào đâu cũng có thể giựt nổi trăm bạc. Những người giữ việc tài chính cho anh ta, vì nghề như Cả Ủn cũng có, vì lòng nghĩa hiệp cũng chẳng phải là không. Thí dụ: ông Nguyễn Đình Mầu! Ngoài ra, lại còn bao nhiêu: me Tây, cô đầu, hàng xáo nữa… .

    Ô hay! Thì ra ông chú tôi cũng đã rõ gần khắp mặt! Thế mà còn có người bảo ông vẫn quých, vẫn bị cho vào xiếc thì có lạ tai không?

    Tôi hỏi trong sự cờ bạc, cái ngón sở thích của ông vào bậc nhất là chơi gì. Ông kể lể rằng:

    Trạc xếch!… Tài bàn, tổ tôm, xóc đĩa, bất, ít, xì, có gì họ cũng bịp được tuốt! Chỉ có món trạc xếch là không anh nào giở nổi lối bịp mà thôi.

    Tôi gạn xem ông có dám quả quyết như thế không, ông đáp rằng có thể quả quyết được. Nghe ông kể cũng có lý.

    Trạc xếch là món chơi mà người ta xâu xé nhau bằng ba quân xúc xắc cầm trên tay rơi xuống một cái bát để cho nó dậy bằng tứ, ngũ, lục hay là nhất, nhị, tam. Sự được thua của lối chơi này cũng như sự rủi may: sấp, ngửa, chẵn, lẻ, của xóc đĩa vậy. Có điều lối chơi này nhiều người đã phải nhận rằng nó chính đại quang minh hơn cả, vì khác hẳn với xóc đĩa còn có bát úp, lối chơi này, ba quân bài cầm trong lòng bàn ta gieo xuống bát, cả làng nhìn tròng trọc, thì có họa thánh hay thần mới bịt được mắt người ta.

    Tôi lại hỏi xem người vẫn cùng ông húc với nhau là ai thì ông kêu: một ông Tham làm ở sở canh nông tên là Ngọc.

    Tôi đứng dậy cáo thoái, bụng nghĩ: Thôi chết rồi… .

    Đoạn tôi ra đường, gọi xe lên, bảo phu kéo đến phố Hàng Cá. Trong khi ngồi trên xe, tôi lẩn thẩn nghĩ ngợi mãi: Quái! Chú tôi đã rõ hết nhân vật quan trọng của làng bịp như thế mà lại còn thua là tại làm sao! Có lẽ vì tai nghe nhiều hơn mắt thấy nên chi vẫn bị cái nạn ông Tham Ngọc cho vào chòng.

    Vừa bước chân lên sân gác tòa nhà ông Ấm, tôi bị ngay ông Ấm. vồ! Chưa lần nào ông lại tiếp tôi một cách vồ vập như thế. Ông kêu cuống quít:

    Rõ may một cách lạ! Đang mong ông, đang muốn đi tìm ông! Lần này có một trận Hoa Việt chiến tranh chơi nhau hàng trăm viên đạn một. Mà lại chính tôi ra trận, ông có thích được mục kích cái tài cầm quân của tôi không?

    Tôi hỏi:

    Đi đâu? Đánh gì?

    Ông ta:

     Trạc xếch.

    Trạc xếch! Cái món mà tôi đang ước ao được rõ những ngón bịp! Rõ khéo gãi vào chỗ tôi đương ngứa!

    Tôi nhận lời ngay.

    Hồi tháng giêng, hai năm nay, cái đoàn thể làm đồ trang sức ở phố Hàng Bạc được cái nạn kinh tế cho phép sống một cách ưu nhàn.

    Đồng tiền xứ này không hiểu có cánh và đã bay mất đi đâu chẳng rõ, làm cho các cô thiếu nữ tân thời phải vì cảnh bó buộc chán những đồ tư trang bằng vàng thật và ưa chuộng những đồ của Pháp tải sang. Một đôi hoa tai kim cương , một vài đôi vòng ngọc hay vòng huyền giá tổng cộng đáng non mười đồng đã có thể thay những xuyến, hoa, chuỗi hạt vàng đắt hàng trăm bạc. Muốn làm cái mới không phải trả đắt. Thành thử giữa lúc hầu hết mọi người trong xã hội nguyền rủa cái nạn kinh tế thì riêng các cô gái mới lớn lại dường như muốn thắp hương lên chúc tụng nó, mong cho nó cứ ở xứ này mãi để cho chị em chẳng cần phải đeo vàng như đắp mới là sang! Cái bộ mẽ trưởng giả hoặc trưởng giả giả đó nó cũng uốn theo luật đời kinh tế mà trút bớt những nước sơn vô ích… Nhưng những kẻ sống vì nước sơn trưởng giả ấy, các ông thợ bạc, chẳng được hài lòng. Không có việc, mấy ông trong đoàn thể phải chịu bó tay, sống nhàn. Nhưng trong cái dạ dày của con người ta, khốn nỗi, nó lại không chịu ưa nhàn như hai bàn tay nên mấy ông phải kiếm cách cho nó có việc . Nhàn cư vi bất thiện, cái nhàn của bàn tay, khối óc có thể làm cho người ta bất thiện thì cái nhàn của dạ dày còn nguy hiểm hơn. Mấy ông bèn đem mồi đỏ đen ra làm kế sinh nhai.

    Giữa lúc này, có hai vợ chồng chú Khách bán lê, táo ở phố Hàng Buồm, sau vụ tết Nguyên Đán rất phát tài có lẽ trong hòm nhiều bạc quá mà phát ngốt cũng ngứa ngáy tìm cách chơi xuân.

    Vì thuộc hạng trung lưu, không đủ tư cách vào những sòng phán thán sát phạt với đồng bang của mình, vợ chồng chú đành phải chơi cò con với một bọn dân ố nàm ta vậy. Không tiện rút bất, đánh tổ tôm, tài bàn, cũng không tiện mở bát, Việt Nam với Trung Quốc dùng trạc xếch giao chiến với nhau. Người Tàu rất có tài buôn bán, cả thế giới phải nhận như vậy. Nếu đánh bạc cũng gọi được là buôn bán thì về sự buôn bán ấy, người Tàu cũng dễ phát tài hơn ta. Lẽ này, vào lúc mấy ông thợ bạc đánh trạc xếch với vợ chồng chú Khách buôn lê, lại càng rõ rệt lắm.

    Những tay rích mới có dăm canh đã bị lột trần. Mọi người rất căm giận Thần đỏ đen mà không sao được. Cho nên vào hồi ấy, nếu ta đi qua phố Hàng Bạc vào lúc tối, ta thường thấy mấy ông thợ bơ phờ, lảng vảng, lượn quanh với nhau. Người này hỏi:

    Thế nào?

    Người kia:

     Hiện nguyên hình rồi! Chó quá, lại trần như nhộng!

    Lại một người khác:

    Cái thằng Cắm ấy nó có Thần phù hộ à? Khi nào mình chịu thua mãi như thế? Tất phải… xoay!

    Đánh bạc chỉ cốt thịt người ta mà càng húc bao nhiêu lại càng tổ cho người ta thịt lại, cái lẽ phải xoay là lẽ tất nhiên. Lúc đầu, mấy ông thợ bạc cũng xoay đấy, nhưng trong cái ngón xoay còn thấy sặc lên những mùi mê tín về quỷ thần, thiên địa nên chỉ không công hiệu mấy là phải. Thấy vợ chồng chú Khách canh nào cũng được, thấy sẵn cái quan niệm rằng dân Tàu có thờ thần tài quyền linh thiêng vô hạn, mấy ông thợ bạc không cho lẽ thua, được là do đỏ, đen nữa, quyết đoán là vợ chồng chú được thần phù hộ cho. Họ cho rằng cần phải làm thần mất thiêng thì mới mong mở mặt lên được.

    Vợ chồng chú Cắm lại ở chung nhà với một người thợ cũng là tín đồ thành kính của đạo Đỏ Đen . Trước khi hai vợ chồng lôi nhau đi dậy hóa thường vẫn thắp hương lên khấn vái trước ban thờ thần tài một cách giấu giếm, không biết ai truyền cho cái ngón tinh ma, một hôm người thợ ở chung nhà với chú thừa lúc vắng nhà, đem cắm ngay một cái đinh to vào bát hương cho mất thiêng thần. Ngẫu nhiên buổi tối hôm ấy, vợ chồng chú nọ thua to. Sự bại trận ngẫu nhiên kia chỉ có chốc lát thôi nên chi phái thợ bạc mới được có một tối cười thì tối hôm sau lại khóc. Anh nào cũng nhẵn nhụi, cả bọn họp nhau lại ở hiệu phở trưởng Ca, bàn…

    Tao cắm đinh vào bát nhang nhà nó là vì có một lão thầy bói bảo như thế… Đấy, tối hôm ấy nó chả thua hai chục là gì?

    Vẫn thế rồi nhưng chính sách ấy có bền đâu? Hay là mấy hôm nay mày đã quên không cắm đinh vào bát!…

    Mày hay quên sao không cứ việc để cái đinh ở đấy?

    Ngu lắm! Thế ngộ vợ chồng nó biết, nó đề phòng thì dùng cách gì về sau? Nhưng quả thật tao không quên mà! Dễ thần nhà nó thiêng thật…

    Thôi đi, các anh là đồ ăn hại cả!

    Cả bọn im phăng phắc quay lại nhìn một người. Người này chính là lão Mỹ Bối, thân thể to hơn khổng lồ, một tay nhiều thủ đoạn nhất, gian hùng nhất, vì khối óc là một cái pho sách lớn chứa những ý nghĩ tinh ma…

    Lão nhồm nhoàm nhai ngấu nghiến bốn, năm miếng thịt bò tái, sụp soạt húp ba, bốn thìa nước phở, nuốt chửng đánh ực một cái, chờ cho… cử tọa thật chú ý vào lão hết sức, đoạn mới ban rằng:

    Chỉ có cắm cái đinh vào bát nhang thì làm thế nào cho thần tài nhà nó mất thiêng được mà cũng tin một cách ngu ngốc như thế? Đây này, tao có một lối đặc biệt do thầy phù thủy tiểu chú, hễ làm đến là thằng Cắm bỏ mẹ thằng Cắm ngay…

    Cả bọn nhao nhao:

    Thế nào? Thế nào?

    Lão Mỹ Bối điềm nhiên:

    Phải pha mùi ô uế vào mới được… Chẳng việc gì phải gây sự với thần tài nhà nó, anh cứ việc chờ vợ chồng nó đang đỏ, ta… vặt một cái, bỏ lên đầu nó thì… ôi thôi… ôi thôi!!!…1

    Cả bọn cười ầm lên, thích chí:

    Ừ phải đấy!… Ha ha ha ha! Nhưng thế thì… chó thật!

    Một quan hàn hàn nhẫn, hàn vòng, hàn hoa tai lúc bấy giờ gập đôi người lại, áp cả bụng lẫn ngực xuống bàn phở, không dậy được nữa, trán, má với mũi nổi lên những vết dăn… Phải gió chăng? Ngộ độc chăng? Không! Đó là quan hàn cười!

    Hôm sau, quả nhiên ngón đòn vặt nó có tính cách về siêu hình học, thần linh học, tinh thần học hay cái gì học không biết, đã cho phái thợ bạc được một bữa bở: vợ chồng chú Cắm lại thua! Lão Mỹ Bối cũng được một phen cười ha hả.

    Nhưng cuộc đắc thắng ấy cũng không bền. Vài hôm sau nữa, các ngài thợ bạc lại thua. Kẻ nhiều tiền đã mất hàng trăm, người ít tiền cũng thua đã hàng chục. Trong một cuộc họp bàn để kiếm một cách chắc chắn hòng gỡ, lão Mỹ Bối đã nghĩ đến ông Ấm B.

    Lão ta tuyên ngôn:

    Các anh em cứ yên tâm mà. Ta dùng cách mê tín không xong thì ta đã có cách cầu cứu đến… khoa học!

     Zất, si sám pa toòng!

    Không! Sây ửng lúc pa toòng!

    Tỉu nà ma mị!

    Tỉu nà ma mị ấy có được không?

    Cả bọn cười ồ vì thím Khách đã trộn thành một món hẩu lốn cả tiếng Tàu lẫn tiếng Việt Nam.

    Ở nhà lão Mỹ Bối, trên hai chiếc chiếu, một chục con Tiên cháu Rồng quây tròn nhau thịt vợ chồng chú Cắm. Ông Ấm B. mái tóc hoa râm, cặp kính trắng đạo mạo, mỗi lần gieo ba quân xúc xắc xong lại hỏi:

     Tứ ngũ lục hay nhất nhị tam đấy?

    Rồi ông ngồi thừ người ra, nhìn vợ chồng chú Khách. Ông Ấm đen một cách lạ! Ông đã vào bè với vợ chồng chú Cắm, đánh chung lưng với vợ chồng chú Cắm, lúc đặt ba đồng, lúc đặt năm đồng, lần nào cũng thua!

    Trong lòng một cái bát chân tượng để vào một cái nắp tráp đầy những gạo, ba quân xúc xắc cứ việc mặc sức nhảy múa cho phái thợ bạc vơ tiền.

    Ông Ấm lắc ba quân trong lòng bàn tay bảo vợ chồng chú Cắm:

    Tôi góp hai đồng, chú đặt thêm bao nhiêu?

    Chú:

     Pa tòng,

    Thím:

    Hai đồng thôi!

    Ông Ấm phẩy nhẹ một câu:

    Ấy đấy! Cờ bạc mà cứ gàn nhau thế thì thua chết đấy!

    Im cái mồm nị đi nhé… Tỉu nà ma!

     Pảo không nghe cho nó chết!

    Ông Ấm lại giục:

    Này thế nhất nhị tam hay tứ ngũ lục?

     Sây ửng lục!

    Chú Cắm quát xong gườm gườm nhìn vợ không cho vợ nói nữa. Ông Ấm gieo. Quân bài nhảy múa trong lòng bát, kêu: thích, thích, thích, thích! . Chú Cắm cắm cổ xuống bát, miệng khấn lẩm nhẩm như gọi hồn người chết: Sây ửng lục, sây ửng lục lục, lục, lục! Đã hai quân phô mặt nhất ở bát rồi. Còn một quân vẫn cứ quay tít như con thò lò vậy. Tiếng hò lục, lục của chú Cắm vừa dứt thì quân xúc xắc phô lên mặt: tam!

    Chú ngồi thừ người ra, có lẽ nghĩ ngợi rằng: Thần tài của mình đi đâu mất rồi nhỉ? Đánh hơn hai chục tiếng chẳng được một tiếng nào! . Thím Cắm rít lên:

    Thôi về đi! Thua sáu chục rồi…

    Quên cả mình là dân con trời, thím nói vanh vách tiếng Việt Nam. Cả phái quan hàn rầm rộ lên:

    Đánh lúc nữa đã!

    Ông Ấm đứng dậy kêu:

    Thôi, đến mai vậy, hôm nay đen lắm. Tôi cũng thua ngót ba chục rồi.

    Thế là tan.

    Hai chú, thím Cắm với ông Ấm ra về, bọn thợ bạc ngồi lại. Ông Mỹ Bối đã được lúc hỏi anh em một cách rất đắc chí:

    Các anh đã biết cái lợi của khoa học chưa?

    Mọi người xô nhau vào, tranh nhau cầm lấy cỗ xúc xắc để ngắm nghía. Có hai quân lạ nhất, gieo thế nào cũng chỉ dậy nhị với tam thôi. Thật chẳng khác một con bất đảo nhi nhựa có đổ chì ở chôn mà bọn trẻ con ta mua để ném chơi khắp nhà cho nó đồng đao đảo địa lên một hồi lâu rồi lại ngồi nhỏm dậy vậy.

    Ông Ấm ra đi chưa được mười phút đã lại quay vào. Cả bọn chúng tôi kính cẩn đứng lên như đối với một vị anh hùng cứu quốc. Ông nói đùa:

    Ta thắng trận này là lần thứ nhất trong cái chiến kỷ Hoa Việt chiến tranh .

    Rồi chúng tôi xúm nhau lại chia tiền. Ông Mỹ Bối phàn nàn hỏi ông Ấm:

    Sao nó đang muốn húc ông lại đứng lên?

    Thôi đừng làm già tay quá mà dễ lộ. Cứ để nó đấy, lúc nào mình muốn nhét đất thó vào lỗ mũi nó mà lấy tiền thì cứ việc… chứ có khó gì đâu!

    Một người khác thêm:

    Hôm nay có lẽ vợ chồng nó sẽ đập vỡ mất cái bát hương cúng thần tài!…

    Khác hẳn lối đánh đòn cắm đinh là cái đòn huyền hoặc với cái đòn vặt lông nó có tính cách đểu cáng vô cùng, ông Ấm dùng phương pháp khoa học Thái Tây.

    Sách vật lý dạy ta rằng: bất cứ vật gì, cái trọng lực trung tâm đem kéo nó xuống dưới thì không bao giờ đổ được. Thủy ngân là vật vừa nặng vừa lỏng, dùng được vào việc này. Quân xúc xắc kia, nếu ta để nó quay cuồng tự ý, có thể nó làm ta mất nghiệp được. Ta phải bắt nó lật tùy theo ý muốn của ta. Thì ta đổ thủy ngân vào ruột nó chứ có khó gì?

    Ông Ấm B. đã nghĩ và đã làm thế. Cái chỗ khoa học ấy không có gì là lạ cho lắm, chỉ có cách ra, vào của ông Ấm mới đáng phục về mỹ thuật thôi. Gặp cỗ bài to, nhỏ thế nào, ông cũng có đủ quân to nhỏ để thay được. Cái chỗ tài tình nhất là ông có thể bắt nó dậy nhất nhị tam hoặc tứ ngũ lục đúng như ý muốn của mình.

    Ngoài cách dùng bài ruột thủy ngân, ông còn có quân lưỡng diện nữa. Nghĩa là tứ xúc xắc sáu mặt chỉ có toàn tứ ngũ lục hoặc toàn nhất nhị tam. Thỉnh thoảng mới ra một phát rồi lại vào ngay, ông không cho ai kịp để ý nghi ngờ. Cái bàn tay của ông thật là cái máy rất tài tình khéo léo.

    Hôm nay, tôi được mục kích chính ông quân sư của đảng bạc bịp trổ tài. Tự nghĩ thầm: đồ đệ của ông cũng đã nguy hiểm, huống hồ lại chính tay ông…

    Muốn làm thỏa cái tò mò của tôi, ông đã giở ngón cho tôi xem và lại hứa thêm rằng:

    Ngày mai, tôi sẽ dắt ông đi thăm xưởng chế tạo khí giới .

    Chú thích 1: Kẻ chép chuyện này vội có lời tạ lỗi cùng độc giả. Nhìn đám bùn nhơ, thế nào cũng bẩn mắt.
     

  • CHƯƠNG V: BỐN ĐỒNG NGỬA, SẤP

    Ông Nguyễn Đình Mầu là một tay cự phách trong nghề buôn gỗ. Cái két lù lù trong tủ áo của ông lúc thu tiền bán gỗ, ních chặt những giấy bạc thường khi vì đem tiền gửi băng mà vơi hẳn. Không những là tay buôn lớn, ông lại còn là người nổi danh trong làng chơi. Xuống xóm chị em, chi một chầu xoàng, ông thường quăng ra được trăm bạc. Đánh bạc, thua năm, bẩy trăm, một nghìn, ông nói: Thế có thấm gì? Cờ bạc cò con! .

    Hôm nay, nằm uể oải trên chiếc ghế treo, ông có vẻ nghĩ ngợi.

    Đêm hôm qua, trong lúc cao hứng ông đã thua một canh xóc đĩa tới đúng một nghìn. Một nghìn tiền mặt với ba trăm tiền nước bọt nữa. Tiền nước bọt , ông tạm vay của một ông Nghị, ông mới được hân hạnh quen biết, để đặt một cái chẵn cuối cùng rồi giũ áo đứng lên.

    Ông được quen ông Nghị vì anh em giới thiệu: người ấy là một người vừa xin được một cái péc mi đờ cúp . Kết giao với người như thế, ông cầm chắc sẽ có lợi cho sự buôn bán sau này.

    Một nghìn với ba trăm, một số tiền ông vẫn cho là cò con , lẽ nào khiến ông đến phải… nghĩ ngợi? Không! Ông chẳng nghĩ ngợi vì số tiền ấy, ông nghĩ là nghĩ đến lời quả quyết của một bạn thân nói với ông, sau khi hỏi thăm đến chuyện ông thua bạc: Thôi chết! Bọn bịp nó thịt bác rồi! . Người bạn ấy lại cam đoan rằng bịp chính là cái anh chàng tự xưng là ông Nghị . Chỉ một câu này cũng đủ khiến ông dựng đứng tóc gáy lên như đang lần bước trong một khoảng tối tăm mà giẫm ngay phải một con chuột chết vậy.

    Ông Nghị ấy là bịp! Có lẽ nào???

    Thế là ông đâm ra nửa ngờ nửa tin.

    Người ông mới quen có thật là nghị viên hàng tỉnh trên thượng du hay không chẳng biết nhưng cứ cái dáng người bệ vệ, đứng đắn, phong lưu ấy, cứ sự cùng thua với ông hơn bốn trăm bạc, mà lại bảo bịp thì có lẽ nào!

    Thời buổi này, người ta có hàng trăm, hàng nghìn chiếc mặt nạ để đeo vào rồi tha hồ ma kinh tế , sự cùng thua bạc với mình kia chỉ là một khóe rất khôn ngoan phụ thuộc vào việc xếp cảnh, biết đâu!…

    Chưa biết quyết nên ngờ hay tin, ông còn hoài nghi, nghĩ ngợi…

    Đến đây, người vú ẵm cậu út của ông bước vào. Cậu bé, hai má bánh đúc lại lúm đồng tiền, tuổi chưa đầy lên hai, cứ nhoài người ra, tay mũm mĩm giơ đến phía ông, miệng ấp úng gọi: ậu! ậu!… Chẳng như mọi lần khác, thấy con theo mình thì ôm xốc ngay vào lòng để hôn cho con đến phát khóc, phát thét, lần này ông quắc mắt quát người vú: Ẵm nó ra ngoài kia! . Rồi ông lại tự gắt với mình: Thì nghĩ ngợi làm cóc gì? Chốc nữa người ta đến đây đòi tiền, mình sẽ lựa lời đưa đẩy, dò xét ý tứ xem sao, rồi… nếu quả như lời… thì… cho một vố! . Phải, nghìn ba trăm bạc tuy không là bao nhưng là của bị mất, không vì đỏ đen mà là vì bị bịp, còn chi đáng tức cho bằng? Cho một vố, tuy định như thế rồi nhưng nói cho cùng, chính ông, ông cũng chưa hiểu rõ rằng vố là cái sự gì ông định thi thố đây!…

    Thôi đi, ông Mầu ơi, ông không phải dọa! Đúng như lời đã hẹn, cái người ông đang nóng lòng chờ đợi để mong lột hẳn chiếc mặt nạ ra cho rõ đen, rõ trắng, đã đứng ngoài phòng giấy ông đây kia.

    Bẩm lạy quan lớn…

    Không dám ạ… lạy quan lớn, rước quan lớn ngồi.

    Ông Mầu vội vàng đứng dậy, bỏ chiếc ghế treo, quay vào phía trong:

    Anh Ba đâu?… Đặt nước chè nhé!

    Ấy đấy, trước mặt khách trông rất bệ vệ, sự hấp tấp giữ lễ của ông tỏ rằng chưa chi ông đã sắp bại trận. Phân ngôi chủ khách đâu đấy rồi, ông Mầu nhìn chòng chọc khách một cách có ý tứ, như muốn nói: Ông rõ mày rồi, ông sắp giật cái mặt nạ ở mày xuống đây… . Còn khách thì vẫn thản nhiên như không để ý đến cử chỉ của ông chút nào.

    Lúc này, giữa hai người có luồng không khí im lặng rất khó chịu… Vì cả hai bên có lẽ cùng đoán được rằng sẽ có sự không hay xảy ra…

    Quan lớn đến lấy số tiền hôm qua tôi vay?

    Bẩm vâng ạ.

    Ông Nghị đáp thế rồi đưa mắt nhìn khắp gian phòng. Thế là cả hai ngồi lặng im một lúc lâu, người tìm câu để nhập đề, kẻ tìm câu để ứng đối. Cuộc chiến tranh tĩnh tọa này nếu không được đứa đày tớ bưng ra khay nước chè thì chưa biết đến bao giờ mới có hồi trống thu quân. Sau cùng ông Mầu đánh bạo:

    Canh bạc hôm qua, có người đã nói rõ cái lẽ tại sao tôi thua rồi, ngài dạy hộ: bây giờ tôi nên xử trí với ngài ra sao?

    Cái vẻ ngạc nhiên ngây thơ của ông Nghị nó hiện ra sau câu nói đường đột, lạ tai kia, hầu như muốn gọi quỷ thần hai vai soi xét.

    Thưa ngài, ngài nói gì, tôi không được hiểu, ngài nói lại cho nghe.

    Trước cái thái độ rất bình tĩnh ấy, ông Mầu cũng hơi chột dạ, đã tưởng mình lầm. Nhưng ông cũng liều một phen mà quả quyết:

    Thôi đi, ngài đừng giả ngây, giả dại nữa. Chính tôi đã bị ngài bịp, tôi rõ hết mọi khóe của ngài rồi.

    Tôi… bịp ngài à??? Lấy cái gì làm bằng cớ?

    Tiếc rằng lúc ngài hành động tôi lại không có sẵn cái máy quay phim!

    Lời dọa già của ông Mầu, thế mà có công hiệu. Ông Nghị chẳng còn đóng nổi cái vai kịch ngạc nhiên nữa, mà vẻ bẽn lẽn hiện ngay trên mặt. Thấy thế công của mình có phần thắng, ông Mầu phóng thêm một mũi thương nữa.

    Chỗ người lớn với nhau, ông cứ nhận đi là phải. Ông làm nghề cờ bạc bịp thì cũng như tôi làm nghề buôn gỗ chứ có khác gì? Ông có gan nhận, tôi xin phục là người quân tử; nếu ông chối thì chối cũng chẳng được nào mà lại tỏ mình là tiểu nhân.

    Biết rằng việc mình làm đã bị người tố giác, lại muốn phải làm quân tử nữa, ông Nghị trơ trẽn mà rằng:

    Vâng, quả có thế…

    Nghe câu này, ông Mầu sung sướng như một vị quan tòa đã khám phá nổi một cái nghi án, cười mà hỏi đùa ông Nghị bịp:

    Việc đã vỡ rồi, thế thì bây giờ ông đến đòi tiền tôi hay để tôi đòi tiền ông?

    Tôi đã coi ngài là người quân tử mà nhận việc tôi làm một cách quân tử như thế, tưởng ngài chẳng nỡ nào dùng cách… tiểu nhân đối phó với tôi. Nếu tôi cứ nhất mực chối cãi, không có bằng cớ thì ngài làm gì? Ngài vừa bảo rằng cái bịp của tôi cũng là một nghề thì ngài phải chịu cái lẽ thắng bại của nghề cũng như đi buôn, được ăn, thua chịu chứ?

    Thôi, ngài có gan nhận, thế là quân tử đã đành. Mà tôi vẫn giữ thái độ quân tử, nghĩa là không đòi lại số tiền đã thua… Thôi, xí xóa!…

    Người đời ai đã làm việc bậy, sau khi bị lột mặt nạ, thường có thói lại làm già cho được đỡ trơ bằng cách thuyết đến những lý luận cao xa viển vông hay là bổ đạo đức bằng cách ngụy biện. Ông Nghị này cũng có thói ấy. Bị người đánh mình trúng phải chỗ yếu, ông Nghị cũng tìm cách trả miếng vào giữa chỗ yếu kẻ đã quật đổ mình.

    Tôi vẫn chưa chịu… Được rồi, ngài trả nữa tôi cũng ơn mà không tôi cũng phải chịu thật, nhưng đó là đối với người khác tôi mới thế, chứ đối với ngài… quyết không!

    Làm sao?

    Tôi đã có cách… Nhược điểm kia tôi đã nắm được rồi. Ngài tuy là người có máu chơi bời nhưng là người… con chí hiếu. Ngài nên biết: tôi sẽ mách cụ bà nhà…

    Thật đấy!

    Thì ngài được lợi gì?

    Chẳng lợi gì cả. Nhưng để cụ biết rằng ngài là đứa con hư… thế thôi.

    Ôi, cái tâm lý người đời sao mà nó kỳ lạ!

    Ông Mầu đem mồi quân tử ra khiến ông Nghị phải nhận mình là bịp thì ông Nghị lại lấy mồi chí hiếu bắt ông Mầu đã quých lại quých thêm. Hai con cáo già xoay nhau cùng bằng luân thường, đạo lý cả. Thì ra dù bịp hay là lương thiện, ta vẫn bị cái luân thường, đạo lý nó thuốc ta hoặc ta, bịp ta! Ta giống mọi người, mọi người cũng giống ông Mầu, rồi đến lượt ông Mầu giống ta, chung qui nhất loạt đều để cho cái luân lý, cái đạo đức nó vẫn bịp mình mà mình không biết!

    Cho nên sau khi nghĩ ngợi hồi lâu, ông Mầu đứng lên ra… mở két! Sự không ngờ là ông Mầu lại trao thêm tiền cho người đã bịp mình một cách cảm động nữa, và thêm:

    Ba trăm bạc là quý nhưng gặp một người… tri kỷ còn quí hơn. Tôi chẳng chịu mang tiếng tiểu nhân với ngài.

    Ông Nghị cầm lấy tiền:

    Dù sao tôi cũng biết phân biệt những ai tiểu nhân, những ai quân tử ở đời. Chúng ta còn nhiều phen gặp gỡ…

    Rồi ông đẩy ghế, đứng lên:

    Nhưng ông Mầu giữ lấy vạt áo ông Nghị, cười mà rằng:

    Khoan đã!… Đệ đã rõ cái tài của ngô huynh đâu!

    Ông Nghị cũng bật cười, lại ngồi xuống. Hôm nay, ông Mầu mới được dịp đặc biệt rõ rằng bốn đồng tiền giấy tuy là những vật vô tri giác thật, nhưng ai để công luyện tập cũng có thể sai khiến chúng nó cứ lộn tung trong cái bát, cái đĩa, rồi úp sấp hay lật ngửa, theo như ý muốn của mình.

    Khổ óc của người ta còn có nhiều phen nghĩ cách chống lại được cả tạo vật, biến đổi được cả cơ giời, lẽ tất nhiên chẳng khi nào người ta chịu để yên cho bốn đồng tiền giấy kia được tự do úp sấp, lật ngửa. Cái công dụng của sự sấp, ngửa kia lại còn to tát đến nỗi tùy nó, người ta phải bán nhà, cầm ruộng hoặc là được tậu ruộng, cầm nhà thì sự tìm cách sai khiến được đồng tiền cho tùy theo ý muốn, khó đến thế nào nghĩ cũng phải ra.

    Vào khoảng trước năm 1900, có một tên tạ của trùm Ba Sống sáng kiến được lối đánh xóc đĩa đòn kìm. Anh này dùng một cái đĩa lồi lòng với một cái bát trông tưởng là sâu nhưng chính ra lại rất nông, vì nó dày gấp đôi thứ bát khác. Cuốn Sứ đổ bác nếu chép đến đây tất phải dùng đến bốn tiếng thời đại bát ngửa vì các lò bát hồi ấy thỉnh thoảng lại được tiếp một người đi giày Tàu, vận quần áo lụa, đến thửa một chục bát đong chè lòng rất dày bằng một giá khá cao. Đòn kìm là thứ đòn rất dễ ăn vì nó canh bạc cứ rền tràn. Đợi lúc mọi người đã nóng mắt, canh bạc đã có vẻ xô xát, lúc ấy bọn tạ mới dàn quân cản trở, một anh sà vào đắt một tiếng chẵn hay lẻ bằng một cuộn giấy bạc tướng, hung hăng mở bát, ném hẳn cái bát ra tận cuối… thế giới đằng kia! Người ta không ai còn thì giờ để ý nữa, vì tôi thua thì tôi ngồi ngẩn người ra tiếc của. Ông được thì ông cũng chỉ biết chúi mũi xuống chiếu, hò hét giam tiền. Lúc hỗn loạn ấy là lúc họ tráo cái bát thửa vào và đã giấu biến hẳn cái bát cũ kia đi.

    Địa vị cái bát thửa chỉ được người ta coi trọng trong một vài năm, sau vì thấy lợi, thiên hạ ùa nhau vào trọng dụng nó quá, làm nó dậy tiếng quá nên nó phải chịu cái số phận chết yểu.

    Một anh tạ khác, dưới quyền Hai Tôm lại sáng kiến được ngay lối đánh xóc đĩa đòn ve, thay vào đòn kìm. Người ta lấy năm, sáu viên bi ở trong bánh xe ô tô bỏ trong cái túi khâu kỹ lưỡng, buộc giấu ở cổ tay… Lúc xóc, người cái nghiêng đĩa cho bốn đồng tiền giấy bị cặp chịt vào miệng bát cho không cựa quậy được nữa. Ai cũng tưởng là tiền vẫn dậy đó, nhưng tiếng kêu tanh tách mà mọi người tưởng tiếng bốn đồng tiền trong bát đĩa, chính lại là tiếng kêu của những hòn bi trong cổ tay người xóc. Cho nên ta phải ngạc nhiên khi thấy rằng ông này đánh xóc đĩa cao quá, bán hàng chục bát không thua bát nào cả, hoặc canh bạc ấy rất quái lạ, đúng hai mươi tiếng chẵn rền! Có cái thuật này rồi, bọn bịp cứ tự nhiên vơ tiền bỏ túi sau khi phán: lẻ về, chẵn về, bán chẵn, bán lẻ, thừa chẵn, thừa lẻ.

    Tinh ma hơn nữa, còn có người có hoa tay đến nỗi vừa xóc vừa dòm trộm vào trong bát đánh mười tiếng trúng cả mười, dù đã nghi mà rình mò, mà tuần thật kỹ, cũng đố ai khám phá ra được.

    Ông Nghị đã thịt ông Mầu bằng ngón đòn thứ ba này vậy.

    Nhưng ông Nghị đã bày trò cho một tay sai của ông giở đến đòn trinh thám kia, còn mình trong lúc ấy, lại vào hùa với ông Mầu, cùng đánh với ông cùng thua với ông. Cho nên đánh bạc đã già đời đến như ông Mầu mà còn bị cho vào xiếc.

    Ông Nghị kể trên nào có phải ai xa lạ, chính là ông Ấm B. Còn người cho tôi được rõ thủ đoạn tàng hình với chính khách của Ấm B. là ký Vũ.

    Vào hồi Tự Đức, tỉnh Hải Dương với Bắc Ninh có giặc Cai Vàng. Đồng thời với giặc Cai Vàng, nước ta còn bị bọn giặc Tam đường là bọn giặc Tàu tràn sang quấy nhiễu. Bọn Tam đường lại có thể là lính được, nếu triều đình nước nhà biết cách dùng họ. Dân gian đều có ý ấy và dần dần ý ấy thấu đến tai vua.

    Tại Hưng Yên có một vị quan huyện muốn hấng lấy cái trọng trách mộ bọn khách Tam đường. Tiền trong công khố chẳng đủ, quan huyện tìm cách… kinh doanh.

    Quan nghĩ ngợi trong ba hôm, đến hôm thứ tư, sai lính giải chiếu la liệt khắp sân huyện đường cho dân tự do mở bát. Canh bạc ấy có thể bảo là không tiền tuyệt hậu ở đất Nam. Hồ lì là một thày Đề, xóc cái chính là quan huyện. Con bạc gồm đủ ta lẫn Khách, đánh phần nhiều bằng bạc nén. Thoạt đầu, quan chỉ bán chứ không mở. Canh bạc đã thấy xô xát, quan mới đứng dậy, để cái chức xóc cho một người dân. Quan lảng vảng ở ngoài, có ý dò thế trận. Hốt nhiên quan vào mở một tiếng, thua to! Mặt quan tái như gà cắt tiết. Rồi quan bảo thằng người nhà trông hộ bát, đi phóng uế một lát rồi vào. Lúc vào, quan hò cả làng đặt tiền ra xong, cầm ngay bát chực mở… Cả làng xúm vào kêu quan chưa xóc nhưng quan nhất định là đã xóc rồi. Lần mở trước, quan kêu là chẵn và đã phải giam. Thấy quan lẫn, cả làng lại xô nhau vào đánh chẵn. Mấy chú khách thương hại quan đã quá thua nên lẫn, quả quyết là quan chưa xóc. Nhưng quan vẫn nhất mực là đã xóc, họ bực mình, ra điều đã muốn chết thì cho chết , ồ cả nhau đặt tiền vào chiếu chẵn. Quan cầm bát vừa mở… vừa kêu: Lẻ về! Rồi quan vơ hết cả những đống nén bạc vì… lẻ thật, thế có lạ không!

    Cả làng ai cũng lấy làm kinh ngạc. Không ai đoán được rằng lần mở trước, chính là lẻ nhưng quan đã xướng lên rằng chẵn rồi úp ngay bát, giam tiền. Quan đã đánh vào chỗ yếu mọi người là cái lòng tham. Đòn này ta nên gọi là đòn hiệp sĩ mới phải.Hôm sau, quan có đủ số bạc nén để mộ bọn giặc khách vào làm lính, phái đi đánh giặc Cai Vàng! Đòn hiệp sĩ này, nhiều người ngày nay còn chép. Những người ấy tuy không dùng đòn ấy để xoay tiền dùng vào việc hiệp, nhưng hầu hết là bọn người gọi là thượng lưu. 

  • CHƯƠNG IV: BA NHÂN VẬT

    Tôi đang nằm nghĩ vớ vẩn về sự dùng mười đồng bạc vừa hưởng được trong khi làm phận sự ngồi cản ở phố Hàng Giò. Chưa biết rằng nên tiêu số tiền ấy vào việc gì! Để thù tạc mấy anh em trong làng b. cho sự giao thiệp được rộng thêm hay là nhờ một người bạn thân của mình lấy số tiền này của mình làm vốn để đóng thêm một vai mòng cho mình khỏi mang tiếng với ông Ấm B. là đồ vô tích sự? Giữa lúc ấy, bác Vũ đẩy cửa bước vào. Tối hôm nay, bác đã cất kỹ cái áo Tây vàng và đóng một bộ quần áo chú rể: khăn nhiễu, áo đoạn, giày ban. Cách trang sức ấy đã chuộc được cho bác ta cái vẻ một dân thầy và gây cho tôi một cái cảm tưởng như không phải mình gặp gỡ tay bịp nữa. Ngồi chửa được hai phút, bác đã ân cần mời tôi đến chơi nhà bác ta. Tôi nhận lời, cùng bác ra đi, lên xe…

    Lần này, tôi đã khỏi bận tâm trong khi lại ngồi chung xe với bác Vũ, không còn lo đến sự bất thình lình phải gặp một vài người quen họ sẽ gật đầu đáp cái chào của mình rồi nhìn theo mình bằng con mắt soi mói như lần thứ nhất đến phố Hàng Giò. Lần ấy, tôi đã không hiểu rằng mấy người kia đã lấy làm lạ là vì tại họ thấy tôi, một người không hề tạp giao mà lại đi ngồi chung xe với một cánh trếch, hay là tại bác Vũ là một tay bịp lũa đến nỗi đã nhiều người rõ mặt, thuộc tên.

    Anh ngồi lùi về đằng sau cho họ kéo cho dễ.

    Mới hôm qua, lúc ông Ấm B. ghép chúng tôi làm đồng chí , thoạt đầu nói với tôi, ký Vũ còn ra vẻ kính cẩn, thỉnh thoảng lại: thưa ông… với bẩm ngài… . Sau lúc đã xúm nhau vào làm gỏi ông lão chú họ bồi An trở đi, ký Vũ đã gọi tôi: Này bác!… Đến hôm nay bác ta hạ ngay tôi xuống bực nữa là anh rồi!

    Tôi đã ngoạm phải chục bạc rồi, còn ai cần giữ gìn với tôi?

    Kể ra, gọi thế cũng tiện. Sự xưng hô đó chẳng những không làm tôi phật ý mà còn cho tôi được dịp biết thêm rằng: những người đã cùng nhau mưu chung một việc gì thì dễ thân nhau lắm. Nhất là khi nào mưu tính những việc có tính cách… phi pháp như chúng tôi đây, bọn đồng nghiệp lại càng có thể suồng sã với nhau.

    Ông nào đến chơi thế con?

    Sau lời chào kính cẩn của tôi, bà cụ đầu tóc rũ rượi nằm cạnh một bát thuốc ở trong màn với tay vén màn ra, gượng cười mà chào lại tôi rồi quay sang hỏi anh Vũ thế. Anh ta vội ra hiệu cho tôi đừng nói gì cả, rồi đáp lại mẹ rằng:

    Thưa đẻ, đây là ông ký làm cùng buồng giấy với con. Chính ông đã cho con vay tiền để mua cao cho đẻ đấy.

    Trước sự bất ngờ đến bậc này, tôi chỉ biết đứng im như tượng gỗ, không còn biết nói năng sao. Bà cụ giở ngay một cái gói để ngay đầu giường, lấy bánh cao ra ngắm nghía, rồi vừa thở vừa nói rằng:

    Xin cảm ơn ông lắm! Rõ quí hóa bụng ông quá, em nó thật tốt số lắm mới gặp được ông. Thôi thì ông nên hết sức trông nom, che chở cho em nó hộ tôi để chúng tôi chịu ơn ông một thể…

    Tôi đành phải lựa lời nói dối bà cụ:

    Được ạ, bác ấy đã vào làm với con thì cụ cứ yên lòng.

    Mời bác ra ngồi chơi với em… Đặt ấm nước đi con.

    Chúng tôi kéo nhau ra ngồi tận đầu phòng đằng kia để bà cụ được tĩnh. Anh Vũ đăm đăm đôi mắt nhìn tôi một cách cảm động rồi kể lể cái đoạn đời chẳng ra gì của anh.

    Đó là một người trong số nghìn vạn người bị kinh tế làm ra thất nghiệp.

    Có một khối óc minh mẫn, có hai cánh tay ưa hoạt động, anh ta nay lâm phải cảnh mà ở trong đó, anh mới tỉnh ngộ ra rằng những câu luân lý: Sinh ra làm người ai cũng có bổn phận làm việc , đối với cuộc đời đã thành ra rất vô nghĩa lý đến nỗi không có lấy một chút giá trị tương đương. Giữa lúc ưu nhân bất đắc dĩ , giữa lúc phải lo tiền thuốc cho mẹ ngoài cái việc phải chạy gạo từng bữa nữa, anh ta may gặp được ông Ấm B. truyền ngón cho để mưu sự sống tạm. Nay, gần thuộc nghề, đã có thể chạy được cả tiền mua cao cho mẹ, anh ta chỉ còn lo sao cho mẹ được vững dạ rằng con đã có việc làm .

    Cái lòng hiếu của anh ta đã làm cho anh ta hóa ra mạo hiểm! Đây, anh nói:

    Tôi còn mẹ già mà anh đã thấy đó. Mẹ tôi chỉ có mình tôi, góa chồng từ khi tôi còn bú, mà ở vậy được nuôi tôi, không phải là ít công với của! Nhưng tôi chưa làm nổi một việc gì để báo đáp… Tôi đã nghĩ thiên phương bách kế mà không tính được nước gì nên cùng đồ, phải muối mặt theo nghề này… Tuy vậy, tôi cũng còn là chỉ phải cờ gian bạc lận thôi, chứ giá phải trộm, cướp, giết người mới có cách nuôi sống mẹ, có lẽ tôi cũng đến phải làm! Anh tưởng hễ là con bạc bịp thì không ai có mẹ nữa à?

    Đến đây anh Vũ mới chuyển cái giọng căm khổ sang một giọng khác:

    Hôm nay tôi đã khoan khoái một chút. Sự ứng đối có ý thức của anh lúc này đã có thể… cứu sống được mẹ tôi. Còn việc tôi đã làm cho anh phải ép lòng đóng kịch mất trong giây lát, xin anh tha lỗi vậy…

    Rồi anh cười.

    Nghĩ cái đời anh rõ đáng phàn nàn và cũng đáng thương!

    Những phương tiện của anh Vũ trong nghề cờ gian bạc lận tôi đã rõ, tôi chỉ còn muốn biết quan niệm của anh ta về Cả Ủn và Ấm B.

    Tôi phiền anh ta cho biết tường tận cuộc đời kỳ lạ với những thủ đoạn của hai người này…

    Nghĩ một lúc, anh Vũ:

    Ta hãy tưởng tượng đến cái thời mà bọn Ba Sống, Hai Tôm…

    Vào thời ấy, Ba Sống, Hai Tôm là hai nhân vật quan trọng của xã hội. Ngoài việc làm cho đồng tiền được lưu động trong xứ , họ còn làm cho bọn Tổng lý đánh mất tiền thuế bị cách, đám viên chức thụt két bị tù… Ấy là chưa kể rằng những việc của những người trên này còn đẻ sinh đôi, sinh ba ra bao nhiêu công việc cho nhiều người khác nữa.

    Một ông trùm trong hai ông trên này cũng đã có dưới quyền sai phái đến non trăm tên tạ với hai ba bác tài. Bác tài nghĩa là… bác tài. Còn tạ là những anh đầu trâu, mặt ngựa, chuyên môn đi đón khách cho sòng, hạng người hai, ba lá mặt, đang mời chào ân cần ấy mà có thể giở giọng thô bỉ ngay đấy, vừa đóng những vai đày tớ dễ bảo lại vừa là du côn. Chúng vẫn cúi đầu mở cửa xe hơi cho bọn khách cờ bạc mà chủ chúng đã đi lôi kéo ở các tỉnh xa về Hà thành hoặc vẫn vây quanh lấy những xe tay đón mọi người vào trong lưới nhện của chúng.

    Có đứa chỉ dắt khách để cho khách gỡ lấy cái chết rồi bằng vào số tiền khách thua mà ăn phần; cũng có đứa ăn lương ngày lương tháng nữa. Chúng đã giúp cho hai ông trùm để làm cho xã hội có việc nghĩa là giúp trùm ngày ngày phá đổ một tòa nhà này để xây dựng một tòa nhà kia.

    Trọng bọn tạ của Ba Sống, Hai Tôm có một chú Tàu lai trông người rất phúc hậu. Vì lấy vợ An Nam và không bao giờ nói nửa câu tiếng Tàu, đồng bào ta tưởng chú cũng là đồng bào. Có một mụ hàng cơm ở xế cửa nhà chú vẫn gọi tâng chú là ông Phán. Ông Phán này cả ngày chỉ ngồi đếm ô mai của vợ trong một cửa hiệu bán đồ lặt vặt rộng không hơn cái lỗ mũi ở phố Cầu Gỗ chứ không từng sớm vác ô đi, tối vác ô về bao giờ. Nếu mụ hàng cơm thấy trong đám khách vào nhà mình có kẻ nào có máu mặt một tí, là mụ đem ngay mồi đỏ đen ra dử, bảo khách: Các ông tiêu khiển một lúc cho qua thì giờ và bảo thằng nhỏ: Mày sang trước cửa mời ông Phán sang chơi . Từ cuộc cò con đến cuộc đi gỡ sòng, đối với hạng khéo mơn, không có gì là khó.

    Hai người chỉ có việc thế mà tháng tháng nhận được hàng cọc tiền lớn của Ba Sống và Hai Tôm.

    Hai năm sau, chú Tàu lai có một nóc nhà. Năm sau nữa, chú lại có hai nóc nhà. Bây giờ, con trai chú vẫn cưỡi xe đạp luých sơn màu cánh gián đi học Lát xê . Vợ chú thì đậm đà ra, trông như một bà lớn mà chú cũng thành một ông phú hộ Việt Nam. Tên chú là Cả Ủn.

    Lúc người ta giữ cái két lớn nhất của làng b. còn là một anh tạ, một cậu Ấm sống sót bằng sự đã tìm nổi cách trừ khử những cái đáng nơm nớp lo ngại là cái đỏ, cái đen trong sự bạc bài . Cậu Ấm vẫn tìm một con đường tự lập mà mãi không xong vì chẳng mấy khi có thiếc. Vì thế, cậu phải chạy đến nhà Cả Ủn vay lãi hoặc đem mòng đến đó bắt cho tiện. Nhưng cậu tuy mất công xông pha trên trận tiền mà thường thường chỉ nhận được có một phần tư số tiền của bọn quých thua. Vì Cả Ủn ngồi vào cản, đỡ mất một phần, vợ hắn mở tủ bạc lấy thiếc ra làm vốn cũng chia một phần, rồi lại con hắn đứng hầu quanh đám bạc, rót nước, chia bài cũng được hưởng một phần thứ ba nữa. Công lao cậu Ấm kia thực là công cốc!…

    Cậu Ấm tuy có cái tật tiêu tiền như phá nhưng cũng có đức khác: thấy trong bọn anh em có ai túng bấn là lôi ngay vào bàn làm tạ để có một cớ giúp anh em. Trong sự đánh bạc, vì mải để người khác hưởng, cậu chẳng ăn thua gì, dù vẫn nổi danh là tay thanh . Nổi danh là gì thì đáng mừng chứ nổi danh là cờ bạc bịp thì chỉ có chết, cậu Ấm đến lúc lê cái địa vị có người gọi là ông hoặc là cụ, thành thử phải ngồi bó tay một chỗ, đành giữ chức cố vấn, nhường cho bọn đồ đệ ra chiến trường. Sau nửa đời người hết cách xoay, đến nay, vẫn chỉ xơ như nhộng.

    Cậu Ấm đó bây giờ là ông Ấm B.

    Cả Ủn với Ấm B., hai người cầm cân nảy mực cho đảng bạc bịp ở Hà thành, đối với người ngoại cuộc tuy được coi như hai cánh tay cùng một thân thể thật, nhưng một kẻ trở nên giàu, một anh vẫn kiết xác, thì chỉ một lẽ xưa kia hai bên đã cùng nhau chia bùi sẻ ngọt, lăn lóc trong một nghề, chẳng đủ lấp nổi cái hố giữa hai bên.

    Chung qui, hai ngọn núi cao vẫn cách bức nhau bằng một vực thẳm.

    Con ơi, con cắt thêm cho đẻ mấy miếng cao.

    Lời bà cụ vừa truyền ra, anh Vũ cũng vừa xong câu chuyện. Anh đã thuật chuyện người khác, thế đối với tôi đã là đủ, anh chẳng cần nói thêm về chuyện anh.

    Hôm nay, tôi được biết ba người. Ba người có thể tiêu biểu cho cái tinh thần của làng bịp…

    Tôi rất vui lòng khi thấy anh Vũ cầm một đĩa cao đầy dâng mẹ, nhưng cũng không khỏi ngẫm nghĩ đến nỗi không có thuốc của người con giai lão thua bạc ở nhà bồi An. Muốn dò đến tận đáy lòng một người tri kỷ mai sau của tôi, tôi đánh bạo hỏi Vũ câu này:

    Anh có hối hận vì chúng mình đã cướp tiền thuốc của con giai người, đem về tiêu pha xa xỉ và săn sóc cho người nhà mình không?

    Thì ra anh Vũ đã hiểu được tôi rồi. Vì anh không tỏ ý giận chút nào, chỉ thản nhiên vặn lại tôi:

    Thế ngộ nhỡ chúng mình đã thua nó?…
     

  • CHƯƠNG III: ĐỐ ANH NÀO BỊT ĐƯỢC MẮT TÔI

    Trên tường bên kia, cái ban thờ thổ công có một chiếc cốc đã rạn thay làm bát nhang với hai cái đài mà nước sơn đã lở, làm bằng mảnh ván choèn choèn kê trên hai cái xích đông gỗ tạp. Dưới bàn thờ là một bức tranh về xứ Pháp phô hình một viên tướng cưỡi ngựa bạch trên một chỏm núi, cầm viễn kính chiếu xuống đồng bằng, một cánh đồng bằng có hàng bao nhiêu binh mã, như một đàn kiến lửa chen chúc nhau trong những lúc tranh nhau đi tha mồi. Bức tranh lồng trong một cái khung sơn kim nhũ trông đã hơi cổ và đã có chỗ bị sứt, để lộ cả thớ gỗ. Giáp ngay với bàn thờ, có một bó chừng sáu xóc tôm khô treo ngay bên cạnh một bộ quần áo bi da ma kiểu cuối cùng của hãng La fa ye te. Lại cách bức tranh và ban thờ, có thể lấy tay với ngay được, lù lù một tấm ghế nhựa mà dưới gầm có một đôi giày da láng mũi liền kiểu Rích en li ừn, rộng như hai chiếc thuyền thúng bỏ quẳng bên cạnh chiếc chổi xể cùn!

    Gian phòng tuy chật hẹp mà ních đầy những đồ với đạc, cái sang cái hèn lẫn lộn một cách chướng mắt vô cùng này là gian phòng của một người trong làng trếch.

    Xin mời ông xơi tạm chén nước.

    Vâng, xin phép ông.

    Người trân trọng lấy hai tay bưng chén nước mời tôi uống, bác bồi An, chủ nhân gian phòng có cách bài trí kì lạ kể trên, thân thể tuy trông đẫy đà nhưng không đến nỗi thô cho lắm vì được ẩn trong bộ quần áo là hẳn hoi. Đôi lông mày rất rậm nằm trên cặp mắt như hai chiếc đòn khiêng. Hai hàm răng trắng nõn như ngà. Bác đã cung kính trao cho tôi cái chén Nhật Bản to bằng cái bát ăn cơm đầy nước chè Tàu mà tôi chỉ cầm lên, đặt xuống. Cái chén ấy hầu như chưa được ông chủ tắm cho lần nào, dễ đến mấy tháng nay…

    Kìa, ông xơi nước đi kẻo nguội.

    Cái mời thứ hai này chẳng đủ để phá nổi cái im lặng rất khó chịu, vì ngoài sự chào hỏi ra, chúng tôi chẳng còn biết nói với nhau chuyện gì. Rõ ngộ!

    Tôi sở dĩ gặp cảnh này là vì đã nể lời ông Ấm B. khi ông nhờ tôi đi hộ vệ đòn Vân Nam cho đàn em của ông, tại phố Hàng Giò.

    Độc giả chắc còn nhớ đến người trẻ tuổi ăn mặc ra phái bồi bếp đến tòa nhà ở phố Hàng Cá, xin quân sư phái cho người cản, mới trưa hôm nay. Người ấy định bắt mòng trong một canh bằng lối đánh giác nhưng vì mòng của anh ta chưa đến nỗi quých lắm, đã biết cả lối giác mùi lẫn lối giác bóng nên anh ta mới phải cầu cứu đến cái đòn Vân Nam là kế cuối cùng.

    Dưới quyền ông Ấm B. không còn một tay sai nào nghỉ việc vào ngày 30 tháng ấy. Anh Ba Mỹ Ký đã được phái đi đánh ở phố Hàng Kèn, ông quân sư mới phải cho phép kẻ đàn em hãy còn non tay của ông giở đến ngón đòn hiểm độc hơn cả. Thiếu người ngồi cản nhưng may lại vớ được chúng tôi sẵn đấy, sau khi ông Cả Ủn đi rồi, ông Ấm bèn tiện việc, ngỏ ý tức khắc muốn nhờ một người, hoặc tôi hoặc anh Vân. Anh Vân vì có hẹn với mẻng của anh đúng sáu giờ chiều hôm ấy, đã từ chối, tôi mới phải nhận lời. Vì một sự tình cờ, bắt đầu từ hôm nay, tôi đã thành một tay thợ tập sự trong một xưởng máy của nền kỹ nghệ bạc bịp !

    Xin thuật lại những câu hỏi, đáp, dặn bảo nó đã ngẫu nhiên khiến ông Ấm B. vô tình giảng ngay cho tôi bài học thứ nhất, quên hẳn nền nếp của pho Bịp Kinh , chưa kịp: Dạy rằng con lạy mẹ đây mà đã vội Này con thuộc lấy làm lòng

    Thế có thật ông biết đánh xì không?

    Nếu không thì đời nào dám nhận lời giúp cụ?

    Thế thì may lắm, ông đi hộ vệ hắn giúp tôi là tôi được vững tâm rồi. Trông ông có vẻ thực thà và sang trọng thế này, không còn ai dám ngờ vực gì nữa. Ông sẽ đi với nhà cậu đến xin người cản lúc nãy, tên hắn là Vũ, để hắn đến đồn Vân Nam. Nguyên chả con mòng kia đã biết các lối giác mất rồi thì ta phải đánh đến cái miếng ngoại quốc cho nó mất đỡ… Đánh giác nghĩa là đánh bài có dấu. Còn đánh đòn Vân Nam là đánh tráo bài. Nói thế ông đừng tưởng là lại tráo một cỗ bài có dấu sẵn vào bàn đâu. Vũ hắn sẽ có một cỗ bài đã xếp sẵn cho thành nước để trong túi, không có một tí ti dấu vết gì cả. Ngồi vào cuộc, ông nên nghe hắn đưa mắt bảo nên ngồi đâu để cản trở cho dễ, cái đó còn tùy… Mới đầu thì hãy cứ đánh siệng, nghĩa là đánh thật thà đã. Ông rất nên để ý vào lúc hắn khịt mũi hoặc uống hụm nước xúc miệng lúc sắp đánh tráo bài. Hắn tuy vẫn ngồi xếp bằng tròn, nhưng bàn chân gấp vào dưới đầu gối vẫn có mấy ngón cặp lấy cỗ bài đã chuồn ở trong túi ra từ lúc nào không biết, phục sẵn… chờ khi khịt mũi xong, tay cầm cỗ bài ở đĩa nên trang đi chang lại thật kỹ rồi, hắn uốn mình chống hai tay có cỗ bài ra đằng sau đùi để khạc, nhổ một cái rồi quay lại để chia cho cả làng là ông phải tìm cách vơ ngay cỗ bài dưới đầu gối hắn cho nhanh để giấu vào địa phận của ông vì… hắn đã đánh tráo rồi đấy!… Nhưng khi hắn chưa kịp tráo nghĩa là giữa lúc hắn quay lại đằng sau định nhổ, khạc thì, muốn cho cả làng không ai để ý, không ai trông thấy ông phải bò nhoài ra trước mặt hắn để với lấy hoặc bao diêm hoặc cái điếu cày ở bên kia đĩa, phía trước mặt ông. Thế là hắn đã đánh xong cái đòn Vân Nam mà ông cũng trọn bổn phận của tên lính cản. Đây này, tôi ra hiệu cho ông thấy rõ… thế ông đã hiểu chưa?

    Vâng, tôi hiểu lắm rồi.

    Phải, có gì mà chả hiểu!… Đây, ông cầm lấy cái thiếc, ấy chết, khỉ quá!… tôi cứ nhầm ông là bịp lũa rồi.

    Thế thiếc là cái gì?

    Ông Ấm móc ví đưa ra cho tôi ba cái giấy bạc năm đồng, cười mà rằng:

    Thiếc là cái này!

    Sao lại gọi là thiếc?

    Vì nó là cái mô tách ních của làng b. Thế tôi thử hỏi ông: người thợ có sẵn lò, sẵn mỏ hàn, sẵn át xít đấy nhưng không có nổi mẩu thiếc thì còn hàn nổi đồ đạc gì cho ai?

     Thiếc , chữ ấy ngoài nghĩa đã có của nó, còn là tiền lưng vốn của bọn cờ bạc bịp, tôi xin các nhà học giả nước ta để ý đến chữ ấy để chua thêm nghĩa cho nó, trong bộ Việt Nam tự điển sẽ xuất bản đủ bộ sau này.

    Xin mời ngài xơi thuốc.

    Tôi đã ngồi cùng xe với bác ký Vũ hay là bác bồi Vũ đến tòa nhà Tây ở phố Hàng Giò, rón rén bước qua cái sân rộng rồi lẻn vào ngồi trong căn phòng của người bồi ông chủ tòa nhà ấy.

    Bác ký Vũ đã giới thiệu tôi là quan tham với bác bồi An, chủ cái phòng này, trước mặt ông đã đứng tuổi, nửa quê nửa tỉnh, chú họ bác bồi An, rồi lôi ngay con mòng ấy đi xe lên tận Hàng Ngang mua một cỗ mới.

    Lúc tôi để chân vào căn phòng này, cái đồng hồ trên bàn phô ra đôi kim kéo một vạch thẳng từ trên giời xuống đất. Đến lúc bác bồi An mời tôi xơi nước, trước sau đã được nửa giờ. Trong nửa giờ, ngoài sự mời nước, mời thuốc, chúng tôi chỉ mong vào tiếng tí tách của cái đồng hồ phá hộ cái không khí im lặng, khó chịu, nặng nề mà không thấy ăn thua.

    Vả lại, ích gì mà chuyện? Đã biết rõ nhau như chúng tôi rồi, tưởng chẳng cần nói gì là hơn. Tôi đến đây, ngoài việc đánh bạc còn có việc gì, bác bồi An đã thừa biết. Mà cái tình của bác đối với ông chú họ bác nó ra sao, nhờ ký Vũ, tôi cũng đã rõ cả rồi. Tri kỷ gặp nhau, không cần nói, cũng đủ hiểu nhau…

    Kim đồng hồ cứ việc chạy với thời gian.

    Sau cùng, đó là bác An phải tự phá cái vẻ ngượng kín đáo, im lặng giữa hai chúng tôi.

    Gớm! Từ đây lên phố Hàng Ngang mà các ông ấy đi lâu thế! Thưa ông, thế chốc nữa ngồi vào cuộc, hai ông sẽ làm ăn như thế nào?

    Thế ông Vũ chưa dặn ông ư?

    Mới dặn qua loa thôi! Dặn rằng tôi cứ việc ngồi đánh như thường, đừng có tò mò để ý đến bác ta quá mà ông cụ biết thì lộ. Với lại xem ý lúc nào bác Vũ khai chiến nặng dùi với ông cụ thì tôi nên bỏ dở, mặc để hai người họ tố với nhau.

    Thế là đủ rồi.

    Tôi không cần… thi thố gì nữa?

    Cái thi thố, ông cứ để mặc phần chúng tôi. Nhưng ông cụ ấy đã là tay thạo trong làng chơi chưa thì ông cho tôi biết rõ.

    Cái thạo thì chắc cũng có thạo vì ông cụ ấy đã… bán mất ngót chục mẫu ruộng vì đánh bạc rồi. Ông cụ ấy là một ông chú họ tôi, trước kia được nhờ vả thầy tôi nhiều lắm, từ khi khá giả lại vô ơn, đã không cưu mang lại còn rỉa cả đến cháu thì… ông ấy đã muốn chết thì cho ông ấy chết chứ… tôi cần gì?

    Thế ông cụ có sộp không?

    Trong lưng giắt đến ba, bốn chục bạc từ Phủ Lý ra đây định cân sâm cho con giai đang ốm thập tử nhất sinh đấy… Đi cân thuốc cho con mà thế đấy!… Nằm chờ ăn chực đã ba hôm nay để đợi đánh xì! Ông bảo thế mà không thịt thì có dại không? Mình không xơi thì cũng đến lượt chán vạn những thằng khác chúng nó xơi!

    Chỉ nghe cái giọng ấy, tôi đủ lượng nổi lòng bác An căm tức ông chú họ đến thế nào rồi.

    Nếu những lời bác An vừa nói mà đúng sự thực thì lòng căm hờn kia cũng chính đáng lắm. Chúng tôi gặp được bác An ở gian phòng này cũng như là những đạo binh của Nhật hoàng sang Mãn Châu mà gặp được phế đế Phổ Nghi. Có nội công, hẳn là chúng tôi dễ làm việc.

    Đây là cỗ bài mới do chúng tôi vừa mới đi mua ở phố Hàng Ngang về. Bài mới nguyên, các ngài không sợ dấu vết gì nữa!

    Người nói câu ấy không là con chim mồi Vũ, nhưng lại chính là con mòng, ông chú họ bác An.

    Ông ta nói xong bèn xén lần giấy bóng bọc cỗ bài, để cỗ bài vào đĩa. Ông cầm đĩa giơ vào giữa mặt mọi người phân bua một lần nữa, rồi chẳng nén nổi những sự thâu lượm được khi lăn lóc ở trường đổ bác, ông lại còn dạy chúng tôi, làm phúc cho chúng tôi được rõ những lối đánh gian lận giác bóng giác mùi!

    Đây này, các ông trông những đường hoa xanh thẫm in trên lưng quân bài màu xanh nhợt. Những tay cờ bạc bịp, muốn đánh dấu bài, họ sẽ dùng một chiếc bút chì xanh tô cho những đường hoa đậm nét thêm một ít, tùy theo những quân: tây, đầm, trếch hoặc sập, cẩu, bạt, thất, xì… Mỗi hàng có dấu vết riêng, hoặc vào góc bài, hoặc vào giữa, hoặc xê xế vào một bên, hoặc một vệt dài dọc, hoặc một vệt ngắn ngang, hoặc đám rêu vuông, hoặc đám rêu hình mặt giăng lưỡi liềm! Tô chì xong, họ lại lấy phấn trắng mà xoa lên trên quân bài cho dấu nhạt đi để khỏi có người nhận thấy. Họ làm như thế nghĩa là giác mùi. Còn lối giác bóng nữa, lối này mới thật nguy hiểm hơn. Đáng lẽ dùng bút chì, họ lại dùng lòng trắng trứng gà pha với phèn chua kia! Họ lấy bút ta mới, chấm vào thứ nước… hóa học ấy rồi tô vào lưng quân bài. Dưới ánh sáng đèn, lưng quân bài sẽ để ta hơi thấy những chấm sáng bóng. Ác nhất là khi tay bịp rút thì chỉ tay bịp mới thấy bóng, chứ xoay đĩa đi thì làng đố người nào nhận được ra. Muốn khám phá cho ra, phải để nghiêng quân bài, chứ để thẳng vào mắt mình thì vạn kiếp mình cũng không biết được. Nhưng đối với tôi… thì đừng ông nào giở ngón này nọ… tôi đã thạo quá đi mất rồi! Đố anh nào bịt mắt được tôi!

    Ông nửa quê nửa tỉnh ấy nói đến đây, vênh vênh cái mặt ra vẻ khinh đời. Ký Vũ, bồi An với tôi, cả ba đã phải đóng những vai kịch dớ dẩn.

    Rồi chúng tôi ngồi vào cuộc, nào láng, nào tố, nào cắn tố, đánh với cái vẻ ngậm miệng ăn tiền của bồi An, đánh với cái vẻ thực thà ngạt mũi của ký Vũ, đánh với cái thực thà sang trọng của tôi, đánh với cái thạo ra phết của con mòng. Trong một giờ đồng hồ thua, thua, được, được, bất phân thắng bại, tôi mong mãi đến lúc ký Vũ uống nước, chống tay quay ra sau lưng xúc miệng, nhổ xuống thềm. Tôi thong thả nhoài ra:

    Bác An, đưa giùm tôi cái… điếu.

    Rồi tôi vơ lấy cỗ bài đã thấy ở sau đùi ký Vũ, tay cầm sẵn gói thuốc, làm như bỏ nó vào túi, khoan thai quệt diêm kéo điếu thuốc lào. Cỗ bài đã trang thật kỹ trước khi mình nhổ nước rồi, quay lại, ký Vũ chỉ việc chia tự nhiên. Lớp đầu, tôi được quân trếch, bồi An quân dằm, ký Vũ quân lây, với ông thạo quân xì! Đến quân sau lớp tẩy, tôi với bác An bỏ dở, mặc cho hai bên cắn tố với nhau.

    Trống ngực tôi thấy rung lên thình thình.

    Mòng có bao nhiêu tiền đã quăng ra tố hết! Lật đến quân tẩy, ông kia được ba , nhưng ký Vũ được những bốn tẩy! Ký Vũ ung dung vơ đống giấy bạc tới ngót bốn mươi đồng.

    Lần này thì đến lượt bác bồi An ngẫu nhiên bò nhoài người ra:

    Ông tham, ném giùm tôi cái điếu.

    Buổi sáng hôm sau, qua phố Hàng Lọng, tôi gặp bác An tiễn chân ông chú của bác… ra tàu. Ông chú bác An rũ người ra như con chim bị đạn.

    Tôi đi bên này đường nên không ai trông thấy chờ đến khi bác ta đã từ ga trở xuống, tôi mới lại gần…

    Kìa, ông Tham!

    Vâng, tôi đang tìm ông đưa ông chỗ này cho phải đạo.

    Tôi đưa ra chục bạc. Bác An mừng cuống lên, vồ lấy tập giấy bạc mà rằng:

    Rõ khổ! Sáng hôm nay tôi chạy long cả tóc gáy mới vay nổi đồng bạc cho ông lão về tàu. Xin cảm ơn ông.

    Ông lão sau có nói gì không?

    Chả nói gì cả. Ông ấy gặp những canh cay như thế là sự rất thường!

    Thế còn con giai ông ta?

    Ốm no thì bò dậy vậy… Thôi, chẳng qua là số nó chết, nó có vô phúc thì mới sinh vào làm con lão ta!…

    Một hồi còi rúc lên vang giời, xen lẫn với tiếng bánh xe nghiến trên đường sắt tưởng như lay chuyển cả phố Hàng Cỏ.

    Tôi bắt tay bác An rồi gọi xe quay đi.

    Nhân dịp này, tôi tình cờ được chục bạc bổng.

    Nhưng khi nghĩ đến người con giai ốm kia phải có con sâm mới mong qua khỏi, khi nghĩ đến ông bố vô lương tâm đang ngồi ở một toa trong chuyến tàu vừa mở máy ấy, tôi không khỏi thấy trong mình khó chịu, hình như cũng bốc hỏa lên vậy, dù chẳng giống với toa xe phun khói lúc rời sân ga…
     

  • CHƯƠNG II: ÔNG QUÂN SƯ CỦA BẠC BỊP

    ông nên nhớ rằng: quá nửa đời người, tôi đã sống bằng nghề cờ bạc. Muốn sống về nghề cờ bạc, phải có cách trừ khử những cái đáng nơm nớp lo ngại là cái đỏ và cái đen. Hiện nay anh em tôn tôi là… trùm đảng bạc bịp. Trước khi lên được địa vị này, tôi cũng lắm phen phải đóng những vai trò mòng với quých cho một lũ bạc bịp tiền bối họ móc xé ruột gan đấy, ông ạ. Những lúc thất cơ lỡ vận trước là vốn buôn cho tôi được hưởng cái lãi là cái địa vị… bây giờ.

    Người đang kể tiểu sử của mình ra cho tôi và anh Vân nghe chính là ông Ấm B. ở ngõ Hàng Cá. Trong gian nhà gác mà cách bày biện đủ tỏ rõ rằng chủ nhân cũng là hạng người thiệp đời, lịch sự, chúng tôi đã được ông trùm tiếp một cách nhã nhặn mà lại cả bịp góp nhặt tài liệu cho cuộc phỏng vấn ngẫu nhiên sau đây.

    Những người chỉ nghe danh mà không biết mặt ắt phải tưởng tượng rằng đến hạng người đáo để này thì từ nét mặt, giọng nói dáng đi cho đến tà áo, gấu quần, tất nhiên cái gì cũng phải có vẻ bịp cả! Trái lại, ông ta người trông đẫy đà, bệ vệ như một ông hậu hoặc một viên tri châu nào. Hai con mắt rất sắc sảo, có đủ vẻ đối địch với đời, tiểu nhân cũng được mà quân tử cũng được. Miệng nói có duyên một cách lạ, thường hay mỉm cười để “giá trị” cho câu chuyện: nhất là những lúc gọi đến thằng nhỏ thì tiếng đồng sang sảng, thật là giọng quan! Chúng tôi họp nhau mới độ một giờ mà trong câu chuyện đã thấy ngay cái không khí nồng nàn, tri kỷ. Được dễ thân như thế là vì có ông anh Vân, người cùng đi với tôi tới thăm ông Ấm, trước nay đã là “chim mồi” cho ông để săn các bạn già cụ Phán bên tỉnh Bắc cùng các tín đồ của “đổ bác giáo” bao nhiêu lần rồi.

    Vì vậy, ông Ấm mới chẳng ngại kể lể tâm sự và nói rõ cả những điều bí mật nhà nghề đáng giấu kín cho chúng tôi nghe. Nhưng trước khi cho biết những cái “vành ngoài vành trong“, ông hãy làm trạng sư cho ông, cho địa vị xã hội của ông, và cho cái nghề không có môn bài của ông đã.

    Tại sao tôi, dòng dõi gia thế, lại làm đến cái nghề… bất nhã này? Thưa ông, nếu tôi có thật không ra gì thì cái đó cũng chẳng phải lỗi tự tôi, tôi đã bị hại về hoàn cảnh xấu của xã hội. Nhưng tôi chỉ phải tự trách mình và vẫn nén sự trách xã hội. Sống trong cái xã hội cờ bạc, tôi chỉ biết rằng tôi đã rong chơi bài bạc tự lúc thiếu thời. Tôi đã thua vì đỏ đen, tôi lại còn thua vì bị bịp nữa! Tôi đã phải xa gia đình vì đã phá tan cơ nghiệp, tôi đã khốn khổ, ê trệ ê trệ nhiều phen lắm, hai ông ạ cho nên chính ngày nay là ngày tôi đang trả thù cái bọn đã làm tôi hư hỏng, đã ngăn rào mọi đường công danh tiến thủ của tôi. Đó có là công lý không? Tôi tưởng: làm việc thiện để đền ơn các việc thiện, lấy việc ác để trả nghĩa việc ác, thế mới là biết sống ở đời… Nói cho cùng, tôi cũng vui vì đã làm, đang làm, và sau này nữa cũng vẫn cứ làm cái nghề bất lương này, cái nghề tôi cho là phải. Tôi chỉ buồn có một nỗi: không theo đuổi sự nghiệp của ông cụ nhà tôi…

    Đến đây, ông Ấm ngừng lại, có vẻ buồn rầu. Ông có ý chờ một câu phê phán. Tôi vội phải lộ sự tôi hiểu một cách kín đáo là đưa mắt lên nhìn cái ảnh lớn trong một cái khung vàng chói lọi có một ông cụ đi hia, mặc áo rồng, đội mũ cánh chuồn từ một chỗ trịnh trọng giữa bàn thờ nhìn một cách nghiêm khắc xuống lũ chúng tôi. Cử chỉ ấy có lẽ khiến ông Ấm được vài phút tự kiêu, nên lại vui lòng:

    Vậy các ông coi cờ bạc là hạng thế nào? Tâm lý họ ra sao? Họ khôn hay họ dại đấy?… Hai chữ khôn với dại trong sự bài bạc không có nghĩa nhất định. Nếu ông thua để vợ con ông phải nheo nhóc, thiên hạ sẽ đua nhau chê ông là dại thật đấy, nhưng nếu ông được tiền nghìn bạc vạn để tậu nhà tậu ruộng, thiên hạ lại xô nhau lại vỗ tay, ca tụng ông là khôn! Những anh cờ bạc toàn là những anh xin lỗi các anh… Những anh “khôn sặc máu mồm” ra cả đấy, chứ các ông bảo họ dại cái nỗi gì? Tôi đây, tôi đã là một thằng dại mãi rồi mà tôi lại cứ muốn cầu cái khôn trong cái dại, nên mới phải tìm một cách “bảo hiểm” cho sự khôn!

    Ông Ấm cả cười. Chúng tôi cũng cười. Sau ông tiếp nối từ đây trở đi, tài hùng biện của ông mỗi lúc một tăng:

    Thế các ông coi cái nghề của tôi bằng con mắt thản nhiên hay con mắt khinh bỉ? Các ông nên biết: tuy là bịp, tôi vẫn không làm một việc nhỏ mọn gì là bất nghĩa cả. Trong đám bạc, người đời đã chỉ những muốn ăn thịt lẫn nhau cả, thì dù có bất nghĩa, tôi cũng chỉ bất nghĩa với một bọn bất nghĩa chứ những người hiền lành không tham lam, không muốn ăn thịt ai cả, có khi nào đến nỗi bị chúng tôi hại đâu?

    Xem ý anh Vân lại được hài lòng, vui sướng hơn cả ông Ấm B. vì “bài cãi” ấy. Rồi anh nói lời thuyết mãi, thuyết mãi… về cái nghĩa chính danh của sự bất nghĩa ở thời buổi chật vật, kim tiền này.

    Buổi chuyện kéo đến lượt họ đun nước thứ ba. Chúng tôi phải đứng lên, xin cáo từ. Lời nói cuối cùng của ông Ấm B. là một câu phàn nàn về nạn kinh tế, về nỗi mòng, két ngày một hiếm, không được mùa săn. Ông ta dặn chúng tôi nên rất để ý vào sự tìm đất để làm tiền. Lời dặn ấy làm cho tôi phải nghĩ ngợi mãi.

    Vì sao? Vì nếu đối với ông ta, tôi không có mòng, sẽ bị coi là đồ vô tích sự, và sẽ mất dịp đi lại với ông về sau. Thành thử ở vào trường hợp ấy, tôi rất ham muốn thèm thuồng địa vị anh Vân. Anh Vân tuy chưa có gan dắt bịp đến bắt các anh em bạn thân, song anh ta cũng còn may vì có được một ông thân sinh ham mê cờ bạc. Và mấy ông tóc bạc, bạn của ông cụ nữa. Chỗ để đào tiền đã sẵn, anh ta lại sẵn cả chỗ để ném tiền đi: những mẻng! Còn tôi, tuy có nhiều bạn thân ham mê cờ bạc thật, nhưng không nỡ dắt bịp đến bắt, lại không có nổi lấy ông bố có máu me ấy nên không biết liệu phải đối phó với ông Ấm B. bằng cách nào…

    Tưởng chỉ còn cái kể cuối cùng là sự hẹn lần sau vậy. Có khi mình hẹn lần vì bất đắc dĩ mà người ta lại nhầm mình là hạng người cẩn thận, kín đáo, chắc chắn không biết chừng. Vả lại, trước khi dúng tay vào một việc có thể phạm tới danh dự của mình chút ít, dễ thường cứ bắt người ta nhắm mắt mà làm liều, không cho có ngày được rõ diện mạo, tính tình nhân cách và mọi cử chỉ của từng viên chức một trong “bộ tổng tham mưu” ư?

    Cái ngày mà tôi được rõ mọi việc cũng không xa. May quá, nó đến trước khi tôi phải hẹn lần.

    Cái lịch trên tường phô ra hai con số: 30. Gian phòng gác ở phố Hàng Cá, vào những ngày cuối tháng như ngày này, có cái vẻ nhộn nhịp của một tham mưu giữa lúc hai bên quân đương giao chiến với nhau thật kịch liệt.

    Vừa phần vì lẽ “năng tới coi thường”, vừa phần hai bên đã coi nhau là thân mật, ông Ấm để mặc chúng tôi mỗi anh ngồi chầu một chén nước nóng còn mình thì, một tay đỡ lấy trán, tay kia bấm đốt, tính lẩm bẩm như một thầy bói lấy số tử vi:… Hai đám xì, một đám bất, một đám xóc đĩa và một đám tổ tôm. Đám xì ở Hàng Kèn đã có Ba Mỹ Ký với Bập đánh giác… đám xì đường Cột Cờ đã có tay Bỉnh, tay Sính đánh đòn Vân Nam… còn đám bất phố Hàng Bông đã có lão Cường hoặc đánh lớp, hoặc đánh mẫu tử. Xong đứt ba đám… Còn các đám tổ tôm không biết nên tính thế nào! Chỗ chơi là chỗ đài các phong lưu mà phái Cửu Sần đi thì sợ lộ!… Ác quá, có cụ Ngọc là người trông có mẽ một chút thì lại mắc xuống Nam. Cẩu thật!… Còn mấy anh lái nâu động mả, giữa lúc giời đầy này cũng về khuya xóc đĩa nữa, đã nằm chờ sẵn như lợn cả kia thì biết cắt ai đi chọc tiết bây giờ?… Chỉ mình mình là tay khả dĩ đối thủ được với chúng thôi, thì mình lại phải cái tội lõa lồ quá.

    Mấy tiếng gót giày khẽ nện vào bậc thang gác báo trước có một người còn trẻ tuổi, ăn mặc ra một tay trong phái bồi bếp, rón rén bước lên. Thấy chúng tôi lạ mặt, người ấy có vẻ ngần ngại, chỉ đưa mắt hỏi ông Ấm chứ không nói gì. Ông này làm ngay một câu:

    Thế nào?… Được, cứ tự nhiên, chỗ anh em cả…

    Người trẻ tuổi kia lộ ngay cái vẻ sung sướng ra như đang có một gánh nặng trên vai mà đến lúc vừa hạ nó xuống đất. Nhưng đôi mày vẫn cau:

    Hỏng mất cụ ạ.

    Thế nào mà đến nỗi hỏng? Thu xếp thế mà lại hỏng thì hỏng thế nào?

    Tôi đã dò lão ta rất kỹ lưỡng. Thằng cha ấy nó biết rõ lối đánh giác từ bao giờ ấy mất rồi. Tôi gợi chuyện thì nó đã nói toạc móng heo ra cả những là nó biết hết tất cả các lối giác mùi hay giác bóng cũng vậy, và chỉ có những đồ mù mới không biết cách khám thấy dấu chứ cứ để nghiêng quân bài dưới ánh sáng đèn một tí thì anh nào đến thong manh dở cũng phải biết ngay! Lại còn nỗi khó khăn này: muốn bắt lão ta, phải đến tận nhà thằng cháu lão ta, chứ nhất định lão không đi chơi chỗ nào lạ. Tôi phải tìm cách “bỏ nhỏ” với thằng cháu lão và việc ấy cũng ổn rồi. Vậy thì cụ xếp cho một người cản nữa để tôi đánh Vân Nam vậy.

    Ông Ấm ngần ngại:

      Khốn nỗi anh đánh đòn Vân Nam thì tôi không lấy gì làm chắc lắm. Có được anh Ba Mỹ Ký thì lại trót hẹn mất ở đám Hàng Kèn rồi. Hay là tối hôm nay, ta hãy đánh siệng, láng xoàng độ năm hào một cho qua buổi để mơn lão ấy đến trưa mai hoặc tối mai, ta cho gọi Ba Mỹ Ký đi với anh đến thì thật là “cứ nhét đất thó vào lỗ mũi nó mà lấy tiền!”…

    Không được! Lão ấy nó đang cao hứng, nếu để đến tận trưa mai hoặc tối mai thì từ buổi sáng sớm nó đã có thể dậy đi để cân sâm cho con nó rồi, mình còn hòng bắt nó lấy cái gì nữa?

    Thế đích xác là nó có được bao nhiêu?

    Độ chừng sáu công tất cả. Cụ phải tính ngay cho chứ mà…

    Thôi được, cứ về đi rồi độ sáu giờ chiều lại đây lấy nốt người cản. Để tôi có thời giờ nghĩ thật kỹ xem sao.

    Người trẻ tuổi ấy trước khi quay gót bước xuống thang còn liếc mắt nhìn trộm chúng tôi lần cuối cùng, dáng dấp vẫn lộ vẻ ngượng. Đến bây giờ, ông Ấm mới giới thiệu:

    Đấy, một đàn em của tôi đấy. Trước làm thầy ký cho hiệu buôn lớn, chữ nghĩa kể cũng khá, sau vì kinh tế nên bị loại, nay phải tạm sinh nhai bằng nghề này. Vì phải giao thiệp với hạng trếch để săn mòng, két trong đám bồi, bếp nên tôi bắt anh ta ăn mặc đúng lối trếch. Nếu hắn diện Âu phục vào thì các ông phải biết!… Nói tiếng Tây nhanh làu làu. Chỉ trông mặt mà bắt hình dong thì nhầm to.

    Anh Vân khen:

    Phải… Gớm mưu trí của ngài kể cũng đáng sợ thật. Mà thế ra đàn em của ông toàn là những tay đáo để, ra phết cả, “chơi được” cả…

    Thì đã hẳn!… Vào nghề này mà hiền lành thì làm ăn ra sao? Hai ông nên biết rằng không kể một số khá đông người nửa là đồng nghiệp, nửa là đàn em của tôi, tôi còn dưới quyền sai phái độ mươi tay nữa, vào hạng nào cũng có, mỗi người ít ra cũng sở trường về một vài ngón bịp và anh nào cũng có đặc điểm riêng. Nhất là về những cách thay đổi hình dạng của chúng tôi… tôi cam đoan rằng chúng tôi không thua những nhân viên của sở Liêm phóng. Thí dụ: Ông là quých chẳng hạn. Ông là một nhà buôn, ông sẽ gặp một người trông thật là chủ hiệu ngồi hầu bài. Ông là một công tử nhà giàu, tôi sẽ để ông ngồi với một chàng trai trông thật ra lối con nhà phá của… và chưa chắc đã không có một vài cô gái mới ngồi cản đâu! Còn nếu ông là một viên Chánh tổng, Lý trưởng nào tôi sẽ dắt một thày ngăm ngăm da trâu, trông rõ “Đình Dù đặc”. Hoặc nếu ông là một chú trếch sộp, tất nhiên phải có một bác tài răng vàng, đội cái cát két hay một ông còn nguyên búi tóc hoặc mặc áo cánh cổ là cứng ngồi huề ông chứ… biết làm thế nào?

    Ba chúng tôi bỗng bật cười ầm lên bỗng phải hãm ngay cái luồng điện khoái lạc ấy lập tức. Lại một hồi gót giày nện rõ mạnh vào thang. Chỉ nghe tiếng động mạnh gớm mạnh ghê như thế, ai cũng phải đoán: người sắp lên ấy sẽ là một người Pháp. Nhưng không phải, chỉ là một người Nhật, vì người đang tiến đến chúng tôi để giơ hai tay ra bắt rất ân cần ấy đã có cái thân thể một ông khổng lồ lẫn bộ quần áo Tây phương lại đèo thêm bộ mặt một dân Nhật Bản! Giá ông ta thay cái mũ cát két da hổ ấy đi để chụp vào đầu một cái mũ lưỡi trai có vài vòng lon kim tuyến chẳng hạn thì, sẵn cái áo tơi bằng da màu cánh gián đã ngắn cộc lại thêm đai nịt rõ chặt chẽ ấy, đi nghênh ngang ngoài đường, ông ta có thể bắt nhầm mình là một phi hành gia. Nước da còn hồng hào với một ít râu để lối Hoa Kỳ của ông tỏ ra rằng ông chưa quá bốn mươi tuổi.

    Sau khi chủ, khách đã phân vị đâu đấy cả, ông Ấm B. quay lại nói ngay:

    Xin giới thiệu để hai ông biết: ông này quý danh là ông Cả Ủn, người giữ cái két lớn nhất cho làng b. chúng ta.

    Ông Ủn cả cười và nói thêm:

    Nhưng phải cái két thủng đáy, hai ông ạ.

    Lời giới thiệu sỗ sàng của ông Ấm B. đã đánh tan mọi sự giữ gìn của những người mới gặp nhau lần thứ nhất. Cho nên mới có những câu hỏi, đáp tự do dưới đây:

    Ngọc đi bao giờ mới về?

    Chưa biết chính xác được.

    Có phải chính bác sai hắn đến lấy thiếc đằng tôi không?

    Phải… Nhưng tôi chỉ mới bảo hắn đến lần này là lần đầu.

    Thế mà hắn đến lần này là lần thứ hai!

    Lần thứ hai

    Phải!… Hay lần trước là hắn bịa chuyện ra chứ không do bác bảo?

    Thế lấy bao nhiêu?

    Bốn chục.

    Trả chưa?

    Rồi.

    Thế là hắn lấy đi để “ăn mảnh” đấy chứ không phải do tôi bảo đâu. Thế hôm vừa rồi đưa hắn bao nhiêu bác thử nói xem có đúng số tiền mà tôi bảo hắn đến chạy đằng bác không nào…

    Hình như nhà tôi đưa hắn năm mươi của thì phải. Lần sau trở đi, chính bác nên thân hành mà lại lấy hoặc không tiện đến, bác cho mấy chữ lại vậy… chứ tôi không tin các “ông tướng” ấy đâu. Thế có phải bác bảo hắn lấy năm mươi của để đi Nam không?

    Phải rồi… Được lần sau có chữ tôi gửi lại bác hãy đưa tiền. Và dặn cả bác gái như thế hộ tôi một thể.
     

  • CHƯƠNG I: ÔNG THÂN TÔI LÀ “MÒNG”

    Nụ cười vẫn thường lộ trên cặp môi đỏ tựa thoa son của anh Vân bỗng ủ dột, muốn như có vẻ chán đời.

    Do lẽ gì, cái thái độ trái ngược như vậy? Vì ông thân anh, một cụ Phán thượng hạng đã về hưu, hưu bổng hàng tháng rất to, và bà mẫu anh, một người mẹ đảm, đã một tay tậu nổi mấy tòa nhà lộng lẫy, mà không để cho anh tự do tiêu, phá chăng? Vì ý trung nhân của anh, một cô gái tân tiến óc chứa đầy những tình cảm, đã phụ anh chăng? Hay vì mảnh bằng tốt nghiệp của trường cao đẳng thương mại chưa cho phép anh tìm được một ghế ngồi trong công sở? Lạ! Con trai một nhà giàu, lại sẽ là chồng một mỹ nhân, địa vị như thế, tại sao anh Vân chán đời? Cái buồn của anh chàng này chắc có chứa sự bí mật gì đây…

    Chiều hôm ấy, anh Vân ghé vào tai tôi:

    “Tôi đã đỡ được nỗi chán đời vì đã tìm ra được cách mở két của ông cụ. Tôi mới có được một mẻng rất đáng yêu cả về tinh thần lẫn thể chất nhưng phải cái hơi đáng giận là có cái đức trọng sự tiêu tiền.

    Tôi rất lấy làm phàn nàn về điều đó nhưng mà biết làm thế nào? Phụ nữ bây giờ hầu hết thế. Tình thế này ép tôi phải tính… Đáng lẽ tôi không dùng đến kế này, vì nó bất… lịch sự nhưng anh tính: ông cụ đưa tiền cho mình thì tỏ ý xót xa mà đến khi ngồi vào đám bạc trăm này đến chục khác chẳng lấy làm tiếc, anh bảo thế thì còn gì ức cho mình hơn?

    Nói tới đó, anh ngắt câu chuyện, đưa ra cho tôi một lá thư ngỏ. Ngoài bì đề:

    Mon si ơ Ấm B.

    N… ru en đe pôi sừn, Ha noi

    Còn trong thư

    Bắc Ninh, lơ phê vri ê 1934

    Thưa ngài,

    Cùng nhau gắn bó đã bao nhiêu lần, tôi vẫn để ý mãi, nay thật đến lúc phải phiền ngài rồi. Mong ngài xếp cho một người có vẻ ông thanh phán, đúng chiều thứ bảy sang bên tôi chơi. Chính ông thân tôi là mòng, chắc chắn lắm, còn nhiều két khác nữa, nhưng tôi chưa dám cam đoan vội, vì chưa xếp xong. Chỉ cần người chơi tổ tôm, tài bàn giỏi thôi, không dùng đến bút, gì cả. Đáng lẽ tôi phải thân hành sang cầu cứu, song bận thu xếp, phải dùng chữ thay người, có điều đường đột, ngài cũng xá đi cho. Và báo trước bằng thơ, nói rõ hình dạng người mà ngài phái sang, để chúng tôi ra ga đón cho tiện. Xin nhớ: chúng tôi ở phố Tiền An, số nhà

     Kính thư

     VÂN

    Xem xong, bốn mắt gặp nhau, tôi cố nhịn cười:

    Anh gọi bịp về bắt ông cụ đấy à? Gớm, có hiếu nhỉ?

    Anh Vân chỉ mỉm cười một cách khoái chí rồi lấy hồ dán kín phong thư.

    Hai hôm sau. Trên con đường chạy ra ga Bắc Ninh với hai dãy cây um tùm đứng dàn hai bên, một chiếc ô tô hàng đứng chờ… mấy chiếc xe cao su lượn nghênh ngang, lùng khách. Anh Vân rảo bước đi bên tôi, cầm một lá thư lẩm nhẩm: “Đúng 6 giờ chiều, ở ga xuống, người nào mặc ta, cầm máy ảnh, mặc cả xe đến phố Tiền An là đích đấy…”.

    Đúng 6 giờ. Một hồi còi… Mười toa tàu lù lù tiến đến sân ga; nhả ra độ mười khách hàng. Có người gọi vợ, gọi con, mặc cả xe om sòm, có người bị phu xe túm bâu lấy mà chỉ biết kêu rối rít: “Không, không!…”. Bỗng có một giọng dõng dạc, to hơn hết, nổi lên trong đám khách ồn ào:

    Chúng mày, thằng nào biết, mau kéo tao đến phố Tiền An, nhà cụ…

    Đây rồi!…

    Phải, đích người này rồi. Áo gấm trong, áo sa tanh ngoài, giày ban, tay có cầm máy ảnh. Răng vàng hé lộ mỗi khi cười lệch miệng, kính đồi mồi nằm trên sống mũi dọc dừa nghiêm trang. Mặt láu lỉnh, ra phết, ăn người.

    Ba chúng tôi bắt tay nhau. Anh Vân pha trò mà giới thiệu:

    Đây là chú nó… còn ngài đây… “ân nhân” của tôi!

    Ông ân nhân của tôi ấy là ông đến giết bố để cứu con, mấy phút sau, anh Vân rước về nhà kêu rầm lên: “Thưa thầy, thưa đẻ, có bác tham Ngọc vốn là bạn cũ sang chơi với con” thì được cả nhà đón chào mừng rỡ. Nhất là lại được ông cụ già đạo mạo tiếp đãi ân cần, tự đem thân ra đóng cái vai con chim mòng đậu vào đúng tầm súng cho kẻ đi săn. Cuộc gặp gỡ của chủ với khách bắt đầu gắn bó bằng một bữa cơm bề bộn nhưng thịnh soạn.

    Trong bữa tiệc kéo luôn hai tiếng đồng hồ, người ta nói đến những chuyện giời nắng, giời mưa, nạn khủng hoảng, cuộc chiến tranh Trung Nhật, việc nhà nước thi hành chính sách tiết kiệm: rút lương thải bớt người làm. Ông “Tham Ngọc” của anh Vân ăn nói ôn tồn, đóng vai kịch của mình một cách thạo lắm. Ông hết bàn luận về đạo nghị định ngày 6 óc tâu bờ 1931, lại làm ra mặt học rộng, đả động cả đến bộ mặt trái của hội Quốc Liên. Có khi ông tự giới thiệu: chỉ ham đọc sách và gặp dịp nhàn thì chỉ du ngoạn những phong cảnh đẹp chớ ít khi để ý đến sự chơi bời.

    Thấy con người giỏi mà nết na như vậy, cụ Phán khâm phục ông ra mặt, ngợi khen mãi ông là người hữu ích, chẳng lêu lổng như em Vân. Rồi cụ cười khà khà:

    Dù bác không chơi bời thì tổ tôm, tài bàn cũng phải biết chứ?

    Nụ cười vẫn giữ trên môi, ông “Tham Ngọc” thong thả đáp lại:

    Bẩm vâng! Ngoài sự đọc sách với chơi ảnh ra, con cũng chẳng còn cách gì giải trí nữa. Đi hát ả đào hay rượu chè, hút sách thì tai họa, mà giai gái thì bẩm… chúng con đã quá tuổi rồi! Và lại tổ tôm, tài bàn là cái chơi thanh nhã, khác nào như cuộc đấu trí. Con cho đó là một cách giải trí lịch sự mà người thượng lưu cần biết.

    Thiết tưởng một phạm nhân can tội giết người mà được trạng sư cãi cho trắng án cũng vị tất đã có lòng kính phục, ngưỡng mộ, nhớ ơn ông thày cãi cho mình như cụ Phán của tôi kính phục, ngưỡng mộ, nhớ ơn ông “trạng sư của tài bàn, tổ tôm” lúc ấy. Đánh trúng vào chỗ yếu của ông cụ rồi, tay bịp già đã thèm nhận những lời ân cần mời mọc vào cuộc tài bàn ngay cho đâu!

    Bẩm con định sang hầu cụ với sang thăm anh Vân con, rồi nhân tiện chụp ít ảnh vì những đồi Lim đẹp đã có tiếng… chứ không nghĩ đến sự sang đây lại được cụ ép đánh tài bàn!

    Cụ Phán cố phân trần cho ra lẽ:

    Nhưng còn cả ngày mai thì bác ngại gì? Tôi chỉ sợ bác chả đem nổi vài vạn tấm kính sang mà chụp cho xuể thôi.

    Thế là thành cuộc. Bốn vai trò: Ông Tham Ngọc người đi săn, anh Vân người hướng đạo, ông thân sinh ra anh chim mòng với tôi, một người tò mò, đi xem. Tôi rất lấy làm lạ vì cứ thấy hai cha con chim mòng thắng trận, ù tràn đi mà nhà đi săn kia đã phí gần hai mươi viên đạn. Chính anh Vân cũng hơi tái mặt, chỉ sợ người mình lôi về chưa hẳn là thiện xạ, có bao nhiêu lại đến chui hết vào cả két ông cụ thì…

    Làm ra bộ thua cay, nóng tiết, đang đánh một, hai, ba đồng, ông Tham Ngọc rủ đánh gấp đôi.

    Thưa cụ, đánh nhỏ con lại hay thua, có đánh to mới cao được.

    Gặp hồi đỏ, ông cụ hăng hái như đang say rượu nhận lời liền! Thế là từ lúc đánh hai, bốn, sáu đồng, ông cụ năm thì mười họa mới được một ván ù suông. Ù tài bàn, sửu bàn, chỉ riêng về ông Tham Ngọc.

    Thấy số giấy bạc trước mặt, trong túi mình cứ lần lượt chui ra rồi bay đi với gió, moi ví mãi nóng tiết, ông già thỉnh thoảng lại làm ván ké một rồng xanh. Nhưng bao nhiêu cũng đều giá vũ đằng vân đi đâu mất cả!

    Cái ví lép kẹp của ông già giục cả làng tan hầu đứng lên.

    Thôi, mời bác lên gác đi nghỉ với em. Bác đỏ, và đánh cao quá, thật số bác hôm nay phát tài. Tôi thua dễ đến hơn sáu chục!…

    Ông cụ “tuy không ăn ớt mà cay” nhưng vẫn vui vẻ như thường, vẫn thản nhiên lộ cái vẻ yêu con người đã lịch thiệp lại có biệt tài, đánh tài bàn cao.

    Còn tôi, tuy tò mò ngồi để ý mất cả buổi tối, cũng không sao khám phá nổi những ngón bịp. Vậy “mặt mũi” những ngón bịp như thế nào?

    Trên gác riêng của anh Vân, giữa lúc chia tiền.

    Vốn tôi đem sang: mười lăm đồng, vốn bác: năm đồng, mà đây tám mươi ba tất cả, thế là cụ bị đứt 63 đồng. Đáng lẽ ta chia ba, ông Ấm B. ở Hà Nội với tôi hai, còn bác một. Nghĩa là cả ba đạo binh cùng hưởng: đoàn hướng đạo, đoàn quân thắng trận với bộ tham mưu. Nhưng mòng là cụ nhà thì bác cứ cầm bốn mươi của. Anh em chúng tôi chỉ dùng 23 hòn đạn là đủ rồi.

    Trước thái độ nhã nhặn và biết điều này, anh Vân đáp bằng cái gật đầu, chìa tay ra nhận tiền và nói:

    Để lần sau bác sang, tôi gọi cho bác mấy vía nữa đến, rồi ta lại sẽ có dịp chia hương hỏa với nhau. Nhưng tôi muốn bác cho xem qua các ngón để sau này mà tránh…

    Nhà đi săn kia cười. Một cuộc phấn đấu chốc lát trong óc chàng: bí mật nhà nghề, có nên? hay không?

    Sau một lúc lưỡng lự, “ông Tham” có ý lấy chúng tôi làm chỗ đồng chí, cũng chẳng phải ngại gì. Chúng tôi ngồi nghe như hai cậu học trò trước một vị giáo sư dạy khoa quỉ thuật.

    Có ba lối bịp tài bàn. Thứ nhất: lối đánh kiệu hay là nhị cập nhất, hai người thông lưng hại một người bằng những luật nhất định như để tay vào đùi, đầu gối, ống chân, bàn chân tùy theo quân chờ về hàng văn, hàng sách, hàng vạn v.v… Muốn ăn quân gì hoặc chờ quân gì cứ việc ra hiệu để bên kia để ý đánh cho mà ăn hoặc hạ ù. Nhưng đó chỉ là phương pháp của các bịp non, dễ lộ tẩy, nếu người ta nghi hoặc, khám bài thấy rõ sự đánh tầm bậy, gian lận thì nguy. Lối ấy không xứng đáng, tôi không thèm dùng.

    Thứ nhì: hụt nọc. Lối chơi này cần mỹ thuật lắm, người đánh phải có cả tài lẫn gan. Bắt cái xong, mình phải cầm lấy cái phần bài nọc vờ trang đi mấy lớp. Thế là vài ba quân đã theo các trang chui lọt, nằm gọn trong tay áo mình rồi. Đến lúc lên bài, phải xoay đi cho phu nào phu ấy, lưng nào lưng ấy. Thừa quân thì dễ ù lắm. Nếu ù… hạ bài xong, cứ để mặc làng khám cho kỹ. Xong đâu đấy gạt cả ra một góc chiếu cho người chia bài… là mấy quân bài “chốn thẻ” trong tay áo đã thừa cơ chui tọt ra, theo cái lúc “hỗn quan hỗn quân”, hợp với bọn lính thắng trận về cổng khải hoàn! Muốn đề phòng sự làng nghi ngờ, thấy mình ù nhiều mà điểm lại bài nọc, bài rìa, thì có hai cách cản. Một là thấy mình hạ ù xong ông “bạn đồng chí” cầm ngay lấy phần nọc vờ tìm quân ông ta đang chờ, phàn nàn rầm lên: “gọi chó” rầm lên, ồ ạt xóa đi cho người kia không kịp điểm nữa. Hai là rút nọc lên mà ù. Quân bài chờ ấy lẽ tất nhiên là quân mình thụt được ở nọc từ trước đã giấu sẵn trong tay. Lúc xoa tay xuống nọc vờ rút nó lên thì trong lòng bàn tay phải có sẵn cả những quân mình đã hụt, trả vào nọc, chỉ “xách cổ” lên một quân chờ ù. Đến thế thì ván nào mình ù, làng có điểm bài cũng không ngại gì nữa.

    Lắm khi chơi với bạn thạo, không hụt nổi ở nọc thì mình phải dùng đến chước thứ ba, nghĩa là hụt vào phần bài của ông “bạn đồng chí” với mình. Bắt cái xong, cầm phần bài mình trong tay rồi, mình lại phải vớ lấy “phần bài tòng phạm” liệng trả ông bạn. Trong cái liệng rất ý tứ mà ít ai để ý ấy, ngón tay cái với ngón tay chỏ của mình đã “họp đảng” với nhau: giữ lại vài quân, chập phắt vào phần mình. Thế là ông bạn cầm phần bài thiếu phải đánh bậy bạ cho qua cuộc, cốt sao “che mắt thế gian”.

    Ấy chỉ có thế thôi bịp tài bàn cũng vậy hay tổ tôm cũng vậy. Cốt nhất phải có bộ mặt tài tử đóng kịch, nghiễm nhiên, bệ vệ, mà cũng cốt nhất là ngồi vào một chỗ không ai ám nổi, tránh cho xa những bác chầu rìa.

    Trong cuộc giảng bài này, ông “tham” cho chúng tôi rõ cả phần thực hành lẫn phần lý thuyết. Nhanh như chớp, ông giở ngón bảo trước cho biết mà chúng tôi chịu, không sao vớ được cái “thiên biến vạn hóa” của nhà quỉ thuật đại tài.

    Bữa tiệc nào cũng phải có đồ nước nên nhà bạc bịp thuật thêm một câu chuyện ngắn nữa để làm món đét se.

    Một lần, ngồi vào cuộc với hai ông khách lạ mà tôi tưởng là quých, tôi vớ chang bài nọc, hụt xong, để xuống đĩa thì bỗng phải giật mình lo sợ vì chỉ cuỗm có bốn quân mà sao phần nọc có lẽ thiếu nhiều? Đang mải ngẫm nghĩ thì một ông khách lạ nắm chặt lấy tay tôi, cuống quá, đã tái cả mặt nhưng nhanh trí khôn, tôi cũng vội liều nắm chặt cổ tay ông ta làm cái “trả miếng”. Rồi chúng tôi cùng buông nhau ra để cười sằng sặc, gập đôi người lại mà cười. Tôi hụt bốn quân bài thì ông khách ấy cũng hụt ba quân cộng với một quân. Ông ta đã chia thừa cho phần bài của ông mà tôi thì hụt nọc! Chúng tôi gọi buổi ấy là ngày “anh hùng tương ngộ”, cùng là “bịp lũa” cả mà bên nọ còn tưởng bên kia là mòng.

    Trước mặt anh chàng dắt khách lấy hồ hòng chuyện nọ kia, mặt tiu nghỉu như chó bị thiến, chúng tôi vỗ vai nhau, bắt tay nhau một cách ân cần, gọi nhau là “tri kỷ”.
     

  • CHƯƠNG X: KẾT LUẬN

    Thoạt đầu, tôi đã hứa với độc giả là sẽ nói tới những me lấy cô lô nhần 1 và những me lấy chồng xi vin. Sau khi đi Thị Cầu rồi, nghĩa là những bài nói về hạng chồng lê dương cũng đã đủ khiến độc giả hiểu được nhiều trường hợp có đặc tính trong cái kỹ nghệ lấy Tây rồi, tôi còn phải đi tìm những me sang trọng hơn nữa…

    Lời khuyến khích của các bạn đồng nghiệp khiến tôi rất sung sướng.

    Nhưng không phải thiên phóng sự này được hết thảy mọi người ưa thích.

    Có ba lá thư ở xa gửi về… Ông chủ nhiệm Đỗ Văn đã phải bóp trán nghĩ trong một phút.

    Trong ba lá thư, một lá là của một me Tây vô danh nào, gửi đến cốt chỉ là để hưởng ứng và hứa mách thêm nhiều chuyện hay. Cái đó không đáng kể.

    Lá thứ hai là của một người Pháp. Thư hết sức khuyến khích cho tác giả mau đi tìm những me Tây có thế lực, nghĩa là vợ những quan cai trị và Tây buôn, vân vân. Giọng khuyến khích đáng nghi ngờ như một sự xui dại vậy.

    Đến lá thứ ba, cũng của một người Pháp, thì toàn là một giọng ôn tồn khuyên ngăn. Người viết lá thư đó báo trước cho nhà báo những sự kiện cáo mà nhà báo sẽ trải qua, nếu cứ tiếp đăng thiên phóng sự này… Tôi không được dẫn chứng cho cái thuyết người Tây phương không kết hợp được về tinh thần với người Đông phương. Tôi không nên gieo một mối hoài nghi cho người Tây phương. Tôi lại không được phép phá hoại bao nhiêu vẻ đẹp đẽ của những gia đình Pháp Việt hiện có ngày nay bằng cách bảo vợ người ta lấy người ta vì một lẽ buôn bán… Người ta sẽ không cho phép tôi cứ tự do khinh thế ngạo vật hoài.

    Cái đó cũng có lẽ…

    Song, cái mỉm cười của hai ông quan toà còn kia!

    Sợ là hèn, nhưng cũng nhiều khi sợ không là hèn. Vả lại, nói nhiều mà làm gì? Sự thật bao giờ lại không là sự thật?

    Nhưng sức nặng từ trên cao, sẽ rơi xuống, nếu tôi cứ muốn nói nhiều…

    Tháng 12 1934

     

    Để giúp bạn hiểu rõ hơn về nội dung, sau đây là phần chú thích của chương 10. Mời bạn nghe cùng BÚC CÁC:

    Chú thích 1: Cô lô nhần nghĩa là đạo binh thuộc địa vậy. 

  • CHƯƠNG IX: TƯ TƯỞNG ĐỘC QUYỀN

    Ngót bốn hôm lang thang ở đây, những tài liệu thu thập kể cũng gần đủ, nên tôi muốn quay về Hà thành, để rồi đi Chùa Thông.

    Tôi đã được trông thấy hẳn hoi một cuộc ly dị chồng với một buổi cưới chồng của bà Kiểm lâm, đã được rõ cái tâm sự phân vân của Su san ni, đã được nghe một đoạn đời lấy chín người vợ của Đi mi tốp. Tôi đã được mục kích bà Đội Tứ, người chôn các me, con sư tử mất ngôi, dạy dỗ con em ấy cái tuých cho khỏi bị chạy làng… Tôi chỉ còn ao ước được bà Ách Nhoáng tiếp nữa là đã có thể lượm lặt đủ những “mẫu hàng” trong cái kỹ nghệ lấy Tây.

    Chẳng may lúc bà hàng nước, người đã cho tôi được dịp kết bạn với Đi mi tốp chỉ cho tôi rõ bà Ách Nhoáng thì bà này đương có điều gì bực mình với chị hàng rau nên mặt bà hầm hầm y như quan Khâm sai Lê Hoan muốn triệt hạ cả một làng vì tuần đinh làng ấy không cấm được ếch nhái kêu ở dưới ao để đến nỗi làm khó chịu hai cái lỗ tai quý hoá của ngài vậy. Giữa chợ, không tiện lúc, tôi chỉ đành thở dài mà quay về làng Cổ Mễ chào bạn rồi lại ra ga. Thôi thì dù sao cũng ghi được ít nhiều cảm giác về “bà hoàng hậu mất ngôi ấy”, xưa kia đã hét ra lửa ở Việt Trì thì nay, theo luật thừa trừ, chỉ còn là một người đàn bà nghèo kiết, mới bõ những thời oanh liệt thuở xưa…

    Ấy thế mà…

    Có lẽ được “quỷ thần phù hộ” chăng, nên khi đã ra tới trước cửa rạp chớp bóng A lăm ba, đương phân vân không rõ còn chuyến xe ca nào đi Hà Nội không thì tôi gặp Hiếc Tôn, nghĩa là Thuỷ Tinh, người lính lê dương mà độc giả hẳn chưa quên một đoạn đời tình… thảm đạm. Anh ta hớn hở vặn sái tay tôi rồi khoe đã… dạm hỏi một nơi khác thú vị hơn nữa, vì rằng “vị hôn thê” của anh ta là một người đầm lai, đẹp hơn cái bà Kiểm lâm rất đáng ghét kia nhiều.

    Hiếc Tôn lại nói: Nếu tôi muốn xem mặt thì cứ việc đi theo anh ta.

    Cố nhiên, tôi chẳng chối từ.

    Thế là nhờ có “quỷ thần phù hộ” cho mà tôi đã phải trông thấy một cảnh ghê gớm vô cùng, một cảnh tượng khiến cho tôi phải rùng mình hồi hộp lo như đương sống vào một thời đại nghìn xưa, thời đại mà mạng người ta cũng như mạng một con giun, mà một ông quan cũng tàn bạo như ông vua Ngoạ Triều!

    Cảnh tượng ấy, đến bây giờ ngồi trước đèn, chỉ có việc thuật lại, mà tôi vẫn thấy sự bất bình làm sôi nổi máu trong tim.

    Khi đến nhà “vị hôn thê” của Hiếc Tôn thì trời đã tối hẳn, mà cách dăm bước nữa mới tới cái cánh cửa thì chúng tôi đã thấy hình như trong nhà có tiếng khóc lóc rền rĩ. Tiếng khóc lóc lại chẳng phải tiếng của trẻ con nên chúng tôi ngạc nhiên quá chừng. Chen lẫn vào tiếng khóc có tiếng vun vút của một cái roi mây.

    Hiếc Tôn cùng tôi kiễng chân rón rén đến để mũi sát vào khe cửa… Trên chiếc giường Tây mà lại giải chiếu ngũ sắc, có cái… có cái thân thể đẹp đẽ, trắng nõn và hoàn toàn trần truồng của một người đàn bà nằm sấp mặt vào gối, đôi gò bồng đảo quằn quại dưới những giọt thuỳ châu của một cái phất trần do chính bà Ách Nhoáng cầm để thỉnh thoảng giơ cao tay vụt xuống một cái cũng khá tàn ác nhưng mà thong thả, từ tốn như một viên quan già tờ mờ điểm những tiếng trống chầu xinh.

    Thì ra đó là bà Ách Nhoáng giáo huấn cô con gái một của bà!

    Vì rằng sau khi thấy cái thân thể ngà ngọc kia quằn quại tới ba lần rồi thì Hiếc Tôn giơ chân đạp cửa đánh thình một cái. Anh ta đút hai tay vào túi quần lừ mắt nhìn vào phía trong…

    Giời ơi! Hỏng rồi! Người ta đến!

    Không biết trong cái phút ấy, Hiếc Tôn đau khổ hay chán đời ra làm sao ma anh ta cứ mím môi, đăm đăm nhìn vào. Còn về phần trong nhà thì… hết tiếng vụt, tiếng khóc, mà có tiếng guốc khua rộn lên một lúc.

    Hiếc Tôn hất hàm ra hiệu cho tôi bước vào.

    Trước cái ngả mũ chào của tôi, bà Ách chỉ thản nhiên dặn cô con gái:

    Không biết biến báo ra mà bảo là bà có máu điên, có điều gì thì đừng có bán sới!

    Nói thế xong, bà ta vứt cái phất trần vào một góc nhà và ra một cái trõng ngồi, chẳng buồn chào hỏi gì tới tôi và Hiếc Tôn. Chỉ ngồi thừ người ra mà nghĩ ngợi.

    Thế thì ra bà này là một người khôn điên hay là một người điên khôn? Và những cử chỉ ấy khiến riêng tôi phải nghĩ phân vân: hay sự đánh đập tàn nhẫn kia chẳng qua là một cuộc bày trò. Biết đâu bà Ách chẳng muốn con gái bà được thương hoặc có một dịp… phô trương những bộ phận kín đáo rất đáng ngắm trông của cái thân thể ngọc ngà?

    Đương mải nghĩ thế thì cô con gái bà Ách từ gian phòng bên cạnh bước ra. Cái “toà thiên nhiên dày dày sẵn đúc” đã bị những mảnh lượt là phủ kín. Cặp mắt quầng đen cũng đã ráo hẳn lệ rồi. Khi cô còn ngượng nghịu nhìn tôi, Hiếc Tôn đã vội nói:

    Đây, một người tôi mới quen, làm nghề viết báo đấy. Tôi dám chắc rằng sự nhẫn tâm của mẹ cô vừa rồi thì, chẳng cứ là nhà báo, ai cũng phải bảo là dã man!

    Đoạn, quay lại với tôi:

    Tôi thật không ngờ rằng lại có người đồng chủng với ông còn độc ác như giống mọi ở Phi Châu được.

    Nhanh nhẹn, nàng sao lại không nên gọi là nàng? kéo ghế cho tôi và tình quân ngồi và nói:

    Thưa ông, xin ông đừng cười. Nguyên má tôi có máu điên nên mới đánh đập tôi một cách lạ lùng như thế. Nếu tôi không chịu thì má tôi sẽ đập phá đồ đạc. Ông bảo tiền đâu sẵn có để cứ sắm rồi chờ lúc nào điên thì lại đập đi?

    Đoạn nàng dùng tiếng Pháp cắt nghĩa cho “vị hôn phu” đại khái thế, và nói cũng không đến nỗi quá ngập ngừng. Còn chàng?… Lòng trắc ẩn của chàng đã rung động, chàng cảm thấy đời chàng chỉ có nghĩa lý nếu chàng có thể là người bạn suốt đời che chở cho tấm thân bồ liễu bị dưới quyền sự điên rồ của bà mẹ đáng sợ kia. Và Hiếc Tôn kéo tay người yêu về lòng âu yếm:

    Ôi! Tôi yêu mình và thương mình bao nhiêu!

    Sau cùng, Hiếc Tôn phải cái ngu dại là ôm hẳn người yêu vào lòng mà cứ công nhiên hôn chùn chụt mãi.

    Tôi dám bảo anh ta ngu dại chẳng phải vì không biết giữ lễ độ trước mặt một khách lạ, nhưng bởi lẽ tôi cũng như Hiếc Tôn, tôi, tôi đã là khán giả, khi người yêu anh ta đóng một vai trò khoả thân… Nhất là khi hình ảnh tấu kịch ấy vẫn chưa nhạt trong óc tôi thì, các độc giả dám bảo sự ân ái, sự vỗ về kia lại không ngang giá trị với một cái ảnh khiêu dâm à? Nếu, trong một phút, tôi đã có những tư tưởng bất chính, độc giả chắc cũng thể tất rằng đó chẳng phải lỗi tự tôi…

    Song le đời nào tôi dại gì lại để cho thiên hạ công nhiên trao tặng nhau ái tình trước mặt tôi, giữa khi tôi, không biết đêm nay, tôi sẽ ngủ lại đâu, và ngủ với ai, như thế…

    Bà Ách Nhoáng đã lủi đi đâu mất rồi, nhưng con gái bà hẳn là phải biết rõ tại sao mẹ mình thỉnh thoảng lại phát điên.

    Thưa ông, mẹ tôi xấu số lắm. Thuở trẻ khá giả bao nhiêu, về già lại càng nghèo túng bấy nhiêu. Mẹ tôi điên chính bởi cái nghèo. Mà mẹ tôi, sở dĩ ác nghiệt với tôi cũng chỉ tại trông thấy một số đông con lai ăn ở không ra làm sao với mẹ. Họ không ra gì mà đến nỗi tôi bị chết lây!

    Tôi muốn rõ tại sao bà cụ xưa kia hồi còn ở Việt Trì lại có cái tư tưởng kỳ lạ như giữ độc quyền vậy. Theo lời nhiều người kể lại thì không một me nào ở nơi khác lên đây mà lại kiếm được chồng.

    Nàng sốt sắng cắt nghĩa:

    Chính đó là cái ý kiến hay đấy ông ạ. Không phải mẹ tôi hợm mình và rởm đời như họ tưởng đâu. Nguyên do về cái nghề lấy Tây (than ôi, lại cái nghề) này có lắm điều khả bỉ lắm. Có một số đông không có nhân cách gì cả, không biết giữ danh giá cho người đã xuất thân đi lấy Tây. Thế nào họ cũng lấy, cho bao nhiêu tiền họ cũng không suy bì cao hạ. Rồi chị nọ dèm pha chị kia. Phỗng tay trên nhau, phá giá nhau. Thí dụ ở một nơi này, một người đang giữ một cái giá cao như thế này, bỗng tự nhiên có một người lạ không biết từ đâu đến nhảy vào giữa mà treo cái bảng đại giảm giá chẳng hạn thì ông bảo có tức không?

    Tôi chỉ mỉm cười. Khoái chí nàng nói thêm:

    Ấy thế mà người đời họ tồi lạ! Hiện bây giờ còn có nhiều kẻ cho mẹ tôi xưa kia ác nên bây giờ nghèo thì mai mỉa cho bõ đấy. Nghĩ thật chán đời.

    Nàng ôi! Nàng đã nói dối tôi nhé! Trong khi phục nàng là có hiếu với mẹ, tôi chẳng dám quên rằng bà Ách Nhoáng vì muốn “chấn hưng kỹ nghệ” chỉ có một phần nhưng mà vì muốn “hối lộ” những mười phần kia.

    Cách đây 8 năm me nào lên Việt Trì kiếm chồng mà không có chút chè lá cho bà thì đố ở được. Cả đến những me theo chồng lên đây rồi, không vào chịu lệnh bà thì cũng đố có đậu được lâu.

    Không ai rõ bà Ách đã có những cái tuých như thế nào…

    Nhưng mà… còn có luật thừa trừ.

    Lần ấy, bà Nhoáng gặp me cai Phăng Xoa theo chồng lên.

    Này, là bà cai thôi chứ giá là bà đội, bà ách, hay bà quản nữa cũng mặc! Lên đến đây là phải biết gái này…

    Bà Ách vừa đỏng đảnh xong, me cai Phăng Xoa thưa ngay:

    Em vẫn biết tiếng bà chị lắm đấy chứ. Nghĩa là em mới lên, chưa thuê xong cửa nhà nên chưa lại lạy chào bà chị được, bà chị cũng đánh chữ đại xá cho.

    Bà Ách cũng hơi hơi hài lòng. Nhưng chỉ hơi hơi thôi, vì me cai lại tay không, mà hai tay lại chắp sau đít một cách vô lễ. Không thấy cái “vi thiềng”, bà Ách quát:

    Ừ lại lạy chào thì cứ lại, ai bảo đừng? Nhưng mà cũng biết cái lẽ thường là thế nào chứ? Cũng phải biết con này là con nào mới được chứ? Muốn ở hay đi?

    Này! Bà bảo thật: bà chỉ muốn đi thôi!

    Tức thì me cai Phăng Xoa xông vào, giơ cao một cái búa đanh khá lớn…

    Ngai vàng, vì nhát búa ấy, đổ sụp.

    Mà từ đó bà Ách Nhoáng đã hoá ra bà hoàng hậu mất ngôi.

    Tôi chợt nhớ tới một bà to lớn, mặt to như cái nắp tráp, ngồi bên một cái tráp trầu đầy hoa thơm nức, đã ra lệnh cho các me ở Việt Trì.

    Bây giờ tôi chỉ còn thấy một bà, giấu cái cây thịt trong chiếc áo cánh bông tàng chỉ còn hùng hổ ở những lúc lột trần truồng con ra đánh đòn.

    Anh đã sung sướng chưa?

    Hiếc Tôn ngẩn mặt nhìn tôi hỏi lại:

    Sung sướng nghĩa là thế nào?

    Thương được người khác nghĩa là sung sướng. Nhất là cái thương ấy lại đẻ ra cái yêu. Khi anh yêu ai mà lại được người ấy yêu lại, thế là sung sướng chứ gì.

    Hiếc Tôn đứng lên bắt tay tôi rồi nghiêm trang:

    Nếu hạnh phúc là thế thôi thì tôi sung sướng lắm. Tôi lại xin báo anh biết rằng vị hôn thê tôi bây giờ đã là vợ tôi. Mà đêm nay lại là đêm giăng mật của chúng tôi nữa.

    Tôi sửng sốt hỏi:

    Chóng thế kia à? Sao lại tài thế?

    Vì rằng từ khi thấy nó có một người mẹ ác như thế thì tôi đem lòng thương nó ngay. Tôi nhất định cưới nó làm vợ.

    Tôi đã gần cảm động. Tôi sung sướng hộ người đàn bà khốn khổ có một mảnh hồn u uất và một trái tim đau thương kia, nay đã có bạn tri âm. Tôi kính phục một người lính mà có một quả tim biết thồn thức trước một cảnh thương tâm.

    Tôi đang mơ màng… Người đàn bà kia không phải vì tiền, mà Hiếc Tôn cũng chẳng phải chỉ đã bỏ tiền ra hòng mua nhục dục. Vào trường hợp này, trong cuộc điều tra này, dễ thường chỉ có một cặp này lấy nhau vì hai chữ yêu thương.

    Vả lại, hôm nay là ngày lĩnh lương của tôi

    Đó là một câu nói cuối cùng của Hiếc Tôn.

    Than ôi! Hiếc Tôn đã đập vỡ ảo tưởng của tôi.

    Hiếc Tôn quả thật đã là đồ ngu dại, một nghìn lần ngu dại!