Blog

  • 7

    Sự thoát nạn đầy bí hiểm của giọt máu sót lại sau vụ án tru di và con đường trở về làng Phù của một chi họ Nguyễn Bá giờ mới có câu trả lời. Hơn hai trăm năm qua, người trong họ chỉ hiểu phong thanh rằng cụ thủy tổ là một bậc quan lại có danh vị lớn bị hàm oan mà thọ nạn. Nhưng tổ mẫu là ai thì vẫn còn bị màn sương quá khứ che phủ. Sự kiện cụ Điểu và hai cháu Thành, Tựu về dự ngày giỗ họ vừa rồi cũng không phải là lần đầu tiên hậu duệ chi trưởng trở lại quê cha đất tổ… Đắm chìm vào câu chuyện trăm năm, Nguyễn Bá Nhã như mơ như tỉnh chẳng khác gì chàng Từ Thức lạc vào khung cảnh làng Phù Việt Trang trước ngày nó bị dìm trong tang thương oan khuất.

    … Tổ phụ của ông, quan Gián nghị đại phu Hương cống Nguyễn Bá Hiến trước khi xảy ra vụ án mấy năm có chuyến công du lên phố Vàng. Phố Vàng thời ấy là một điểm dân cư đông đúc, nằm giữa khoảng bình nguyên tiếp giáp giữa hai dòng Thao giang và Đà giang. Phố Vàng giống như một bến cảng trên cạn. Ở đấy có đủ sản vật của các tộc người từ núi cao, sản vật của đồng bãi phì nhiêu và thủy hải sản của hai dòng sông lớn. Người dân quần tụ về làm ăn sinh sống. Nhà cửa mọc san sát hai bên đường cái quan kéo dài cả cây số. Chẳng có cấp nào công nhận là phủ lỵ, thị tứ hay thị trấn, mà do người dân đặt tên là phố Vàng. Vàng có thể nhằm chỉ sự giầu có. Vàng, một vật chuẩn, một thước đo để so sánh, định vị những gì quý giá nhất trong nhận thức của con người. Quý như vàng. Đắt như vàng. Làm như vàng ấy… Gọi mãi thành quen, phố Vàng trở thành tâm điểm quy tụ giao thương giữa vùng rừng thẳm sâu trên thượng nguồn hai con sông lớn nhất Tây Bắc. Không chỉ phát triển về kinh tế, nơi đây còn là đầu mối của các con đường thủy, bộ tỏa đi khắp vùng, lên Việt Bắc, vào miền Trung, sang cả nước Lào. Địa thế thuận lợi của phố Vàng có sức hút mạnh mẽ người tứ xứ về làm ăn. Không biết từ bao giờ mảnh đất này trở thành nơi tá túc của đủ loại người. Nghĩa binh thất trận trong các cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình. Đám lưu manh thảo khấu trốn tránh pháp luật. Những kẻ làm ăn cơ nhỡ bán xới khỏi quê hương bản quán…Chính quyền vẫn có nhưng khá lỏng lẻo. Phố Vàng vì thế gần như là mảnh đất vô chính phủ. Các tộc trưởng, băng trưởng thảo khấu lựa nhau mà quản lý vùng đất đặc biệt này. Quan gián nghị đại phu Nguyễn Bá Hiến nghỉ lại mấy đêm tại nhà một tộc trưởng tên là Quàng Tín Chỉ. Một dòng họ nhỏ ở phố Vàng. Nghe cái họ Quàng thật lạ tai. Khi đã tâm đầu ý hợp ông tộc trưởng mới hé lộ với quan ông Nguyễn Bá Hiến về gốc gác của mình.

    Quàng Tín Chỉ là người Kinh, họ Hồ, quê gốc trong Nghệ An. Vào cuối đời nhà Trần, tổ tiên ông vừa là thuộc hạ vừa có họ hàng với Hồ Quý Ly. Năm 1400 Hồ Quý Ly truất ngôi nhà Trần dựng lên nhà Hồ, đặt tên nước là Đại Ngu. Hành động của Hồ Quý Ly không được quần thần ủng hộ. Triều đình nhà Minh bên Trung Quốc vốn có ý nhòm ngó Đại Việt từ lâu, nhân chuyện này rục rịch đem quân sang dưới danh nghĩa phục Trần diệt Hồ. Lên ngôi được hơn một năm, Hồ Quý Ly nhường ngai vàng cho con trai Hồ Hán Thương còn mình làm Thái Thượng Hoàng. Cha con Hồ Quý Ly sai người tâm phúc bí mật đưa một đạo quân lên vùng Cổ Pháp, Ba Vì đắp thành Đa Bang làm căn cứ đề phòng quân Minh. Tổ tiên Quàng Tín Chỉ là Hồ Quý Chuẩn một trong số bộ tướng tin cẩn của Hồ Quý Ly, được Thượng hoàng giao lên Cổ Pháp chỉ huy xây thành. Năm 1407, quân Minh chiếm Đại Việt, lật đổ nhà Hồ. Họ hàng, dòng tộc và những quan lại tâm phúc của Hồ Quý Ly bị truy nã gắt gao. Tổ tiên ông phải dạt sang miệt Thao giang đổi thành thành họ Quàng sống lẫn với người thiểu số. Trải bao nhiêu đời con cháu những người mang họ Quàng vẫn âm thầm truyền nhau rằng gốc tích mình là họ Hồ. Và trong chuyến công du ấy, quan Gián nghị đại phu Nguyễn Bá Hiến gặp Quàng Thị Lự, con gái đầu của ông bà tộc trưởng. Lúc ấy Nguyễn Bá Hiến đã năm mươi, hơn cô Lự gần ba mươi tuổi. Tuy chênh lệch về tuổi tác nhưng cuộc gặp gỡ như duyên trời buộc. Vợ chồng ông tộc trưởng biết con gái thuận tình gắn bó với quan Gián nghị đại phu, họ cũng không cấm cản.

    Về làm bạn với Nguyễn Bá Hiến, cô Lự sinh cho ông một đứa con trai. Thằng bé lên ba thì cô mang thai đứa thứ hai. Đúng vào cái năm Phù Việt Trang tưng bừng mở hội đón các quan về làng ăn Tết. Sau ngày mồng ba Âm lịch, cô Lự xin phép chồng cho ngược phố Vàng thăm song thân. Ở được vài hôm trong lòng cô cứ nóng rực. Tâm trạng thảng thốt không yên. Linh tính dưới quê chồng có chuyện chẳng lành cô tức tốc xuôi đò. Vừa tới bến sông Bứa, có chàng trai đến gần lập bập thưa:

    – Bà ơi, đừng về làng nữa. Tan hoang hết rồi. Quan ông đã quy tiên. Cậu cả cũng bị hại rồi. Họ hàng thân tộc chẳng ai trốn được. Chỉ còn mình bà thôi.

    Cô Lự vòng tay ôm ghì cái thai, mặt mày sa sẩm. Người đưa tin đỡ cô ngồi xuống chân bãi. Anh ta rút trong người ra một bọc gói bằng lụa điều:

    – Cháu được quan ông giao tìm cách trao bà kỷ vật này. Tất cả bằng sắc, gia phả… Bà hãy mau trở lại Vàng cùng song thân trốn ngay đi. Lệnh triều đình ban bố truy lùng bà dưới quê ráo riết lắm.

    Không hiểu sức mạnh từ đâu cô Lự còn đứng dậy được lúc ấy. Cô quên cả cám ơn người con trai đã lặn lội báo tin. Vợ chồng ông Quàng Tín Chỉ nghe chuyện thất kinh. Tuy Vàng là nơi tá túc của nhiều loại người sống ngoài vòng pháp luật, nhưng là một tộc trưởng, ông khó mà giấu nổi thân phận để ở lại. Quàng Tín Chỉ hối thúc vợ con thu xếp của nả rồi đêm đến lặng lẽ kéo ngược mãi lên vùng Mường Chà, Mường Mơn trên Lai Châu lánh nạn. Đủ ngày đủ tháng cô Lự hạ sinh một người con trai. Cô đặt tên con là Hận. Nguyễn Bá Hận. Phải đến lúc cu Hận gần mười tuổi ông tộc trưởng mới đưa cả nhà trở lại phố Vàng. Nghe ngóng thì chẳng thấy quan quân nào tróc nã lên vùng ấy. Biết tình hình đã yên hàn, cô Lự gửi con ông bà tộc trưởng rồi lần về quê chồng.

    Phù Việt Trang chỉ còn là một khu đất hoang lạnh. Ruộng vườn bị sung cho các làng khác. Bãi chợ nơi mở hội làng ngập tràn máu của mấy trăm con người, cây tạp đã mọc thành rừng. Không một chút hương lửa. Tử khí vẫn như lẩn quất đâu đây. Cô lần vào giữa bãi chợ. Nơi vẫn còn nền đất cao trội là trung tâm hội xuân năm nào. Thắp cho chồng, con và những người đã chết nén hương rồi bươn bả ra bãi lở. Cũng vẫn phải chui nhủi, cô Lự tìm đến được nhà cụ đồ Ngạn, bạn đèn sách với quan ông hồi nhỏ. Cụ đồ quá đỗi ngỡ ngàng nhưng cũng quá đỗi mừng tủi:

    – Phúc đức quá. Vậy là dòng giống quan Gián nghị đại phu không đứt nọc. Trời có mắt…trời có mắt!

    – Xin thầy giữ kín cho chuyện này. Tình hình chưa hẳn đã yên. Tôi về để xem minh tình ra sao cho rõ ngọn ngành. Thắp cho nhà tôi, thằng cả và bà con nén hương. Đau đớn quá thầy ơi.

    Cụ đồ chỉ biết an ủi người vợ trẻ của quan Gián nghị đại phu. Câu chuyện về thăm quê chồng của tổ mẫu dòng họ Nguyễn Bá làng Phù sau biến cố kinh hoàng chỉ có cụ đồ Ngạn biết và rồi nó cũng đi theo ngày cụ quy tiên. Dân làng Phù không hề biết quan Gián nghị đại phu Nguyễn Bá Hiến còn lại một hạt máu. Dòng dõi quan tiếp tục sinh sôi nhưng chưa biết bao giờ hậu duệ của quan ông được trở về quê cha.

    Nguyễn Bá Hận lớn lên lấy vợ có sáu mặt con. Hai con trai tiếp tục dòng dõi của Hương cống Nguyễn Bá Hiến. Nguyễn Bá Việt và Nguyễn Bá Trang là hai cái tên ông đặt cho con để luôn nhắc nhở về cội nguồn. Tuy vậy khi mà các ông Việt và Trang lớn lên đất nước loạn lạc triền miên. Nhà Lê – Trịnh sụp đổ. Triều Tây Sơn khởi được vài năm rồi đến nhà Nguyễn dựng cờ. Hai chi của dòng họ Nguyễn Bá cắm rễ trên miền núi, phân chia làm nhiều nhánh. Mãi đến năm cụ Lự tám mươi tuổi con cháu mới đưa cụ trở về Phù Việt Trang, lúc ấy đã mang tên Phù Vân. Vậy là sau lần về bí mật trước không ai biết ngoài cụ đồ Ngạn, hơn bốn chục năm sau, tổ mẫu thứ nhất dòng họ nguyễn Bá làng Phù trở lại quê chồng. Sự kiện một cụ bà người dân tộc thiểu số tìm về gợi lại bao nhiêu đồn đoán về một thời tưởng đã ngủ yên trong lòng người Phù Vân. Bà cụ tên Lự nói mình người trên phố Vàng, nơi có dãy núi Lưỡi háí mà chiều chiều đứng trên đê người làng Phù vẫn nhìn thấy xa xa. Cụ bảo mình là con dâu của Phù Việt Trang trốn chạy từ vụ tru di tam tộc mười tám ông quan. Lúc ấy làng chỉ còn lại hai cụ ông cao niên nhất trạc tuổi cụ Lự. Nghe chuyện các cụ chợt liên hệ tới ánh mắt đau đáu của quan Gián nghị đại phu Nguyễn Bá Hiến trước khi bị hành quyết cứ hướng mắt nhìn về dãy núi Lưỡi hái như gửi gắm một điều gì.

    Chuyến trở về của cụ Lự làm người làng Phù bừng tỉnh nhớ về một thời đớn đau xa khuất. Lúc đó họ mới biết thì ra không phải tất cả người thân của mười tám ông quan đều bị giết hại. Vẫn có người thoát nạn nhờ sự may mắn kỳ lạ. Người vợ trẻ của quán Gián nghị đại phu Nguyễn Bá Hiến là người may mắn đó. Cô mang trong mình giọt máu của quan ông để dòng họ Nguyễn Bá tiếp tục sinh sôi đến ngày nay.

    Đêm đầu tiên sau mấy chục năm từ lần trở về âm thầm trước, cụ Lự nghỉ lại nhà một người cháu họ xa. Khuya, cụ thấy chồng hiện về. Gương mặt ông lúc rõ lúc mờ trong màn khói mây hư ảo. Giọng ông hiền từ: “Tôi chết oan khuất lắm, muốn nói mà không nói được. May sao còn gửi lại được giọt máu nơi mình. Mình đã không phụ lòng tôi. Con cháu nay đã phương trưởng đấy là nhờ phúc trạch của mình cả. Tôi tuy thân xác ở cõi âm nhưng hồn vía vẫn ở bên mình và các con các cháu…”. Nói xong quan ông thụp xuống. Cụ Lự thất kinh vùng đỡ ông dậy. Miệng líu ríu. Cụ giơ tay ra thì thấy ông chới với xa dần. Choàng tỉnh mới biết mình ngủ mơ. Sau đêm hội ngộ kỳ lạ ấy với chồng, cụ Lự muốn ở lại làng Phù những năm cuối đời. Cụ bảo lúc nhắm mắt xuôi tay được ở bên cạnh cụ ông với thằng cả. Nhưng con cháu không nghe. Nguyễn Bá Hận bảo cụ đã ở vào cái tuổi gần đất xa trời. Con cháu thì ở xa không ai chăm nom cụ là điều bất hiếu. Nguyễn Bá Hận đưa cụ Lự trở lại phố Vàng.

    Từ sau chuyến trở lại làng Phù, có điều lạ là cụ Lự luôn mơ thấy quan ông. Lần nào ông cũng tỏ ra rất buồn. Hình như có điều gì đó muốn nói mà ông chỉ khóc, không cất nên lời. Cụ Lự bảo với Nguyễn Bá Hận và các cháu rằng cụ linh cảm như ông muốn các con trở về sống ở quê hương, gốc gác. Nguyễn Bá Hận đã cao tuổi lại thường xuyên ốm đau. Hai con trai và bốn con gái đều đã có gia đình riêng. Tuy không cùng sống ở phố Vàng nhưng cũng gần kề xung quanh. Biết mình sức khỏe không tốt, muốn cho con trưởng tập cáng đáng mọi việc của dòng họ, ông Hận đã giao cho Nguyễn Bá Việt thay mình cúng bái tổ tiên. Phố Vàng tuy không phải quê gốc nhưng ông và con cháu đã như cây sơn cây cọ cắm rễ quen thung thổ ở đây cả đời người rồi. Ông không thể bứng tất cả mà về. Câu chuyện chiêm bao và ý nguyện của mẹ làm ông trăn trở suy nghĩ nhiều đêm. Vào dịp giỗ bố năm sau, ông bàn với hai con trai là Việt và Trang:

    – Dòng họ Nguyễn Bá ta may mắn thoát khỏi cuộc tàn sát hơn năm mươi năm trước. Nay đã phát triển thành hai chi. Các con đã khôn lớn, có gia đình riêng. Thể theo ý nguyện của bà nội và cũng là tâm nguyện của ông nội, bố muốn Nguyễn Bá Việt ở lại trên này có trách nhiệm hương khói tổ tiên. Nguyễn Bá Trang hãy đưa vợ con về Phù Vân.

    Quyết định của con cháu làm cụ Lự rất mừng. Vậy là cụ đã hoàn thành tâm nguyện với chồng. Dòng họ Nguyễn Bá từ nay không chỉ phát triển ở quê ngoại mà còn sinh sôi tiếp nối ở quê nội. Đó là điều đại phúc. Các con các cháu cụ đã nối lại được sợi dây máu thịt với quê hương bản quán.

    Câu chuyện phân chia dòng họ Nguyễn Bá làng Phù trên đây đã diễn ra từ hơn trăm năm trước. Điều mà các thành viên dòng họ Nguyễn Bá làng Phù trăn trở bao năm nay đã sáng rõ. Không biết có phải do tâm nguyện của cụ thủy tổ Nguyễn Bá Hiến linh ứng mà chi thứ Nguyễn Bá Trang từ ngày về sống ở làng Phù, con cháu tiếp nối sum suê. Đến đời Nguyễn Bá Nhã, họ Nguyễn Bá đã thành mấy chục gia đình. Song

    chi thứ nhất đời thứ ba khởi thủy từ cụ Nguyễn Bá Việt trên phố Vàng sau này tuyệt tự. Từ cụ Việt các đời chỉ độc đinh. Thế hệ thứ tám thì không sinh được con trai nữa. Vậy là chí ít cũng tới mấy chục năm trở lại dòng họ Nguyễn Bá trên Vàng không có người nối dõi tông đường. Hậu duệ bên ngoại của họ Nguyễn Bá thay nhau gìn giữ kỷ vật của tổ tiên.
     

  • 6

    Phù Việt Trang hoang tàn, héo quắt giữa tiết Thượng nguyên đang độ mơn mởn. Tiếng trống, tù và, thanh la liên hồi thúc sau lưng đội quân triều đình vây bắt, truy nã loạn thần. Giữa ban ngày mà cảnh vật xám tựa chì đúc. Cây cối run rảy. Nhà nhà đóng chặt cửa chết lặng. Trung tâm bãi hội, mấy giàn đu đôi đứng trơ khấc. Khu cắm trại phất phơ vài mảnh chăn hoa. Cổng chào kết lá móc bị giật đổ. Sau làn khói nhập nhọa, những tầu lá móc phơ phất trông chẳng khác gì đầu tóc rũ rượi của lũ quỷ cái vật vờ tìm kiếm tử thi. Hoa quả, rác giấy, tiền vàng mã ngập ngụa…Ở nơi nền đất cao trội, vừa mấy hôm trước là lễ đài dành cho các quan và ban giám khảo hội thi, giờ trở thành nơi xử án của quan quân triều đình. Tuần phủ Sơn Tây Phan Văn Tuyển súng sính trong bộ phẩm phục. Râu hèo vểnh ngược, hằm hằm nộ khí. Hắn thả mình xuống chiếc ghế có tay ngai, hai bên dàn đủ mười ba bộ binh khí thị uy.

    Đội lính áp giải mười tám cũi tù tiến vào bãi hội. Trong chiếc cũi đầu, quan Gián nghị đại phu Hương cống Nguyễn Bá Hiến trên mình chỉ vận bộ quần áo cộc màu đen, buộc dải trước ngực. Mái tóc bạc trắng búi gọn sau gáy. Ông vươn cao đầu nhìn một lượt bà con chòm xóm. Ánh mắt ấm áp, quắc thước không một chút sợ hãi, bối rối. Bộ râu cước bay phất phơ làm sáng cả lòng cũi tre ngâm đã lên mầu đen xỉn. Qua chỗ Tuyển đứng, Nguyễn Bá Hiến trợn mắt nhìn đứa con hoang mà ông đã trót nhặt về. Ánh mắt đầy hối tiếc, căm hận. Cái nhìn ngùn ngụt khinh bỉ của ông khiến Phan Văn Tuyển phải gằm mặt xuống. Phía sau ông các vị Giải nguyên, Hương cống, Sinh đồ… cùng giữ chức trong triều bị giải ra bãi hội. Dù tuổi tác, phẩm trật khác nhau nhưng đều tỏ ra cương cường. Họ hiểu tai họa này từ bọn quyền thần tham nhũng hà lạm trong triều đình dựng lên. Dân làng Phù Việt Trang đau buồn, thương xót và hoảng sợ cùng cực. Nhiều người run cầm cập úp mặt vào lưng nhau tức tưởi.

    Sau màn hạ nhục, các quan làng bị lôi ra hành

    quyết. Trước lúc phải nhận lưỡi đao oan nghiệt, người ta thấy quan ông Nguyễn Bá Hiến cứ hướng mắt về phía trời Tây, nơi đó có dãy núi Lưỡi hái mờ xa như nhắn gửi điều gì. Thần thái quan ông không một chút biến đổi, nhưng trong ánh mắt vời vợi nỗi buồn xa xót. Chỉ rất ít người nhận ra tia nhìn ấy như ẩn chứa nỗi niềm xa ngái về một hy vọng mong manh. Nó sáng lên bất chợt rồi lụi đi rất nhanh.

    Mười bảy vị quan làng Phù bị xử tội bằng hình phạt chặt đầu. Không một tiếng rên la, van xin. Thảm thê, kinh khiếp nhất là gần ba trăm con người gồm bố mẹ, vợ con, thê thiếp, cháu chắt của các ông bị chịu chung số phận. Tiếng thét đớn đau của con trẻ, tiếng kêu oan khuất của đàn bà náo loạn một vùng quê. Vụ hành quyết man rợ khiến máu ngập tràn bãi hội. Thây người ngổn ngang. Một rãnh huyệt lớn được đào vội chôn chung mấy trăm thi thể. Tuyển ban lệnh triệt hạ Phù Việt Trang, phá sạch đình chùa miếu điện. Nhà cửa của người dân chìm trong biển lửa suốt mấy ngày. Ở nơi được coi là long mạch của làng, hắn cho xẻ một cổ đất “Hình nhân bái tướng”. Đó là nhát chém đứt huyệt đạo nhằm triệt hạ đường học hành, đường làm quan và phát triển của làng Phù Việt Trang về sau. Ác nghiệt hơn, một chỉ dụ độc địa được ban ra khiến người làng càng thêm cùng cực:“Tất cả trai đinh khỏe mạnh phải sung lính nơi biên ải. Gái thanh tân khi đến tuổi kết hôn chỉ được làm phận lẽ mọn, không được làm chính thất. Làng Phù Việt Trang phải triệt hạ. Cư dân bị đuổi khỏi đất cũ…”.

    Gián nghị đại phu Hương cống Nguyễn Bá Hiến nhận cái chết sau cùng. Ông bị chém ngang lưng. Một hình phạt cực kỳ man rợ dành cho kẻ mắc những tội đứng đầu trong đại thập ác. Chém ngang lưng chỉ xếp sau sự khủng khiếp của hình phạt lăng trì. So với lăng trì, xẻo từng miếng thịt cho đến lúc tội đồ chết hẳn thì chém ngang lưng khiến tử tội chết từ từ để cảm nhận nỗi đau cùng cực của cơ thể. Thằng con hoang bị vứt bỏ nằm trơ trọi bên miệng cống ngày nào rất có thể đã trở thành một cục thịt thối làm mồi cho giun, kiến nếu quan ông không thương xót nhặt về nuôi. Nay nó trả ơn cho ân nhân bằng một hình phạt rùng rợn nhất mà người làng Phù Việt Trang chỉ nghe nói chứ chưa bao giờ tận mắt chứng kiến.

    Phan Văn Tuyển cố kéo dài cảnh hành hình quan Gián nghị đại phu Nguyễn Bá Hiến để khủng bố người dân làng Phù. Một tấm ván dầy tám tên đao phủ khiêng ra trước kỳ đài. Hai đầu ván đóng gông sắt. Chúng đè quan ông Nguyễn Bá Hiến nằm sấp xuống đó, đầu hướng về phía dân làng. Cái gông xập xuống đề phòng tử tù bật dậy khi hành quyết. Hai chân kéo căng ra. Cổ chân bị trói lại. Tên đao phủ lực lưỡng cầm thanh mã tấu ngước mắt nhìn Tuyển. Không khí chết lặng. Mấy trăm con người nín thở, lật bật run. Tiếng rên từ trong ruột trào lên họng bị ắc lại rỉ ra như mèo hen. Một cái phất tay, lưỡi đao phập xuống. Mọi người nhắm nghiền mắt quay đi.

    Hình phạt chém ngang lưng là một “ân huệ”vô cùng ác độc xuất hiện vào thời nhà Minh bên Trung Quốc. Tiểu sử tàn bạo của nó gắn với một kẻ tiếm quyền tàn bạo không kém. Chu Đệ dùng thủ đoạn thâm độc cướp ngôi của Minh Huệ đế. Sau khi giết vua, Chu Đệ lên ngôi lấy hiệu là Minh Thành tổ. Để cho có vẻ quang minh chính đại, Chu Đệ sai danh nho Phương Hiếu Nhũ viết chiếu bố cáo thiên hạ. Phương Hiếu Nhũ là một túc nho nổi tiếng triều nhà Minh. Vì không phục hành động cướp ngôi của Chu Đệ, vị danh nho này không viết chiếu mà còn lên tiếng phê phán kẻ tiếm ngôi. Mất mặt với thiên hạ, Chu Đệ hành hạ Nhũ một cách thảm khốc. Hắn sai đem Phương Hiếu Nhũ ra chém ngang lưng. Chu Đệ muốn kéo dài sự đau đớn cùng cực cho Nhũ. Sau nhát đao đứt nửa người, Phương Hiếu Nhũ vẫn gồng mình chấm máu viết mười ba chữ “soán” để chửi Chu Đệ cướp ngôi rồi mới chịu chết.

    Chém ngang lưng khiến phần thân trên vẫn sống do các bộ phận tim gan phổi óc… nằm cả phía này. Phải cả chục phút sau người bị chém mới tắt thở. Bãi xử án chìm vào lặng phắc. Một lúc lâu sau người làng mới dám hé mắt nhìn và giật mình sững sờ khi thấy quan ông Nguyễn Bá Hiến mắt vẫn mở, hai tay ông chắp lại giơ cao hướng về phía đám đông. Ông vái lạy tạ quê hương. Ông vái để vĩnh biệt người làng. Miệng ông trào máu. Chòm râu cước đỡ từng giọt máu tưới xuống mảnh đất quê. Cử chỉ của quan Gián nghị đại phu khiến người dân làng Phù đồng loạt quỳ sụp xuống. Họ không còn biết sợ nữa. Hàng trên là các bô lão sau đó là các trai đinh rồi tất cả… mấy trăm con người cùng hướng về phía quan ông mà vái lạy. Không một tiếng khóc. Nước mắt đã khô kiệt. Chỉ còn tiếng nghiến răng trèo trẹo. Những hốc mắt kiệt nước cháy ngùn ngụt nỗi căm phẫn tột độ. Một tình huống quá bất ngờ. Quan quân triều đình run rảy hoang mang. Phan Văn Tuyển chùn người. Một luồng hắc khí như đang cuồng nộ chĩa về phía hắn. Tuyển vội vàng quay lưng bước xuống khỏi kỳ đài lủi giữa một đám lính bảo vệ vòng trong vòng ngoài.

    Khung cảnh Phù Việt Trang những ngày ấy không khác gì địa ngục. Quạ bay rợp trời. Những con chó vô chủ lồng lộn giằng nghiến từng miếng thịt người vương vãi bên rãnh hố chôn chung mấy trăm thi thể. Đêm đến cảnh tượng còn kinh khiếp hơn. Đám chó hoang từ bãi xử án dồn nhau ra cánh đồng. Chúng ngỏng cổ tru từng hồi dài thê thiết. Mảnh trăng non đỏ lòm mầu máu nhòe nhợt sau những dải mây nhọ nhọ lao vút vút trong đêm đen về chốn không cùng. Nhìn trước nhìn sau cả làng chỉ còn lại chưa nổi bốn trăm con người.

    Sau biến cố, dân làng tứ tán. Người đem con cái lên tận Cốc Lếu, Lào Cai làm phu mỏ. Người lang bạt trôi nổi khắp xứ người. Còn lại ai thì bíu dìu nhau ra cái doi bãi nổi của dòng sông Cả, bên ngoài dốc Chó Đá xã Cao Phong lập làng mới. Người làng Phù sấp mặt xuống vỉa nước trống hơ trống hoác. Chiều chiều áo tơi, nón lá phần phật đứng trên mép bãi nhìn thôi miên cái lưỡi nước vùn vụt như mũi lao vặn xoắn giữa dòng. Cách nào để sống? Câu hỏi ấy vần vũ trong tâm can người làng. Đó là quãng thời gian làng Phù tưởng tan đàn xẻ nghé như đám bọt nước sông kia. Đêm đêm tiếng ru trẻ trong những chòi lá xùm xụp xót đau nhớ về làng cũ: “Ầu ơ… con người có cửa có nhà/ Con tôi chòi lá xùm xòa bãi sông/ Con ơi gió giật mưa giông/ Xót xa lòng mẹ, não nùng phận con/ Ai làm nên cảnh tha hương/ Trông về chốn cũ mỏi mòn tâm can…”.

    Rồi cũng phải sống, phải đứng dậy. Hơn trăm năm bới đất lật cỏ, Phù Việt Trang trụ lại bên dòng sông Cả. Đình chùa miếu điện lại mọc lên. Tất cả vẫn mang tên gọi từ làng cũ. Làng chia thành bốn xóm Đông, Nam, Đoài, Bắc. Lại có chợ Phù, có quán Ngơi, dốc Chó đá… Đất canh tác chia theo từng vệt dân cư chạy từ chân đê ra mép nước. Những đồng Mang, đồng Sành, duổi Hạ, duổi Thượng, Hậu Xá, đồng Đình, đồng Mét… vẫn gắn kết với phận làng như sợi dây rốn nối với quá khứ xa xưa.

    Làng hồi sinh trong cái tên mới Phù Vân. Song hết Phù Việt Trang rồi Phù Vân…những cái tên bay bướm nổi nênh ấy chẳng ai theo. Trong tâm trí người làng vẫn phảng phất nỗi thấp thỏm lo sợ về những tai ương bất thường. Chả biết trong giấy tờ địa bạ viết thế nào, nhưng mọi người chỉ gọi cộc lốc mỗi chữ Phù. Làng Phù.
     

  • 5

    Dư đảng của cuộc khởi nghĩa ở xứ Đoài chưa chết theo thủ lĩnh Nguyễn Duy Hưng từ chục năm trước nay tập hợp lại. Một số đầu lĩnh chiêu quân kéo lên đầu nguồn sông Cả. Họ liên kết với các tộc trưởng người thiểu số lập căn cứ trấn giữ suốt một vùng rừng núi hiểm trở từ Tây Bắc về tới miệt đất rộng lớn thượng nguồn Thao giang. Với trọng trách Tuần phủ Sơn Tây, Phan Văn Tuyển huy động một lực lượng quân hùng hậu lên dẹp loạn. Giao tranh diễn ra triền miên. Quân đội triều đình rút đi, đất lại mất. Trận gần nhất ở Thu Cúc Tuyển bắt được một tên đầu lĩnh cấp thấp và hơn chục nghĩa binh đem về giam ở thành Sơn Tây. 

           Đội quân khởi nghĩa ở Đà giang chẳng khác gì cái u quái ngày đêm làm Tuyển ăn không ngon, ngủ không trọn giấc. Hình thế vùng này vô cùng hiểm trở. Từ đấy nối với tả ngạn Thao giang làm thành một vùng đất không dễ mà chế ngự được. Thời nhà Lý thượng Thao giang đã bị coi là sơn cùng thủy tận chỉ có hùm beo, sói dữ ở. Quân triều đình không lên tới nơi thì ảnh hưởng của vương triều cũng chỉ còn cái vỏ bên ngoài. Cả một miệt Tây Bắc rộng lớn đã không thu được thuế từ khi phong trào nông dân nổi dậy. Tuyển biết triều đình ngày đêm canh cánh nỗi lo về vùng đất nghịch này. Chỉ có trấn trị được bọn giặc cỏ ở Đà Giang – Thao Giang con đường thăng tiến của Tuyển mới rộng mở. Tuy được cha nuôi Phan Văn Quánh hết sức nâng đỡ, nhưng vốn là kẻ bất tài, Tuyển cũng tự mình thấy đuối sức trước phong trào khởi nghĩa nông dân ngày càng lớn mạnh ngay trong địa hạt mình quản lý.

           Cái lạnh xứ Bắc đã bắt đầu tê tái. Lưng chừng núi Tản hắt ngược lên Đà giang, sương đùn cuồn cuộn. Cứ mỗi lần hướng mắt về phía đó, Tuyển lại lạnh cả sống lưng. Ruộng nương ngày đông giá hưu hắt trong cái lưỡi gió ngăn ngắt buốt tựa ong châm, buốt như chó cắn. Cái ghế Tuần phủ Sơn Tây không còn dựa dẫm được như lúc làm chân Án sát. Đời sống của dân thế nào Tuyển cũng mặc. Việc ấy các phủ lỵ phải lo. Tuyển chỉ đau đáu về đám giặc cỏ trong địa hạt mình quản lý. Gần tết, Phan Văn Tuyển bất ngờ được Nguyễn Huy Bá báo tin năm nay các quan làng Phù Việt Trang cùng về quê đón xuân và mở hội làng. Một cái tin như câu chuyện làm quà. Chẳng gì Tuyển cũng đã được quan Gián nghị đại phu Hương cống Nguyễn Bá Hiến cưu mang nuôi dưỡng thành người. Lúc đầu hắn cũng không để tâm lắm. Có chăng nơi ấy chính là mảnh đất lưu dấu trong Tuyển nhiều kỷ niệm đầu đời. Một kẻ cha vơ chú váo như Tuyển không biết ai là cha là mẹ, không biết gốc gác quê hương thì Phù Việt Trang là nơi duy nhất để hắn nhớ về như chốn sinh thành. Từ ngày bị người cha nuôi Nguyễn Bá Hiến từ mặt, Tuyển dựa hẳn vào quyền thần Phan Văn Quánh. Những vị quan làng Phù Việt Trang cũng trở thành kẻ thù trong mắt hắn. Mọi động thái cử chỉ của Tuyển vẫn bị các quan làng Phù giám sát theo dõi. Cái ghế Tuần phủ Sơn Tây chưa hẳn đã chắc nếu hắn không dẹp được đám nông dân khởi nghĩa như lời cam đoan của Phan Văn Quánh khi tiến cử. 

           Nhậm chức đã hai năm rồi mà chưa lập được công trạng gì làm Tuyển sốt ruột. Chưa kể tới bao chuyện bợm bãi mua thù chuốc oán mà hắn gây ra từ khi ngồi vào cái ghế Án sát Sơn Tây. Quan thì xa bản nha thì gần. Những kẻ thất thế như Hoàng Phú Vy như Đặng Trung Hỹ, Bùi Văn Báu…vẫn chảy máu mắt nhìn Tuyển mà bặm môi, nghiến răng nuốt hận. Họ chỉ chờ có cớ lôi Tuyển ra mà xé, mà băm thành trăm mảnh cũng chưa hả hết giận. Cái ghế Tuần phủ một trấn lớn như Sơn Tây không êm ái gì. Ý nghĩ ấy cùng với nỗi lo về đám giặc cỏ ngày đêm hoành hành trong địa hạt đốt nóng tâm can Tuyển.

           Vẩn vơ trong đêm bỗng Tuyển nhớ đến Nguyễn Huy Bá. Cái tin mười tám ông quan làng Phù Việt Trang về quê ăn tết chẳng hiểu sao cứ bám chặt trong đầu óc Tuyển. Nhắc tới Phù Việt Trang là nhắc tới một đoạn đời mà Tuyển rất muốn quên. Muốn quên mà không quên được. Nó khiến lòng dạ Tuyển nôn nao. Tuyển đứng lặng phắc bên cửa sổ nhìn về Tây Bắc sông Cả. Phía ấy có ngôi làng mà hắn gắn trọn cả tuổi thơ, đã từ đó lẫm chẫm đứng dậy. Vậy mà nay với Tuyển nó như chốn xa lạ, thù địch. Tuyển giật mình như văng vẳng cả tiếng trống lệnh, tiếng hò reo của đám nông dân khởi loạn từ bên đó. Một ý nghĩ kỳ quặc. Có lẽ mối âu lo về trách phận của mình làm Tuyển luôn luôn bị ám thị nặng nề. Tuyển nảy ra một liên hệ quái đản. Phù Việt Trang cách thượng nguồn Thao giang, Đà giang không xa. Mưu mô phản trắc trong người Tuyển bất chợt ngọ nguậy. Ngọ nguậy rồi bừng thức. Tâm trạng hắn chẳng khác gì khi nghe từ Nguyễn Huy Bá cái tin thế tử Trịnh Khải mưu làm phản mùa xuân năm Canh Tý. Lúc đầu còn mù mờ nhưng cứ rõ dần ra. Đám quan lại làng Phù Việt Trang năm nay về mở hội rầm rĩ bên nách vùng đất nghịch. Có khác gì một thứ tập hợp quân khởi loạn? Phải rồi! Tuyển à lên. Hắn quay phắt sang thư phòng. Tay lập cập mở địa đồ và thầm reo: “Thật nhất cử lưỡng tiện. Mũi tên này sẽ trúng được cả hai đích”. Ý nghĩ đó đốt nóng cái đầu đầy ác mưu của Tuyển.

           – Tùng… tùng… cắc… tùng… cắc… cắc… tùng…

           – Đi tập văn nghệ thôi các bạn ơi?

           Bốn xóm Đông Nam Đoài Bắc đêm nào cũng rộn ràng tiếng trống, tiếng nam nữ gọi nhau đi tập văn nghệ chuẩn bị cho hội Khai xuân khánh hạ. Làng trên xóm dưới đâu đâu cũng vang lên giọng hát lanh lảnh, say sưa: “ Nhờ trời hạ kế sang đông/ Làm nghề cầy cấy vun trồng tốt tươi/ Năm nong đầy em say em giã/ Trấu ủ phân, cám bã nuôi heo/ Sang năm lúa tốt, tiền nhiều/ Em đem đóng thuế, đóng sưu cho chồng…”. Nhiều trò chơi thượng võ cũng được các xóm tập dượt. Trai tráng diễn trò đánh trận giả. Từng cơ, từng đội vận áo lính, mang binh khí hò reo ra trận. Cờ quạt tưng bừng. Kiệu rước của mỗi xóm được giữ bí mật ghê lắm. Nơi làm kiệu cử người canh gác suốt đêm đề phòng xóm khácbiết… Một không khí tưng bừng khiến tiết xuân càng thêm rạo rực.

           Phan Văn Tuyển cho tay chân giả người đi chợ, đi bán thuốc Nam, cắt tóc dạo qua lại Phù Việt Trang dò la. Hắn dựng lên một hồ sơ về âm mưu phản loạn của các quan làng Phù. Tuyển cho ngựa trạm về triều cấp báo Phù Việt Trang lợi dụng mở hội làng để bắt tay với đội quân khởi nghĩa ở Đà giang, Thao giang. Tuyển sàm tấu rằng mười tám ông quan làng Phù Việt Trang có lòng phản trắc từ lâu. Đợt này cùng xin về làng ăn tết chỉ là cái cớ. Hương cống Nguyễn Bá Hiến sẽ cầm đầu dân Phù Việt Trang cùng các thủ lĩnh khởi nghĩa đánh chiếm công sở phủ lỵ bên tả ngạn sông Cả mở rộng vùng chiếm đóng lên Tây Bắc. Tên đầu lĩnh và đám lính nông dân khởi nghĩa bị bắt dạo nào được Tuyển vỗ về bảo đứng ra làm chứng. Những lời cung về mối liên hệ ngầm giữa các quan làng Phù Việt Trang với nhóm thủ lĩnh nông dân được chúng viết ra theo hướng dẫn của Tuyển. Có trong tay lời khai của đám tù nhân, Tuyển liền ra lệnh đem tất cả những kẻ đó ra chém đầu thị uy. Tuyển gọi vụ án làng Phù Việt Trang là âm mưu “Tế cờ khởi ngụy”. 

           Tấu trình của Phan Văn Tuyển làm cả cung vua phủ chúa bàng hoàng. Cho dù trong dạ phân vân về âm mưu phản nghịch của các vị quan làng Phù, nhưng vốn thâm thù với họ nên phe cánh Phan Văn Quánh nhân chuyện này mượn gió bẻ măng. Không có dịp nào tốt hơn để hả nỗi thù tức đối với những kẻ luôn hằm hè theo dõi hành tung của mình. Tội làm giặc là phải tru di tam tộc. Triệt hạ làng. Thật giả không biết thế nào nhưng cả vua Lê, chúa Trịnh đều kinh hoàng khi nghe tin các quan làng Phù Việt Trang âm mưu khởi loạn. Tâm trạng lo sợ các cuộc khởi nghĩa nông dân luôn đè trĩu trong lòng họ. Vua Lê nhận thấy hình như có gì đó khuất tất trong bản hạch tội các quan làng Phù Việt Trang, song trước sức ép của phủ Chúa và đám quyền thần Phan Văn Quánh, Quách Đình Bảo, vua buộc phải xuống lệnh giao Tuần phủ Sơn Tây tróc nã loạn thần.

  • 4

    Một bước lên quan khi tuổi đời còn quá trẻ, Án sát Nguyễn Bá Tuyển ngày càng tỏ ra ngông ngạo, tàn ác. Được Thượng thư bộ Hình Phan Văn Quánh chống lưng, Tuyển ra mặt lấn át cả các Tuần phủ, Tổng đốc trong vùng. Ngồi chưa ấm ghế ở nhiệm sở, hắn đã bầy mưu cướp cô Hoàng Thu Châu, con gái quan Tổng đốc Hưng Hóa Hoàng Phú Vy về làm vợ. Tuy ngồi chức Tổng đốc nhưng Hoàng Phú Vy là kẻ thất thế, bạc nhược. Biết Tuyển là tay chân thân tín của quyền thần Phan Văn Quánh, lại nghe nói được chúa Trịnh Sâm yêu quý, Hoàng Phú Vy đành nhắm mắt dâng con gái cho hắn. Thu Châu về làm vợ Tuyển đẻ hai lần hai con gái. Tuyển chán. Không khí trong dinh quan Án sát ngày một băng lạnh.

    Một lần trong chuyến chợ phiên phủ Quảng, Tuyển sa sẩm mặt mày trước vẻ thơ ngây, trong trắng của cô hàng xén tên Lụa. Thị Lụa con nhà tiện dân nhưng nhan sắc rực rỡ vô cùng. Lụa ngồi ở chợ Phủ như bông hoa quỳ nở giữa chốn bùn hôi. Ánh mắt dao cau. Môi tựa thoa son. Lụa vận áo gụ, cổ trái tim, bó eo. Quần gấm Tân Châu. Tai đeo mấm vàng. Cổ tay vòng đá…cứ ngỡ Ngọc nữ trên cung Quảng xuống trần. Nguyễn Bá Tuyển đã thích ai là hắn quyết chiếm đoạt cho bằng được. Tuyển cho người đánh tiếng với bố mẹ Lụa. Ông bố là kẻ hám của lại được dịp “đũa mốc chòi mâm son” nên đồng ý ngay. Lụa về nhà quan Án sát bị người vợ cả của Tuyển ghen lồng ghen lộn. Là con gái quan Tổng đốc một trấn lớn, thấy chồng lang chạ với cả con nhà tiện dân, Châu không chịu nổi. Đúng là ngứa ghẻ đòn ghen. Hoàng Thu Châu chửi mắng đánh đập Lụa còn quá con hầu đầy tớ. Cái tiếng là vợ bé của quan nhưng Lụa chỉ được ăn ở với đám người hầu dưới nhà ngang. Châu cấm Lụa bén mảng lên nhà trên.

    Lụa mang thai chín tháng mười ngày thì ngần đó thời gian nàng đổ nước mắt bởi người vợ cả đành hanh ghê gớm của chồng. Lụa sinh một bé trai mặt mũi sáng sủa, khỏe mạnh. Nguyễn Bá Tuyển mừng lắm nhưng tình cảnh của Lụa không khá lên được. Biết không ở được, Lụa đã dự liệu chờ con cứng cáp hai mẹ con trốn khỏi nhà Tuyển. Chuyện hở ra, Hoàng Thu Châu rắp sẵn một mưu kế hiểm độc. Hôm Lụa ôm con ra khỏi nhà, Châu cho người chặn đường bắt lại. Châu cướp thằng bé còn Lụa bị đám gia nhân đánh thừa sống thiếu chết. Mấy ngày sau Châu cho gọt đầu bôi vôi, đang đêm vứt Lụa chỉ còn như cái giẻ rách vào nhà bố mẹ cô. Cướp được thằng bé, Châu thỏa nguyện coi như mình có con trai, vừa hả được đòn ghen với kẻ đã đong đưa quyến rũ chồng mụ. Ngược đãi Lụa nhưng Hoàng Thu Châu lại hết lòng quý cậu ấm đích tôn của chồng nên quan Án sát cũng không nổi giận. Với lại suy cho cùng, Nguyễn Bá Tuyển cũng chỉ muốn chọc hoa bẻ nhụy mà thôi.

    Sau vụ cô Lụa, Nguyễn Bá Tuyển càng ngông ngạo, xằng xược hơn. Ở hội chùa Thầy, Tuyển nhìn thấy trong đám nam thanh nữ tú vãn chùa một cặp chị em đến tuổi cập kê. Con chị Thúy Liễu, con em Thúy Nhài chẳng khác gì hình bóng Thúy Kiều, Thúy Vân trong truyện “Đoạn trường tân thanh” của cụ Nguyễn Du. Đúng là:“Bóng hồng nhác thấy nẻo xa/ Xuân lan thu cúc mặn mà cả hai”. Tuyển hoa mắt trước nhan sắc mơn mởn thanh tân của hai Kiều nữ. Hắn ngầm sai tay chân dò la. Biết cha hai nàng là một phú hào nức tiếng trong vùng, Phú hào Bùi Văn Báu có mấy chiếc thuyền buôn thường chạy tuyến Mai Châu, Đà Bắc về Thăng Long. Bùi Văn Báu là dòng dõi một quan lang người Mường, Hòa Bình. Trong khi người anh nối nghiệp cha thì Báu tích tụ ruộng đất làm phú hộ. Những cánh rừng gỗ thông, sơn, trẩu bạt ngàn ở phía Tây chân núi Ba Vì là của Báu cả. Mấy chiếc thuyền buôn Báu giao cho vợ quản lý chuyên mua bán trao đổi hàng hóa phục vụ cho nhu cầu của gia đình và cái cơ ngơi đồ sộ của Báu. Tuy không về sống ở chốn đô hội như thành Sơn, phủ Quảng nhưng cái trang ấp của Báu cũng tòa ngang dẫy dọc ngay sát bên sông Đà chẳng khác gì một phủ hội sầm uất. Người trong vùng gọi là phủ Chuông. Phủ Chuông có đủ tiệm hàng, quán rượu, sòng bạc, cô đầu…Đám công tử giầu có ở Sơn Tây, Quảng Oai, thậm chí cả dưới kinh thành Thăng Long cũng hè nhau đánh đường lên trang ấp của Bùi Văn Báu để hưởng thú ăn chơi. Phủ Chuông nào có kém cạnh gì các phủ lỵ khác của triều đình. Tuy là thế nhưng về mặt hành chính, phủ Chuông vẫn là một địa danh nằm trong sự quản lý của trấn Sơn Tây. Sau ngày gặp hai ái nữ nhà phú hộ Bùi Văn Báu, Tuyển như kẻ dính bả. Suốt ngày hắn tơ tưởng bần thần. Tuyển nhờ một bà mai có tiếng mát tay ở thành Sơn ngỏ lời với phú hào Báu xin cả Thúy Liễu, Thúy Nhài về làm thiếp. Bùi Văn Báu biết Nguyễn Bá Tuyển đã hai đời vợ lại nghe nhiều về tư cách đồi bại của viên quan Án sát này nên khéo léo từ chối.

    Từ ngày trở thành tay chân thân tín của Thượng thư Phan Văn Quánh, Tuyển muốn gì được nấy nào ai đã dám cấm cản hắn. Bị Bùi Văn Báu khước từ, Tuyển cay lắm. Hắn cho tay chân lục tung lý lịch của Báu lên xem có “phốt” gì để hắn hành tội. Nhưng Bùi Văn Báu đâu phải tay vừa. Kinh doanh, làm ăn giầu có vào loại bậc nhất vùng thượng sông Đà, Báu cũng phải rải tiền bạc ra để kết thân với các quan từ Tổng đốc, Tuần phủ trở xuống. Thuế má Báu không thiếu một cắc. Dám đối mặt với viên Án sát là tay chân thân tín của Thượng thư bộ Hình, chứng tỏ Báu cũng không phải loại non bấy gì. Gía như là chuyện tiền bạc thì Báu cũng chả tiếc gì mà không thí cho Tuyển. Nhưng đây là cuộc đời của hai con gái yêu của Báu. Thúy Liễu mới mười chín còn Thúy Nhài vừa cập tuổi mười bảy. Mà sao ngang ngược, ác độc đến độ đòi bắt cả hai đứa về làm thiếp. Con nhà thường dân bần tiện chẳng nói làm gì. Bùi Văn Báu tuy không giữ chân quan lại nhưng gia sản và dòng dõi của ông ta cũng vào loại có vị thế lớn trong xã hội. Án sát Nguyễn Bá Tuyển là một mệnh quan của triều đình chẳng lẽ không biết đến những điều sơ đẳng ấy.

    Chuyện xằng xược của Nguyễn Bá Tuyển bẵng đi một thời gian. Nhiều người nghĩ chắc cái ham muốn cỏ rả vô lối của quan Án sát cũng chỉ là ý thích bất chợt của kẻ đào hoa, bợm bãi mà thôi.

    Thấm thoát lại đã vãn hè. Cuối năm tầu thuyền xuôi ngược nhộn nhịp trên sông Cả. Một hôm lính canh ở bến Vôi trình báo bắt được mấy thuyền buôn toàn lụa là vóc nhiễu từ kinh thành Thăng Long ngược Đà Bắc. Trong đám thuyền ấy có hai chiếc chở hàng quốc cấm. Hàng được giấu kín lẫn trong các xếp vải. Cùng với một số lượng lớn thuốc phiện, là rất nhiều binh khí. Những thứ hàng mà triều đình nghiêm cấm buôn bán. Chủ thuyền bị điệu về dinh quan Án sát. Hóa ra thuyền và hàng đều là của nhà phú hào Bùi Văn Báu cả. Tuyển cho gọi riêng đám lính canh bến Vôi đến ban thưởng thật hậu. Lúc rượu ngà ngà, hắn nghiêm giọng:

    – Bắt được vụ buôn bán hàng quốc cấm này là do công sức của các ngươi cả. Ta rất khen ngợi và ban thưởng lớn.

    – Chúng tôi xin đội ơn quan Án sát ạ.

    – Nhưng ta muốn tạm thời giấu kín vụ này để lần theo những mối làm ăn phi pháp khác. Đà Bắc là nơi tiếp giáp với khu vực bọn giặc cỏ khởi loạn. Vũ khí, thuốc phiện mà bọn chủ thuyền chuyên chở có thể để tiếp tay cho giặc. Vì vậy ta cấm chỉ các người được lộ ra. Mọi chuyện từ đây do ta điều tra xử lý, rõ chưa?

    – Dạ, chúng tôi xin tuân lệnh quan ạ.

    Mấy ngày sau Nguyễn Bá Tuyển cho điệu cổ Bùi Văn Báu lên. Đuổi hết đám tay chân ra ngoài, chẳng hiểu họ nói gì với nhau mà chưa đầy tuần trăng Bùi Văn Báu ngậm ngùi cho cả hai con gái yêu về làm vợ lẽ Án sát Nguyễn Bá Tuyển. Đám cưới được tổ chức ngay sau đó. Đèn đóm nhà quan sáng rực cả tuần lễ. Cái đám cưới kỳ lạ nhất xưa nay, một ông hai bà. Người hầu kẻ ở trong nhà quan Án sát nín thở chờ màn đối đầu giữa bà cả Hoàng Thu Châu với hai người thiếp mới của quan như thế nào. Nhưng thật lạ là vụ này không thấy Hoàng phu nhân tác quái gì. Đám nanh vuốt cào nát cuộc đời cô Lụa dạo nào nay co dúm vào. Người ta đồn đoán rằng Nguyễn Bá Tuyển đã đe nẹt cô vợ chỉ biết đẻ toàn thị mẹt. Lại có người bảo vì quan đánh cả cụm. Có chị có em hỗ trợ nhau. Riêng cái nhan sắc và sức trẻ của hai nàng đã là sức mạnh ghê gớm mà tự bản thân Hoàng Thu Châu cũng phải biết dè chừng.

    Thời gian đó tình hình miệt Đà Giang không yên. Nhiều vụ nổi dậy của nông dân chiếm cả đồn trại, công sở ở huyện lỵ vùng thượng nguồn. Xét trên địa lý hành chính thì Đà giang vẫn nằm trong quyền cai quản của trấn Sơn Tây. Tuần phủ Sơn Tây Đặng Trung Hỹ mấy lần kéo quân lên dẹp loạn nhưng đều bị đánh lui. Tin tức dội về triều làm cung vua phủ chúa đêm ngày lo lắng. Cuối năm đó Thượng thư bộ Hình Phan Văn Quánh nhận lệnh tuần du Hưng Hóa. Đến Sơn Tây quan Thượng được đón rước linh đình. Đêm ấy Quánh ngỏ ý muốn về nghỉ tại dinh quan Án sát. Nguyễn Bá Tuyển lấy làm vinh hạnh lắm. Trong tiệc đêm khoản đãi, Tuyển bảo cả ba người vợ cùng các nàng hầu ra chào. Quan Thượng lúc ấy đã tây tây cứ nhìn chòng chọc Thúy Nhài. Biết ý, Tuyển bắt Thúy Nhài đêm ấy vào hầu quan. Thúy Nhài giãy nảy không chịu. Thúy Liễu quỳ xuống xin tha cho em. Nhài dọa tự tử trước mặt Tuyển. Tuyển tím mặt bảo:

    – Cái tội chết buôn hàng quốc cấm của cha các nàng ta chưa đụng đến đâu.

    Thương cha, đêm ấy Thúy Nhài phải hiến thân cho Phan Văn Quánh. Thượng quan thỏa nguyện lắm. Sau chuyến công du, Quánh tấu trình về năng lực kém cỏi, nhu nhược của Tuần phủ Sơn Tây Đặng Trung Hỹ, ông ta xin cất nhắc Tuyển lên thay. Quánh cam kết Nguyễn Bá Tuyển sẽ mạnh tay dẹp yên nạn giặc cỏ Đà giang. Nhờ bảo kê của Thượng thư bộ Hình Phan Văn Quánh, chỉ mấy tháng sau Nguyễn Bá Tuyển nghiễm nhiên bước lên ghế quan Tuần phủ Sơn Tây, đứng đầu một tỉnh lớn.

    Thúy Nhài sau nỗi nhục thất tiết trở nên trầm uất. Ít ngày sau người ta tìm thấy nàng thắt cổ ở cành nhãn sau nhà. Chuyện đồi bại của Nguyễn Bá Tuyển đến tai quan Gián nghị đại phu Nguyễn Bá Hiến. Trước mặt vua, ông đau đớn hạch tội Tuyển và từ mặt đứa con nuôi của mình. Tên con nuôi đốn mạt cũng lập tức trở mặt với người đã cưu mang hắn từ khi còn đỏ hỏn. Tuyển quay sang nhận Phan Văn Quánh làm nghĩa phụ và mang họ Phan từ đấy.
     

  • 3

    Mấy chục năm trước, quan Gián nghị đại phu Hương cống Nguyễn Bá Hiến có chuyến kinh lý miền duyên hải. Tới huyện Miện Thành xứ Đông ông nhặt được một đứa con trai bị vứt ở ven đường. Hôm ấy con ngựa ông cưỡi đang gõ móng trên đường thiên lý thì tự nhiên đứng sững lại. Chân trước bên phải gãi gãi trên mặt đất rồi hí lên một tiếng rất lạ. Quan ông quất mấy roi mà nó vẫn không chịu bước. Con ngựa này đã gắn bó với ông nhiều năm. Nó thuần tính và chưa bao giờ biểu hiện lạ như thế. Nhìn múi lông bờm ông cảm thấy như nó bị lạnh. Làn da trên cổ, lật bật run. Vào khắc đó đã sắp nửa buổi sáng, trời đâu có sương gió gì. Quan ông nhìn quanh và bất chợt nhận ra một bọc vải nằm bên miệng một cái cống gạch dưới chân đường thiên lý. Ngó trước nhìn sau chỉ thấy mênh mông đồng nước. Không một bóng người. Quan ông hạ lệnh cho lính xuống xem là cái gì. 

           – Bẩm quan lớn có một đứa bé bị vứt ở đây ạ!

    Quan Gián nghị đại phu lập cập xuống ngựa. Ông đứng chờ. Người lính ôm thằng bé lên, ông lật mảnh tã và nhận ra nó là con trai, thằng bé khéo mới chỉ một hai ngày tuổi, cái cuống rốn chưa rụng. Da nó tím tái vì rét nhưng trông thật dễ thương. Điều làm ông thấy lạ là thằng bé được bọc trong gấm quý. Chiếc mũ trên đầu cũng may bằng lụa tốt. Có vẻ như nó hoài thai từ cửa một bậc đại phú. Thằng bé mới bị vứt bỏ chưa đến một canh giờ. Quan ông ôm nó theo và cho lính thông báo với chức sắc địa phương truy tìm kẻ vứt con nhưng không có kết quả. 

           Năm ấy Hương cống Nguyễn Bá Hiến đã gần ba mươi tuổi. Người vợ kết tóc xe duyên với ông chục năm trước sinh con một bề. Vừa thèm muốn con trai lại động lòng trắc ẩn, Nguyễn Bá Hiến nghĩ biết đâu trời thương mà cho mình nhặt được hạt máu rơi này. Ông đem thằng bé về nuôi. Đặt tên cho là Nguyễn Bá Tuyển. 

           Lọt cửa nhà quan đang hiếm con trai, Tuyển được cả nhà yêu quý nâng niu chẳng khác viên ngọc trời. Cậu ấm Tuyển càng lớn càng vâm váp. Mặt to cổ lớn. Cái cằm không biết giống ai cứ bạnh ra trông rất oách. Quan Gián nghị đại phu nhậm chức trong triều không đem theo vợ con. Tuyển sống ở quê với người mẹ nuôi thật thà, lành hiền và hai người chị gái luôn bị coi là loại “thập nữ viết vô”. Được cưng chiều từ nhỏ Tuyển nhiễm thói lười nhác, phóng đãng. Quan ông đón thầy về dạy học cho cậu. Tuy tỏ ra sáng dạ nhưng tính nết Tuyển ngang tàng thích gì học nấy, coi thầy chẳng ra gì. Mấy kỳ thi cậu đều không qua được bậc Sinh đồ. Năm Tuyển hai mươi tuổi, do quan Gián nghị đại phu có công lớn với triều đình, Tuyển được vua đặc cách cho làm tập tước tại bộ Hình.

           Triều đình nhà Lê những năm ấy rối như canh hẹ. Chúa Trịnh Sâm danh nghĩa bề tôi nhưng lấn ép vua, làm nhiều chuyện điên đảo. Xung quanh Chúa là một một đám quyền thần do Quận công Hoàng Đình Bảo và Thượng thư bộ Hình Phan Văn Quánh đứng đầu. Hoàng Đình Bảo nắm giữ quân đội được phong chức Huy quận công. Sử sách vẫn quen gọi là Quận Huy. Quận Huy là thuộc hạ thân tín của chúa Trịnh Sâm, nhưng lại ve vãn thông dâm với người thiếp yêu của Chúa là Đặng Thị Huệ. Dân kinh thành đặt vè“Thế gian có mắt như mờ/ Để cho Huy quận vào sờ chính cung”. Không chỉ thao túng triều chính, đám quyền thần còn lừa vua dối chúa đặt ra bao nhiêu thứ lệ luật bóc lột dân lành. Vua Lê từ lâu chẳng khác gì bù nhìn. Đất nước rã đám. Băng đảng nổi dậy khắp nơi. Nhóm quan lại làng Phù Việt Trang được tiếng thanh liêm trở thành vật cản, khắc tinh của lũ tham quan ô lại. Đã nhiều lần họ tâu trình lên vua hành động nhũng nhiễu, tham bạo của đám quyền thần bên phủ chúa. Mối hiềm khích ấy cứ âm ỉ kéo dài. Cung Vua phủ Chúa nhìn nhau như thù địch.

          Tuổi trẻ hoang đàng, từ ngày lọt vào nơi trung tâm quyền lực đang lúc bê bối, Tuyển có nhiều mối quan hệ mà Hương cống Nguyễn Bá Hiến không quản lý được. Tuyển học cái hay thì ít mà tụ bạ với bọn ô hợp khốn nạn thì nhiều. Quan Gián nghị đại phu Nguyễn Bá Hiến rất lo khi nhận ra tư cách không ra gì của đứa con nuôi. Ảnh hưởng của ông đối với Tuyển ngày càng lỏng lẻo nhất là từ khi nó trở thành thuộc hạ dưới trướng Phan Văn Quánh. 

           Cung vua phủ chúa “lườm nguýt” nhau. Sau lưng họ cũng hình thành những phe nhóm đối địch. Ai thờ chúa ấy. Phan Văn Quánh rất sớm nhận ra tư cách đồi bại của Tuyển. Ông ta cho tay chân rủ rê, lôi kéo thằng con bất trị này để dùng hạ bệ bố nó. Chẳng khó khăn gì để một kẻ như Tuyển ngả vào vòng tay nâng đỡ của vị quan thế lực nhất triều đình. Cái tiếng là làm chân tập tước tại bộ Hình, nhưng ngày đêm Tuyển chỉ la cà uống rượu giao du chơi bời với một đám công tử con quan bán trời không văn tự. Tuyển kết giao với cả Đặng Mậu Lân, em trai tuyên phi Đặng Thị Huệ. 

           Nói đến Đặng Mậu Lân thì sử sách đã chép những chương đen ngòm về tư cách của gã “con trời” này. Dựa vào thế của chị gái được Chúa yêu, Đặng Mậu Lân ngạo ngược phá phách làm người dân kinh thành mất vía. Sách “Hoàng Lê nhất thống chí” mô tả Lân như một kẻ rách trời rơi xuống. Hắn ngông ngạo đến nỗi coi chúa Trịnh Sâm cũng chẳng ra gì. Hàng ngày hắn dẫn một nhóm tay chân nghênh ngang trên phố. Thấy ai ngứa mắt là cho quân đánh đập, làm nhục. Gặp đàn bà con gái vừa mắt là quây trướng giữa đường lôi người ta vào hãm hiếp. Ai không chịu liền bị xẻo đầu vú. Nếu chống cự có khi bị đánh đến chết…Trịnh Sâm điêu đứng trước vẻ đẹp của Đặng Thị, không chỉ dung dưỡng cho Đặng Mậu Lân làm bao chuyện bậy bạ, điên đảo mà còn phế truất con trưởng Trịnh Khải, đưa Trịnh Cán con của Huệ mới có mấy tuổi lên làm thế tử nối ngôi. Giới quan lại trong triều xôn xao, phân tâm. Trịnh Khải uất ức lắm. Trong số bạn nhậu, Tuyển chơi rất thân với Nguyễn Huy Bá một cấp sự trung trong Đông cung thế tử Trịnh Khải.

           Cuộc rượu ở dinh quan Tuần phủ Kinh Bắc mới được vài tuần, Trịnh Khải ra lệnh đuổi hết bọn hầu hạ ra ngoài. Khải ôm mặt khóc hu hu:

           – Nỗi oan khốc này ta phải đòi lại bằng được.

           – Thế tử. Ngài đừng quá xúc động. Việc lớn cần nén tâm lại, để sáng suốt tính toán trước sau – Nguyễn Khắc Tuân khẽ khàng khuyên nhủ.

           Từ khi bị phế truất, Trịnh Khải tỏ ra vô cùng chán 

    chường. Cứ vài tuần Khải lại đem theo bọn tay chân thân tín Vĩnh Vũ, Thẩm Thọ, Đàm Xuân Thụ… lên Ba Vì hoặc sang vùng Kinh Bắc săn bắn. Lần nào đi cũng gọi Tuần phủ địa phương uống rượu giải sầu. Hôm nay ông ta tỏ ra quá bức xúc. Trịnh Khải quay sang Vĩnh Vũ hỏi:

           – Tin trong phủ thế nào?

           – Bẩm Thế tử, long thể nghe chừng mệt lắm – Vĩnh Vũ thưa – Người của ta trong ấy báo ra, Chúa lúc mê lúc tỉnh. Tỉnh lại gọi tên Cán.

           Trịnh Khải nghiến răng trèo trẹo.

           – Minh tình này phải khởi sự ngay. Không để Chúa làm chuyện đã rồi.

           Chuyến đi săn ấy của Trịnh Khải diễn ra vào mùa xuân năm Canh tý 1780. Khải dự liệu từ lâu một cuộc đảo chính dành lại ngôi báu. Tay chân dưới trướng Khải đã âm thầm thu gom vũ khí, chuẩn bị lực lượng. Tuần phủ Sơn Tây Nguyễn Khản và Tuần phủ Kinh Bắc Nguyễn Khắc Tuân đứng sau ủng hộ. Tin chúa Trịnh Sâm ốm nặng khiến Khải càng nóng lòng hành động.

           Chuyện tưởng kín như bưng mà trời không dung Khải. Một kẻ thuộc cấp trong dinh tuần phủ Nguyễn Khắc Tuân ở buồng trong nghe lỏm được câu chuyện. Kẻ thuộc hạ ấy là người nhà của Nguyễn Huy Bá, dưới trướng Khải. 

           – Cháu nghe rõ ràng thế vội về đây phô với cậu. Toàn chuyện chết người cả, cậu tính sao cho cẩn trọng.

           Nguyễn Huy Bá vừa mừng vừa sợ. Bá hầu hạ Khải nhiều năm nay, nhưng là kẻ tắt mắt, điêu hớt. Bá ăn cắp đồ quý trong cung bị Trịnh Khải phạt nặng nên đem lòng thù tức. Biết âm mưu của Trịnh Khải, Bá muốn nhân chuyện này phản chủ, nhưng thân phận thấp kém khiến hắn không biết nên làm thế nào. Sống ở trong cung lâu Bá biết tin này mà lộ ra hắn sẽ chết trước. Đang đắn đo suy nghĩ Bá chợt nhớ đến Tuyển. Từ ngày chơi thân với Nguyễn Bá Tuyển, được Tuyển cho ăn nhậu, chơi bời Bá vẫn áy náy chưa có dịp trả ơn. Bá từng nghe Tuyển tâm sự: “Tao hầu hạ quan Thượng cả năm trời rồi mà chẳng lập được công trạng gì. Buồn lắm”. Chuyện này tốt nhất là rỉ tai Tuyển. Hắn ở dưới trướng Thượng thư bộ Hình Phan Văn Quánh. Tuyển ở ngoài cung việc đi lại hành sự dễ dàng hơn. Nghĩ thế, Nguyễn Huy Bá tìm gặp ngay Tuyển. Hai thằng chọn một cái bàn trong góc quán rượu. Uống được vài tuần, Bá ghé tai Tuyển thì thào: 

           – Tao tặng mày món quà này. Kinh khủng lắm. Phải rất kín miệng, hở ra là bay đầu. Khéo làm thì con đường thăng tiến của mày rộng mở chưa biết đến đâu mà tưởng.

           Phải nói tuy trẻ tuổi, lười nhác nhưng Nguyễn Bá Tuyển rất nhạy cảm với những âm mưu mánh lới đang hàng ngày diễn ra trong cung đình. Từ ngày kết thân với đám Lân, Bá hắn học được cách thọc mạch vào bầu không khí rối ren giữa cung vua phủ chúa. Đám bất trị này chẳng khác gì lũ rắn rết luồn lỏi giữa những mối bất hòa thượng đỉnh để cầu vinh. Nghe Nguyễn Huy Bá nói, mắt Tuyển trợn trừng. Miệng hắn há hốc. Tay hắn luống cuống làm đổ cả chén rượu. Một chuyện tầy trời như thế mà bất ngờ lọt vào tai khiến hắn rụng rời là phải. Vừa kinh sợ vừa sung sướng. Tuyển lập tức nhận ra đây là thời cơ lớn để tâng công với người nâng đỡ hắn. Tuyển vít đầu Nguyễn Huy Bá xuống gằn giọng:

           – Tuyệt đối không hở cho ai rõ chưa. Đúng là bay đầu như chơi. Tao sẽ bẩm báo ngay lên quan Thượng. Việc này mà thành thì cả hai ta khỏi phải làm mãi cái chân hầu hạ kẻ khác.

           Phan Văn Quánh sửng sốt trước tin dữ. Ông ta liền vào ngay phủ Chúa. Tuyển được dắt đi cùng. Phủ Chúa thâm nghiêm. Lần đầu tiên Nguyễn Bá Tuyển nhìn thấy mặt Chúa. Trịnh Sâm thân hình cao to, râu hàm én trông rất oai vệ. Tuy đang bị ốm phải nửa nằm nửa ngồi trên sập song ở Chúa vẫn toát lên cái uy khiến người khác phải kính sợ. Quánh và Tuyển quỳ mọp. Chúa phẩy tay miễn lễ. Phan Văn Quánh bước khom khom tới bên sập. Ông ta thì thào vào tai Chúa. Chúa vùng ngồi dậy. Tuyển không nghe được lời bẩm báo nhưng thấy Phan Văn Quánh chỉ tay về phía mình. Cặp lông mày sâu róm của Trịnh Sâm đang dựng lên như bờm mãnh thú chợt giãn ra, chùng xuống. Thế lực trong tay Trịnh Sâm lúc ấy còn mạnh. Tả hữu luôn có Huy quận công Nguyễn Đình Bảo thống lĩnh quân đội và Thượng thư bộ Hình Phan Văn Quánh. Lập tức Chúa triệu quận Huy vào phủ lệnh cho hai tay chân thân tín tiến hành ngay một cuộc

    phản đảo chính.

           Đại sự của Trịnh Khải chưa kịp khởi đã bị bóp chết. Nhiều quan lại dự mưu bị hành quyết, bị lưu đầy. Trịnh Khải bị tống giam. Những kẻ có công phát giác được thăng trật. Nguyễn Bá Tuyển mặc dầu chưa đỗ đạt gì vẫn được Quánh xin Chúa bổ làm Án sát Sơn Tây. Từ đây Tuyển coi như chấm dứt khỏi mọi ảnh hưởng của người cha nuôi Nguyễn Bá Hiến.

  • 2

          – Ông Chánh hội ra đình họp ạ?

          – Phải rồi. Làng mình cũng vệ sinh cho gọn gàng sạch sẽ để đón các quan về làng ăn Tết đấy nhé.

          – Vâng. Tết năm nay làng mình vui quá ông nhỉ.

          – Phải rồi. Năm nay mùa màng bội thu, gói nhiều bánh chưng vào.

          Chánh hội Lê Văn Úy hôm nay diện ngất trời. Quần trắng. Áo the. Tay dương ô mầu xanh. Chân dận giày thêu tím. Mấy người đi chợ cất lời chào. Ông cứ “phải rồi” nghe ra phởn lắm.

           Phù Việt Trang ăn Tết lớn. Mười tám vị quan xin vua cho cùng về quê đón xuân và mở hội làng. Gọi là hội Khai xuân khánh hạ, nhân ngày vía của năm vị sơn thần. Hội làng Phù đã có từ rất lâu đời, cứ mười năm lại tổ chức linh đình. Thật hiếm có cái tết nào tưng bừng đến thế. Một cuộc họp mặt các bô lão trong làng với các quan từ kinh đô về. Các vị chức sắc từ ông Chánh hội, Phó hội, Lý trưởng, Phó lý, Chưởng bạ, Hộ lại…ăn vận trang nghiêm. Chánh hội Lê Văn Úy thay mặt cho chức sắc trong làng mở lời: 

           – Dạ cung kính chào đón các quan bác. Năm nay làng ta thật có phúc lớn được đón tất cả các quan bác về quê ăn Tết.

           Sau những câu chào hỏi vồn vã thân tình, Chánh hội Lê Văn Úy giới thiệu chương trình khai hội mừng xuân của Phù Việt Trang. Tất cả đều có ý mời quan Gián nghị đại phu Hương cống Nguyễn Bá Hiến giữ chân chủ lễ.

           – Năm nay cả bốn xóm Đông Nam Đoài Bắc đều tham gia thi cắm trại và rước kiệu.

    Hương cống Nguyễn Bá Hiến hỏi:

           – Còn các trò Tết chuẩn bị thế nào?

           – Dạ, thưa các trò truyền thống hàng năm như: đu xuân; bế con chăn cóc, thổi cơm thi; bịt mắt đi cầu đập niêu, leo cột mỡ, ăn mía nhả bã chấm cằm, lặn bắt vịt…vẫn được duy trì ạ.

           – Tôi nghe các cháu trong nhà nói trò “sờ vú bắt lươn” tưởng đã thất truyền năm nay làng ta cho khôi phục lại?

           – Vâng. Nguyện vọng của các bô lão muốn nhân dịp có các quan bác về đón xuân, chúng tôi xin phép cho được mở lại trò này. Cả bốn xóm đều tham gia, trước đây đã có tập dượt, nhưng dự định năm nay mới trở thành trò chính trong hội lễ ạ. 

           Quan Gián nghị đại phu Nguyễn Bá Hiến ngồi ngả người trên ghế. Nét mặt ông thư thái vui vui. Từ lúc còn ít tuổi ông đã từng biết trò chơi mang ý nghĩa phồn thực này mỗi khi làng mở hội xuân. Nó là một trò Tết đã có từ lâu lắm nhằm ca ngợi sự tài khéo của con người trong lao động sản xuất. Nó cũng tôn vinh tình yêu, sự sinh sôi tiếp nối của giống loài. Tuy cái tên trò có vẻ táo bạo, gợi người ta liên tưởng đến hành vi nhục dục, nhưng thực ra rất kín đáo, đúng mực. Vùng ven cố đô Châu Phong này, còn nhiều nơi giữ được những trò Tết mang ý nghĩa phồn thực. Một nghi thức tâm linh cầu cho mùa màng bội thu. Bạo nhất là trò “Linh tinh tình phộc” ở làng Tứ. Người chơi rước hình tượng nõ nường là hai thứ âm, dương thực khí. Vào đúng giờ Tý, canh ba người nam cầm nõ, người nữ cầm nường đi tìm và đâm vào nhau. Biểu tượng cho một năm hòa hợp sinh sôi. Trò sờ vú bắt lươn của Phù Việt Trang nghe cái tên thì có vẻ hơi trần trụi quá nhưng cách thể hiện lại khá ý nhị. Cũng như trò Linh tinh tình phộc, chỉ những cặp vợ chồng trẻ mới được tham gia. Cặp chơi đứng cạnh một chiếc chum đại. Trong đó đựng lưng lửng hai phần ba bùn non. Mỗi chum thả một con lươn bánh tẻ. Người nam một tay thò vào trong chum bùn khuấy tìm và bắt cho được con lươn. Tay kia phải đặt vào vú bạn chơi. Hai người chạy quanh chum sao cho thật khéo. Giữ cự ly thế nào để người nam không rời tay khỏi vú mà vẫn bắt được lươn. Luật chơi ghi rõ thế. Nếu cặp nào để bùn dây lên miệng chum, mải bắt lươn mà tay rời khỏi vú hay mải sờ vú mà quên bắt lươn đều phạm quy. Đây là trò vui nhất hội.Người xem đông đặc, chủ yếu nam thanh nữ tú. Hò hét rầm trời, cổ vũ trêu chọc nhau. Lúc đầu các cặp chơi còn ngượng ngùng, nhưng khi trống lệnh đã điểm, đã vào cuộc thi đấu thì họ đều trở nên hăng hái, lanh lẹ. Người nữ mặc áo cánh, bên trong yếm thắm. Một tay nắm thắt lưng bạn chơi, cùng chạy quanh chum, tay kia giữ sống áo thế nào để không lộ da thịt, thể hiện sự khéo léo ý nhị của người phụ nữ. Thời gian thi kết thúc khi một cặp chơi bắt được lươn. Con lươn bánh tẻ trơn chuồi chuội luồn lỏi trong bùn non mà người bắt chỉ được sử dụng một tay thì phải khéo léo và điệu nghệ lắm mới khóa được nó. Việc phục hồi trò sờ vú bắt lươn của làng là một tín hiệu vui chứ không có ý gì xấu. Ông chậm rãi bảo:

           – Trò này có nguồn gốc xa xưa mang ý nghĩa tốt, nhưng cần chọn người thực hiện cho chu đáo, thuận hòa.

           – Dạ bẩm quan bác, chúng tôi đã tính rồi ạ, chỉ cho phép các cặp vợ chồng trẻ tham gia. Mỗi xóm một cặp. Cả chồng cả vợ phải cùng thuận tình mới được chơi.

           Việc mười tám vị quan cùng về đón xuân khai hội là sự kiện chưa từng có ở Phù Việt Trang. Bốn xóm hồ hởi ngày đêm chuẩn bị cho đại lễ. Nhà nhà những ngày cận Tết ấy dường như không ngủ. Các quan cùng bô lão cho sửa sang đình, chùa. Lại cho dựng nơi dạy học. Mở rộng chợ Phù thêm khang trang.

           Hội Khai xuân khánh hạ của Phù Việt Trang kéo dài bảy ngày. Định là thế nhưng mới sang ngày thứ tư, một thảm họa kinh thiên động địa ập xuống. Hội đang vào cữ xôm trò thì quan quân triều đình do Tuần phủ Sơn Tây cầm đầu hùng hổ vượt sông bao vây làng. Dân làng Phù Việt Trang bị hạch tội làm phản. Một cuộc tàn sát vô cùng man rợ xảy ra. Tang thương ngút trời. Máu và nước mắt ngập ngụa. Lửa cháy suốt một tuần liền. Lửa thiêu rụi cả một làng lớn có lịch sử hàng ngàn năm. Ba họ của mười tám vị quan bị bắt. Mấy trăm con người chết thảm dưới lưỡi đao oan nghiệt.

  • 3

    Mấy chục năm trước, quan Gián nghị đại phu Hương cống Nguyễn Bá Hiến có chuyến kinh lý miền duyên hải. Tới huyện Miện Thành xứ Đông ông nhặt được một đứa con trai bị vứt ở ven đường. Hôm ấy con ngựa ông cưỡi đang gõ móng trên đường thiên lý thì tự nhiên đứng sững lại. Chân trước bên phải gãi gãi trên mặt đất rồi hí lên một tiếng rất lạ. Quan ông quất mấy roi mà nó vẫn không chịu bước. Con ngựa này đã gắn bó với ông nhiều năm. Nó thuần tính và chưa bao giờ biểu hiện lạ như thế. Nhìn múi lông bờm ông cảm thấy như nó bị lạnh. Làn da trên cổ, lật bật run. Vào khắc đó đã sắp nửa buổi sáng, trời đâu có sương gió gì. Quan ông nhìn quanh và bất chợt nhận ra một bọc vải nằm bên miệng một cái cống gạch dưới chân đường thiên lý. Ngó trước nhìn sau chỉ thấy mênh mông đồng nước. Không một bóng người. Quan ông hạ lệnh cho lính xuống xem là cái gì. 

           – Bẩm quan lớn có một đứa bé bị vứt ở đây ạ!

    Quan Gián nghị đại phu lập cập xuống ngựa. Ông đứng chờ. Người lính ôm thằng bé lên, ông lật mảnh tã và nhận ra nó là con trai, thằng bé khéo mới chỉ một hai ngày tuổi, cái cuống rốn chưa rụng. Da nó tím tái vì rét nhưng trông thật dễ thương. Điều làm ông thấy lạ là thằng bé được bọc trong gấm quý. Chiếc mũ trên đầu cũng may bằng lụa tốt. Có vẻ như nó hoài thai từ cửa một bậc đại phú. Thằng bé mới bị vứt bỏ chưa đến một canh giờ. Quan ông ôm nó theo và cho lính thông báo với chức sắc địa phương truy tìm kẻ vứt con nhưng không có kết quả. 

           Năm ấy Hương cống Nguyễn Bá Hiến đã gần ba mươi tuổi. Người vợ kết tóc xe duyên với ông chục năm trước sinh con một bề. Vừa thèm muốn con trai lại động lòng trắc ẩn, Nguyễn Bá Hiến nghĩ biết đâu trời thương mà cho mình nhặt được hạt máu rơi này. Ông đem thằng bé về nuôi. Đặt tên cho là Nguyễn Bá Tuyển. 

           Lọt cửa nhà quan đang hiếm con trai, Tuyển được cả nhà yêu quý nâng niu chẳng khác viên ngọc trời. Cậu ấm Tuyển càng lớn càng vâm váp. Mặt to cổ lớn. Cái cằm không biết giống ai cứ bạnh ra trông rất oách. Quan Gián nghị đại phu nhậm chức trong triều không đem theo vợ con. Tuyển sống ở quê với người mẹ nuôi thật thà, lành hiền và hai người chị gái luôn bị coi là loại “thập nữ viết vô”. Được cưng chiều từ nhỏ Tuyển nhiễm thói lười nhác, phóng đãng. Quan ông đón thầy về dạy học cho cậu. Tuy tỏ ra sáng dạ nhưng tính nết Tuyển ngang tàng thích gì học nấy, coi thầy chẳng ra gì. Mấy kỳ thi cậu đều không qua được bậc Sinh đồ. Năm Tuyển hai mươi tuổi, do quan Gián nghị đại phu có công lớn với triều đình, Tuyển được vua đặc cách cho làm tập tước tại bộ Hình.

           Triều đình nhà Lê những năm ấy rối như canh hẹ. Chúa Trịnh Sâm danh nghĩa bề tôi nhưng lấn ép vua, làm nhiều chuyện điên đảo. Xung quanh Chúa là một một đám quyền thần do Quận công Hoàng Đình Bảo và Thượng thư bộ Hình Phan Văn Quánh đứng đầu. Hoàng Đình Bảo nắm giữ quân đội được phong chức Huy quận công. Sử sách vẫn quen gọi là Quận Huy. Quận Huy là thuộc hạ thân tín của chúa Trịnh Sâm, nhưng lại ve vãn thông dâm với người thiếp yêu của Chúa là Đặng Thị Huệ. Dân kinh thành đặt vè“Thế gian có mắt như mờ/ Để cho Huy quận vào sờ chính cung”. Không chỉ thao túng triều chính, đám quyền thần còn lừa vua dối chúa đặt ra bao nhiêu thứ lệ luật bóc lột dân lành. Vua Lê từ lâu chẳng khác gì bù nhìn. Đất nước rã đám. Băng đảng nổi dậy khắp nơi. Nhóm quan lại làng Phù Việt Trang được tiếng thanh liêm trở thành vật cản, khắc tinh của lũ tham quan ô lại. Đã nhiều lần họ tâu trình lên vua hành động nhũng nhiễu, tham bạo của đám quyền thần bên phủ chúa. Mối hiềm khích ấy cứ âm ỉ kéo dài. Cung Vua phủ Chúa nhìn nhau như thù địch.

          Tuổi trẻ hoang đàng, từ ngày lọt vào nơi trung tâm quyền lực đang lúc bê bối, Tuyển có nhiều mối quan hệ mà Hương cống Nguyễn Bá Hiến không quản lý được. Tuyển học cái hay thì ít mà tụ bạ với bọn ô hợp khốn nạn thì nhiều. Quan Gián nghị đại phu Nguyễn Bá Hiến rất lo khi nhận ra tư cách không ra gì của đứa con nuôi. Ảnh hưởng của ông đối với Tuyển ngày càng lỏng lẻo nhất là từ khi nó trở thành thuộc hạ dưới trướng Phan Văn Quánh. 

           Cung vua phủ chúa “lườm nguýt” nhau. Sau lưng họ cũng hình thành những phe nhóm đối địch. Ai thờ chúa ấy. Phan Văn Quánh rất sớm nhận ra tư cách đồi bại của Tuyển. Ông ta cho tay chân rủ rê, lôi kéo thằng con bất trị này để dùng hạ bệ bố nó. Chẳng khó khăn gì để một kẻ như Tuyển ngả vào vòng tay nâng đỡ của vị quan thế lực nhất triều đình. Cái tiếng là làm chân tập tước tại bộ Hình, nhưng ngày đêm Tuyển chỉ la cà uống rượu giao du chơi bời với một đám công tử con quan bán trời không văn tự. Tuyển kết giao với cả Đặng Mậu Lân, em trai tuyên phi Đặng Thị Huệ. 

           Nói đến Đặng Mậu Lân thì sử sách đã chép những chương đen ngòm về tư cách của gã “con trời” này. Dựa vào thế của chị gái được Chúa yêu, Đặng Mậu Lân ngạo ngược phá phách làm người dân kinh thành mất vía. Sách “Hoàng Lê nhất thống chí” mô tả Lân như một kẻ rách trời rơi xuống. Hắn ngông ngạo đến nỗi coi chúa Trịnh Sâm cũng chẳng ra gì. Hàng ngày hắn dẫn một nhóm tay chân nghênh ngang trên phố. Thấy ai ngứa mắt là cho quân đánh đập, làm nhục. Gặp đàn bà con gái vừa mắt là quây trướng giữa đường lôi người ta vào hãm hiếp. Ai không chịu liền bị xẻo đầu vú. Nếu chống cự có khi bị đánh đến chết…Trịnh Sâm điêu đứng trước vẻ đẹp của Đặng Thị, không chỉ dung dưỡng cho Đặng Mậu Lân làm bao chuyện bậy bạ, điên đảo mà còn phế truất con trưởng Trịnh Khải, đưa Trịnh Cán con của Huệ mới có mấy tuổi lên làm thế tử nối ngôi. Giới quan lại trong triều xôn xao, phân tâm. Trịnh Khải uất ức lắm. Trong số bạn nhậu, Tuyển chơi rất thân với Nguyễn Huy Bá một cấp sự trung trong Đông cung thế tử Trịnh Khải.

           Cuộc rượu ở dinh quan Tuần phủ Kinh Bắc mới được vài tuần, Trịnh Khải ra lệnh đuổi hết bọn hầu hạ ra ngoài. Khải ôm mặt khóc hu hu:

           – Nỗi oan khốc này ta phải đòi lại bằng được.

           – Thế tử. Ngài đừng quá xúc động. Việc lớn cần nén tâm lại, để sáng suốt tính toán trước sau – Nguyễn Khắc Tuân khẽ khàng khuyên nhủ.

           Từ khi bị phế truất, Trịnh Khải tỏ ra vô cùng chán 

    chường. Cứ vài tuần Khải lại đem theo bọn tay chân thân tín Vĩnh Vũ, Thẩm Thọ, Đàm Xuân Thụ… lên Ba Vì hoặc sang vùng Kinh Bắc săn bắn. Lần nào đi cũng gọi Tuần phủ địa phương uống rượu giải sầu. Hôm nay ông ta tỏ ra quá bức xúc. Trịnh Khải quay sang Vĩnh Vũ hỏi:

           – Tin trong phủ thế nào?

           – Bẩm Thế tử, long thể nghe chừng mệt lắm – Vĩnh Vũ thưa – Người của ta trong ấy báo ra, Chúa lúc mê lúc tỉnh. Tỉnh lại gọi tên Cán.

           Trịnh Khải nghiến răng trèo trẹo.

           – Minh tình này phải khởi sự ngay. Không để Chúa làm chuyện đã rồi.

           Chuyến đi săn ấy của Trịnh Khải diễn ra vào mùa xuân năm Canh tý 1780. Khải dự liệu từ lâu một cuộc đảo chính dành lại ngôi báu. Tay chân dưới trướng Khải đã âm thầm thu gom vũ khí, chuẩn bị lực lượng. Tuần phủ Sơn Tây Nguyễn Khản và Tuần phủ Kinh Bắc Nguyễn Khắc Tuân đứng sau ủng hộ. Tin chúa Trịnh Sâm ốm nặng khiến Khải càng nóng lòng hành động.

           Chuyện tưởng kín như bưng mà trời không dung Khải. Một kẻ thuộc cấp trong dinh tuần phủ Nguyễn Khắc Tuân ở buồng trong nghe lỏm được câu chuyện. Kẻ thuộc hạ ấy là người nhà của Nguyễn Huy Bá, dưới trướng Khải. 

           – Cháu nghe rõ ràng thế vội về đây phô với cậu. Toàn chuyện chết người cả, cậu tính sao cho cẩn trọng.

           Nguyễn Huy Bá vừa mừng vừa sợ. Bá hầu hạ Khải nhiều năm nay, nhưng là kẻ tắt mắt, điêu hớt. Bá ăn cắp đồ quý trong cung bị Trịnh Khải phạt nặng nên đem lòng thù tức. Biết âm mưu của Trịnh Khải, Bá muốn nhân chuyện này phản chủ, nhưng thân phận thấp kém khiến hắn không biết nên làm thế nào. Sống ở trong cung lâu Bá biết tin này mà lộ ra hắn sẽ chết trước. Đang đắn đo suy nghĩ Bá chợt nhớ đến Tuyển. Từ ngày chơi thân với Nguyễn Bá Tuyển, được Tuyển cho ăn nhậu, chơi bời Bá vẫn áy náy chưa có dịp trả ơn. Bá từng nghe Tuyển tâm sự: “Tao hầu hạ quan Thượng cả năm trời rồi mà chẳng lập được công trạng gì. Buồn lắm”. Chuyện này tốt nhất là rỉ tai Tuyển. Hắn ở dưới trướng Thượng thư bộ Hình Phan Văn Quánh. Tuyển ở ngoài cung việc đi lại hành sự dễ dàng hơn. Nghĩ thế, Nguyễn Huy Bá tìm gặp ngay Tuyển. Hai thằng chọn một cái bàn trong góc quán rượu. Uống được vài tuần, Bá ghé tai Tuyển thì thào: 

           – Tao tặng mày món quà này. Kinh khủng lắm. Phải rất kín miệng, hở ra là bay đầu. Khéo làm thì con đường thăng tiến của mày rộng mở chưa biết đến đâu mà tưởng.

           Phải nói tuy trẻ tuổi, lười nhác nhưng Nguyễn Bá Tuyển rất nhạy cảm với những âm mưu mánh lới đang hàng ngày diễn ra trong cung đình. Từ ngày kết thân với đám Lân, Bá hắn học được cách thọc mạch vào bầu không khí rối ren giữa cung vua phủ chúa. Đám bất trị này chẳng khác gì lũ rắn rết luồn lỏi giữa những mối bất hòa thượng đỉnh để cầu vinh. Nghe Nguyễn Huy Bá nói, mắt Tuyển trợn trừng. Miệng hắn há hốc. Tay hắn luống cuống làm đổ cả chén rượu. Một chuyện tầy trời như thế mà bất ngờ lọt vào tai khiến hắn rụng rời là phải. Vừa kinh sợ vừa sung sướng. Tuyển lập tức nhận ra đây là thời cơ lớn để tâng công với người nâng đỡ hắn. Tuyển vít đầu Nguyễn Huy Bá xuống gằn giọng:

           – Tuyệt đối không hở cho ai rõ chưa. Đúng là bay đầu như chơi. Tao sẽ bẩm báo ngay lên quan Thượng. Việc này mà thành thì cả hai ta khỏi phải làm mãi cái chân hầu hạ kẻ khác.

           Phan Văn Quánh sửng sốt trước tin dữ. Ông ta liền vào ngay phủ Chúa. Tuyển được dắt đi cùng. Phủ Chúa thâm nghiêm. Lần đầu tiên Nguyễn Bá Tuyển nhìn thấy mặt Chúa. Trịnh Sâm thân hình cao to, râu hàm én trông rất oai vệ. Tuy đang bị ốm phải nửa nằm nửa ngồi trên sập song ở Chúa vẫn toát lên cái uy khiến người khác phải kính sợ. Quánh và Tuyển quỳ mọp. Chúa phẩy tay miễn lễ. Phan Văn Quánh bước khom khom tới bên sập. Ông ta thì thào vào tai Chúa. Chúa vùng ngồi dậy. Tuyển không nghe được lời bẩm báo nhưng thấy Phan Văn Quánh chỉ tay về phía mình. Cặp lông mày sâu róm của Trịnh Sâm đang dựng lên như bờm mãnh thú chợt giãn ra, chùng xuống. Thế lực trong tay Trịnh Sâm lúc ấy còn mạnh. Tả hữu luôn có Huy quận công Nguyễn Đình Bảo thống lĩnh quân đội và Thượng thư bộ Hình Phan Văn Quánh. Lập tức Chúa triệu quận Huy vào phủ lệnh cho hai tay chân thân tín tiến hành ngay một cuộc

    phản đảo chính.

           Đại sự của Trịnh Khải chưa kịp khởi đã bị bóp chết. Nhiều quan lại dự mưu bị hành quyết, bị lưu đầy. Trịnh Khải bị tống giam. Những kẻ có công phát giác được thăng trật. Nguyễn Bá Tuyển mặc dầu chưa đỗ đạt gì vẫn được Quánh xin Chúa bổ làm Án sát Sơn Tây. Từ đây Tuyển coi như chấm dứt khỏi mọi ảnh hưởng của người cha nuôi Nguyễn Bá Hiến.

  • 2

          – Ông Chánh hội ra đình họp ạ?

          – Phải rồi. Làng mình cũng vệ sinh cho gọn gàng sạch sẽ để đón các quan về làng ăn Tết đấy nhé.

          – Vâng. Tết năm nay làng mình vui quá ông nhỉ.

          – Phải rồi. Năm nay mùa màng bội thu, gói nhiều bánh chưng vào.

          Chánh hội Lê Văn Úy hôm nay diện ngất trời. Quần trắng. Áo the. Tay dương ô mầu xanh. Chân dận giày thêu tím. Mấy người đi chợ cất lời chào. Ông cứ “phải rồi” nghe ra phởn lắm.

           Phù Việt Trang ăn Tết lớn. Mười tám vị quan xin vua cho cùng về quê đón xuân và mở hội làng. Gọi là hội Khai xuân khánh hạ, nhân ngày vía của năm vị sơn thần. Hội làng Phù đã có từ rất lâu đời, cứ mười năm lại tổ chức linh đình. Thật hiếm có cái tết nào tưng bừng đến thế. Một cuộc họp mặt các bô lão trong làng với các quan từ kinh đô về. Các vị chức sắc từ ông Chánh hội, Phó hội, Lý trưởng, Phó lý, Chưởng bạ, Hộ lại…ăn vận trang nghiêm. Chánh hội Lê Văn Úy thay mặt cho chức sắc trong làng mở lời: 

           – Dạ cung kính chào đón các quan bác. Năm nay làng ta thật có phúc lớn được đón tất cả các quan bác về quê ăn Tết.

           Sau những câu chào hỏi vồn vã thân tình, Chánh hội Lê Văn Úy giới thiệu chương trình khai hội mừng xuân của Phù Việt Trang. Tất cả đều có ý mời quan Gián nghị đại phu Hương cống Nguyễn Bá Hiến giữ chân chủ lễ.

           – Năm nay cả bốn xóm Đông Nam Đoài Bắc đều tham gia thi cắm trại và rước kiệu.

    Hương cống Nguyễn Bá Hiến hỏi:

           – Còn các trò Tết chuẩn bị thế nào?

           – Dạ, thưa các trò truyền thống hàng năm như: đu xuân; bế con chăn cóc, thổi cơm thi; bịt mắt đi cầu đập niêu, leo cột mỡ, ăn mía nhả bã chấm cằm, lặn bắt vịt…vẫn được duy trì ạ.

           – Tôi nghe các cháu trong nhà nói trò “sờ vú bắt lươn” tưởng đã thất truyền năm nay làng ta cho khôi phục lại?

           – Vâng. Nguyện vọng của các bô lão muốn nhân dịp có các quan bác về đón xuân, chúng tôi xin phép cho được mở lại trò này. Cả bốn xóm đều tham gia, trước đây đã có tập dượt, nhưng dự định năm nay mới trở thành trò chính trong hội lễ ạ. 

           Quan Gián nghị đại phu Nguyễn Bá Hiến ngồi ngả người trên ghế. Nét mặt ông thư thái vui vui. Từ lúc còn ít tuổi ông đã từng biết trò chơi mang ý nghĩa phồn thực này mỗi khi làng mở hội xuân. Nó là một trò Tết đã có từ lâu lắm nhằm ca ngợi sự tài khéo của con người trong lao động sản xuất. Nó cũng tôn vinh tình yêu, sự sinh sôi tiếp nối của giống loài. Tuy cái tên trò có vẻ táo bạo, gợi người ta liên tưởng đến hành vi nhục dục, nhưng thực ra rất kín đáo, đúng mực. Vùng ven cố đô Châu Phong này, còn nhiều nơi giữ được những trò Tết mang ý nghĩa phồn thực. Một nghi thức tâm linh cầu cho mùa màng bội thu. Bạo nhất là trò “Linh tinh tình phộc” ở làng Tứ. Người chơi rước hình tượng nõ nường là hai thứ âm, dương thực khí. Vào đúng giờ Tý, canh ba người nam cầm nõ, người nữ cầm nường đi tìm và đâm vào nhau. Biểu tượng cho một năm hòa hợp sinh sôi. Trò sờ vú bắt lươn của Phù Việt Trang nghe cái tên thì có vẻ hơi trần trụi quá nhưng cách thể hiện lại khá ý nhị. Cũng như trò Linh tinh tình phộc, chỉ những cặp vợ chồng trẻ mới được tham gia. Cặp chơi đứng cạnh một chiếc chum đại. Trong đó đựng lưng lửng hai phần ba bùn non. Mỗi chum thả một con lươn bánh tẻ. Người nam một tay thò vào trong chum bùn khuấy tìm và bắt cho được con lươn. Tay kia phải đặt vào vú bạn chơi. Hai người chạy quanh chum sao cho thật khéo. Giữ cự ly thế nào để người nam không rời tay khỏi vú mà vẫn bắt được lươn. Luật chơi ghi rõ thế. Nếu cặp nào để bùn dây lên miệng chum, mải bắt lươn mà tay rời khỏi vú hay mải sờ vú mà quên bắt lươn đều phạm quy. Đây là trò vui nhất hội.Người xem đông đặc, chủ yếu nam thanh nữ tú. Hò hét rầm trời, cổ vũ trêu chọc nhau. Lúc đầu các cặp chơi còn ngượng ngùng, nhưng khi trống lệnh đã điểm, đã vào cuộc thi đấu thì họ đều trở nên hăng hái, lanh lẹ. Người nữ mặc áo cánh, bên trong yếm thắm. Một tay nắm thắt lưng bạn chơi, cùng chạy quanh chum, tay kia giữ sống áo thế nào để không lộ da thịt, thể hiện sự khéo léo ý nhị của người phụ nữ. Thời gian thi kết thúc khi một cặp chơi bắt được lươn. Con lươn bánh tẻ trơn chuồi chuội luồn lỏi trong bùn non mà người bắt chỉ được sử dụng một tay thì phải khéo léo và điệu nghệ lắm mới khóa được nó. Việc phục hồi trò sờ vú bắt lươn của làng là một tín hiệu vui chứ không có ý gì xấu. Ông chậm rãi bảo:

           – Trò này có nguồn gốc xa xưa mang ý nghĩa tốt, nhưng cần chọn người thực hiện cho chu đáo, thuận hòa.

           – Dạ bẩm quan bác, chúng tôi đã tính rồi ạ, chỉ cho phép các cặp vợ chồng trẻ tham gia. Mỗi xóm một cặp. Cả chồng cả vợ phải cùng thuận tình mới được chơi.

           Việc mười tám vị quan cùng về đón xuân khai hội là sự kiện chưa từng có ở Phù Việt Trang. Bốn xóm hồ hởi ngày đêm chuẩn bị cho đại lễ. Nhà nhà những ngày cận Tết ấy dường như không ngủ. Các quan cùng bô lão cho sửa sang đình, chùa. Lại cho dựng nơi dạy học. Mở rộng chợ Phù thêm khang trang.

           Hội Khai xuân khánh hạ của Phù Việt Trang kéo dài bảy ngày. Định là thế nhưng mới sang ngày thứ tư, một thảm họa kinh thiên động địa ập xuống. Hội đang vào cữ xôm trò thì quan quân triều đình do Tuần phủ Sơn Tây cầm đầu hùng hổ vượt sông bao vây làng. Dân làng Phù Việt Trang bị hạch tội làm phản. Một cuộc tàn sát vô cùng man rợ xảy ra. Tang thương ngút trời. Máu và nước mắt ngập ngụa. Lửa cháy suốt một tuần liền. Lửa thiêu rụi cả một làng lớn có lịch sử hàng ngàn năm. Ba họ của mười tám vị quan bị bắt. Mấy trăm con người chết thảm dưới lưỡi đao oan nghiệt.

  • 1

    Nhìn từ trên cao, làng Phù Vân chẳng khác gì cái gánh hàng rong. Xóm trên xóm dưới nối với nhau bằng một rẻo đê bao dài như chiếc đòn. Ở đầu cái đòn gánh ấy là hai khu dân cư phình ra nhôm nhoam như những cái thúng mê sứt cạp. Không đình chùa miếu điện. Không cổng làng, cây đa, giếng nước. Nếu chẳng có cái tên hành chính Phù Vân 1, Phù Vân 2 thì người ta tưởng hai xóm liều ở đâu dạt về. 

           Gần tháng nay làng Phù xôn xao cái tin hậu duệ chi thứ nhất dòng họ Nguyễn Bá trên thượng nguồn sông Cả sắp trở về. Không phải chỉ là chuyện những người thất tán lâu năm tìm về quê cha đất tổ. Điều mà người làng Phù quan tâm, bàn thảo là trên ấy đem theo gia phả và kỷ vật từ đời cụ thủy tổ về giao lại cho ông Nguyễn Bá Nhã, trưởng chi thứ họ Nguyễn Bá làng Phù. Con cháu trong nội tộc thì ngồi đâu cũng tranh biện, đoán già đoán non, về sự kiện có một không hai này.

           Ô, việc riêng của họ Nguyễn Bá thì can dự gì đến người làng Phù mà xôn xao, dò hỏi? Thế mới thành chuyện. 

    Chỉ những ai biết về lịch sử ngôi làng này mới ngộ ra rằng sự quan tâm của người làng Phù trước sự kiện trên là có căn nguyên của nó. Đằng sau cái vẻ bệ rạc tiêu điều, làng Phù Vân hôm nay chính là “hậu duệ” của một ngôi làng lừng danh, sang cả bậc nhất của kinh thành Châu Phong xưa. Mấy trăm năm vật đổi sao dời, làng Phù đã hai lần bị triệt hạ, bị đuổi khỏi đất cũ, bị yểm bùa vào long mạch…Qua mấy lần thập tử nhất sinh, con cháu đến giờ mới bớt bát, lam lũ thế.

           Trong tâm thức người dân làng Phù, lịch sử oai hùng của cố hương vẫn cuộn sôi mãnh liệt. Thế hệ trước truyền cho thế hệ sau rằng: “Làng ta từng có tới mười tám ông làm quan to trong triều đình. Vì thanh liêm chính trực mà bị sàm tấu là phản nghịch, gia tộc bị giết hại, làng bị triệt hạ, long mạch bị chém đứt…”. Đứng đầu các quan lại làng Phù ngày ấy là Gián nghị đại phu Hương cống Nguyễn Bá Hiến, Tổ phụ của dòng họ Nguyễn Bá. Vì thế cái tin gia phả và kỷ vật tổ tiên họ Nguyễn Bá trở về hy vọng hé mở bao điều bí ẩn mà con cháu làng Phù ngày nay vẫn khao khát muốn biết.

             Giỗ tổ họ Nguyễn Bá kỳ này đông vui chưa từng có. Không phân biệt trai gái dâu rể. Mấy trăm con người tụ tập ở nhà thờ từ lúc còn mờ đất. Trước hôm giỗ, ông Nguyễn Bá Lễ đã có lời mượn sân nhà chị Tý bên cạnh để dựng rạp làm cỗ. Cánh phụ nữ tíu tít cơm canh. Các bậc tiên chỉ ngồi co ro rung đùi trong từ đường. Đám trai đinh lởn vởn ngoàì sân, hút thuốc lào vặt, cự cãi vặt. 

           Nguyễn Bá Nhã vừa xong việc chuẩn bị cho cha anh thắp hương, bước ra sân đã có người gọi:

           – Bác nhà báo trưởng chi, ra uống nước em hỏi tí. 

           Nhã kéo cái ghế nhựa đến cạnh đám trai đinh. Anh chàng gọi chưa kịp hỏi thì người khác đã chen ngang:

           – Nghe nói kỳ này đại diện trên Vàng đem gia phả về giao cho ông trẻ phải không ạ? 

           – Vàng đâu mà Vàng, Trên Đà giang chứ.

           – Thì cũng miệt trên ấy, Đà giang, Thao giang hay phố Vàng thì lâu nay vẫn gọi chung là người trên Vàng cả – Mấy trai tráng hơn thua với nhau.

           Bóng người sáp đến sau lưng Nhã. Một tay đặt lên vai anh bóp bóp, tay kia kéo theo cái ghế sồn sồn:

           – Anh là anh trông đợi cái gia phả ấy lắm. Dứt khoát phải làm cho làng mình tỏ tường cái lịch sử ra. Không chính danh thì con cháu còn lọ mọ, chưa thể ngẩng mặt với thiên hạ.

           Hóa ra là anh cu Phèo. Anh Phèo con ông Phởn bị chết trong trận đánh nhau tranh bãi với làng Mục mấy chục năm trước. Lúc ấy anh đang trong bụng mẹ. Nhã gọi là anh Phèo nhưng thực ra tuổi anh đã cao lắm. Vì anh lấy chị Thơm con bác Nguyễn Bá Trí mà gọi thế, mà trở thành gần gũi. Anh Phèo không biết chữ song là cây lý sự nổi tiếng của làng Phù. Dẻo mép và nhớ dai thì không ai bằng. Tuy là hàng cháu rể xa nhưng việc của họ Nguyễn Bá anh chẳng nề hà gì. Công to việc nhỏ anh đều có mặt. Nhã nhỏ nhẹ bảo:

           – Trên ấy điện về thì bảo thế. Em cũng chưa biết cụ thể ra làm sao?

           – Dưng mà chắc chắn phải có gì đó cậu ạ. Gia phả kỷ vật từ mấy trăm năm cơ mà. Dứt khoát phải có bí mật về lịch sử làng mình – Anh Phèo khăng khăng. 

           Nguyễn Bá là một trong hai họ lớn nhất làng Phù Vân, tổng Cao Phong, huyện Thao Giang. Chi trưởng thất tán đã nhiều năm. Thất tán là cách nói quen miệng chứ đấy là giọt máu duy nhất của họ Nguyễn Bá thoát chết một cách đầy hi hữu trong vụ tru di tam tộc mười tám ông quan làng Phù. Một câu chuyện dài đẫm máu và nước mắt từ mấy trăm năm trước. Bao năm trốn chạy chui nhủi, dòng họ Nguyễn Bá đã sinh cành đẻ nhánh. Con cháu tá túc làm ăn ở nhiều nơi. Và không biết từ bao giờ một nhánh của dòng họ đã tìm đường trở về quê cha đất tổ.

           Lớp người bằng vai với chi trưởng Nguyễn Bá Nhã, đã là đời thứ mười. Để con cháu dễ hình dung vai vế, vị trí của mình các bậc cao niên vẽ sơ đồ cây gia hệ. Nhưng do thiếu thông tin nhìn vào cứ thấy rối mù tăm tít. Mấy đời để trống, nhánh trên nhánh dưới chẳng ăn nhập gì với nhau. Bao nhiêu câu hỏi vẫn còn buông lửng: Giọt máu sót lại ngày ấy phiêu bạt ra sao? Chi họ Nguyễn Bá làng Phù Vân hiện nay từ đâu ra? Vì sao chi trưởng lại bàn giao kỷ vật của tổ tiên cho chi thứ?…

           Nguyễn Bá Nhã ngoài bốn mươi tuổi. Bố anh, ông Nguyễn Bá Lễ, người giữ chân trưởng họ đã mấy chục năm. Gần đây ông bảo tuổi đã cao, sức khỏe giảm sút, lại muốn con trai gánh vác dần công việc của dòng họ, ông Lễ chuyển giao việc thờ cúng tổ tiên cho anh. Lần giỗ này, do có sự kiện đặc biệt nên Nguyễn Bá Nhã đề nghị cha anh đứng làm chủ lễ. Sắp đến giờ Hoàng đạo, ông Nguyễn Bá Lễ sốt ruột vào ra. Ông ngóng ngược ngóng xuôi hai phía đê. Một lúc sau ông hối mọi người:

            – Đến giờ làm lễ rồi. Anh em con cháu các chi, các ngánh tập hợp lại để ta dâng hương. 

           Thứ tự vai vế xếp hàng sau lưng ông Lễ. Chật gian từ đường, lan cả ra ngoài sân. Mọi người thành kính hướng về ban thờ. Ngôi từ đường này được cả họ công đức xây từ chục năm trước. Một nếp xoan cách điệu ngôi nhà truyền thống Bắc bộ. Ba gian hai chái, mái cong. Hình thức giản dị mà trông khá cổ kính. Hậu cung là một ban thờ tam cấp chỉ có sơ sài trên đó một chiếc ngai phủ vải đỏ. Không chân dung, tượng thờ. Phía ngoài treo mấy khung ảnh. Đám ảnh đã ố vàng. Một phản gỗ gụ. Một bộ tràng kỷ bằng tre ngâm. Kiểu cũ, dóng tre đã lên mầu đen nhức. Đôi lọ lục bình sứ Bát Tràng. Cặp câu đối:“Tổ tông công đức thiên niên thịnh – Tử hiếu tôn hiền vạn đại vinh” ốp cong trên hai cột chính trước hậu cung. Từ hai cột này hất vào là không gian thờ tự. Bên ngoài bầy các đồ lưu niệm con cháu cung tiến. 

           Ông Lễ vừa xong bài khấn, ngoài sân chợt xao động. Mọi người dãn ra. Ba người đàn ông mặt mày phờ phạc như vừa qua một đêm không ngủ. Họ thả vội tay nải, mũ nón, gậy chống xuống góc sân. Người lớn tuổi nhất có lẽ cũng đã ngoài bảy mươi. Cả ba đều vận áo chàm bạc mầu, rộng thùng thình. Ông lão đầu húi cua chân tóc bạc trắng, đi gằn như chạy hai tay thu trước bụng gập người vái sát đất. Đằng sau hai thanh niên cũng làm theo. Đến trước ban thờ cả ba quỳ mọp khóc nức nở. Ông Lễ thốt lên:

           – Cụ Điểu! Trời ơi lặn lội bao nhiêu đường đất.

           Ông Lễ đỡ cụ Điểu lên. Đây là đại diện các hậu duệ thất tán từ trên thượng nguồn sông Cả trở về nhận họ hàng bản quán. Người đàn ông lớn tuổi sau khi dâng một tuần hương lại lom khom chạy ra chỗ để đám tay nải góc sân. Ông lôi ra một cái bọc bằng vải thổ cẩm nghe chừng đã cũ lắm. Mặt vải bạc phếch. Hai tay ông đưa cao lên trên đầu kính cẩn đặt lên ban thờ. Sau một tuần hương nữa, ông cụ xin phép mở bọc vải ra. Trong đó hai bức chân dung vẽ trên giấy dó đã ngả mầu vàng sậm. Một cuốn gia phả bìa đen xỉn bằng chữ nho. Một cuộn giấy cũ lẫn mới và cái ống tre nhưng nhức mầu bồ hóng. Giọng run run:

          – Kính thưa các cụ, các ông bà, cùng anh em trong họ tộc. Hôm nay tôi cùng hai cháu Thành, Tựu thay mặt cho con cháu trên Vàng về dâng hương tổ tiên và nhận anh em họ hàng. Thật là niềm vui sướng quá lớn với chúng tôi khi lần đầu tiên biết gốc gác và quê hương bản quán của mình. Đã hơn một trăm năm rồi hôm nay ước nguyện của các bậc tiền nhân mới thực hiện được – Ông lão nấc lên. Nước mắt dầm dề trên khuôn mặt đầy nếp nhăn tựa búi chão. Mọi người đều ắng lại. Một lúc sau ông bồi hồi nói tiếp – Trước lúc về với tổ tiên các cụ tôi vẫn nhắc: “Cố hương như thể tổ chim. Bay đâu đến tối lại tìm tổ xưa”. Chúng tôi là những con chim lạc bầy nay được trở về trong vòng tay của quê hương họ hàng thật không gì sung sướng toại nguyện hơn – Ông lão hai tay nâng các kỷ vật về phía ông Nguyễn Bá Lễ – Tổ thứ hai của dòng họ chúng ta là cụ Nguyễn Bá Hận thực hiện di nguyện của tổ mẫu Quàng Thị Lự, truyền cho con cháu giữ gìn kỷ vật này đã nhiều đời. Các cụ mỗi đời lại ghi chép thêm để lịch sử dòng họ không đứt đoạn. Hôm nay thay mặt cho con cháu các chi trên Vàng, Đà giang, Thao giang… tôi trao lại kỷ vật thiêng liêng này cho ông trưởng họ. Chúng tôi đã hoàn thành di nguyện của tổ mẫu để kỷ vật được trở về quê hương, để con cháu biết về những thăng trầm oan khiên mà tổ tiên chúng ta đã gặp phải.

           Mọi người xúm vào xem. Hai tấm chân dung tổ phụ, tổ mẫu tuy đã cũ lắm nhưng hình còn rõ. Quan ông mặc áo đại thần màu xanh có hình chim phượng hoàng, đội mũ cánh chuồn. Ánh mắt uy nghiêm rực sáng. Tổ mẫu vận áo dài thổ cẩm, đầu vấn khăn, nét mặt hiền từ, ấm áp. Cuộn giấy là những ghi chép của các cụ nhiều đời, tờ vàng tờ trắng. Trong ống tre vài miếng kim loại đã rỉ, hình dáng giống những chiếc mề đay thời xưa. Ông Lễ thành kính đỡ hai tay. Giọng ông rưng rưng xúc động:

           – Thật là đại phúc đại lành cho dòng họ chúng ta. Hai trăm năm qua những kỷ vật thiêng liêng này được hậu duệ thuộc chi trưởng gìn giữ để hôm nay trở về đúng ngày tưởng nhớ tổ tiên. Lâu nay con cháu chỉ nghe truyền miệng lại thủy tổ chúng ta là quan Gián nghị đại phu Hương cống Nguyễn Bá Hiến bị bọn tham quan trong triều đình Lê – Trịnh sát hại. Làng Phù Vân ta bị vu dựng cờ phản nghịch, phải triệt hạ. Nay có gia phả cùng những lời chỉ bảo của tiền nhân, con cháu có cơ hội làm sáng tỏ lịch sử dòng họ, lịch sử quê hương và hiểu thêm về cuộc đời của ông cha mình.

           Từ ngày nhận được gia phả và các kỷ vật từ cụ thủy tổ, Nguyễn Bá Nhã vùi đầu vào hàng trăm trang ghi chép của nhiều đời. Cả một khối tư liệu khổng lồ khiến anh thấy ngợp. Gia phả mang tên:“Gia phả họ Nguyễn Bá và lịch sử làng Phù Việt Trang”. Nó không chỉ lưu giữ thông tin về dòng họ Nguyễn Bá mà còn đề cập tới lịch sử của làng Phù, những điều mà lâu nay mọi người khao khát được hiểu cho thấu đáo, ngọn ngành.

           Quả thật những thế hệ sau này của làng Phù Vân rất ít người biết gốc gác của họ bắt đầu từ một ngôi làng mang tên Phù Việt Trang. Một làng lớn có đình, chùa, miếu, điện bề thế nổi tiếng linh thiêng. Một làng có truyền thống khoa bảng lừng danh nằm trong địa phận cố đô Châu Phong. Thành hoàng và các vị Sơn thần, Thủy thần của làng từng được nhiều triều đại sắc phong. Bao đời nay người làng Phù Vân chỉ biết một cách lõm bõm về những sự kiện đã diễn ra thời ấy. Gia phả ghi:“Làng ta mấy trăm năm trước ở vào khoảng đất giữa Đội Cẩm với Phủ Nang bây giờ. Tên gốc là Phù Việt Trang thuộc huyện Phù Khang, phủ Tam Đái, trấn Sơn Tây. Nay còn di tích một ngôi chùa tên Việt Lâm tự, tục gọi là chùa Vặt vẫn còn nền, bia và hình tích dân cư cũ… Làng có bốn xóm Đông Nam Đoài Bắc vắt từ mép nước lên đến triền đồi đá ong. Đó là con sông đào từ quanh chân núi Tổ chảy ra. Đến địa phận Phù Việt Trang nó phình rộng thật lớn rồi đổ vào sông Cả. Vua Lê Đại Hành trong chuyến chinh phạt quân Tống nghìn năm trước đã nghỉ tại đình làng. Đêm, năm vị Sơn thần là các ông Chấn Bá Lang, Chấn Bá Lâu,Chấn Bá Thiết, Chấn Bá Xuyên và Chấn Bá Khẩu hiện lên dâng vua năm lá cờ ngũ sắc cùng mưu kế đánh giặc. Trận ấy vua thắng to. Nhớ công lao các vị thần, vua cấp tiền tu bổ đình và ban đôi câu đối: 

    Ngũ sắc linh kỳ trừ Tống tặc

    Xuân thu hiển hách trấn Lê gia.

           … Khoảng năm Triệu Đại, làng có 18 ông Hương cống làm quan trong triều đình. Xuất xử vào đúng giai đoạn nhà hậu Lê thoái trào. Quyền lực đã rơi cả vào phủ Chúa. Các ông một mực trung thành với nhà Lê ra sức phò vua, hộ quốc. Họ trở thành một thế lực đối nghịch với đám quan lại tham bạo, hãnh tiến dưới trướng chúa Trịnh Sâm. Năm ấy các ông cùng về làng ăn Tết và mở hội Khai xuân khánh hạ. Do bị đám tham quan, nịnh thần sàm tấu các ông về làng tế cờ khởi ngụy, triều đình sai tuần phủ Sơn Tây đem quân triệt hạ làng, tru di tam tộc mười tám vị quan, xẻ cổ đất “Hình nhân bái tướng” yểm đường học hành, đường làm quan và phát triển của làng về sau…”

           Lời tổ tiên như ngọn lửa thiêng dẫn Nguyễn Bá Nhã đi xuyên qua cánh rừng rậm rịt thủa hồng hoang với biết bao ngõ ngách, vật cản trở về với cội nguồn. Những câu chuyện của mấy trăm năm dâu bể trầm luân như dòng chảy ngầm thao thiết về một thời đớn đau xa vãng của Phù Việt Trang, của dòng họ ông. Cái thời mà đến tận hôm nay trong tâm khảm người làng vẫn luôn nhắc nhớ con cháu rằng làng ta đã từng bị triệt hạ từ một vụ án oan khốc ngút trời. Họ gọi nôm na là vụ án “ Đứa con hoang và cái vạ tru di tam tộc”.

           Muốn làm sáng tỏ mốc thời gian xảy ra các sự kiện từ hai trăm năm trước, Nguyễn Bá Nhã nhiều lần lang thang tới Viện Hán nôm, tới Thư viện Quốc gia tìm câu trả lời cho những điều cha anh còn trăn trở. Đặc biệt tình tiết về vụ án tru di tam tộc ngày nào. Thời điểm năm Triệu Đại xảy ra vụ án, không tìm thấy trong sử sách, nhưng Thần phả, Thần tích và Hương ước làng Phù Việt Trang thì câu chuyện bi thương của dòng họ Nguyễn Bá và người làng Phù được chép rải rác từng đoạn. Nhã để công chắp nối lại, bức tranh lịch sử làng Phù hiện ra mỗi ngày một rõ dần.

  • CHƯƠNG XXI: BÓNG TỐI

    Ý nghĩ đó cứ lớn dần trong đầu Finn như một con giun đục khoét.

    Mình là gánh nặng. Mình là mối nguy. Mình chỉ là một tên trộm, đáng lẽ đã chết cùng với Elias. Tất cả những chuyện này… đều vì mình. Vì mình đã trộm cái hộp. Vì mình đã chứng kiến cái chết. Vì mình mang viên đạn bạc.

    Và giờ, mình có thể trở thành thứ tệ hơn – nốt thứ tám, chất xúc tác kích hoạt thảm họa.

    Anh nằm trên giường trong căn phòng nhỏ của Bà Hạnh, mắt nhìn chằm chằm lên trần nhà. Không phải tiếng thì thầm bàn luận từ phòng bên – mọi người đã ngủ từ lâu – mà là những lời đã nghe tối nay vang vọng trong đầu: họ sắp lao vào một trận chiến sống chết vì anh. Để bảo vệ anh khỏi trở thành chất xúc tác, nốt thứ tám.

    Nhưng nếu mình không có ở đây nữa thì sao? Nếu mình biến mất… hoặc tệ hơn, nếu mình chết? Kẻ Lặng Im sẽ mất đi mục tiêu. Graham sẽ không có chất xúc tác để kết nối 7 nốt nhạc kia. Mọi người sẽ an toàn hơn. Họ có thể tập trung vào việc tiêu diệt nó.

    Nước mắt lặng lẽ chảy ra từ khóe mắt anh. Anh không muốn chết. Anh sợ. Nhưng nỗi sợ bị biến thành công cụ cho cái ác, trở thành nguyên nhân khiến những người tốt phải hy sinh, còn lớn hơn gấp bội.

    Hành động tiếp theo của anh không đến từ một kế hoạch tỉ mỉ, mà từ một cú hích tuyệt vọng, bốc đồng. Anh ngồi dậy, lặng lẽ thu dồ vài thứ ít ỏi của mình: con dao nhỏ, mẩu bánh mì khô, và… viên đạn bạc. Anh đã lấy lại nó sau vụ hỗn loạn ở dinh thự Rosamund. Nó nặng trĩu trong tay, như mang theo lời nguyền.

    Anh nhìn ra cửa sổ. Đêm đã khuya. Mọi người có lẽ đã ngủ, hoặc đang bận chuẩn bị. Đây là cơ hội.

    Anh mở cửa phòng nhẹ nhàng, bước ra hành lang tối om. Anh định đi thẳng ra cửa chính, nhưng rồi dừng lại. Bà Hạnh đã vẽ một vòng tròn bảo vệ xung quanh nhà. Anh không biết làm thế nào để vượt qua nó.

    Cửa sổ.

    Phòng anh ở tầng một. Cửa sổ nhỏ nhưng có thể trèo ra được. Anh quay lại, mở then cửa sổ, và leo ra ngoài. Đêm lạnh buốt ùa vào, nhưng anh không quan tâm.

    Anh đứng trong con hẻm tối phía sau nhà, tim đập thình thịch. Một phần trong anh muốn quay lại, chui vào chăn ấm, tin tưởng rằng mọi người sẽ bảo vệ mình. Nhưng phần còn lại, phần đầy tội lỗi và sợ hãi, thì thầm: Đi đi. Chấm dứt mọi chuyện.

    Anh không có kế hoạch. Chỉ biết là phải rời xa nơi này, xa mọi người, đến một chỗ nào đó mà Kẻ Lặng Im có thể tìm thấy anh mà không gây nguy hiểm cho người khác.

    Và anh biết một nơi như vậy.

    Numero Sette.

    Nơi mọi thứ bắt đầu. Nơi Elias chết. Nơi sẽ là mồ chôn hoàn hảo cho một tên trộm vô dụng như anh.

    Anh lẩn vào bóng đêm, bắt đầu hành trình dài về phía tòa nhà đã cháy rụi ở bờ nam sông Thames.

     

    Sáng hôm sau, sự vắng mặt của Finn được phát hiện.

    “Finn? FINN!” Maggie gõ cửa phòng anh, rồi đẩy vào. Chiếc giường trống không, cửa sổ mở toang, để lại một làn gió lạnh.

    Mọi người tập trung trong phòng khách, khuôn mặt ai cũng tái nhợt.

    “Anh ấy đã bỏ đi,” Maggie nói, giọng đầy lo lắng và giận dữ. “Tại sao? Chúng ta đã nói sẽ bảo vệ anh ấy mà!”

    Bà Hạnh nhắm mắt, đặt tay lên vòng tròn bảo vệ trên sàn. “Cậu ấy đã tự ý rời đi. Không bị ép buộc. Vòng tròn không phát hiện sự xâm nhập từ bên ngoài.”

    “Chết tiệt!” Durand đấm mạnh vào tường. “Cậu ta đã nghe thấy chúng ta nói chuyện tối qua. Cậu ta nghĩ mình là gánh nặng.”

    Hoàng im lặng, nhưng nắm đấm siết chặt. Hắn hiểu cảm giác đó. Cảm giác muốn chạy trốn, muốn biến mất để không làm phiền ai. Nốt Fa trong hắn từng muốn thế. Nhưng giờ thì khác.

    “Chúng ta phải tìm cậu ấy,” Arthur nói. “Trước khi Kẻ Lặng Im tìm thấy.”

    “Không,” Alfred lên tiếng, giọng trầm và lạnh lùng. Mọi người nhìn ông ngạc nhiên. “Chúng ta không tìm cậu ta.”

    “Ông nói gì vậy?” Maggie quay sang, mắt trừng trừng.

    “Đây chính là cơ hội,” Alfred nói, ánh mắt sắc lẹm. “Finn nghĩ mình đang hy sinh. Nhưng cậu ta không biết rằng, chính sự ‘hy sinh’ đó lại có thể là mồi nhử hoàn hảo.”

    “Ông định dùng cậu ấy làm mồi nhử?!” Arthur không thể tin nổi.

    “Không phải tôi,” Alfred lắc đầu. “Mà là chính Finn, một cách vô ý, đang làm điều đó. Cậu ta sẽ đến nơi mà Kẻ Lặng Im chắc chắn sẽ tìm thấy: Numero Sette. Nơi có ‘Trái Tim’ của nó. Nơi Graham muốn hoàn thành nghi thức.” Ông nhìn mọi người. “Chúng ta không thể ngăn cậu ta được nữa. Nhưng chúng ta có thể biến thảm họa tiềm tàng này thành cơ hội. Theo dõi cậu ta. Để cậu ta dẫn chúng ta đến tận hang ổ của kẻ thù. Và khi Kẻ Lặng Im xuất hiện để thu thập Nốt thứ bảy… chúng ta tấn công.”

    “Điều đó quá mạo hiểm!” Bà Hạnh phản đối. “Finn có thể bị giết, hoặc tệ hơn, bị biến thành Nốt thứ bảy ngay lập tức.”

    “Nhưng nếu chúng ta can thiệp ngay bây giờ, kéo cậu ta về, thì sao?” Alfred hỏi. “Kẻ Lặng Im vẫn sẽ tìm cách bắt cậu ta. Và lần sau, chúng ta có thể không biết được. Ít nhất bây giờ, chúng ta biết cậu ta đang đi đâu, và có thể chuẩn bị.”

    Một sự im lặng nặng nề bao trùm. Đó là một kế hoạch tàn nhẫn, lợi dụng chính sự tuyệt vọng của đồng đội. Nhưng nó có thể là cách duy nhất để kết thúc mọi chuyện.

    “Tôi đồng ý,” Hoàng đột nhiên lên tiếng. Tất cả nhìn hắn. “Không phải vì tôi muốn dùng Finn làm mồi. Mà vì tôi biết cảm giác của cậu ta. Cậu ta đã chọn con đường này. Nếu chúng ta ngăn cản, cậu ta sẽ chỉ tìm cách khác. Cách duy nhất để cứu cậu ta là… hoàn thành ý định của cậu ta theo cách của chúng ta. Để cậu ta nghĩ mình đang hy sinh, nhưng thực ra lại là anh hùng.”

    Maggie nhìn Hoàng, rồi nhìn Alfred. Cô ghét ý tưởng này. Nhưng cô biết họ có lý. Cô gật đầu, một cái gật đầu đầy đau đớn. “Vậy chúng ta phải theo dõi cậu ấy. Và can thiệp đúng thời điểm.”

    “Tôi sẽ dùng chim ưng giấy để theo dõi,” Bà Hạnh nói. Bà lấy ra một tờ giấy bạc mỏng, gấp nhanh thành hình một con chim. Bà thổi một hơi, và con chim giấy vỗ cánh, bay ra ngoài cửa sổ. “Nó sẽ bay cao, không bị phát hiện, và dẫn đường cho chúng ta.”

    “Vậy thì chuẩn bị thôi,” Durand nói, giọng khô khốc. “Tất cả vũ khí, bùa phép, những gì chúng ta có. Chúng ta sẽ đến Numero Sette. Và lần này, không có đường lui.”

     

     

    Finn đã đến bờ nam sông Thames khi trời gần sáng. Tòa nhà Numero Sette đứng đó như một bộ xương đen cháy giữa những tòa nhà còn nguyên vẹn. Cửa chính bị niêm phong bởi cảnh sát, nhưng Finn biết có lối vào từ phía sau, qua một cửa sổ tầng hầm bị vỡ từ lâu.

    Tim anh đập như trống khi anh chui qua khe vỡ, rơi xuống một tầng hầm tối om. Mùi khét của gỗ cháy, vữa vỡ và một thứ gì đó ngọt ngào, thối rữa pha lẫn.

    Anh bật diêm. Ngọn lửa nhỏ bé rọi sáng một góc tầng hầm. Những đồ đạc cháy dở, những bức tranh đen xì, và… những vệt đen trên tường, trông giống như những cái bóng người bị in hằn vào vữa vào khoảnh khắc cháy rụi.

    Anh run rẩy bước lên cầu thang gỗ ọp ẹp lên tầng trệt.

    Nơi đây từng là phòng khách sang trọng. Giờ chỉ còn là một không gian trống rỗng, đen kịt, với những xà nhà cháy xém treo lơ lửng trên trần nhà. Gió lùa qua những ô cửa sổ không kính, rên rỉ như tiếng than khóc.

    Anh đi qua các phòng, không biết mình đang tìm gì. Có lẽ là một nơi để… chờ. Chờ cái chết đến. Chờ Kẻ Lặng Im tìm thấy mình.

    Anh đến một căn phòng ở cuối hành lang tầng một. Cánh cửa gỗ sồi nặng nề vẫn còn nguyên vẹn một cách kỳ lạ, không bị cháy. Trên cửa có khắc một biểu tượng: bảy nốt nhạc xoắn ốc quanh một con mắt mở.

    Phòng của Graham.

    Finn đẩy cửa. Nó mở ra dễ dàng, không một tiếng động.

    Bên trong không giống phần còn lại của tòa nhà. Căn phòng gần như không bị hỏa hoạn chạm đến. Nó là một thư phòng lớn, kệ sách cao vút chứa đầy sách cổ và các lọ thủy tinh đựng những mẫu vật kỳ dị (nhiều thứ trông giống cơ quan nội tạng). Ở giữa phòng là một chiếc bàn lớn, trên đó vẫn còn để ngổn ngang giấy tờ, bản vẽ và… một chiếc hộp gỗ nhỏ màu đen.

    Finn tiến lại gần. Trên mặt hộp khắc dòng chữ: “Cho Nốt cuối cùng – Sự giải thoát của tuyệt vọng.”

    Cái hộp thứ bảy. Hộp Resonance dành cho Nốt Đô Thăng.

    Tim Finn đập thình thịch. Anh giơ tay ra, chạm vào chiếc hộp. Nó lạnh buốt, như băng.

    Đột nhiên, cả căn phòng tối sầm lại. Những ngọn nến trên bàn (mà Finn không nhớ là đã thấy) tự bùng cháy, nhưng thứ ánh sáng chúng tỏa ra là màu xanh lục âm đạo.

    Và từ trong bóng tối ở góc phòng, một bóng hình cao lêu nghêu bước ra.

    Kẻ Lặng Im.

    Trên tay nó là một cây gậy mới, đen nhánh, được làm từ chính những xà nhà cháy của Numero Sette. Xung quanh nó, những hình chiếu ma quái của NĂM nốt đã bị thu thập hiện lên: Victor (Đô), Eleanor (Si), Lorenzo (La), Silas (Sol), và Rosamund (Mi) – dù cô đã thoát khỏi sự kiểm soát, nhưng “bản sao năng lượng” của Nốt Mi vẫn còn trong hệ thống cộng hưởng. Chúng xoay vòng, phát ra âm thanh rên rỉ.

    CẬU ĐẾN RỒI, một ý nghĩ lạnh lẽo đập vào đầu Finn. CẬU ĐÃ CHỌN ĐÚNG NƠI.

    Finn lùi lại, lưng chạm vào bàn. “T-tôi… tôi đến để kết thúc mọi chuyện.”

    KẾT THÚC? KHÔNG. BẮT ĐẦU. Kẻ Lặng Im tiến lại gần. CẬU MANG THEO VIÊN ĐẠN BẠC. VẬT CHỨNG CHO CÁI CHẾT. CẬU MANG THEO NỖI SỢ VÀ TỘI LỖI. VÀ CẬU ĐÃ TỰ ĐẾN ĐÂY, TỪ BỎ HY VỌNG. CẬU CHÍNH LÀ SỰ TUYỆT VỌNG THUẦN KHIẾT MÀ GRAHAM TÌM KIẾM.

    “Nó… nó không đúng,” Finn lắp bắp, nhưng giọng nói của anh đầy vẻ tuyệt vọng. “Tôi không muốn trở thành… thứ đó.”

    MUỐN HAY KHÔNG KHÔNG QUAN TRỌNG. CHỈ CẦN LÀ SỰ THẬT. Kẻ Lặng Im giơ tay ra. Chiếc hộp gỗ đen trên bàn mở ra, tỏa ra ánh sáng đen ngòm, một thứ bóng tối còn đậm đặc hơn cả bóng đêm. HÃY TRAO CHO TA VIÊN ĐẠN. VÀ TRAO CHO TA NỖI ĐAU CỦA CẬU.

    Finn run rẩy lấy viên đạn bạc ra. Nó nặng trĩu như cả thế giới. Anh nhìn nó, nhớ lại cái đêm kinh hoàng, hình ảnh Elias ngã xuống, và bóng đen đứng cạnh.

    Mình không thể. Một ý nghĩ cuối cùng của lòng tự trọng trỗi dậy. Mình không thể để hắn thắng.

    Nhưng đã quá muộn.

    Ánh sáng đen từ chiếc hộp quấn lấy anh, kéo anh về phía nó. Finn cảm thấy mọi cảm xúc, mọi ký ức đau buồn bị kéo ra khỏi người như một sợi chỉ dài vô tận: nỗi xấu hổ khi trộm cắp, sự cô đơn khi sống trên đường phố, nỗi kinh hãi khi chứng kiến cái chết, cảm giác tội lỗi khi nghĩ mình là nguyên nhân, và bây giờ, sự tuyệt vọng khi nghĩ rằng mình phải chết để cứu mọi người.

    Tất cả đều bị hút vào chiếc hộp đen.

    Kẻ Lặng Im tiến đến trước mặt anh, giơ tay ra định chạm vào trán Finn.

    Đúng lúc đó, cửa sổ thư phòng vỡ tung.

    Maggie lao vào, ngọn lửa trong tay cô sáng rực cả căn phòng, xé toạc màn ánh sáng đen. “BUÔNG CẬU ẤY RA!”

    Hoàng theo sau, với một sự tĩnh lặng khác thường trong mắt. Nốt Fa của hắn giờ là một tấm khiên tĩnh lặng, đẩy lùi sự hỗn loạn năng lượng trong phòng.

    Durand, Arthur, Bà Hạnh và Alfred cũng đột nhập từ cửa chính. Rosamund, vẫn còn yếu, đứng sau họ, nhưng ánh sáng trắng bạc từ người cô tỏa ra, tạo thành một vòng bảo vệ nhẹ quanh nhóm.

    “Chúng ta đã đến,” Hoàng nói, nhìn thẳng vào Kẻ Lặng Im. “Và lần này, chúng ta sẽ kết thúc mọi chuyện.”

    Kẻ Lặng Im quay lại, ánh “mắt” không tồn tại của nó quét qua tất cả. Nó không giận dữ. Mà là… thích thú.

    TẤT CẢ ĐỀU ĐẾN. TẤT CẢ CÁC NỐT. HOÀN HẢO.

    Nó giơ cây gậy lên, và từ những bức tường, sàn nhà, trần nhà của Numero Sette, hàng trăm, hàng nghìn bóng đen nhỏ bắt đầu bò ra. Những linh hồn của những nạn nhân từng bị Graham thí nghiệm, những mảnh vỡ của các Nốt Nhạc không hoàn chỉnh, tất cả đều bị giam cầm ở đây.

    Trận chiến cuối cùng tại chính nơi mọi thứ bắt đầu đã bắt đầu.

    Và Finn, đang nằm gục bên chiếc hộp đen mở, chỉ còn đủ sức để thì thầm: “Xin lỗi… mọi người…”

    Rồi màn đen của sự tuyệt vọng nuốt chửng ý thức của anh.