Blog

  • 9

    Con đường từ K07 của Nhã tới bệnh viện tiền phương của Ngàn Chi chạy dưới một cánh rừng già. Qua một con suối nước trong vắt. Đoạn suối ấy có những tảng đá to như lưng trâu. Chẳng biết ai xếp mà thành một lối đi rất vững chãi. Như cây cầu giữa chốn Bồng lai. Ánh nắng lọt qua tán rừng nở lốm đốm muôn vàn cánh hoa đẹp đến ngơ ngẩn. Nhã thuộc từng viên đá, từng bụi cây trên con đường đó. Mỗi tuần anh đến bệnh viện của Ngàn Chi hai lần. Đôi khi Chi ghé thăm anh ở K07. Cả quân khu đang hối hả chuẩn bị cho mùa chiến dịch. Song tình cảm của họ ngày càng dày thêm nỗi nhớ qua mỗi chuyến đi về. Lần nào Chi đến Nhã lại tiễn chân nàng về tới tận bệnh viện. Nhã không thể nhớ anh đã qua lại trên con đường tình yêu ấy bao nhiêu lần. Hai người ngồi trên phiến đá khuất sau lùm dây mây quấn quýt. Vừa vớt nước suối rửa mặt, rửa tay vừa chuyện trò, dùng dằng không muốn dứt. Những câu chuyện chẳng đâu vào đâu về công việc, về gia đình, về chiến tranh… nhưng khi phổ vào đấy cái hơi thở của tình yêu sao mà nó hấp dẫn, cuốn hút thế. Cả anh và nàng đều cảm thấy xốn xang, hạnh phúc. Chưa một ai nói đến lời yêu. Mặc dù lòng họ đều đã cùng rung một nhịp đàn tình ái. Mỗi ngày tình cảm giữa anh và Ngàn Chi càng dày lên trong nhung nhớ. Cuối mùa, những cơn mưa rừng đã tạnh hẳn, chiến trường sôi động sau mấy tháng ngủ vùi. Bệnh viện của Chi tất bật, nhưng Nhã thì vẫn thừa thãi thời gian. Hàng chi viện cho chiến trường mà anh phải tiếp nhận vẫn còn nằm tắc bên ngoài sông Bạc.

    Thời gian chuyển mùa cũng là lúc bệnh sốt rét rừng bùng phát. Sau gần hai tháng vào B1, Nguyễn Bá Nhã bắt đầu biết đến trận sốt rét đầu tiên. Người ta bảo ai không bị sốt trên đường giao liên thì trận sốt đầu trong chiến trường thường bị rất nặng, nguy hiểm đến tính mạng như chơi. Nhã đã tránh được nó trên đường hành quân giờ nó quật anh xuống đầy bất ngờ. Người cứ sùng sục lúc nào cũng 39, 40 độ. Mê man ly bì. Có những ngày nặng quá anh thấy mình như đang trên một con thuyền bồng bềnh trôi. Con thuyền ấy trượt dần về phía miệng vực. Một tuần ốm mà da xanh rớt, mắt trắng dã, môi thâm xì. Sức lực biến đâu hết. Tay chân như mượn của người khác. Hai bên mông, bắp tay, bắp đùi chai cứng vì tiêm. Bệnh sốt rét rừng chuyên trị bằng thuốc quy nin. Mỗi khi cắm kim vào mông, vào bắp tay, y tá đều bắt người bệnh phải co gập hai chân, cánh tay lên xem có căng cứng không mới bơm thuốc. Không ít trường hợp chỉ vì quên động tác đơn giản đó mà trở thành phế binh. Quy nin làm liệt dây thần kinh vận động. Người bị liệt chỉ còn nước hành quân trên võng ra Bắc.

    Lần đầu tiên trong đời Nhã biết thế nào là ốm nặng. Một trận sốt rét ác tính. Đầu anh như muốn vỡ ra. Nhắm mắt lại thì như đang nằm trên một cái thớt cối. Cái cối quay tối sầm mắt, người lơ lửng trên không trung. Miệng đắng ngắt. Bụng dạ nôn nao. Chẳng có gì trong dạ mà cứ nôn thốc nôn tháo. Nôn khan cổ họng rát như lửa đốt. Thực đơn hàng ngày cho người sốt rét tuyệt đối tránh những thứ gây cảm giác buồn nôn. Cháo trắng, cháy cơm hoặc gạo rang… là món ăn hàng ngày của Nhã từ hôm đổ bệnh. Đến ngày thứ mười thì Nhã đuội hẳn. Phác đồ điều trị đã kín. Bác sĩ lắc đầu tỏ vẻ hết hy vọng. Nhã chập chồi giữa cái sống và cái chết. Tỉnh lại là anh lại đưa mắt ra con đường rừng ngóng Ngàn Chi. Rủi cho anh đúng tuần đó Chi đang có một chuyến xuống cứ. Thương binh, người ốm ngày một nhiều, Nhã bị xếp vào diện khó qua khỏi. Người ta chuyển anh xuống “phòng chờ”, tức là “điểm hẹn” để về thế giới bên kia. Căn nhà “chờ” của đội điều trị cách phòng bệnh anh vừa nằm một khoảng sân hẹp. Nhã lịm đi mê mụ. Một ngọn đèn lay lắt. Qua thêm hai ngày như còn nuối tiếc, trong anh vẫn níu giữ một tia hy vọng sống. Một cái gì đó gắng gỏi âm thầm cứ chập chồi. Anh đợi gặp Ngàn Chi. Không thể cứ thế này ra đi. Ngàn Chi đã trở thành người thân yêu nhất của anh. Dù có phải chấm dứt cuộc sống ở đây anh cũng đợi gặp Ngàn Chi… Lịm đi thì thôi, tỉnh lại hình ảnh Ngàn Chi lại choán ngợp tâm trí anh.

    Ơn Trời Phật, đúng lúc tưởng như sắp buông xuôi thì Ngàn Chi đến. Trời chưa muốn bắt Nhã chết nên đưa nàng về với anh. Ngàn Chi ào tới trong sự nhung nhớ, thổn thức. Không còn giữ ý nữa, nàng ôm lấy anh nức nở. Nàng ở liền bên anh mấy ngày. Chi kiên tâm bón cho anh từng thìa nước cháo, từng miếng cơm. Nàng khích lệ anh chiến đấu với trận sốt ác tính đầu tiên của đời lính. Một đêm, Nhã đi vào cơn mê mụ cuối cùng. Anh thấy mình chập chờn, lênh đênh trôi trên một dòng sông nước đen ngòm. Mờ mịt khói. Như con thuyền không lái. Lúc giạt vào bờ bên kia um tùm lau lách. Lúc xoay chong chóng quanh những miệng hố đen ngòm trống hoác. Nhã nhìn thấy những cái lưỡi nước dài ra, trườn ra từ những cái hố đó. Nó muốn lôi tuột anh vào trong ấy. Lau lách tựa rừng kiếm tua tủa đâm vào da thịt. Bỗng một làn gió buốt ngắt táp vào mặt. Anh thấy bố, mẹ mấy đứa em. Lại thấy cả thằng Mừng. Rồi gương mặt Tấm ở quê thủa chăn trâu… Chập chờn lúc tỏ lúc mờ. Mà lạ quá tất cả hiện lên rồi nhòe đi đều nhập vào khuôn mặt Ngàn Chi. Nhã rẫy rụa, vùng vẫy gào to:

    – Ngàn Chi ơi, đợi anh.

    Không biết cơn mê sảng ấy kéo dài bao lâu,khi nhận thức được Nhã lờ mờ nghe thấy tiếng khóc. Tiếng Chi gọi anh gấp gáp, tức tưởi:

    – Anh Nhã ơi, em đây. Ở lại với em. Anh nhất định phải ở lại với em.

    Khuôn mặt bơ phờ mệt mỏi của nàng toát lên vẻ đẹp nao lòng. Ngàn Chi. Ngàn Chi… Nàng hiện lên rõ dần trong mắt anh. Tay Nhã lần nắm bàn tay trắng xanh nhỏ nhắn của Chi. Anh vuốt ve nó và cảm nhận thật rõ hơi ấm từ đôi tay dịu mềm ấy. Anh biết mình đã trở về với cuộc sống. Nàng xoa xoa lên trán, lên tóc anh. Đôi vai rung rung từng đợt, tiếng nàng thổn thức:

    – Cám ơn Trời, Phật anh tỉnh rồi…

    Bốn con mắt nhìn nhau hấp hả rưng lệ tràn ngập vui mừng. Đôi mắt bệch bạc của Nhã nuốt gọn khuôn mặt Chi. Sung sướng hạnh phúc và cả tủi hờn. Phút yếu đuối của người ốm dậy. Nhã dụi đầu vào tay Chi. Anh tìm hơi ấm, sự vỗ về như ngày bé vục vào lòng mẹ. Nước mắt anh lúc này mới bật tuôn xối xả, dường như nó bị kìm nén đã lâu lắm. Ngàn Chi cũng không cầm lòng được. Cô để cho nước mắt rơi lã chã. Nhã lần bàn tay khô xác lên cái mỏm vai nhòn nhọn, cái cần cổ tròn, cao của Chi. Bàn tay hơi giật lên khi chạm vào suối tóc dày, mát rượi. Cái suối tóc mà đã bao lần anh trộm ngắm. Nhã cứ thế mơn man vuốt ve suối tóc ấy như vuốt trên lưng một con mèo bông mềm mượt. Con mèo nũng nịu giụi đầu vào lòng anh. Đôi tay ôm anh vào lòng. Một niềm khoái cảm lâng lâng. Nhã cảm nhận hơi ấm đang tràn tỏa. Hơi ấm bắt đầu từ hai bầu vú mềm mại của nàng thẩm thấu sang anh. Mùi thơm ngát nhẹ của hương rừng trên tóc. Mùi của sữa non gây gây phả lên mặt. Hay Nhã tưởng tượng ra thế. Mùi con gái. Mùi tình yêu cứ len lỏi vào trí nhớ. Những ngón tay quắt khô đã có cảm giác tươi nhuần trở lại. Anh di lên má, lên trán Chi, di theo hai vệt lông mày cong ram ráp, cái sống mũi thẳng hếch, tinh nghịch, kiêu sa. Rồi anh viền theo khuôn miệng xinh như vẽ, mộng mơ, ấm nóng… Bờ môi mềm dịu kia cứ hút hồn anh. Đã bao lần anh ước ao được gắn miệng mình lên đó. Nhã biết mình không lầm. Đây là cảm giác thật. Anh đã từ bờ vực cái chết trở về. Nhã cất tiếng gọi khe khẽ:

    – Ngàn Chi ?

    – Dạ… em đây. Lạy Trời lạy Phật anh đã qua khỏi. Em biết mà, thế nào anh cũng qua khỏi.

    Chi bóp chặt bàn tay Nhã. Cô luôn miệng nhắc đi nhắc lại câu khấn: “Lạy Trời lạy Phật…”. Giọng Chi hổn hển vấp váp như sợ anh sẽ lại trôi tuột đi mất. Từ ngày gặp Ngàn Chi, Nhã rất thích câu nói cửa miệng của nàng. “Lạy Trời lạy Phật”… Chi tỏ sự hân hoan mỗi khi nàng thốt lên câu nói đó.

    Mười ngày sau tử thần mới thực sự lui binh. Đó là những ngày vô cùng vất vả với Ngàn Chi. Em lặn lội giữa trưa chang nắng, kiếm những đọt măng rừng cuối mùa. Đọt măng chỉ to bằng ngón tay út, Chi đem muối chua. Lại lặn lội dọc suối săn moi từng con cá bống. Những con cá cũng chẳng lớn hơn đọt măng bao nhiêu. Canh chua cá bống, món thực đơn đặc biệt ưa thích của những người bị sốt rét rừng. Canh chua dễ ăn. Càng ăn càng thèm. Ăn xong dễ bị sốt lại. Nhưng Chi biết người mới ốm dậy ăn thêm được lưng cơm thìa cháo là cái cơ sống sót tăng lên rất nhiều. Chi ép anh ăn thêm mỗi bữa vài thìa cơm. Ngàn Chi rất có kinh nghiệm trong điều trị sốt rét. Ngày nào nàng cũng tất tả đáo qua đội điều trị kiểm tra chế độ ăn, thuốc men cho Nhã. Nhiều bữa Chi đem theo suất cơm độn sắn của mình tới. Nàng lọc từng hạt cơm hiếm hoi cho Nhã ăn. Những ngày anh ăn trả bữa, măng đã cạn. Chi hái lá me, trái bứa rồi thân chuối rừng, ép bỏ nước chát, chế biến thành món canh, món nộm… Cứ thế Ngàn Chi đã giành lại anh từ bàn tay thần chết. Nhã sống được nhờ vào tình yêu phi thường của Chi. Đám lính nằm cùng bệnh xá phát ghen phát hờn với Nhã. Tuy không nói ra, mà dường như người nào cũng mong ngóng chiều đến để được nhìn thấy Chi. Họ bảo nàng là người con gái đáng yêu nhất cơ quan mặt trận năm ấy. Mỗi lần đến với anh, Chi đem theo cả hơi ấm vẻ dịu hiền và niềm động viên lớn lao cho những người lính nằm viện cùng anh những ngày đó. Ngàn Chi thăm hỏi người này, giúp đỡ người kia. Sự tần tảo, chịu thương chịu khó cùng vẻ đẹp nao lòng của Ngàn Chi đã đem đến một không khí yêu đời, trao cho họ nghị lực vượt qua bệnh tật.
     

  • 8

    Lại nói chuyện ông Sử trạm trưởng giao liên Giải phóng. Một cán bộ rất vui tính và hóm nghịch. Nhã nằm chờ được ba hôm thì ông ta đến. Chưa nhìn thấy mặt, giọng ông đã oang oang:

    – Nghỉ lại đây vài bữa hể. Cũng là để lấy sức. Tắm giặt đi. Tuyến này ít khách lắm, lại đầu mùa.

    – Liệu có phải chờ lâu không thủ trưởng ơi?

    – Chưa biết thế nào. Để tớ kiếm một người đưa đường kết hợp vào trong K làm nhiệm vụ lúc ấy ông mới đi được.

    – Vậy là phải chờ ạ?

    – Chờ. Cứ nghỉ ngơi. Đến bữa xuống ăn chung với tớ. Chẳng có ma nào đâu mà phải ăn riêng .

    Nguyễn Bá Nhã nằm lại trạm 250 không phải một vài ngày mà tới gần nửa tháng. Bụng dạ cồn cào. Cô đơn. Ngày thứ mười bốn, ông Sử bất ngờ dẫn xuống chỗ Nhã một cô gái. Miệng ông cứ dẻo quẹo, bô lô ba la:

    – Nào, hãy làm quen đi – ông chìa tay về phía Nhã – Đây là ông khách mở hàng của trạm chúng tôi mùa khô này. Anh Nguyễn Bá Nhã vừa từ Bắc vào. Còn nữ đồng chí Ngàn Chi, hoa khôi của trạm cấp cứu tiền phương. Trời đất run rủi thế nào đây chứ. Ngày mai chúng tôi gửi cô “chuyến hàng” đầu tiên này vào K. Chà… chà, số ông Nhã đỏ lừ nhá. Cả mặt trận này, ai chẳng mong được đi một chuyến với một người đưa đường xinh đẹp nhường này chứ. Hà, hà… Số ông đỏ lừ nhá…

    Nhã lén nhìn Ngàn Chi. Khuôn mặt kiều diễm thoáng chút e thẹn dò hỏi. Cái mũ giải phóng tựa tàu sen non ấp rất khéo quanh khuôn mặt. Bộ quân phục xuân hè vừa in khuôn hình thon thả. Quanh eo lưng, tấm dù da báo buộc hờ trông cô bé càng nhẹ nhõm, từng trải. Nhã thầm nghĩ: “Người đâu mà xinh tệ”. Giữa chốn rừng núi thâm u hoang hoải này, sự xuất hiện của bông hoa rừng dầy hương sắc như đẩy Nhã vào một khung cảnh không có thật. Thấy vẻ ngây thộn của Nhã, ông trạm trưởng hích hích cười rồi khuỳnh khùynh tấm thân chắc nịch bước ra khỏi lán, bỏ mặc hai đứa đứng chôn chân nhìn nhau. Giọng ông rơi văng vẳng:

    – Tôi giao cậu ta cho cô đấy nhá. Số ông Nhã thật đỏ lừ… đỏ lừ…

    Có một điều gì đó vừa ám vào hai người. Quên cả mời Chi ngồi, Nhã cứ xoáy ánh mắt ngây thộn vào những ngón chân nhỏ dài hồng hồng cắm xuống đôi dép lốp nặng nề với bàn chân con gái. Chẳng khác gì một tiếng sét vừa giáng vào tim. Nhã như lạc vào khung cảnh của câu chuyện cổ tích “Nàng tiên ngủ trong rừng”. Nàng công chúa nhỏ mà anh đi tìm đang đứng trước mặt anh đây giữa mênh mông đại ngàn. Dù còn rất mù mờ nhưng không hiểu sao Nhã thấy mình đúng là chàng hoàng tử vừa tìm thấy nàng công chúa của đời mình. Xung quanh rộn tiếng hót và vũ điệu tưng bừng của bầy chim thú. Từng chùm sao băng ùa tới lấp lánh, lấp lánh. Sợi tơ trời mềm dịu như cuốn, như buộc Nhã vào với người con gái này. Mơ hồ, xoắn xuýt. Ngàn Chi cũng chưa hết ngượng nghịu vì câu đùa tếu của ông trạm trưởng. Cô cứ di di ngón chân. Mầu của lửa lan lên khuôn mặt làm ấm nóng cả căn hầm. Họ đứng như thế chẳng biết bao lâu. Rồi tự nhiên cả hai bật cười. Cái cười giải tỏa cho họ nỗi bỡ ngỡ, ngại ngùng. Hàm răng đều đặn lóa trắng của Ngàn Chi hút hồn Nhã. Anh cảm thấy một điều gì đó thật kỳ lạ bám chặt tâm can mình.

    Ngàn Chi cùng tuổi nhưng kém Nhã vài tháng. Nàng đã qua một mùa khô ở B1. Chi là y tá của bệnh viện tiền phương mặt trận K. Ngàn Chi vừa ra binh trạm tập huấn và trên đường trở lại đơn vị. Vậy là đường vào mặt trận của Nhã không chỉ có một người dẫn đường. Nó như một cơ duyên đầy may mắn. Nốt nhạc lãng mạn đầu đời trai trẻ của anh. Lời ông Sử trạm trưởng cứ văng vẳng bên tai: “Ai chẳng mong được đi một chuyến giao liên với người con gái xinh xắn, đáng yêu nhường này cơ chứ”.

    Mười lăm ngày, giữa thăm thẳm rừng già, cảnh tượng chẳng khác thủa hồng hoang. Nhã và Ngàn Chi như hai con người duy nhất còn sống sót sau trận đại hồng thủy mấy ngàn năm trước được ghi trong kinh thánh. Chàng A Đam và nàng Ê Va. Trong cái vườn địa đàng tưởng tượng ấy, chim thú đang nhảy nhót. Lòng Nhã cũng tưng bừng nhảy nhót. Lọt thỏm giữa mênh mang rừng núi mà lạ kỳ họ không một chút cảm thấy cô đơn. Hai người sống trong hoàn cảnh vừa trớ trêu vừa ngỡ ngàng hạnh phúc. Đến trạm giao liên nào, cặp khách đầu tiên của mùa chiến dịch cũng khiến đám lính trong trạm tò mò. Có anh chàng ghen ra mặt. Đêm nào cũng có vài tay mò xuống chỗ Nhã và Ngàn Chi để trò chuyện, để hỏi thăm lính Bắc vừa vào. Nhưng Nhã biết thừa bụng dạ mấy tay giao liên này. Họ đến chủ yếu là ngắm Ngàn Chi. Cũng để xem mặt mũi cái thằng lính nào có diễm phúc thế. Lúc họ về rồi, Nhã và Ngàn Chi mắc võng nằm bên nhau. Hai người kể về cuộc đời mình, gia đình và quê hương. Họ nói về những mơ ước sau chiến tranh. Nhờ có Ngàn Chi, Nhã nhanh chóng hòa nhập với vùng chiến trường đệ nhất gian khổ. Mọi sự thiếu thốn, ác liệt, biệt lệ của khu Năm qua miệng nàng trở nên cuốn hút đến kỳ lạ. Thời gian trôi đi thật nhanh. Một cái gì đó hụt hẫng, tiếc nuối khi hai người về tới đơn vị. Mười lăm ngày ấy, Ngàn Chi đối với Nhã đã là một cái gì đó không thể quên. Không phải thứ tình cảm như với Tấm. Nhã biết mình đã yêu.
     

  • 7

    Nguyễn Bá Nhã xốc ba lô hỏi đường về trạm 250. Đêm cuối cùng ở bãi khách trạm 61, dù đã khuya lắm anh vẫn giữ thói quen không thể bỏ kể cả những lúc mưa gió. Giọt đèn pin nhỏ gắn trên trán dọi xuống trang sổ tay: “Ngày mai mình phải chia tay đồng đội. Có người vào B2 có người bổ sung cho mặt trận 470. Mình về khu Năm. Điểm đến là huyện 40 Kon Tum. Ở đây người ta đánh số cho các địa danh thay vì gọi tên. Huyện 40 chính là địa phận Đắc ley, huyện lớn nhất của tỉnh Kon Tum có đường biên giới với Lào, chung ranh giới với các huyện Ngọc Hồi, Tu nơ rông và tỉnh Quảng Nam… Bắt đầu một hành trình đơn độc. Cho dù đã qua hai tháng bước chân vào chiến trường, nhưng mình vẫn không khỏi hụt hẫng và lo lắng. Một mình giữa vùng mặt trận nổi tiếng gian khổ, ác liệt này. Cái tên Bê Trọc – khu Năm thật gợi và nó đang đợi mình…”.

    Đường dây Giải phóng khá yên ả, sạch sẽ. Hầu như không gặp ai trên đường. Cung đường không xa. Chỉ hơn một giờ đi bộ. Trạm khách sơ sài, lèo tèo vài gian nhà âm. Tất cả dường như vẫn chìm trong giấc ngủ mê mệt từ đầu mùa mưa. Nhã là vị khách đầu tiên của đường dây Giải phóng mùa khô này. Ông Sử trạm trưởng nghe tin có lính Bắc vào, đến tận lán tìm. Té ra ông cũng là người “Thái Lọ”. Nhã kể về Đản đồng hương của ông vừa vào B3, ông Sử xuýt xoa tiếc rẻ mãi. Nằm rừng đã sáu năm chưa một lần về phép. Trạm trưởng Sử trông giống một vị trưởng bản Tà Ôi hơn một cán bộ quân đội. Gói thuốc rê với mảnh giấy báo nhàu nát chốc chốc lại bị ông véo, xé cuốn lại. Ông đưa điếu thuốc như cái sâu kèn to bằng ngón tay lên miệng, thè lưỡi liếm. Mùi thuốc đồng bào khét tắc họng. Ngửi thôi mà đã thấy nôn nao khó thở. Nhã mời ông hút thuốc Thăng Long bao bạc. Cầm điếu thuốc, ông cứ hít hà hoài rồi cẩn thận đút vào bịch thuốc bảo:

    – Tý về cho mỗi đứa một hơi. Thứ này quý lắm, hiếm hung à.

    – Thủ trưởng cứ hút đi. Tôi còn mà. Bao này thủ trưởng đem về hút với anh em – Nhã cầm bao thuốc chưa bóc đưa ông trạm trưởng.

    Mắt ông Sử sáng lên. Ông nhâm nhi từng hơi. Hai má tóp lại dúm dó. Nhã trở thành khách quý của trạm. Anh được nghỉ trong một căn nhà hầm khá rộng rãi. Ông trưởng trạm đi ra và lúc sau đem đến mấy món nhậu toàn đặc sản rừng cùng be rượu dân tộc. Hai người ngồi khá khuya mới đi ngủ. Vừa đặt lưng, một cáng thương sầm sập đưa vào cạnh chỗ Nhã nằm. Mùi khăn khẳn rất khó chịu ùa theo. Cáng chưa đặt xuống đã nghe một giọng Bắc rất tỉnh. Cái tỉnh của một ngọn đèn chợt lóe lên trước lúc tàn lụi. Chẳng hiểu vì sao Nhã lại có ý nghĩ ấy.

    – Lính Bắc mới vào hả. Thuốc Thăng Long bao bạc thơm quá. Mấy năm rồi mà mình vẫn không thể quên nổi. Còn không cho phế binh này một hơi.

    Nguyễn Nhã vục dậy châm điếu thuốc rít thật sâu cho lửa bén đều rồi đến bên võng.

    – Mời đồng đội. Thính thật đấy, đúng là Thăng Long bao bạc. Mà đồng đội bị sao vậy?

    – Đạn găm vào bụng. Lúc đầu cũng không nguy hiểm lắm nhưng mấy tháng nằm vạ vật trên đường dây, lưng thối hết rồi. Trơ hết xương rồi. Chắc không trụ được mấy bữa nữa đâu.

    – Đừng bi quan thế. Cố gắng ít ngày ra đến Quảng Bình là chữa trị ngon lành – Nhã động viên.

    – Vào chiến trường lần đầu, đúng không? – Người thương binh hỏi giọng kẻ cả – Tớ xác định rồi. Bệnh tình thế này sao kịp ra Bắc. Chẳng phải động viên tớ đâu. Năm năm đùa với thần chết, chưa đến ngưỡng “Tri thiên mệnh” nhưng tớ đếm được từng ngày sống của mình mà. Chà. Sướng quá, đã quá – Anh ta rít từng hơi thuốc dài, giọng chùng xuống – Mỗi người mỗi phận. Buồn sợ cũng chẳng tránh được đồng đội ạ.

    Y tá lật người anh thương binh làm vệ sinh. Nhã bàng hoàng, kinh hãi. Từng nhúm thịt thối rụng lả tả. Xương sống xương xườn trơ hết cả ra. Người thương binh nghiến răng trèo trẹo. Nhã nghĩ đúng là khó qua khỏi thật. Lẳng lặng móc bao thuốc đặt vào tay người thương binh. Giọng Nhã bẹt đi:

    – Anh cầm lấy mà hút.

    Bàn tay chàng thương binh run lật bật. Anh ta nhìn Nhã biết ơn và lại nở một nụ cười cùng giọng nói âm vang pha chút tếu táo:

    – Tớ là Đảo, quê Hải Phòng sẽ quyết sống thêm mấy ngày để hút hết số thuốc quý giá này của cậu. Mà cậu tên gì?

    – Dạ, Nhã. Nguyễn Bá Nhã.

    – Nhã! Ờ, nhã nhặn, nhã nhạc… Các cụ đặt tên giầu ý nghĩa lắm. Nhã này. Hãy cẩn thận. Thần chết rất hay bắt nạt những tay lính mới. Đã qua một mùa khô thì không sợ gì nữa. Cậu nhanh thành lính chiến thứ thiệt ấy mà. Hà … hà…

    Vết thương của anh thương binh tên Đảo và cái cách tự động viên, tự lạc quan của anh ta cứ ám ảnh Nhã mãi những ngày sau đó. Nhã biết người thương binh này sẽ nằm lại ở một trạm khách nào đó, khó ra nổi tới miền Bắc.
     

  • 6

    Đêm cuối cùng ở trạm 61, Nhã không ngủ. Ngày mai anh là người đầu tiên chia tay tiểu đội. Nhã cứ lan man nghĩ tới thằng Mừng tới Trạm. Nghĩ về cái làng Phù nghèo nàn và quá đỗi truân chuyên của anh. Nhã biết mình bất hạnh. Bất hạnh từ lúc tuổi thơ. Những ký ức đầu đời về quê hương đã mang những nét sâu đậm và buồn thương hơn đám bạn cùng lứa. Càng lớn Nhã càng nhận ra quê hương anh chẳng khác gì số phận không may của một con người dằng dặc tai ương. Có oanh liệt, có khổ đau, thậm chí oan khuất ngút trời. Quê hương chiếm một vị trí không dễ phai nhòa trong ký ức của anh. Đêm khuya mưa càng nặng hạt. Mưa lộp độp miên man trên mái tăng. Kiểu mưa rừng này vô cùng khó chịu. Cứ như có ai cầm một vật đập đều đều vào gáy. Dầm dề nỉ non. Rồi đây Nhã sẽ rất nhớ từng người trong tiểu đội. Hơn hai tháng hành quân, giờ phải xa nhau. Mỗi người về một đơn vị và lăn vào cuộc chiến. Liệu có còn gặp lại? Sau chiến tranh ai còn ai mất? Anh đặc biệt thương thằng Mừng. Mừng về Nông Trường 3. Tuy cùng quân khu nhưng địa bàn rộng, lính chiến đâu biết điều gì đang đợi mình phía trước. Đời Nhã đã khổ nhưng còn may mắn hơn thằng Mừng nhiều. Có lẽ Cao Mừng là đứa gặp phải nhiều trắc trở trái khoáy nhất làng Phù. Mấy ngày vừa qua, Mừng chủ động bám sát Nhã. Câu chuyện của hai anh em xoay quanh cái làng Phù khốn khó của họ. Mừng nhắc nhiều đến mẹ nó. Cao Mừng sinh ra trên đời này đã đặc biệt, cuộc đời của chị Thứ, một người đàn bà câm, không chồng vượt qua biết bao nỗi tủi nhục của cuộc đời để sinh ra nó còn dị biệt hơn. Chị Thứ đã chịu sự bất nhẫn của tạo hóa và dè bỉu của người đời. Cao Mừng biết thế và nó đã cố vươn lên bằng anh bằng em. Nó lao vào cuộc chiến đấu này như để khẳng định giá trị của nó, của mẹ nó. Nó trốn nhà đi theo bộ đội, làm mọi cách để được ra mặt trận.

    Cuộc đời của mẹ con thằng Mừng là mảnh sống tối tăm cùng cực ở làng Phù.

    Những năm kháng chiến chống Pháp, loạn lạc đã khổ, nhưng nỗi khổ giặc giã chưa thấm gì với thiên tai lũ lụt mà làng Phù phải đối mặt. Mùa nước lớn, làng Phù chập chồi như tổ kiến gió trước cái biển nước mênh mang. Cơn “đại hồng thủy” đầu những năm bốn mươi vẫn còn in dấu kinh hoàng trong trí nhớ người làng. Chẳng còn một cái nóc nhà, ngọn tre nào hở. Nước trong đồng cao hơn ngoài sông. Cả làng bám lấy đoạn đê chưa vỡ. Rắn, rết chuột, bọ chen lẫn với người. Xác người chết, xác trâu bò lợn gà, cứt đái khẳm lặm trôi lềnh bềnh vật vờ quanh nơi ở. Vẫn phải tắm giặt ăn uống bằng thứ nước sông bẩn thỉu đó. Nước chưa rút hết dịch bệnh đã hoành hành. Dịch tả rồi tiếp đến dịch đậu mùa. Làng Phù bị chết mấy chục sinh mạng. Có nhà chẳng còn lấy một người sống sót.

    Chị Thứ bị di chứng đậu mùa. Năm ấy chị mười sáu tuổi. Dịch tả đã cướp mất cha chị và người em trai. Mẹ chị cũng không qua khỏi. Ngày mẹ chết, người làng nhốt chị trong chuồng củi. Chỉ có vài người đàn ông đến tháo phản đóng quan tài. Chị la hét van xin, họ không cho chị vào viếng mẹ. Ai cũng bịt kín mũi miệng sợ lây. Tiếng búa đóng đinh xuyên vào bộ óc mụ mị. Chị nhìn thấy đám người khiêng mẹ chị về phía cổng làng. Bát cơm cúng lèn quả trứng luộc và chiếc đũa vót xơ xớp lắc lư trên nắp ván thiên. Chị đạp tung cửa chuồng củi, chạy bổ theo. Họ khiêng mẹ chị như chạy về phía tha ma. Chị Thứ bươn bả nhào theo. Hai tay chị cào cấu như cố bấu víu vào những ngọn gió lạnh buốt trong buổi chiều u ám. Đến tha ma chị còn trông thấy nắm nhang trên nắp quan tài mẹ hóa. Lửa bốc đùng đùng. Chị thở dốc lên rồi ngã xấp mặt xuống rệ cỏ. Căn bệnh đậu mùa không để lại những vết sẹo trên da thịt nhưng làm chị câm. Tai vẫn nghe được mà miệng không nói được.

    Bị câm nhưng phải nói chị Thứ vào loại có duyên nhất trong đám gái làng Phù trật ấy. Các bà khó tính khi chọn vợ cho con thường ao ước được người như chị: “mỏng mày hay hạt”. Dáng chị thon lẳn. Gương mặt trái xoan nhẹ nhõm. Làn da trắng bóc. Tóc đen, dầy phủ chớm gấu áo. Đặc biệt đôi mắt lúc nào cũng lay láy hút hồn. Nó chất chứa trong đó cả thăm thẳm nỗi buồn của cuộc đời chị. Người làng Phù kháo nhau: “Con bé Thứ trông hón * ra phết”. Đám thanh niên làng ác khẩu đặt vè trêu chị:“Nhất dáng, nhì da, thứ ba khuôn mặt. Tâm hồn què quặt nhưng xắt ra tiền…”. Hoàn cảnh chị Thứ ai cũng thương cũng quý. Dẫu vậy, có thương quý đến đâu cũng không bà mẹ nào muốn một cô con dâu “có miệng ăn mà không có miệng nói”. Chị Thứ biết thế nên cũng sống khép mình. Chị xa lánh những đám cưới xin, đàn đúm của tụi thanh niên làng. Chị sống thui thủi trong căn nhà của bố mẹ để lại. Chị cấy vài sào ruộng. Cuộc sống cứ lặng lẽ trôi. Ngoài hai mươi tuổi, cái tuổi đã bị coi là ế. Chị hiểu cuộc đời mình đã khép lại chuyện chồng con. Chị tồn tại trên đời như một ánh đèn dầu le lói trong cái mái rạ xùm xụp của làng Phù. Họ hàng gần gụi duy nhất của chị là bà Mận, mẹ Nhã. Chị gọi bà Mận là cô. Sớm lửa tối đèn có gì cần nhờ cậy chị chạy đến bà.

    Vậy mà một hôm tiếng sét nổ giữa lúc trời quang. Người làng Phù kháo ầm lên chị Thứ chửa hoang. Chuyện tầy đình ấy thành đề tài nóng bỏng suốt năm trời. Người làng cứ díu chằng vào nhau. Ngồi đâu, giữa đường gặp nhau người ta lại ghé tai thì thào chuyện chị Thứ. Bà Mận là người kinh hoàng nhất. Chẳng gì thì bà với chị cũng là người có họ, gần gũi. Giọt máu trên giọt máu dưới. “Ngôn ngữ” của chị, chỉ có bà hiểu rạch ròi. Tay chị chỉ trỏ làm hiệu. Miệng chị ú ớ. Nói về thời giờ chị chỉ mặt trời. Đi ngủ thì hai bàn tay ấp vào nhau rồi mắt nhắm, áp vào má đung đưa. Thế nào là hôm nay hay ngày mai bà ra cấy đổi cho chị sào ruộng. Thế nào là lên trông nom giúp hôm chị đảo lại mái nhà…Bà Mận cứ nghĩ ông trời đã bắt tội thế thì chị Thứ cam lòng yên phận chẳng còn tơ tưởng gì đến chuyện chồng con nữa. Nào ngờ.

    Ngay hôm có tin chị Thứ hoang thai, bà Biện ở gần nhà đến thì thào vào tai mẹ Nhã:

    – Đích rồi bà ạ! Có nhẽ phải đến ba tháng có dư. Hai cái lông mày dựng ngược lên thế. Cổ thì hí ha hí hóp. Chả sai được.

    Bà Mận thẫn thờ:

    – Liệu có nhầm không bà. Nó bệnh tật thế. Xưa

    nay vẫn được tiếng là hiền lành ngoan ngoãn.

    – Nhầm là nhầm thế nào – Bà Biện đưa tay quệt ngang mép cái vết trầu vừa bắn ra, gằn gứ – Cái eo lưng mập ra rõ thế. Mấy đứa tắm sông bảo nhìn thấy hai núm vú thâm đen thì đích rồi…

    – Vậy người ta có nói nó ăn nằm với ai không bà?

    – Ch.. ị ..u! Ma ă…ăn.. cỗ.

    Giọng bà Biện đai ra. Cái câu “ma ăn cỗ” từ miệng bà, nghe ra hởi dạ lắm. Bà Biện ngoay ngoảy bước ra khỏi cổng mà bà Mận vẫn chưa hết thất thần. Bà ấy đến báo tin để thỏa cái tính ngồi lê đôi mách hay là dò xem ý tứ bà Mận thế nào. Chẳng gì bà Mận cũng là người có họ, gần gũi nhất với chị Thứ.

    Chuyện chị Thứ chửa hoang là tâm điểm bàn tán của người làng Phù. Mỗi ngày lại có thêm tình tiết mới khiến nó cứ mịt mùng, hoang hoải. Đi làm, đi chợ người ta túm năm tụm ba xì xào đưa chuyện. Lại đoán non đoán già xem ai là người ăn nằm với chị. Kẻ dè bỉu nói xa nói gần. Người cao giọng đạo đức đe nẹt, dạy dỗ đám con gái lớn. Ác khẩu hơn, có người còn nỏ mồm chửi cạnh, chửi khóe:

    – Nào cứ đội mãi lên là ngoan, là hiền

    – Người hiền chứ cái của ấy nó có hiền khối đấy.

    – Đúng là chót đời chẳng xong…

    Chị Thứ cắn răng làm ngơ. Người ta cạnh khóe thế mỗi khi có mặt bà Mận. Hình như không phải họ nói để cho chị Thứ nghe. Họ nhằm vào bà Mận. Mà quả thật bà Mận là người phải băn khoăn, rầu rĩ nhất. Bà là bậc họ hàng bề trên duy nhất của chị Thứ ở làng này.

    – Tấm gương tầy liếp chửa. Bêu cái mặt. Ngữ ấy ngày xưa chỉ có nước gọt đầu bôi vôi mà thả sông…

    Lúc quá sức chịu đựng, bà Mận phải thốt lên cay nghiệt:

    – Trời đã không cho nó cái miệng nói, thì bắt nốt cái tai nghe đi có đỡ khổ nhục không?.

    Chị Thứ sống câm lặng trong sự soi mói của người làng. Những lúc ra khỏi nhà, chị ấp cái nón vào bụng, cúi mặt lầm lũi bước. Cần đi đâu chị chọn lúc xẩm tối hoặc mờ sáng ít người qua lại để đi. Một hôm, khi cái bụng chị đã to lắm, chị đến nhà bà Mận lúc chạng vạng. Chị quỳ xuống, ôm lấy chân bà, nước mắt lã chã. Chị xòe hai bàn tay. Miệng chị lập bập. Mắt ầng ậc nước. Chị làm bộ điệu xin bà tha thứ. Mong bà thương chị. Chị biết việc mình làm là trái với nếp sống của dân làng. Nhưng chị cần một đứa con để làm chỗ dựa trong cuộc đời…Chị vừa khóc vừa “nói” bằng cái thứ ngôn ngữ riêng của chị. Bà Mận cũng tã tượi nước mắt. Bà nâng chị dậy rồi vào trong buồng đem ra nải chuối, cút rượu. Đặt lên ban thờ đồ lễ, bà thắp hương lầm rầm khấn khứa. Chị Thứ vuốt áo quần, hai tay chắp lại thành kính, khúm núm nép sau lưng bà. Một lúc sau bà Mận quay lại giọng chùng xuống:

    – Thôi, tôi đã lễ xin các cụ đại xá cho rồi. Cháu đừng quá lo nghĩ, ảnh hưởng tới chuyện sinh nở thì khốn. Mọi việc đồng áng cứ để đấy cho tôi. Số cháu vất vả, trời thương cho mụn con, cố mà nuôi nó thành người. Trong làng, ngoài xóm rồi cũng hiểu cho tình cảnh của cháu thôi.

    Chị Thứ nâng vạt áo lau nước mắt, nhìn bà Mận biết ơn. Từ đó cho đến lúc chị Thứ sinh con, bà Mận thường xuyên qua lại. Bà chỉ bảo cho cách giữ gìn cái thai. Mọi thứ cần chuẩn bị cho đứa trẻ ra đời bà cũng mua sắm cho cả. Ngày trở dạ, chị sinh một đứa con trai. Chị đặt tên nó là Mừng, lấy theo họ mẹ là Cao Mừng. Ngày Mừng đến tuổi đi học, ông Nguyễn Bá Lễ lúc ấy đang là cán bộ ở Hà Nội về phép lên nói khó với xã, họ đồng ý cho Mừng vào học dự thính nhưng vẫn không cấp cho bất cứ giấy tờ gì chứng minh nó tồn tại trên đời này. Mừng học khá, lên lớp đều. Học hết cấp một, lên cấp hai. Trong học bạ, mục ngày tháng năm sinh, nó chỉ ghi vẻn vẹn: Cao Mừng, sinh năm: 1949. Họ tên cha, mẹ: Cao Thứ.

    Buổi sáng trước phút chia tay cả tiểu đội dằng dưa một lúc lâu. Nguyễn Bá Nhã sẽ nhập đường giao liên Giải phóng về K07, một đơn vị đầu mối làm nhiệm vụ huấn luyện quân và tiếp nhận khí tài, quân trang từ đường dây 559 phân bổ cho quân khu 5. Những trạm sau sẽ lần lượt là Cao Mừng, Lê Thanh Tình, Hoàng Trạm, Trần Văn Lái… về nông trường 3. Ma Văn Trẻ, Trần Tư… về bên báo vụ quân khu. Mỗi ngày lại có người rời đường dây, nhưng cuộc chia tay đầu tiên với Nhã là nhùng nhằng nhất. Nhã lôi Cao Mừng và Hoàng Vĩnh Trạm đứng riêng một góc. Ba thằng trai làng Phù hơi căng thẳng. Thằng nào cũng lõm má rít thuốc. Thỉnh thoảng lại nhìn nhau bần thần. Ai cũng cố tỏ ra cứng cỏi nhưng cả ba đều bồi hồi trong dạ. Không chỉ là người cùng làng, Nhã với Mừng còn là anh em trong tộc họ. Đêm hôm qua vào lúc đã khuya lắm anh thấy võng thằng Mừng cứ lùng nhùng. Anh khẽ khàng lần sang chỗ nó. Nhã nghe tiếng thằng Mừng thổn thức. Nhã lay lay cánh võng hỏi nhỏ:

    – Mừng ơi mày làm sao thế?

    Cao Mừng ngồi dậy. Nhã vén tăng che mưa ghé ngồi cạnh nó:

    – Có chuyện gì mà mày buồn vậy?

    – Em nhớ mẹ em quá. Đời em chỉ có hai người thân yêu nhất là mẹ em và anh. Ngày mai anh em mình lại xa nhau. Chuyến này rồi không biết em có gặp lại anh nữa không?

    – Mày nói gở mồm thế. Không gặp lại là thế nào. Làm thằng lính chiến mà bớt bấy vậy.

    Nhã nói cứng lên với cao Mừng thế thôi. Trong lòng anh cũng đang trống trếnh. Tất cả phía trước đều lạ hoắc và mịt mù hư ảo. Cứ phải dấn thân vào chứ biết đâu mà lường. Thằng Mừng khóc nhớ mẹ nó cũng là chuyện dễ hiểu. Trên đời này nó có rất ít người thân thích. Ngoài mẹ nó, đúng là chỉ còn lại Nhã. Trên đường vào có anh có em, còn phía trước mỗi người hoàn toàn xa lạ. Những thằng trai mới mười bảy tuổi đầu bom đạn chưa chắc đã sợ. Cũng chưa biết đến nó nhiều để mà cảm nhận được hết cái sợ. Nhưng nỗi cô đơn, xa lạ lại khiến họ trở nên mềm lòng. Nhã nhớ trên đường hành quân, đâu đây phải lần đầu thằng Mừng khóc nhớ mẹ nó. Ai cũng nhớ, nhưng nó lại tỏ ra quá xúc động. Nhiều hôm ngủ dậy thấy mắt nó đỏ khé, cứ nghĩ nó mất ngủ nên Nhã cũng không hỏi thăm.

    Nhã và Mừng ngồi bên nhau như thế cho tới sáng. Bữa sáng cũng như mọi ngày vẫn là lương khô 701. Nhìn phong lương khô vàng như một miếng bánh cám ép. Lính ta bẻ nhỏ cho vào ca hòa nước thành thứ chè sền sệt. Ai muốn ngọt hơn thì cho thêm đường. Thường thì mỗi thằng ngồi một góc vừa ăn vừa buộc bịn lại ba lô. Hôm ấy tự nhiên tất cả bê món ăn sáng lại gần chỗ Nhã.

    – Nào bữa liên hoan chia tay Nguyễn Bá Nhã.

    Tiếng Đản cố gợi cho không khí vui vui trước giờ tách đoàn. Mọi người cùng nâng ca chè lương khô lên “cạch” một cái. Họ nhắc nhau nhớ tìm mọi cách liên lạc khi về đến đơn vị. Cao Mừng mắt vẫn còn ươn ướt. Nó đến bên Nhã đưa bao thuốc lá ra mời:

    – Thôi anh về đơn vị khỏe nhé.

    – Mày cũng vậy. Chúc mọi sự bình an.

    Không khí bịn rịn quá. Mười hai thằng lính cứng cỏi, tếu táo nổ trời hai tháng trên đường Trường Sơn phút này trở nên mít ướt đến không ngờ. Mãi rồi cũng phải chia tay. Hoàng Vĩnh Trạm đến gần Nhã. Nó bất ngờ ôm chặt Nhã. Một cử chỉ lạ lùng. Lần đầu Nhã thấy Hoàng Vĩnh Trạm thể hiện tình cảm thế. Trạm hơn Nhã một tuổi. Ông Phổ, bố Hoàng Vũ Trạm có chân trong ban quản trị hợp tác xã. Cuộc sống và con đường học hành của Trạm ngày ở làng xuôn xẻ hơn Nhã và Cao Mừng nhiều. Thời phổ thông Trạm không chơi với anh em Nhã. Học hết cấp ba Trạm được tuyển chọn sang Liên xô học đại học. Là con trai duy nhất, Trạm không phải nhập ngũ. Hoàng Vĩnh Trạm là người ít nói. Suy nghĩ của Trạm già dặn, chín chắn hơn Nhã và Cao Mừng. Mọi điều đều như giấu kín trong lòng. Trên đường Trường Sơn, thi thoảng ba thằng người làng Phù ngồi với nhau, Mừng và Nhã nói gì nó chỉ nghe. Vui thì toét miệng ra cười. Khi cần nói Trạm đều đắn đo, cân nhắc. Việc phải đi bộ đội vào chiến trường của Trạm xuất phát từ một lý do đầy bất ngờ.

    Đủ mười tám tuổi, Trạm được tham gia bầu cử Hội đồng nhân dân huyện, tỉnh gì đấy. Bỏ phiếu xong, Hoàng Vĩnh Trạm đã có hành động bất cẩn. Nó không cầm thẻ cử tri về mà xé vứt ngay chỗ sân kho, nơi đặt hòm phiếu. Người ta nhặt lên đem trình ban bầu cử. Thằng Trạm bị quy kết là có tư tưởng chống đối ngầm cuộc bỏ phiếu. Ông Phổ chạy ngược chạy xuôi xin cho con. Tuy không bị kỷ luật, nhưng cái tội ấy nhẹ cũng đủ để truất việc đi học nước ngoài. Hoàng Vĩnh Trạm thay vì nhận quyết định đi Liên xô du học phải tham gia khám tuyển nghĩa vụ quân sự. Chuyện rộ lên ở làng Phù. Trạm chẳng oán thán gì, nhưng Nhã biết tâm trạng nó khá nặng nề. Từ ngày cùng nhau huấn luyện tân binh, rồi gần một năm ở trường Kỹ thuật Thông tin, cả Nhã và Cao Mừng đều tránh nhắc tới tai nạn của Trạm. Trong quan hệ với Nhã và Cao Mừng Trạm tỏ ra thân tình, nhưng không vồ vập. Chia tay Nhã, Trạm có cử chỉ thắm thiết như thế khiến Nhã cũng thấy mủi lòng. Cái làng Phù quá đỗi khốn khó của anh của Trạm, của Cao Mừng là sợi dây tình cảm gắn kết những người con của làng. Nhã nói với Trạm những lời mà nếu không có cử chỉ cởi mở của Trạm chắc anh không bao giờ nói ra:

    – Tớ biết cậu có nỗi buồn lớn. Nhưng mọi chuyện rồi sẽ qua thôi. Hãy vững tâm lại. Phía trước còn biết bao thử thách. Tớ tin Trạm sẽ vượt qua.

    – Nhã yên tâm. Tao sẽ không để bố mẹ phải thất vọng lần nữa đâu. Đi khỏe nhé. Cố liên lạc với nhau.

    Thấy thế thằng Mừng quay lại. Ba thằng làng Phù nắm chặt tay nhau. Sáu bàn tay xiết lại. Mắt Cao Mừng lại nhập nhòe ngấn nước, nó nói một câu già khú:

    – Những thằng trai làng Phù mình đừng để cho ai phải khinh, phải thương hại.

    Đứng một lúc lâu nhìn theo tiểu đội, bóng thằng Mừng, bóng Trạm cuối đoàn khuất sau đám cây rừng Nhã mới quay lưng rảo bước.

    Để giúp bạn hiểu rõ hơn về nội dung, sau đây là phần chú thích. Mời bạn nghe cùng BÚC CÁC:

    Chú thích * : Xinh gái, kháu gái

  • 6

    Đêm cuối cùng ở trạm 61, Nhã không ngủ. Ngày mai anh là người đầu tiên chia tay tiểu đội. Nhã cứ lan man nghĩ tới thằng Mừng tới Trạm. Nghĩ về cái làng Phù nghèo nàn và quá đỗi truân chuyên của anh. Nhã biết mình bất hạnh. Bất hạnh từ lúc tuổi thơ. Những ký ức đầu đời về quê hương đã mang những nét sâu đậm và buồn thương hơn đám bạn cùng lứa. Càng lớn Nhã càng nhận ra quê hương anh chẳng khác gì số phận không may của một con người dằng dặc tai ương. Có oanh liệt, có khổ đau, thậm chí oan khuất ngút trời. Quê hương chiếm một vị trí không dễ phai nhòa trong ký ức của anh. Đêm khuya mưa càng nặng hạt. Mưa lộp độp miên man trên mái tăng. Kiểu mưa rừng này vô cùng khó chịu. Cứ như có ai cầm một vật đập đều đều vào gáy. Dầm dề nỉ non. Rồi đây Nhã sẽ rất nhớ từng người trong tiểu đội. Hơn hai tháng hành quân, giờ phải xa nhau. Mỗi người về một đơn vị và lăn vào cuộc chiến. Liệu có còn gặp lại? Sau chiến tranh ai còn ai mất? Anh đặc biệt thương thằng Mừng. Mừng về Nông Trường 3. Tuy cùng quân khu nhưng địa bàn rộng, lính chiến đâu biết điều gì đang đợi mình phía trước. Đời Nhã đã khổ nhưng còn may mắn hơn thằng Mừng nhiều. Có lẽ Cao Mừng là đứa gặp phải nhiều trắc trở trái khoáy nhất làng Phù. Mấy ngày vừa qua, Mừng chủ động bám sát Nhã. Câu chuyện của hai anh em xoay quanh cái làng Phù khốn khó của họ. Mừng nhắc nhiều đến mẹ nó. Cao Mừng sinh ra trên đời này đã đặc biệt, cuộc đời của chị Thứ, một người đàn bà câm, không chồng vượt qua biết bao nỗi tủi nhục của cuộc đời để sinh ra nó còn dị biệt hơn. Chị Thứ đã chịu sự bất nhẫn của tạo hóa và dè bỉu của người đời. Cao Mừng biết thế và nó đã cố vươn lên bằng anh bằng em. Nó lao vào cuộc chiến đấu này như để khẳng định giá trị của nó, của mẹ nó. Nó trốn nhà đi theo bộ đội, làm mọi cách để được ra mặt trận.

    Cuộc đời của mẹ con thằng Mừng là mảnh sống tối tăm cùng cực ở làng Phù.

    Những năm kháng chiến chống Pháp, loạn lạc đã khổ, nhưng nỗi khổ giặc giã chưa thấm gì với thiên tai lũ lụt mà làng Phù phải đối mặt. Mùa nước lớn, làng Phù chập chồi như tổ kiến gió trước cái biển nước mênh mang. Cơn “đại hồng thủy” đầu những năm bốn mươi vẫn còn in dấu kinh hoàng trong trí nhớ người làng. Chẳng còn một cái nóc nhà, ngọn tre nào hở. Nước trong đồng cao hơn ngoài sông. Cả làng bám lấy đoạn đê chưa vỡ. Rắn, rết chuột, bọ chen lẫn với người. Xác người chết, xác trâu bò lợn gà, cứt đái khẳm lặm trôi lềnh bềnh vật vờ quanh nơi ở. Vẫn phải tắm giặt ăn uống bằng thứ nước sông bẩn thỉu đó. Nước chưa rút hết dịch bệnh đã hoành hành. Dịch tả rồi tiếp đến dịch đậu mùa. Làng Phù bị chết mấy chục sinh mạng. Có nhà chẳng còn lấy một người sống sót.

    Chị Thứ bị di chứng đậu mùa. Năm ấy chị mười sáu tuổi. Dịch tả đã cướp mất cha chị và người em trai. Mẹ chị cũng không qua khỏi. Ngày mẹ chết, người làng nhốt chị trong chuồng củi. Chỉ có vài người đàn ông đến tháo phản đóng quan tài. Chị la hét van xin, họ không cho chị vào viếng mẹ. Ai cũng bịt kín mũi miệng sợ lây. Tiếng búa đóng đinh xuyên vào bộ óc mụ mị. Chị nhìn thấy đám người khiêng mẹ chị về phía cổng làng. Bát cơm cúng lèn quả trứng luộc và chiếc đũa vót xơ xớp lắc lư trên nắp ván thiên. Chị đạp tung cửa chuồng củi, chạy bổ theo. Họ khiêng mẹ chị như chạy về phía tha ma. Chị Thứ bươn bả nhào theo. Hai tay chị cào cấu như cố bấu víu vào những ngọn gió lạnh buốt trong buổi chiều u ám. Đến tha ma chị còn trông thấy nắm nhang trên nắp quan tài mẹ hóa. Lửa bốc đùng đùng. Chị thở dốc lên rồi ngã xấp mặt xuống rệ cỏ. Căn bệnh đậu mùa không để lại những vết sẹo trên da thịt nhưng làm chị câm. Tai vẫn nghe được mà miệng không nói được.

    Bị câm nhưng phải nói chị Thứ vào loại có duyên nhất trong đám gái làng Phù trật ấy. Các bà khó tính khi chọn vợ cho con thường ao ước được người như chị: “mỏng mày hay hạt”. Dáng chị thon lẳn. Gương mặt trái xoan nhẹ nhõm. Làn da trắng bóc. Tóc đen, dầy phủ chớm gấu áo. Đặc biệt đôi mắt lúc nào cũng lay láy hút hồn. Nó chất chứa trong đó cả thăm thẳm nỗi buồn của cuộc đời chị. Người làng Phù kháo nhau: “Con bé Thứ trông hón * ra phết”. Đám thanh niên làng ác khẩu đặt vè trêu chị:“Nhất dáng, nhì da, thứ ba khuôn mặt. Tâm hồn què quặt nhưng xắt ra tiền…”. Hoàn cảnh chị Thứ ai cũng thương cũng quý. Dẫu vậy, có thương quý đến đâu cũng không bà mẹ nào muốn một cô con dâu “có miệng ăn mà không có miệng nói”. Chị Thứ biết thế nên cũng sống khép mình. Chị xa lánh những đám cưới xin, đàn đúm của tụi thanh niên làng. Chị sống thui thủi trong căn nhà của bố mẹ để lại. Chị cấy vài sào ruộng. Cuộc sống cứ lặng lẽ trôi. Ngoài hai mươi tuổi, cái tuổi đã bị coi là ế. Chị hiểu cuộc đời mình đã khép lại chuyện chồng con. Chị tồn tại trên đời như một ánh đèn dầu le lói trong cái mái rạ xùm xụp của làng Phù. Họ hàng gần gụi duy nhất của chị là bà Mận, mẹ Nhã. Chị gọi bà Mận là cô. Sớm lửa tối đèn có gì cần nhờ cậy chị chạy đến bà.

    Vậy mà một hôm tiếng sét nổ giữa lúc trời quang. Người làng Phù kháo ầm lên chị Thứ chửa hoang. Chuyện tầy đình ấy thành đề tài nóng bỏng suốt năm trời. Người làng cứ díu chằng vào nhau. Ngồi đâu, giữa đường gặp nhau người ta lại ghé tai thì thào chuyện chị Thứ. Bà Mận là người kinh hoàng nhất. Chẳng gì thì bà với chị cũng là người có họ, gần gũi. Giọt máu trên giọt máu dưới. “Ngôn ngữ” của chị, chỉ có bà hiểu rạch ròi. Tay chị chỉ trỏ làm hiệu. Miệng chị ú ớ. Nói về thời giờ chị chỉ mặt trời. Đi ngủ thì hai bàn tay ấp vào nhau rồi mắt nhắm, áp vào má đung đưa. Thế nào là hôm nay hay ngày mai bà ra cấy đổi cho chị sào ruộng. Thế nào là lên trông nom giúp hôm chị đảo lại mái nhà…Bà Mận cứ nghĩ ông trời đã bắt tội thế thì chị Thứ cam lòng yên phận chẳng còn tơ tưởng gì đến chuyện chồng con nữa. Nào ngờ.

    Ngay hôm có tin chị Thứ hoang thai, bà Biện ở gần nhà đến thì thào vào tai mẹ Nhã:

    – Đích rồi bà ạ! Có nhẽ phải đến ba tháng có dư. Hai cái lông mày dựng ngược lên thế. Cổ thì hí ha hí hóp. Chả sai được.

    Bà Mận thẫn thờ:

    – Liệu có nhầm không bà. Nó bệnh tật thế. Xưa

    nay vẫn được tiếng là hiền lành ngoan ngoãn.

    – Nhầm là nhầm thế nào – Bà Biện đưa tay quệt ngang mép cái vết trầu vừa bắn ra, gằn gứ – Cái eo lưng mập ra rõ thế. Mấy đứa tắm sông bảo nhìn thấy hai núm vú thâm đen thì đích rồi…

    – Vậy người ta có nói nó ăn nằm với ai không bà?

    – Ch.. ị ..u! Ma ă…ăn.. cỗ.

    Giọng bà Biện đai ra. Cái câu “ma ăn cỗ” từ miệng bà, nghe ra hởi dạ lắm. Bà Biện ngoay ngoảy bước ra khỏi cổng mà bà Mận vẫn chưa hết thất thần. Bà ấy đến báo tin để thỏa cái tính ngồi lê đôi mách hay là dò xem ý tứ bà Mận thế nào. Chẳng gì bà Mận cũng là người có họ, gần gũi nhất với chị Thứ.

    Chuyện chị Thứ chửa hoang là tâm điểm bàn tán của người làng Phù. Mỗi ngày lại có thêm tình tiết mới khiến nó cứ mịt mùng, hoang hoải. Đi làm, đi chợ người ta túm năm tụm ba xì xào đưa chuyện. Lại đoán non đoán già xem ai là người ăn nằm với chị. Kẻ dè bỉu nói xa nói gần. Người cao giọng đạo đức đe nẹt, dạy dỗ đám con gái lớn. Ác khẩu hơn, có người còn nỏ mồm chửi cạnh, chửi khóe:

    – Nào cứ đội mãi lên là ngoan, là hiền

    – Người hiền chứ cái của ấy nó có hiền khối đấy.

    – Đúng là chót đời chẳng xong…

    Chị Thứ cắn răng làm ngơ. Người ta cạnh khóe thế mỗi khi có mặt bà Mận. Hình như không phải họ nói để cho chị Thứ nghe. Họ nhằm vào bà Mận. Mà quả thật bà Mận là người phải băn khoăn, rầu rĩ nhất. Bà là bậc họ hàng bề trên duy nhất của chị Thứ ở làng này.

    – Tấm gương tầy liếp chửa. Bêu cái mặt. Ngữ ấy ngày xưa chỉ có nước gọt đầu bôi vôi mà thả sông…

    Lúc quá sức chịu đựng, bà Mận phải thốt lên cay nghiệt:

    – Trời đã không cho nó cái miệng nói, thì bắt nốt cái tai nghe đi có đỡ khổ nhục không?.

    Chị Thứ sống câm lặng trong sự soi mói của người làng. Những lúc ra khỏi nhà, chị ấp cái nón vào bụng, cúi mặt lầm lũi bước. Cần đi đâu chị chọn lúc xẩm tối hoặc mờ sáng ít người qua lại để đi. Một hôm, khi cái bụng chị đã to lắm, chị đến nhà bà Mận lúc chạng vạng. Chị quỳ xuống, ôm lấy chân bà, nước mắt lã chã. Chị xòe hai bàn tay. Miệng chị lập bập. Mắt ầng ậc nước. Chị làm bộ điệu xin bà tha thứ. Mong bà thương chị. Chị biết việc mình làm là trái với nếp sống của dân làng. Nhưng chị cần một đứa con để làm chỗ dựa trong cuộc đời…Chị vừa khóc vừa “nói” bằng cái thứ ngôn ngữ riêng của chị. Bà Mận cũng tã tượi nước mắt. Bà nâng chị dậy rồi vào trong buồng đem ra nải chuối, cút rượu. Đặt lên ban thờ đồ lễ, bà thắp hương lầm rầm khấn khứa. Chị Thứ vuốt áo quần, hai tay chắp lại thành kính, khúm núm nép sau lưng bà. Một lúc sau bà Mận quay lại giọng chùng xuống:

    – Thôi, tôi đã lễ xin các cụ đại xá cho rồi. Cháu đừng quá lo nghĩ, ảnh hưởng tới chuyện sinh nở thì khốn. Mọi việc đồng áng cứ để đấy cho tôi. Số cháu vất vả, trời thương cho mụn con, cố mà nuôi nó thành người. Trong làng, ngoài xóm rồi cũng hiểu cho tình cảnh của cháu thôi.

    Chị Thứ nâng vạt áo lau nước mắt, nhìn bà Mận biết ơn. Từ đó cho đến lúc chị Thứ sinh con, bà Mận thường xuyên qua lại. Bà chỉ bảo cho cách giữ gìn cái thai. Mọi thứ cần chuẩn bị cho đứa trẻ ra đời bà cũng mua sắm cho cả. Ngày trở dạ, chị sinh một đứa con trai. Chị đặt tên nó là Mừng, lấy theo họ mẹ là Cao Mừng. Ngày Mừng đến tuổi đi học, ông Nguyễn Bá Lễ lúc ấy đang là cán bộ ở Hà Nội về phép lên nói khó với xã, họ đồng ý cho Mừng vào học dự thính nhưng vẫn không cấp cho bất cứ giấy tờ gì chứng minh nó tồn tại trên đời này. Mừng học khá, lên lớp đều. Học hết cấp một, lên cấp hai. Trong học bạ, mục ngày tháng năm sinh, nó chỉ ghi vẻn vẹn: Cao Mừng, sinh năm: 1949. Họ tên cha, mẹ: Cao Thứ.

    Buổi sáng trước phút chia tay cả tiểu đội dằng dưa một lúc lâu. Nguyễn Bá Nhã sẽ nhập đường giao liên Giải phóng về K07, một đơn vị đầu mối làm nhiệm vụ huấn luyện quân và tiếp nhận khí tài, quân trang từ đường dây 559 phân bổ cho quân khu 5. Những trạm sau sẽ lần lượt là Cao Mừng, Lê Thanh Tình, Hoàng Trạm, Trần Văn Lái… về nông trường 3. Ma Văn Trẻ, Trần Tư… về bên báo vụ quân khu. Mỗi ngày lại có người rời đường dây, nhưng cuộc chia tay đầu tiên với Nhã là nhùng nhằng nhất. Nhã lôi Cao Mừng và Hoàng Vĩnh Trạm đứng riêng một góc. Ba thằng trai làng Phù hơi căng thẳng. Thằng nào cũng lõm má rít thuốc. Thỉnh thoảng lại nhìn nhau bần thần. Ai cũng cố tỏ ra cứng cỏi nhưng cả ba đều bồi hồi trong dạ. Không chỉ là người cùng làng, Nhã với Mừng còn là anh em trong tộc họ. Đêm hôm qua vào lúc đã khuya lắm anh thấy võng thằng Mừng cứ lùng nhùng. Anh khẽ khàng lần sang chỗ nó. Nhã nghe tiếng thằng Mừng thổn thức. Nhã lay lay cánh võng hỏi nhỏ:

    – Mừng ơi mày làm sao thế?

    Cao Mừng ngồi dậy. Nhã vén tăng che mưa ghé ngồi cạnh nó:

    – Có chuyện gì mà mày buồn vậy?

    – Em nhớ mẹ em quá. Đời em chỉ có hai người thân yêu nhất là mẹ em và anh. Ngày mai anh em mình lại xa nhau. Chuyến này rồi không biết em có gặp lại anh nữa không?

    – Mày nói gở mồm thế. Không gặp lại là thế nào. Làm thằng lính chiến mà bớt bấy vậy.

    Nhã nói cứng lên với cao Mừng thế thôi. Trong lòng anh cũng đang trống trếnh. Tất cả phía trước đều lạ hoắc và mịt mù hư ảo. Cứ phải dấn thân vào chứ biết đâu mà lường. Thằng Mừng khóc nhớ mẹ nó cũng là chuyện dễ hiểu. Trên đời này nó có rất ít người thân thích. Ngoài mẹ nó, đúng là chỉ còn lại Nhã. Trên đường vào có anh có em, còn phía trước mỗi người hoàn toàn xa lạ. Những thằng trai mới mười bảy tuổi đầu bom đạn chưa chắc đã sợ. Cũng chưa biết đến nó nhiều để mà cảm nhận được hết cái sợ. Nhưng nỗi cô đơn, xa lạ lại khiến họ trở nên mềm lòng. Nhã nhớ trên đường hành quân, đâu đây phải lần đầu thằng Mừng khóc nhớ mẹ nó. Ai cũng nhớ, nhưng nó lại tỏ ra quá xúc động. Nhiều hôm ngủ dậy thấy mắt nó đỏ khé, cứ nghĩ nó mất ngủ nên Nhã cũng không hỏi thăm.

    Nhã và Mừng ngồi bên nhau như thế cho tới sáng. Bữa sáng cũng như mọi ngày vẫn là lương khô 701. Nhìn phong lương khô vàng như một miếng bánh cám ép. Lính ta bẻ nhỏ cho vào ca hòa nước thành thứ chè sền sệt. Ai muốn ngọt hơn thì cho thêm đường. Thường thì mỗi thằng ngồi một góc vừa ăn vừa buộc bịn lại ba lô. Hôm ấy tự nhiên tất cả bê món ăn sáng lại gần chỗ Nhã.

    – Nào bữa liên hoan chia tay Nguyễn Bá Nhã.

    Tiếng Đản cố gợi cho không khí vui vui trước giờ tách đoàn. Mọi người cùng nâng ca chè lương khô lên “cạch” một cái. Họ nhắc nhau nhớ tìm mọi cách liên lạc khi về đến đơn vị. Cao Mừng mắt vẫn còn ươn ướt. Nó đến bên Nhã đưa bao thuốc lá ra mời:

    – Thôi anh về đơn vị khỏe nhé.

    – Mày cũng vậy. Chúc mọi sự bình an.

    Không khí bịn rịn quá. Mười hai thằng lính cứng cỏi, tếu táo nổ trời hai tháng trên đường Trường Sơn phút này trở nên mít ướt đến không ngờ. Mãi rồi cũng phải chia tay. Hoàng Vĩnh Trạm đến gần Nhã. Nó bất ngờ ôm chặt Nhã. Một cử chỉ lạ lùng. Lần đầu Nhã thấy Hoàng Vĩnh Trạm thể hiện tình cảm thế. Trạm hơn Nhã một tuổi. Ông Phổ, bố Hoàng Vũ Trạm có chân trong ban quản trị hợp tác xã. Cuộc sống và con đường học hành của Trạm ngày ở làng xuôn xẻ hơn Nhã và Cao Mừng nhiều. Thời phổ thông Trạm không chơi với anh em Nhã. Học hết cấp ba Trạm được tuyển chọn sang Liên xô học đại học. Là con trai duy nhất, Trạm không phải nhập ngũ. Hoàng Vĩnh Trạm là người ít nói. Suy nghĩ của Trạm già dặn, chín chắn hơn Nhã và Cao Mừng. Mọi điều đều như giấu kín trong lòng. Trên đường Trường Sơn, thi thoảng ba thằng người làng Phù ngồi với nhau, Mừng và Nhã nói gì nó chỉ nghe. Vui thì toét miệng ra cười. Khi cần nói Trạm đều đắn đo, cân nhắc. Việc phải đi bộ đội vào chiến trường của Trạm xuất phát từ một lý do đầy bất ngờ.

    Đủ mười tám tuổi, Trạm được tham gia bầu cử Hội đồng nhân dân huyện, tỉnh gì đấy. Bỏ phiếu xong, Hoàng Vĩnh Trạm đã có hành động bất cẩn. Nó không cầm thẻ cử tri về mà xé vứt ngay chỗ sân kho, nơi đặt hòm phiếu. Người ta nhặt lên đem trình ban bầu cử. Thằng Trạm bị quy kết là có tư tưởng chống đối ngầm cuộc bỏ phiếu. Ông Phổ chạy ngược chạy xuôi xin cho con. Tuy không bị kỷ luật, nhưng cái tội ấy nhẹ cũng đủ để truất việc đi học nước ngoài. Hoàng Vĩnh Trạm thay vì nhận quyết định đi Liên xô du học phải tham gia khám tuyển nghĩa vụ quân sự. Chuyện rộ lên ở làng Phù. Trạm chẳng oán thán gì, nhưng Nhã biết tâm trạng nó khá nặng nề. Từ ngày cùng nhau huấn luyện tân binh, rồi gần một năm ở trường Kỹ thuật Thông tin, cả Nhã và Cao Mừng đều tránh nhắc tới tai nạn của Trạm. Trong quan hệ với Nhã và Cao Mừng Trạm tỏ ra thân tình, nhưng không vồ vập. Chia tay Nhã, Trạm có cử chỉ thắm thiết như thế khiến Nhã cũng thấy mủi lòng. Cái làng Phù quá đỗi khốn khó của anh của Trạm, của Cao Mừng là sợi dây tình cảm gắn kết những người con của làng. Nhã nói với Trạm những lời mà nếu không có cử chỉ cởi mở của Trạm chắc anh không bao giờ nói ra:

    – Tớ biết cậu có nỗi buồn lớn. Nhưng mọi chuyện rồi sẽ qua thôi. Hãy vững tâm lại. Phía trước còn biết bao thử thách. Tớ tin Trạm sẽ vượt qua.

    – Nhã yên tâm. Tao sẽ không để bố mẹ phải thất vọng lần nữa đâu. Đi khỏe nhé. Cố liên lạc với nhau.

    Thấy thế thằng Mừng quay lại. Ba thằng làng Phù nắm chặt tay nhau. Sáu bàn tay xiết lại. Mắt Cao Mừng lại nhập nhòe ngấn nước, nó nói một câu già khú:

    – Những thằng trai làng Phù mình đừng để cho ai phải khinh, phải thương hại.

    Đứng một lúc lâu nhìn theo tiểu đội, bóng thằng Mừng, bóng Trạm cuối đoàn khuất sau đám cây rừng Nhã mới quay lưng rảo bước.

    Để giúp bạn hiểu rõ hơn về nội dung, sau đây là phần chú thích. Mời bạn nghe cùng BÚC CÁC:

    Chú thích * : Xinh gái, kháu gái

  • 5

    Để đến được trạm giao liên cuối cùng thuộc chiến trường B2, người lính phải cuốc bộ liên tục khoảng sáu tháng trời. Tháng đầu tiên là gian nan nhất. Đám lính miền Bắc bụ bẫm, non bấy dằn mình vào những thử thách đầu tiên. Ăn uống kham khổ. Sốt rét và mưa rừng. Ngày nối ngày. Đi và đi. Ở cửa rừng Nhã thấy một cảnh tượng lạ. Rất nhiều mảnh chăn, mảnh võng, áo quần vứt lại hai bên đường. Anh nhặt được cả những đoạn tay cầm bàn chải đánh răng, chuôi dao cạo râu, hoặc nửa đôi đũa… Tất cả đều của lính mới. Lính mới cái gì cũng ham, nhét đầy ba lô. Nặng. Nặng quá. Thở không ra hơi. Qua vài ngày nhập trạm, bài học đầu tiên là cắt bớt một nửa. Một nửa chăn. Một lượt võng. Bàn chải răng, dao cạo râu, đôi đũa, cái rút dép… cũng chỉ cần một đoạn. Mấy tháng trời rà rã trên đường. Gọn nhẹ là biện pháp duy nhất để theo kịp đoàn. Hành quân trên một địa hình toàn núi với dốc. Sức lực con người bị bào mòn kinh khủng. Đặc sản của Trường Sơn là dốc. Những cái dốc đáng kể được gọi tên bằng thời gian leo qua nó: 65, 70, 90 phút…Dưới 60 phút không coi là dốc. Nhưng kinh hoàng hơn cả là những cái dốc không tính bằng thời gian. Nó được những người lính đi trước gắn cho những hình dung từ nghe sởn gai ốc: Dốc bò đái, dốc chó ngáp, dốc vãi linh hồn… Đứng trước nó, con đường mòn cheo leo, hun hút như vào chốn không cùng. Chỉ còn cách cắn răng lại mà leo. Mệt thì dựa lưng phút chốc vào vỉa đá, vào gốc cây rồi leo tiếp. Tuyệt đối không ngồi. Ngồi xuống là không đứng lên được nữa. Ở không ít cung đường, hai trạm giao liên chỉ cách nhau một con dốc. Buổi sáng trước lúc hành quân, người dẫn đường thông báo tình hình hoạt động của địch, sau đó là đặc điểm dốc. Trạm gần đi khoảng năm, sáu tiếng. Trạm xa có khi hơn mười tiếng. Đó là những trạm có những con dốc bao giờ cũng làm lính ta ớn lạnh.

           Nửa tháng mùa khô đường sá đã khô ráo. Nhiều đơn vị hành quân bằng xe cơ giới. Họ vượt lên trước, nhập vào đường dây giao liên. Không khí trên đường vào đã tấp nập hơn nhiều. Tiểu đội của Nhã gặp trở ngại đầu tiên. To béo nhất là thằng Ma Văn Trẻ bị sốt rét quật đổ. Mọi người phải thay nhau mang thêm đồ để dư ra hai người cáng nó. Thằng Trẻ nặng gần 70 cân. Đoạn nào dốc quá cao thì bỏ cáng dìu từng bước. 

           – Kiểu này trạm tới phải gửi thằng Trẻ ở lại đội điều trị! 

           Lúc nghỉ Lê Thanh Tình vẫy Nhã. Hai thằng cố lảng xa võng để thằng Trẻ không nghe thấy. Tuy chỉ là gợi ý của Tình nhưng Nhã biết đó là điều mà không thằng lính nào muốn. Phải xa đơn vị, xa đồng đội là đối mặt với muôn vàn khó khăn, lạ lẫm. Có khi không còn sức và ý chí để gượng dậy. Chỉ có cách duy nhất là gắng theo. Thấy điệu bộ Tình và Nhã, thằng Trẻ hình như đoán được câu chuyện. Lúc hai người trở lại để đi tiếp, Trẻ lăn xuống khỏi cáng nằng nặc bảo:

            – Tao tự đi cho quen. Tao không nằm lại bệnh xá đâu. Chúng mày đừng bỏ tao lại.

            – Ai bỏ mày lại – Thanh Tình liếc mắt về phía Nhã – Nhưng mày phải cố lên. Cố mà ăn, uống thuốc cho đều đặn vào. Ba lô san ra mỗi thằng đeo thêm cho một tí. Leo dốc toát mồ hôi ra là khỏi đấy.

           – Đúng thế. Toát mồ hôi như người ốm xông nước lá ấy…

           Mỗi người một câu. Thằng Trẻ van vỉ: 

           – Tao sẽ cố mà, tao sẽ cố mà…chúng mày đừng bỏ tao.

           Vài ngày sau Ma Văn Trẻ hết sốt. Người nó gầy đi nhưng làn da vốn đã trắng của nó càng trắng xanh, hai môi đỏ chon chót. 

           Hành quân! Leo dốc! Cái giai điệu lặp đi, lặp lại đơn điệu phát chán bào mòn kinh khủng sức vóc người lính. Người trẻ còn cố gắng gượng. Nhiều sĩ quan già không đi nổi phải nằm võng. Mỗi “cốp” Ít nhất cũng có một cần vụ đeo ba lô, vũ khí cho. 

           Để chống lại dốc, một sáng kiến đắc dụng không biết từ ai, từ bao giờ. Đó là việc lính ta hò nhau kể chuyện tiếu lâm. Dốc là đặc sản của đường giao liên Trường Sơn. Tiếu lâm là đặc sản của những người lính trên đường giao liên để chế ngự dốc. Tiếng cười làm vợi đi biết bao mệt nhọc. Nó khiến những con dốc như ngả soãi ra hơn. Tiếu lâm thì muôn vàn. Phần lớn là chuyện bịa, chuyện tếu về mối quan hệ giữa lính với dân. Chuyện tình ái đàn ông đàn bà… nội dung nhiều chuyện tục tĩu. Không tục tĩu không thành tiếu lâm. Bịa tạc nhưng rất khéo, cười nôn ruột. Phải nói dân ta, lính ta đầy trí tuệ, hóm nghịch. Không lạc quan yêu đời không thể nghĩ ra những câu chuyện bất ngờ, sảng khoái đến thế. Tiểu đội của Nhã ít người nhưng toàn những tay đại tếu. Hôm nào được thông báo phải vượt dốc cao là tiểu đội trưởng Đản lại phân công vài thằng kể chuyện. Hắn bảo:

           – Đ. mẹ. Ăn đã đói bỏ bu không cười nữa thì chỉ có gục. Kể. Kể tất không phải e dè gì cả. Lần lượt, thằng nào cũng phải kể.

           Con dốc trước mặt mang tên là vãi linh hồn. Các đoàn phải dậy từ lúc bốn giờ. Cơm lèn hăng gô. Cơm vắt thành nắm. Thằng vãi linh hồn nằm chềnh ềnh giữa hai trạm giao liên. Năm giờ sáng đã sẵn sàng. Khách tề tựu đông đủ ở bãi. Anh chiến sĩ dẫn đường,mũ tai bèo, cuốn quanh mình mảnh dù hoa, trông thanh thoát, nhẹ nhõm. Tiếng anh ta vui vui hóm hóm:

           – Thưa các thủ trưởng, các đồng đội. Tôi là Híu, hôm nay được phân công dẫn đoàn ta sang trạm 37. Xin báo cáo với đoàn tình hình địch bình thường. Nhưng chặng đường ta phải đi qua hôm nay không bình thường. Phải vượt dốc cao. Cao và dài. Nói tóm lại chỉ có một con dốc. Lính ta đặt tên là dốc vãi linh hồn…

           – Chà cha… lại dốc… Tên gì mà lạnh cả gáy…

           Vài tiếng xuýt xoa:

           – Chật… chật… để đồng chí ấy nói tiếp nào. 

           – Vâng. Các thủ trưởng và đồng đội cứ hình dung thằng vãi linh hồn là thế này. Bước ra khỏi bãi khách này là mặt ngửa lên trời. Leo và leo. Ngắm mặt trời cho đến lúc nào thấy mặt mình úp xuống là đã qua đỉnh dốc. Mất khoảng sáu tiếng. Các đoàn sẽ nghỉ ăn trưa trên đó. Ăn xong ta bắt đầu nhòm đất. Mặt cứ cúi xuống. Đến khi nào hẫng một cái, hai bàn chân bằng nhau, đầu gối run rẩy là đã đến trạm bên. Tổng cộng thời gian khoảng mười tiếng. Vì thế đề nghị các đoàn trưởng kiểm tra quân tư trang của mọi người buộc cho chặt. Xem có quên gì ở bãi khách không. Tôi đã phổ biến hết, nào xin bắt đầu xuất phát…

           Chỉ mới nghe tay giao liên phổ biến đã thấy tim đập như múa. Cũng may cái cách nói về dốc của anh ta đầy vẻ khôi hài, tếu táo. Đúng là con dốc này không chỉ như đường lên trời mà còn phải bò theo một vỉa đá. Công binh đã cải tạo một lối đi hẹp. Ở một số đoạn đầu người sau như chạm gót chân người trước. Kiểu dốc thế này thường rất ít bóng cây. Gần trưa, tay bám vào đá đã thấy bỏng rát. Ánh nắng chém thẳng xuống đầu. Mồ hôi chảy lành lạnh sống lưng, nhưng chỉ một lúc là khô. Đản dạt sang bên hất đầu về phía Tiến hào hển bảo:

           – Thằng Tiến làm nhiệm vụ đi.

           Tiến hỏi: 

           – Tao kể trước à.

           – Còn gì nữa. Kể chuyện hôm nọ ở Quảng Bình ấy. 

           Tiến thuộc loại đẹp trai nhất đoàn. Râu quai nón xanh rì hai má, tướng tá rất đàn ông. Mái tóc trước trán bồng bềnh điệu đà. Nghỉ lại ở đâu Tiến cũng được các cô thôn nữ mê tít. “Chuyện ở Quảng Bình” là cô con gái chủ nhà “say nắng” hắn ta. Chỉ nằm lại ở đó mười ngày mà Tiến đã kiếm được mảnh tình vắt vai khá mùi mẫn. Hôm đoàn lên đường cô bé tiễn chân đến là bịn rịn, tình cảm ra trò. Cũng là thứ tình cảm chân thành, trong sáng thôi nhưng mọi người thêm mắm thêm muối vào cho nó tăng phần hấp dẫn.Tiến ầm è một lúc rồi kể: 

           – Hôm ở xóm Cự Nha tao thích cái Bích, con gái bọ Chương quá. Nàng cũng “chết” tao. Mấy lần hai đứa lôi nhau vào đống rơm. Cũng chỉ cầm tay hôn hít, sờ soạng vớ vẩn thôi…” 

           – Phét lác. Gớm, mỡ dâng tận miệng mèo. C…ũ…ng… chỉ xờ xoạng vớ vẩn. đ. tin – Thằng Mừng chen ngang khích tướng.

           – Mày tạnh mẹ nó cái mồm đi để cho nó kể. Tý nữa khắc đến lượt mày. 

           – Tao nói thật mà. Lần ấy đang hứng nhau thì bọ Chương bắt gặp. Tao ôm nàng xoắn xuýt, ấn vào cây rơm. Không ngờ bọ Chương ra rút rơm cho bò ăn. Bọ đứng phía bên kia nên bọn tao không thấy. Cây rơm cứ lắc lư, ngật ngưỡng như sắp đổ. Bọ rút được một nắm thì cây rơm lại rung rinh. Thấy lạ bọ vòng ra sau… Tao với nàng đang hôn nhau chùn chụt. Giật mình bọ lùi ra xa miệng e hèm… e hèm. Tao hé mắt thấy hình như bọ cũng không có vẻ giận nên tao mặc kệ. Hôm sau bọ gọi tao ra sân bảo: 

           – Hôm qua con Bích nhà bọ ăn vụng lương khô hay thịt hộp của mấy chú?

           – Không ạ. Em ấy có ăn trộm gì của chúng con đâu.

           – Vậy mà bọ thấy chú cứ ngửi mồm nó mãi…

           – Dạ… dạ…

           Tao buồn cười quá cứ ấp úng chưa biết trả lời thế nào. Bọ nói tiếp:

           – Bọ biết con gái bọ không làm gì xấu, không ăn vụng lương khô của các chú. Lúc chú ngửi mồm nó bọ thấy nó toét miệng ra cười. Vậy là bọ yên tâm. Tao phải cố nhịn. Không ngờ một lúc sau bọ dịu giọng bảo: 

           – Chú Tiến cho bọ xin một cái mão (mũ cối) hỉ. 

    Tao nói: 

           – Chúng con mỗi đứa có một cái mũ, cho bọ thì con đội bằng gì?. 

           Tụi bay biết bọ trả lời thế nào không. Du côn đéo chịu được. Tiến mở bình toong ngửa cổ uống nước. Hắn cố tình khề khà. Thằng Tư sốt ruột giục:

           – Bọ bảo sao, kể luôn đi còn dền dứ mãi.

           – Thì cứ từ từ, tao đang khát… Chúng bay biết không bọ tỉnh bơ bảo:

           – Các chú vào trong nớ thế nào chả có đứa chết, lấy của nhau mà đội. Cho bọ một cái đỡ phải đem theo.

           – Thế á? Hớ hớ… đểu thật. Thế là bọ rủa chúng mình còn gì.

           – Bọ nói thế mà đúng đấy. Thế nào chả có thằng chết lấy của nhau mà đội. Vậy là hết chuyện à?

           – Chưa, chưa hết. Tao kể tiếp. Chiều hôm ấy, tao đang chặt thịt gà, vừa chặt được nửa con, xếp ngay ngắn vào đĩa thì bọ đến cạnh bảo: 

           – Chú Tiến hỉ, có một con gà mà để phần mạ với em Bích nhiều thế. Được rồi, thế đủ rồi còn để các chú ăn chứ.

           Tao chưa kịp phản ứng gì thì tay bọ bê luôn đĩa thịt vừa chặt cất biến đi. Mặt rất chi hể hả. Tức quá tao lẩm bẩm: 

           – Bọ đéo gì mà cố đỉn thế. 

           Không ngờ bọ nghe thấy quay lại hỏi: 

           – Cố đỉn là gì hỉ chú Tiến? .

           Tao chống chế bừa: 

           – Dạ, cố đỉn là tốt ạ. 

           Bọ cười trơ cả lợi: 

           – Mấy đoàn quân trước qua đây cho bọ cả chăn chiên, mì chính… ai cũng cố đỉn. Cố đỉn hơn mấy chú nhiều.

           – Hú… hú, hố… hố. Bịa, bịa… thằng Tiến bịa. 

           – Chuyện bọ là thật đấy. Chúng mày biết đ. gì – Đản chen ngang – Tiếu lâm về bọ thì nhiều lắm. Năm ngoái trên đường giao liên tao nghe một thằng cũng kể chuyện bọ mà cười quặn ruột. Chúng nó hỏi nhau: “Sao trong này lại gọi bố là bọ. Nghe tởm bỏ mẹ”. Bọ vặn lại: “Vậy ngoài miền Bắc các chú gọi bố là gì”? Thằng oắt con cuống lên trả lời: “Ngoài Bắc chúng con gọi bố là giòi”. “Ờ…ờ…giòi, nghe hay hỉ, vậy lúc nào về thăm nhà các chú cho bọ gửi lời hỏi thăm giòi nhé”. 

           – Ha…ha. Đểu. Đểu quá. Bọ hỏi thăm giòi, hí…hí…

           Tiếng cười rổn rảng, ho rũ rượi. Cả tiểu đội ríu chằng vào nhau để nghe chuyện cho rõ. Bước chân thanh thoát hẳn lên. 

           – Tao còn nghe chúng nó kể chuyện này chả biết đúng không? – Nhã hăng hái tham gia.

           Tiếng Đản:

           – Đúng hay không, không quan trọng? Nói xem.

           – Chuyện là cứ đến bữa lính ta sắp ăn cơm bọ lại vác bát ra xin canh. Mấy hôm liền như thế, tay anh nuôi tức quá mới bày ra trò lừa bọ. 

           – Lừa thế nào nghe có vẻ hấp dẫn đấy – Mừng xốc lại ba lô, tiến sát đến bên Nhã. 

           – Hôm ấy chờ bọ cầm bát đến, hắn mới bắc nồi lên bếp, lén bỏ thịt hộp, mì chính và viên canh tổng hợp vào đun. Canh sôi hắn xuống suối nhặt mấy chục viên sỏi trắng, rửa sạch để tênh hênh cạnh bếp. Hắn

    hồ hởi gọi: 

           – Bọ ơi?. 

           – Chú gọi bọ à?.

           – Vâng, hôm nay bọ có lấy canh không?. 

           – Có, chú cho thì bọ lấy. 

           – Con nấu món canh này rất đặc biệt, bọ ăn thử nhé. Nếu ngon, ngày mai bọ cứ thế mà nấu. Đỡ phải ra tận đây lấy.

           – Vậy hỉ, thế thì tốt quá. 

           Thằng ôn lúc ấy mới thong thả nhặt từng viên sỏi bỏ vào nồi. Bọ cứ trố mắt ra nhìn. Bọ cầm viên sỏi lên ngắm nghía. Lạ quá. Loại này đầy dưới suối nhà bọ mà. Một lúc chờ cho canh ngấm, tay anh nuôi múc ra. Hai cha con hít hà vừa thổi vừa húp. Bọ hỉ hả khen:

            – Ồ ngon thật. Ngọt và béo nữa hỉ.

    Nó hỏi lại:

            – Bọ thấy canh này thế nào?. 

            – Ngon lắm. Đây gọi là canh gì hả chú?.

            – Chúng con gọi là canh củ bin.

            – Củ bin? Tên lạ hỉ?. 

            Nó múc cho bọ một bát to, cả nước cả sỏi. Bọ bưng bát canh, cười phớ lớ: 

            – Cám ơn chú hỉ. Mai bọ sẽ tự nấu canh củ bin khỏi xin của chú.

            – Rồi sao? – Vài người giục Nhã kể tiếp. 

            – Hôm sau buồn cười quá. Bọ cầm cái nồi đất đến. Gặp tay anh nuôi, bọ giơ cái nồi bục trôn ra phân trần: 

           – Chú ơi. Bọ làm đúng như chú bảo. Còn cho nhiều viên củ bin hơn của chú kia, bục cả đít nồi. Tức quá bọ lấy cái nồi gang ra nấu, nhưng không thể ăn được. Củ bin của chú ngọt, béo, thơm thế mà củ bin của bọ nhạt hoét…

           – Mất dậy. Mất dậy quá. Canh củ bin. Chắc bọ không hiểu củ bin là cái gì…

           Lại hổn hển thở. Có thằng ho rũ rượi. Cười chảy nước mắt, nước mũi. Thằng nọ tiếp thằng kia, câu chuyện về bọ chấp nhặt nối vào nhau dài ra theo mỗi bước chân. 

           Chuyện cười lính chủ yếu tập trung vào mấy nơi ở Quảng Bình, Vĩnh Linh… cửa ngõ vào ra của đường dây 559. Có rất nhiều dị bản. Chuyện xin mũ của bộ đội, đoàn nào cũng kể. Trước khi xin bọ thường hỏi thăm: “Chú đi ra hay đi vô?”. Biết tỏng bọ hỏi để làm gì, chúng nó nhe nhởn bảo: “Con đi ngang”… Không chỉ chuyện tiếu lâm, nhiều bài vè tếu táo sau đó được quân ra quân vào “sáng tác và phát hành”. Có bài hầu như đoàn quân nào cũng biết, cũng thuộc:

    Bọ đón quân ta về nhà nghỉ lại

    Cầm tay bọ hỏi mì chính con đâu

    Quần áo Tô Châu con còn mấy bộ…

    Nếu có đá lửa cho bọ vài viên

    Nếu có chăn chiên để làm kỷ niệm

    Tỏ tình lưu luyến khu Bốn, khu Ba

    Khi nào đi qua về nhà bọ nghỉ.

           Chiến tranh là một trạng huống sống quá ư dị biệt. Nó bắt con người phải gồng mình lên để thích ứng. Mãi rồi cũng thành quen. Quen với gian nan thiếu thốn. Quen với bom đạn… Nhưng có một thứ không quen được. Đó là thiếu đàn bà. Thiếu thốn thành háo hức. Sự háo hức tự nhiên, thầm kín của những sức vóc trai tráng đã trưởng thành. Quanh năm chỉ toàn đực rựa sống với nhau, bóng dáng đàn bà làm ai cũng khao khát. Những ngày hành quân dằng dặc, đâu đó xuất hiện một bóng hồng là tin loang đi rất nhanh. Ở trạm 39 tiểu đội Nhã không chỉ nhìn thấy mà còn được trò chuyện với một nhóm các cô gái trẻ trong đoàn cán bộ dân chính ngành Bưu điện. Họ vào đảm bảo thông tin cho Bộ chỉ huy miền. 

           Đoàn dân chính được ưu tiên đi bằng xe cơ giới mấy cung đường. Họ đến trước và nghỉ lại một ngày. Hôm sau tiểu đội của Nhã cùng vào trạm 40 với họ. Chặng đường tiếp theo phải vượt qua một dẫy dốc có tên và không tên. Từ sáng sớm mọi người nhiễm tâm trạng rất nản. Bước chân mỗi lúc càng như đeo đá. Đoàn dân chính đi trước. Theo sau là tiểu đội Nhã. Mới được vài chục phút, đám thằng Mừng, Lái, Trẻ…đang lệt bệt phía sau tự dưng hăng máu vượt lên. Chúng chỉ trỏ chen lấn. Không biết chúng nó phát hiện ra cái gì. Thằng Tư dấn lên ngang Nhã, vừa thở vừa nói:

           – Quang treo thịt. Đằng trước có quang treo thịt.

           – Cái gì?- Nhã hỏi.

           Thằng Tư không trả lời. Ba thằng bám sát ngay sau hai cô dân chính. Chúng cười rinh rích. Một lúc sau lại thêm thằng Tiến chen lên, ngang qua Nhã nó chọc chọc đầu gậy lên phía trước bảo:

           – Mày nhìn trên nắp ba lô của hai nàng dân chính mà xem.

           Cha mẹ ơi, thì ra trên đó có hai chiếc coóc sê. Thằng Tư gọi là quang treo thịt. Những chiếc áo ngực con gái cứ phập phồng nhún nhảy theo bước của các cô. Một cảnh tượng cuốn hút mê mẩn đám lính hoi. Thì ra hôm trước các cô tắm giặt ở trạm 39. Một ngày phơi không kịp khô. Những chiếc áo ngực may bằng vải tiết kiệm dày cộm. Trông như cái phễu rót rượu, nhọn hoắt, đường chỉ pích kê đan đi đan lại chẳng khác gì tổ chim. Sáng kiến. Các cô buộc nó trên nắp ba lô, vừa đi vừa hong nắng. Thông minh tuyệt vời. Tinh nghịch tuyệt vời. Vậy thôi mà làm nháo nhác mấy chục thằng lính đi sau. Các chàng trai thở dốc. Mệt mà khoái. Hai chiếc cooc sê chẳng khác gì thỏi nam châm hút đám mọt sắt cuốn theo. Cung đường hôm ấy bỗng chốc ngắn lại hơn. Dốc cũng qua lúc nào không hay biết. Chuyện những chiếc áo ngực con gái còn là đề tài nhiều ngày sau của cánh lính trẻ trong tiểu đội của Nhã.

  • 4

    Đã sang tháng mười một rồi mà trời vẫn rả rích. Mùa mưa Trường Sơn như còn tiếc nuối cái giai điệu dai dẳng lê thê suốt sáu tháng qua của nó. Cơn mưa cuối mùa không còn ào ạt dữ dội. Chợt ào đến chợt lặng phắc. Ánh nắng chưa thể ló dạng. Trên vòm trời ẩm thếch, tiếng máy bay trinh sát địch âm i. Ngày cũng như đêm thằng OV- 10 vè vè đến não ruột. Phát hiện ở đâu nghi ngờ là thằng này tắc bụp chỉ điểm. Bầu trời lại như bị xé rách ra. Tiếng rít thủng nhĩ của đám cường kích từ đâu đó rất nhanh ào tới. Mặt đất nảy lên. Nhưng khó chịu nhất là âm thanh của thằng C130. Tiếng u u âm âm dai dẳng. Cứ nghe thấy động cơ của nó Nhã lại cảm thấy cứng cả gáy. Nó chờ mấy thằng trinh sát nghiêng cánh, xịt khói là từng tràng đại liên phụt xuống. Ru…út suỵt, ru…út suỵt…lính ta nhại là “ruốc thịt… ruốc thịt”. Thằng vận tải trinh sát này tuy không gây ra nỗi sợ kinh hoàng như bọn cường kích hay pháo đài bay B52, song mức độ sát thương của C130 rất lớn, nhất là thời gian đầu nó xuất hiện trên chiến trường. Cái tiếng ì ì nặng nề tưởng như không bao giờ dứt, nó nhòm ngó từng bụi cây, săm soi mỗi chòi lá. Một vệt lá cây khác lạ thấp thoáng dưới tán rừng là đủ lý do để những trái tạc đạn và từng tràng đại liên ru…út suỵt, ru…út suỵt… xuống. Ban đêm C130 sử dụng đèn hồng ngoại, kèm thiết bị dò nhiệt. Thời kỳ đầu trên tuyến vận tải bằng xe cơ giới, mỗi khi máy bay địch oanh tạc, bộ đội ta thường mách nhau chui xuống gầm xe. Lấy thân xe làm vật cản. Khi thằng C130 xuất hiện với tên lửa tầm nhiệt, lính ta chưa biết về loại vũ khí tối tân ấy. Bao nhiêu người lấy gầm xe làm chỗ ẩn nấp vô tình dồn cục vào làm mồi cho nó. Hy sinh rất nhiều. Có khi cả tiểu đội chết cháy cùng với xe.

    Từ trạm 31 đơn vị của Nhã hành quân theo tuyến giao liên mới mở trên đất Lào. Nhẽ ra các anh có một buổi nghỉ lại ở trạm này theo lịch, nhưng trinh sát báo cáo nhiều tốp biệt kích Mỹ nhảy xuống đã chạm với bộ đội ta. Tất cả các đoàn đều phải di chuyển vào trạm 32. Mấy trạm này đường đi khá bằng phẳng. Mục tiêu của địch là đánh úp một hội nghị của tỉnh Xavanakhét, đang họp ở đây. Lúc đoàn của Nhã còn cách trạm hơn một giờ thì trinh sát giao liên lại chặn đường thông báo các đoàn không vào 32 mà tiếp tục đi luôn vào trạm 33. Tin chiến sự ngắn gọn: Một đơn vị lớn lính Viêng Chăn có quân Mỹ giúp sức dùng bốn người dân địa phương dẫn đường luồn rừng nhằm bao vây Hội nghị tỉnh ủy Xavanakhét. Trinh sát ta đã chạm trán địch. Hội nghị kịp sơ tán mười lăm phút trước khi gọng kìm của chúng khép lại. Nhiều đơn vị địch hiện đang có mặt trên tuyến thuộc trạm 31 và 32. Thế là suốt một ngày không được nghỉ. Đêm ấy tiểu đội Nhã đến bãi khách trạm 33 rất muộn. Không còn thiết ăn uống gì nữa, mọi người hối hả mắc võng tranh thủ ngủ. Rừng ở đây toàn loại cây thau tháu như bắp chân. Cây mọc thẳng đều. Nhã, Mừng và Trạm ba thằng làng Phù buộc võng đấu đầu vào nhau theo hình tam giác. Giấc ngủ mau chóng ập đến.

    Trên trời tiếng máy bay địch không dứt. Chúng đang vận chuyển quân từ Tà Ngừm về sau khi tập kích thất bại. Máy bay ở chiến trường thì có gì lạ. Chỉ có điều đêm ấy chúng bay hơi nhiều. Vài đứa tỉnh giấc nói chuyện giọng khê nặc. Nửa đêm khu rừng bỗng nhảy dựng lên. Cây cối như long hết rễ. Khóm cây mà nhóm của Nhã mắc võng như có bàn tay khổng lồ nhổ bật gốc. Cây nghiêng ra ba phía sau tiếng sụp rất nặng. Thằng Mừng la tướng:

    – Bom trúng tao rồi.

    Nhoáng nhoàng. Thằng nào thằng ấy lăn xuống võng chạy trối chết ra lòng suối cách đó vài chục mét. Gờ đất bờ suối trở thành chỗ nấp cho cả tiểu đội. Hồi hộp chờ một tiếng nổ. Thằng Lái than trời:

    – Ba lô của tao còn ở đó. Đôi dép cũng còn trên võng.

    Nghe Lái nói tất cả mới biết chẳng ai kịp mang theo thứ gì. Thằng nào cũng chân trần chạy sấp chạy ngửa sau tiếng la của thằng Mừng.

    – Nó mà nổ thì trắng tay.

    Mười phút, mười lăm phút… chờ mãi, chờ mãi mà vẫn không thấy gì. Tiểu đội trưởng Đản thò cổ lên nhìn:

    – Kiểu này là bom nổ chậm rồi.

    – Vậy phải làm thế nào?

    – Theo kinh nghiệm của tao, nếu là bom nổ chậm thì rất ít khi nó nổ ngay trong vòng ba mươi phút. Bây giờ phải liều mạng thôi. Tất cả chạy thật nhanh vào tháo tăng võng, lấy ba lô rồi trở ra đây. Tao đếm đến ba là chạy nhé.

    Dưới ánh đèn pin, Nhã sững người thấy một cái hố đất rộng nông choèn nằm chình ình chính giữa khoảng trống của ba cái võng. Cái hố đẩy trồi đám rễ cây khiến chúng ngả ra chung quanh. Ụ đất đùn lên nhìn lạnh sống lưng. Tâm trạng thấp thỏm, Nhã giục thằng Mừng, thằng Trạm:

    – Nhanh tay lên chúng bay. Không cần gọn. Tao cảm thấy cái đuôi bom ngay bên dưới lớp đất bột kia kìa. Nó đang nóng lên thì phải. Chạy đi.

    Đó là trận bom đầu tiên từ hôm tiểu đội Nhã bước vào chiến trường. Một sự may mắn kỳ lạ. Quả bom rơi trúng giữa đội hình mà không ai hề hấn gì. Không biết bom nổ chậm hay nó bị thối. Rơi tuyệt đối chính xác vào giữa tâm của ba cánh võng. Chỉ cần nó chệch đi một tí, không cần nổ là cũng có đứa toi đời. Mười hai thằng lần mò trong đêm. Gần sáng họ dừng lại bên một dòng suối. Cụm vào nhau lúc ấy mới thấy sợ. Mặt thằng nào cũng tái dại. Chưa bao giờ Nhã cảm thấy run như lúc này. Tay chân cứ như đồ đi mượn, lật bật không kìm lại được. Nhìn sang thằng Mừng, thằng Nhiệt mặt đứa nào cũng thất thần. Có đứa khóc dấm dứt. Đản mệt mỏi ngả lưng trên phiến đá bảo:

    – Thằng nào khóc được cứ khóc đi. Như thế càng nhanh lấy lại bình tĩnh. Bao nhiêu trận gặp bom rồi mà tao chưa thấy chuyện lạ và may mắn như vừa rồi.

    Cao Mừng nói mà hai hàm răng như chọi vào nhau:

    – Nó vụt qua mặt tao. Võng nghiêng đi. Một khối đen sì.

    – Thôi đi bố – Đản cắt ngang – Đ. mẹ, mày mà nhìn thấy bom vụt qua mặt có mà bây giờ đang đánh tiến lên với Diêm Vương rồi.

    – Thật mà. Thế tao mới hét nó rơi trúng người tao.

    Cãi vã một hồi rồi có tiếng bật cười. Một thằng cười rồi tất cả cùng cười. Khùng khục. Ha hả. Cười rồi ho. Ho rũ rượi. Đám lính quằn quại, múa may như lũ rồ. Nỗi sợ vơi dần. Đúng là bom đạn tránh mình. May hơn khôn. Sợ cũng chẳng giúp gì được. Sợ quá có khi chết trước.

    Lá cây không còn đủ sức ngóc dậy sau những ngày mưa dằng dặc. Tán lá cụp xuống buông thả để mặc cho những giọt nước nối nhau trượt qua. Đường rừng no nước nhão nhoét, dập dềnh. Hành quân trong thời tiết ấy vô cùng cực khổ, ngao ngán. Đến mỗi trạm, mắc được võng, lợp được mái tăng che mưa là vô cùng vất vả, điệu nghệ. Tạo được khoảng trời riêng là thấy yên lòng, giở lương khô ra nhấm nháp khép lại một ngày hành quân. Càng vào sâu càng đối mặt với những thiếu thốn. Lúc này hàng miền Bắc chưa vào. Ở hầu hết các trạm, khách đi lẻ hoặc cán bộ “cốp” được nghỉ trong những căn nhà nửa nổi nửa chìm, gọi là nhà âm. Đoàn từ mười người trở lên đều phải nằm ngoài bãi khách. Từ hôm nhập trạm giao liên, tiểu đội của Nhã chưa hề được bữa ăn tươi nào. Thực đơn muôn thủa là thịt hộp chưng. Nước cơm cháy hòa thêm chút muối, mì chính thành canh. Ở trạm 33, chàng anh nuôi vừa múc cơm cho khách vừa tông tổng ca mấy câu tự tác đầy ẩn ý:

    Trường Sơn chỉ có ba mờ( m )

    Măng, me, mì chính cho vừa lòng nhau

    Mùa này em chửa có rau

    Măng, me, mì chính thay rau đó mà…

    Vậy là ngầm hiểu đến thịt hộp chưng muối cũng không còn trong thực đơn nữa. Hơn một tháng trời thiếu rau, thiếu chất tươi cảm thấy háo nhược lên. Sức trẻ mấy chục ngày vất vả chỉ nhất món lương khô hoặc cơm chan nước sôi luôn khao khát được bữa tươi cải thiện. Theo lịch đã đến ngày nghỉ, hôm ấy tiểu đội Nhã đến trạm 34 khá sớm. Bãi khách nằm ngay bên con suối lớn. Nước trong vắt. Tiểu đội sẽ nghỉ lại một ngày để tắm giặt. Đản xách cạp lồng nước cơm cháy về miệng lẩm bẩm:

    – Đ. mẹ mấy cha giao liên trạm này lúc nào cũng lý do với lý trấu. Mùa trước tao qua đây, tay trạm trưởng mặt trĩu xuống phân bua. Chúng mày biết hắn nói gì không?

    – Nó bảo gì hở anh? – Cao Mừng hỏi.

    – Nó kể khổ, kể thiếu mà khôi hài đéo chịu được. Nó bảo có đêm nó ngủ mơ thấy Bác Hồ vào thăm chiến trường. “Bác đi qua trạm mà chúng tôi chỉ biết đứng nghiêm chào Bác chứ cũng chẳng kiếm đâu ra thực phẩm mời Bác ăn”.

    – Nó bảo thế thật hả anh?

    – Thật chứ tao bịa làm gì.

    Mọi người lăn bò ra cười:

    – Đến Bác Hồ qua trạm mà còn phải nhịn đói nữa là lính tráng chúng mình. Thôi thì đành vậy chứ biết làm sao. Đản nói tiếp:

    – Lúc nãy cạnh bãi khách, tao thấy cả một đàn lợn béo múp míp. Gạo đâu ra mà lũ lợn béo thế. Tao nghi bọn nó cắt bớt thực phẩm của lính để nuôi lợn đấy. Một lũ mất dạy, bọn phản động.

    Nghe thấy thế thằng Lái vục dậy giọng đế theo:

    – Tao cũng vừa thấy mấy con nhỡ nhỡ. Khoảng sáu, bảy cân.

    Lái chưa nói xong Cao Mừng bỗng hất hàm về chân bãi:

    – Thánh chưa. Kia kìa. Cơm gạo của bọn mình cả

    đấy chứ đâu.

    Tất cả nhìn theo. Gần chục chú lợn con tha thẩn dũi đất. Trần Văn Lái xuống khỏi võng đi lại ghé tai thì thào gì đó với thằng Mừng. Ánh mắt nó hấp háy đầy gian manh. Thằng Mừng tròn môi khoái chí:

    – Sáng kiến vĩ đại! Nhưng làm cách nào?

    – Đây, đây – Lái xòe bàn tay có nửa bánh lương khô 701. Hắn làm điệu bộ – rải dưới võng, nó lại ăn thì a lê… hấp.

    Câu chuyện của Mừng và Lái hút cả tiểu đội quây vào. Mỗi người một ý, ai cũng tỏ ra thích chí. Cả bọn bàn bắt trộm lợn của trạm giao liên để làm bữa cải thiện. Tiến Nhiệt giọng kẻ cả:

    – Nhưng phải đem xa xa mà giết. Làm lông cách nào. Còn phải nấu nướng, dễ lộ lắm.

    Nhã góp ý :

    – Chơi quả bất ngờ. Sếp Đản khéo mồm vào trạm mượn cái chậu to để anh em tranh thủ giặt quần áo, chăn màn. Hơn tháng hành quân rồi còn gì. Người đầy chấy rận.

    Đản nhìn Nhã vẻ chưa hiểu. Nhã hất hàm về phía đàn lợn:

    – Bóp chết gói vào màn rồi xuống bếp xin anh nuôi mấy gáo nước sôi đem ra suối mà làm lông chứ còn gì. Tiện giặt màn luôn.

    – Ô ố, há, há… tuyệt cú mèo. Trộm lợn. Mượn chậu. Xin nước sôi. Thánh thật. Chỉ còn thiếu nước nhờ các đồng chí anh nuôi hãy xào nấu giúp chúng tôi. Há há… được được… sáng kiến vĩ đại. Thằng Nhã đáng mặt quân sư Gia Cát Lượng.

    Con lợn khoảng sáu, bảy cân bị Lái bất thần trùm chiếc màn màu cỏ úa lên bóp cứng không kịp kêu. Cao Mừng, Trẻ và Nhiệt người khiêng chậu chăn màn, kẻ ôm lếch thếch quần áo vừa đi vừa huýt sáo xuống nhà bếp. Vừa đúng lúc chảo nước đang vồng sôi sùng sục.

    – Đám rận con này khó diệt thế không biết. Hôm nay thì chúng ông luộc chín cho bõ ghét – Vừa múc nước sôi đổ vào chậu Cao Mừng vừa như phân trần với chàng anh nuôi của trạm.

    – Mai nghỉ lại hở. Trời đẹp đấy. Nắng thế này tha hồ mà làm lông nhé – Tay anh nuôi xởi lởi đế theo.

    Cánh trộm lợn giật thót. “Cha này phát hiện ra hay sao?”. Nhưng tiếng cười hớ hớ vừa làm vừa góp chuyện tỉnh bơ của chàng anh nuôi làm họ yên lòng.

    Nhất món. Chỉ lấy thịt, vài thứ nội tâm: gan, tim, phổi. Chia gần chục cái hăng gô bắc bếp luộc ở ven suối. Lợn không cắt tiết đỏ như thịt bò. Muối, mì chính chế vào. Bữa thịt lợn hoi nhách ấy trở thành đại tiệc trong đời lính. Hết veo. Xương xẩu gặm đến không còn một chút xơ. Thằng Mừng còn ghè mấy cái xương ống hút tủy. Thứ không nhai được gói lại đem chôn. Ở Trường Sơn lợn thả rông trong rừng chẳng ai đếm bao giờ. Buổi sáng chúng ra khỏi chuồng lang thang khắp rừng. Chiều tối gõ boong boong vào cái ống tre miệng gọi ộc … ộc… là chúng tụ lại. Ăn xong chui vào cái chuồng quây bằng cây long đanh cạnh bếp.
     

  • 3

    Đêm ấy khi về đến bãi khách, cảm xúc về cuộc sinh nở của cô thanh niên xung phong giữa nơi chết chóc vẫn xáo động cảm xúc của cả tiểu đội. Đám thằng Lái, Nhiệt xúm vào trêu Đản:

    – Phải nói tiểu đội trưởng Đản mát tay.

    – Nhưng hôm nay sếp Đản cũng vớ bở nhất – thằng Tình chọc ngoáy.

    – Đ mẹ! Toát cả mồ hôi lưng, sung sướng gì mà vớ bở.

    – Em hỏi thật, làm sao mà tiểu đội trưởng sành chuyện đẻ đái của đàn bà thế? Lại biết cả vỡ ối, vỡ iếc…

    – Chúng mày biết cứt. Dạo vợ tao đẻ, cô ấy kêu la dữ lắm. Nằm trên trạm xá đến nửa ngày mà thằng cu không chịu ra. Cứ mỗi lần cô ấy rên rẩm, bu tao lại lôi tên tao ra chửi. Tao vừa tức vừa tò mò mới ghé mắt vào khe cửa trạm xá nhòm. Bà cụ bắt được gầm lên đuổi ra.

    – Chửi thật hay tục lệ thế?

    – Thì cũng là tục lệ. Lúc người phụ nữ sinh con gọi là vượt cạn mà. Người nào đau lâu, khó đẻ thì mang tên chồng ra réo. Nàng đẻ xong tao vào, nhìn thấy tao cô ta toét miệng cười. Tao mới ghé tai bảo: “Đau bụng đếch gì mà nửa ngày trời, chắc lại giả vờ để bu chửi anh”. Cô ta mách, bà cụ chửi tao một chặp nữa. Cụ giải thích đàn bà đau đẻ mỗi người một tạng. Có người nhanh người chậm. Ai mà khó đẻ quá, các cụ phải réo tên chồng ra chửi coi như cái tội này là do thằng chồng gây ra. Chửi thế cho cơn đau dịu bớt. Thậm chí có người phải lấy vồ ra đóng cọc, lội xuống ao hay leo qua mái nhà. Nghĩa là thằng chồng cũng cũng phải khó nhọc san sẻ cơn đau cùng với vợ. Đại để thế. Vỡ ối là biểu hiện sắp đẻ đến nơi. Có thế tao mới biết chứ.

    Đám lính há hốc mồm ra nghe chuyện của Đản. Chẳng biết hắn nói thật hay bịa. Nhã không tham gia câu chuyện, anh nằm nghĩ vẩn vơ tự nhiên bỗng nhớ Tấm da diết. Tấm là người bạn gái quê thân nhất của Nhã. Mười bảy tuổi, chưa có khái niệm thế nào là yêu. Nhưng cái tình bạn với Tấm của Nhã gần như yêu. Hai đứa học cùng lớp hết cấp hai. Tấm không học lên nữa. Nhã nghĩ tới cái hôm ông Bỉnh trưởng thôn báo tin anh được đi bộ đội, Nhã nhảy chân sáo ra khỏi nhà đi tìm Tấm. Thập thò chỗ cổng nhà nàng, anh muốn báo tin vui này với Tấm đầu tiên. Nhận ám hiệu, Tấm lảng ra bờ rào. Giọng thì thào, mắt vẫn lia vào trong nhà cảnh giác phụ huynh:

    – Chờ ở dốc Hồng. Rửa bát xong em ra.

    Tấm dễ mến nhất trong đám thiếu nữ cùng lứa. Cả hai đang ở cái tuổi bắt đầu để ý nhau, say mê, ham muốn. Cái tuổi tò mò khám phá, nông nổi, bồng bột nhưng cũng hờn ghen ngấm ngầm. Bắt đầu từ Tấm, Nhã không bao giờ quên lần đầu tiên anh được biết thế nào là cơ thể một người con gái. Chuyện hoàn toàn tình cờ, như có duyên trời. Phải có duyên trời! Sao không phải người khác mà lại là Tấm?

    Hôm ấy trời nắng to, Nhã mải săm soi một tổ chim chào mào trong vườn chuối sau chùa. Đám chào mào thường làm tổ trong các nải chuối non. Khi chuối già thì con nó cũng đã trưởng thành bay đi. Anh bỗng dưng nhìn thấy Tấm ở bến tắm bên kia hàng rào dâm bụt. Nhã chưa kịp đánh tiếng thì Tấm đã cởi áo ngoài, tay ngoặt ra sau lưng gỡ móc áo ngực. Đó là một cái đầm nước khá rộng nuôi cá của hợp tác xã. Nước trong vắt lúc nào cũng lăn tăn gợn sóng. Từ lâu chỗ này đã trở thành bến tắm của cánh phụ nữ trong làng. Phía ngoài đường nhìn vào thì bến ấy khuất, kín đáo. Nhã đưa tay bịt miệng vì quá bất ngờ, sợ Tấm ngượng, anh đành nín thở ngồi im. Mắt Nhã không rời Tấm. Lần đầu tiên anh nhìn thấy một người con gái trong tư thế này. Bộ ngực dậy thì. Hai bầu vú mơn mởn tròn căng, hơi cong ngược lên. Đôi núm hồng đỏ như hai quả dâu tây non. Tấm vén cao mớ tóc đen nhức cặp vống trên gần đỉnh đầu. Cái cần cổ thon thon. Đường cong mê hoặc trên cơ thể thiếu nữ đang độ xuân thì choán hết hồn vía Nhã. Tấm chỉ cách chỗ anh ngồi vài mét. Mặt Nhã ran ran lửa táp. Anh không biết mình ngượng vì hành động nhìn trộm Tấm hay vì sự quyến rũ mê mẩn của thân thể con gái mà lần đầu Nhã được thấy. Nhã ngộp thở khi Tấm cởi nốt mảnh quần lót và trườn xuống nước. Nàng ý tứ quay lưng ra ngoài ao. Thành thử toàn bộ phía trước cơ thể lồ lộ trước mắt Nhã. Từ khuôn mặt như trăng rằm, bộ ngực căng tràn sức thanh xuân, tới eo lưng thon gọn. Giữa hai vế đùi trắng nhởn khép hờ, một đám lông đen nhưng nhức… Nhã thấy bụng mình quặn cứng. Không phải đau mà tức. Anh chưa bao giờ gặp cảm giác đó. Đũng quần Nhã chật căng. Thằng cu bật dậy chọc thẳng ra. Tư thế ngồi của Nhã căng cứng khiến đầu chim anh đau nhói. Nhã khẽ luồn tay vào quần bẻ cho nó cong lại. Anh giật mình khi thấy chim anh cương to đến thế. Nóng rực. Rùng mình, lòng tay chạm phải chất nhơn nhớt. Trước đây Nhã đã có lúc tò mò vạch chim mình ra xem vài lần. Cái đầu chim đo đỏ hé ra như nụ hoa gạo non. Làn da phủ kín miệng sáo. Chỉ những lúc buồn đi đái lắm nó mới cương lên. Nhưng chỉ cưng cứng thôi chứ không cương ngắc, nóng rực thế này. Cũng có lúc Nhã thấy nó ứa bựa ra quanh chỗ chân da bao quy đầu. Không phải cái chất nhớt nhát, khó chịu kiểu này. Đầu chim như đang cố ngoi hết khỏi lượt da phủ bên ngoài. Một cảm giác mới lạ ngập chìm cơ thể. Bức bối khó chịu. Anh cứ nắm chặt cái thằng cu đang nấc lên từng hồi.

    Tấm tắm xong, bóng nàng vừa khuất sau đoạn bờ rào thì Nhã đổ vật ra. Thở dốc. Sau lần ấy, Nhã luôn ngủ mơ đến Tấm. Hình như đó cũng là thời điểm đánh dấu sự trưởng thành của một thằng trai trong anh. Nhã ngầm nhận ra sự khao khát mỗi khi gần Tấm. Nhưng tất cả chỉ thế thôi. Chưa bao giờ Nhã thổ lộ với Tấm rằng anh yêu nàng. Những đêm đi chơi, bên nam bên nữ đứng hóng gió, trò chuyện bâng quơ, Nhã chưa một lần dám cầm tay người bạn gái mà anh thầm yêu mến. Sau hôm vô tình nhìn thấy Tấm ở bến tắm, Nhã bắt đầu sinh một cái tật xấu. Anh cứ mân mê chỗ háng mình. Nhã lại nhớ hình ảnh Tấm lột cái quần lót, cong người trườn xuống nước. Hai bầu vú, cái eo thon và đám lông đen hoang hoải…Nước nhờn lại ứa ra. Nhã không biết mình làm thế là hành động thủ dâm. Có lần Nhã tắm sông, bụng quặn lại. Thằng cu bừng bừng trỗi dậy. Anh vật vã cắm nó xuống hố cát. Đầu chim dũi như điên xuống bãi cát xâm xấp nước. Một áp lực gì đó trong bụng dưới thúc vào bọng đái đòi phọt ra. Nhã lại phải dùng tay bóp chặt thằng cu. Một lúc sau nó mới mềm dần. Tối hôm đó, chim anh sưng tấy lên, đỏ bầm. Nhã hoảng hốt cố cắn răng chịu đựng. Cũng may mấy ngày sau nó cũng trở lại bình thường.

    Hôm người làng Phù tiễn tân binh vào nơi tập trung, Tấm không rời Nhã nửa bước. Hai mắt nàng đỏ hoe. Lần đầu tiên Nhã cầm tay Tấm. Anh thấy sống mũi cay cay. Một thoáng nhìn vào đôi mắt nhoèn nước của Tấm, anh không chịu được. Cảnh bịn rịn, những tiếng khóc, khiến Nhã vội quay người bước đi. Tấm không hề biết Nhã ra đi đem theo bí mật về cô, đem theo những xúc cảm đầu đời về một người con gái. Tò mò, lạ lẫm nhưng trinh trắng, khôi nguyên. Tấm là người con gái đầu tiên Nhã gửi thư về sau ngày nhập ngũ. Mỗi tháng tân binh được phát hai con tem. Nhã viết một lá cho bố, mẹ và một cho Tấm. Nhưng rồi chiến tranh triền miên. Tấm cũng rời làng đi làm công nhân. Hai người mất liên lạc với nhau. Tuổi mới lớn tình cảm bồng bột chợt đến, chợt đi. Phía trước chân trời rộng mở. Mỗi người có con đường của riêng mình. Song với Nhã, Tấm mãi là người bạn gái quê hương mà anh yêu mến, nhớ thương. Một kỷ niệm, một bí mật không thể quên thời trai trẻ.
     

  • 2

    Đơn vị của Nhã tròn một tiểu đội mười hai người, vượt giới tuyến ngay khi những cơn mưa cuối mùa vừa ngớt. Đường giao liên còn nhão nhoét bùn đất. Lúc này các đoàn quân lớn chưa vào. Mười hai thằng gồm lính kỹ thuật, báo vụ, trinh sát thông tin bổ sung cho chiến trường B1, B3. Đêm cuối tháng mười, giới tuyến xám ngắt. Mưa cứ ào đến ào đi nhấm nhẳng như một con điếm khó tính. Bùn đất vừa se mặt càng nhớp nháp. Mỗi bước đất lại níu chặt đế dép. Trên đầu, từng đụn mây hoá chất được “chế tạo” từ bên kia đại dương lủng liểng như bụng trâu chửa. Nhã và đồng đội phải vượt qua một hành lang chống thâm nhập mà người Mỹ dựng lên. Họ đặt cho nó cái tên nghe đầy vẻ hăm dọa: “Hàng rào điện tử Mácnamara”, tên ông bộ trưởng quốc phòng Mỹ. Đó là một dải đất chết rộng hơn năm cây số, chiều dài kéo từ cửa biển phía Nam vĩ tuyến 17, vắt qua lãnh thổ Việt Nam tới tận Sê Pôn, Mường Xén Lào. Theo mô tả của cơ quan tâm lý chiến Mỹ thì đây là cái bẫy giết người khủng khiếp chưa từng có. Nó được trang bị mọi vũ khí, khí tài quân sự hiện đại tinh vi nhât thế giới. Nó không chỉ biến những chiếc chiến xa thành nắm sắt vụn trong nháy mắt mà còn “chăm sóc” kỹ càng đến từng người lính của đối phương. Hàng chục triệu mìn sỏi, mìn lá có thể xé tướp bàn chân hoặc làm cụt cẳng kẻ nào dám xâm nhập vào tử địa này. Mọi động thái, cả tiếng thở trong lồng ngực người lính chúng cũng nghe được. Máy bay do thám, máy bay ném bom thường trực trên hành lang này hai mươi bốn giờ mỗi ngày… Tóm lại đến một con chuột cũng không thể vượt qua cái lằn ranh ghê gớm ấy.

    Trước khi vượt tuyến, đơn vị Nhã nằm chờ trong một xóm nhỏ phía Bắc giới tuyến. Học chính trị. Học kinh nghiệm đi giao liên. Nghe phổ biến tình hình địch. Trong số diễn giả, Nhã khoái nhất thượng úy Nguyễn Bá Trình. Không phải cảm tình vì ông cùng có cái họ giống Nhã, mà ông có khuôn mặt rất phúc hậu và giọng nói ngọt ấm khiến ai tiếp xúc với ông cũng cảm thấy tin tưởng, muốn giãi bầy tình cảm của mình. Ông Trình có nhiệm vụ dẫn đơn vị của Nhã vào đến cửa rừng, phổ biến nhiệm vụ cho từng người rồi bàn giao cho bên giao liên. Đêm cuối cùng ông Trình có cuộc nói chuyện thân mật nhưng thẳng thắn không vòng vo lên giây cót tinh thần. Giọng ông điềm tĩnh, ngang tàng đầy vẻ khôi hài. Ông hỏi:

    – Cậu nào đã có vợ con rồi giơ tay?

    Trong mười hai thằng lính chỉ một cánh tay giơ lên. Đó là tiểu đội trưởng Đản.

    – Còn người yêu?

    Lác đác vài ba thằng nửa giơ nửa rụt rè. Giọng ông Trình vui vui:

    – Tốt. Chủ yếu trai tân. Ở Trường Sơn các cậu biết không, lính ta kiêng nhất hai điều. Một, không đụng đến đàn bà – Ông mủm mỉm giơ ngón tay cái lên, nhấn mạnh – Không đụng đến đàn bà. Hai, không ăn cơm khê trước lúc ra trận. Còn cái hàng rào điện tử này – Ông chọc đầu thước vào tấm bản đồ trên vách – nó bốc phét đấy.

    Đám lính cười vang. Tiếng Đản hỏi:

    – Thủ trưởng ơi điều kiêng kỵ đầu tiên mà thủ trưởng vừa nhắc, có phải lính cũ nói phét để dọa lính mới không ạ.

    – Ha… ha…

    Ông Trình dứ dứ nắm đấm về phía tay tiểu đội trưởng, người vừa hỏi câu đó. Miệng ông cười phớ lớ. Không khí trước phút lên đường ấm áp và nhẹ nhõm hơn nhiều. Lần đầu bước chân vào chiến trường đám lính trẻ tràn ngập hồi hộp xen lẫn lo lắng. Câu nói bỉ bôi của thượng úy Trình về cái hàng rào tử địa mang tên Macnamara làm giảm bớt rất nhiều sự căng thẳng. Chiến tranh đâu phải trò chơi. Ai cũng biết thế nhưng lo cũng chẳng được. Dấn thân trong một tư thế cẩn trọng, vững tin sẽ thanh thản, bình tĩnh hơn nhiều. Ngay sau phút chia tay đó, mười hai thằng lính đã phải đặt mình vào đội hình chiến đấu.

    Tiểu đội trưởng Đản đi đầu. Tốp của Nhã, Tình, Trạm đi giữa. Sau cùng là cánh thằng Mừng, Trẻ, Nhiệt và Lái… Lệnh phải giữ đúng cự li hành quân. Giờ Nhã mới hiểu thế nào là miệng ngậm tăm. Liên lạc với nhau bằng ám tín hiệu. Tất cả chỉ còn nghe tiếng thở hào hển. Họ đã vào đất địch. Địa bàn khu vực này toàn bụi cây lúp xúp, tán lá chỉ đủ che ngang đầu. Máy bay trinh sát vè vè lúc xa lúc gần. Thi thoảng mặt đất lại nhoáng lên một vầng trắng nhòe nhợt. Pháo sáng địch trên máy bay thả hú họa dọc hàng rào chống thâm nhập. Đản nhắc người sau bước vào lốt chân người đi trước mà tiến. Một đơn vị nhỏ thâm nhập vào cái thời điểm mùa mưa chưa dứt có thể khiến cho địch không ngờ nhưng cũng đầy cực nhọc và bất trắc. Một giờ băng qua giới tuyến cảm giác hồi hộp lắng dần. Phía trước là những cánh rừng nối nhau chạy dài giữa biên giới với Lào sẽ bao phủ lối đi mà quân địch khó lòng phát hiện ra. Bỗng Đản khoát tay ra hiệu dừng lại. Mọi người triển khai đội hình chiến đấu. Có tiếng bước chân nặng nề lép bép trong bùn nước. Một hai rồi ba bóng người lờ mờ hiện ra. Một cáng thương. Giọng Đản đanh nhẹ:

    – Dừng lại. Đơn vị nào?

    Vệt đèn pin nhỏ như hạt đỗ lia xuống mũi chân tổ cáng thương.

    – Chúng tôi là Thanh niên xung phong. Có ca cấp cứu phải đưa gấp ra tuyến ngoài.

    Đản nhảy từ chỗ nấp ra. Đốm đèn pin lại nhằng lên mặt người vừa nói rồi nhằng vào bên trong chiếc tăng trùm trên võng. Lúc này tất cả mới nghe thấy tiếng người rên rẩm. Đản hỏi:

    – Con gái à? Bị làm sao?

    – Dạ. Cô ấy đau đẻ ạ.

    Đám lính bỗng chốc ngơ ngác. Lại có cả chuyện này ở chiến trường? Tiếng rên mỗi lúc một rõ hơn. Chập chồi ngộp thở. Đản ngờ ngợ soi đèn vào võng. Chợt tiếng hắn thất thanh:

    – Đ. mẹ. Vỡ mẹ nó ối rồi đây này. Nước này thì đẻ ngay tại đây chứ đem đi đâu.

    – Anh ơi? – Người cứng tuổi nhất trong tốp thanh niên xung phong cuống lên – Đẻ ở đây ạ?

    – Phải. Đi nữa thì chết cả mẹ lẫn con. Có y tá đi cùng không?

    – Dạ có – Một chàng trai tiến đến – Nhưng tôi chưa đỡ đẻ bao giờ.

    – Đ. mẹ! Thì ai đỡ bao giờ.

    Đản cằn nhằn văng tục rồi sáp lại gần tay lớn tuổi đang tỏ ra bấn loạn hỏi:

    – Cậu là thế nào với cô này?

    – Dạ em là…là…

    – Đ. mẹ… – Đản lại chửi vung tán tàn – Không nhịn thêm được vài năm nữa à? Đang úynh nhau bỏ bà. Ông mãnh biết chửa? Đã vỡ ối không đẻ nhanh thì móm. Biết chửa?

    Đản giải thích với cái giọng đầy hách dịch khiến đám lính hoi sởn gai ốc. Phạm Lê Đản đã có hai thâm niên vượt Trường Sơn. Lần này được giao dẫn nhóm lính kỹ thuật vào bổ xung cho khu 5 và Tây Nguyên. Đản người Thái Bình, đã có vợ và một thằng cu. Nhiệt tình, nói lắm và mắc cái tật rất hay văng tục. Dân Thái Bình lạ thế, cái từ ở nơi khác cho là tục tĩu thì quê hắn bảo là không tục. Nói chuyện với nhau mà cứ văng đéo nắt ra như hát hay. Lúc cuống lên Đản càng chửi văng mạng. Nhưng quả thật lúc này không ai có kinh nghiệm về chuyện chửa đẻ của đàn bà bằng Đản. Hắn hô hét sai bảo thế nào tất cả đều răm rắp làm theo:

    – Đặt cô ta xuống bãi cỏ kia. Tháo tăng võng lợp lán. Mấy cậu tìm cách đun vài hăng gô nước sôi. Mau lên. Che chúm cho cẩn thận kẻo thằng C130 nó “ruốc” cho mất chỗ đội nón.

    Nháo nhào theo lệnh Đản. Khi cái lán đã hòm hòm đám lính đứng đực ra nhìn cô gái đang chập chồi, rên rẩm. Trời lạnh mà lưng người nào cũng vã mồ hôi. Đản quát:

    – Nhìn cái gì? Tất cả ra ngoài hết. Quay lưng lại. Cấm nhòm. Chỉ tôi và y tá ở trong này.

    Thằng Lái vừa bước ra vừa lẩm bẩm:

    – Lão Đản khôn bỏ mẹ.

    Phải đến gần một giờ căng thẳng. Không khí như quánh lại. Tâm trạng đám lính trẻ trồi trụt theo cơn đau đẻ của cô gái. Bỗng giọng cô thất thanh, đứt quãng:

    – Anh gì ơi em đau quá. Chết mất anh gì ơi. Hình như nó ra… Đấy đấy, nó ra… anh ơi…

    Mọi người quay cổ nhìn. Chồng cô gái nhấp nhổm thò mặt vào. Tiếng Đản lại gầm lên, cái giọng tức anh ách:

    – Ra đ. đâu mà ra. Gào cho lắm lấy cứt hơi mà đẻ. Ông đứng đây mắt mù à mà không biết…

    Đám lính trẻ chưa biết thế nào là yêu đương cứ nhược nhã lên cùng cơn vượt cạn của cô thanh niên xung phong. Cuộc đời có những điều kỳ lạ, bất ngờ thế. Giữa cái nơi tưởng chỉ có chết chóc, hủy diệt đêm ấy lại diễn ra một ca sinh nở thật diệu kỳ. Những người lính mặt búng ra sữa đã làm một công việc mà họ không bao giờ ngờ tới. Chung tay đỡ một ca đẻ khó giữa Trường Sơn. Đón một sinh linh chào đời ngay trong lòng hàng rào điện tử mang tên ông bộ trưởng quốc phòng Mỹ. Ca sinh nở mẹ tròn con vuông trên những tấm bạt lính, dưới mái tăng của lính. Nếu chiến tranh chỉ là những gam mầu tối, thì câu chuyện đêm nay của đơn vị Nhã như một bản tình ca đầy chất thơ. Nó là cơn ngẫu hứng của Tạo hóa. Tiếng Đản chợt vỡ tóa:

    – Thắng rồi! Con trai nghiêm nhé. Ôi trông cái chim nó kìa. Há… há… Đ. mẹ. Rõ oách chửa. Há…há…

    Tất cả ùa vào. Bố thằng bé miệng mếu xệch, nước mắt nước mũi giàn giụa. Đản quay lại gọi giật giọng:

    – Ông mãnh. Lại mà bế con này. Tội ông là to lắm đấy, biết chửa?

    Thằng Lái hích tay vào sườn Nhã hất hàm về phía cô Lẻ – tên cô thanh niên xung phong – đám lính hoi nhìn theo đỏ lựng mặt vì xấu hổ, kinh khiếp. Cái ổ đẻ của ông Đản, chẳng khác gì bãi đấu vật. Bông băng cùng áo quần thấm máu nhoe nhoét, một vũng nước đỏ lòm đọng trên mặt chiếc tăng trải cho cô Lẻ nằm… Người mẹ trẻ nở nụ cười hốc hác thều thào:

    – Bác Đản ơi. Xin bác đặt tên cho cháu là Thắng như tiếng reo của bác. Xin cho cháu Thắng được làm con nuôi của tất cả các anh đã giúp đỡ mẹ con em hôm nay.

    – Đúng rồi. Thắng, chiến Thắng. Thắng lợi… Chúc mừng cu Thắng…

    Đêm đầu tiên bước chân vào chiến địa, mười hai thằng lính mặt búng ra sữa bỗng trở thành bố đỡ đầu của cu Thắng. Nhã thấy trong lòng dâng trào cảm xúc khó tả thành lời. Một cái gì đó rất đàn ông trỗi dậy. Tất cả chuyền tay nhau ôm cái sinh linh đỏ hỏn. Dường như thằng cu cũng cảm nhận hoàn cảnh nghiệt ngã giây phút nó hoài thai nên chỉ ọ ẹ mà không khóc toáng lên như bao đứa trẻ khác. Từng người một thơm lên trán cu Thắng. Đến lượt Cao Mừng, nó bỗng dưng tu tu khóc. Nó ôm cu Thắng trong lòng mà miệng cứ mếu máo gọi mẹ ơi, mẹ ơi. Nó nhớ mẹ nó. Đám thằng Nhiệt, Trẻ mặt nghệt ra trông rất tội nghiệp. Mấy cái đèn pin treo trong lán chụm ánh sáng vào giữa. Dọn dẹp lại một góc cho mẹ con cô Lẻ nằm. Nhã mở ba lô lôi ra gói bột sữa. Thấy thế mọi người hối hả làm theo. Những phong lương khô 701, vài thanh kẹo lạc, gói thuốc tăng lực Polivitamin, bột trứng… Có gì dốc tuột ra hết. Một cuộc liên hoan nho nhỏ mừng cu Thắng chào đời. Cô Lẻ vừa ôm con vừa khóc thút thít.
     

  • 1

    Ga Phú Nang đêm cuối năm, chuyến tầu từ Lào Cai về như một con trăn khổng lồ lững lững tiến vào. Thời gian này, máy bay Mỹ đã ném bom vượt qua vĩ tuyến 20. Tầu xe chạy trong đêm phải hạn chế ánh đèn. Tiếng hú, tiếng nghiến của bánh sắt trên đường ray và làn hơi nước từ đầu máy xả ra làm cái không gian tĩnh lặng của ga tầu miền đồng rừng nháo nhác lên một hồi. Cái đèn bão của người gác ghi đung đưa trong màn đêm. Nhập nhọa bóng người như cảnh chợ âm phủ. Hai mươi chàng trai làng Phù lên một toa dành riêng cho tân binh. Tối om om, trong toa đã có nhiều người khác. Họ không nhìn rõ mặt nhau. Nguyễn Bá Nhã và Hoàng Vĩnh Trạm ngồi một ghế. Gần sáng họ được đổ xuống ga Đông Anh. Từ đây sẽ chuyển sang tầu Thái Nguyên về vùng đồi ven sông Công huấn luyện.
    Vừa tỏ mặt người, trung sĩ Tấn người dẫn quân ra lệnh tập hợp điểm danh. Sự cố bất ngờ. Nhóm tân binh làng Phù thừa ra một đứa. Đó là thằng Cao Mừng. Nó không có tên trong danh sách nhập ngũ. Nhã lôi thằng Mừng ra một góc, lo lắng bảo:

    – Mày liều thế! Tí nữa điểm danh là lộ bem hết. Mà mẹ mày có biết mày trốn đi không?

    – Mẹ em đồng ý cho em đi mà. Anh nói giúp với thủ trưởng nhé – Mừng vận động Nhã giọng đanh lại

    – Đuổi, em cũng không về đâu!

    – Thế còn hồ sơ, giấy tờ của mày?

    – Ối giời! Em sống gần này tuổi có giấy tờ gì đâu. Với lại mình đi đánh Mỹ chứ có làm Việt gian, phản động gì mà lo.

    Biết thằng Mừng nói ngang, nhưng tính nó thế. Trung úy Đoàn trưởng Nhữ Huy Cọt bảo gọi Mừng đến cho ông gặp. Nhã đưa Cao Mừng tới. Nhã biết ông Cọt từ dạo tuyển quân. Ông người Ninh Bình, hình như ở huyện Nho Quan. Cái tên Cọt nghe là lạ vui vui. Tính ông lại xởi lởi, hay cười nên ai gặp cũng thấy dễ gần. Ngày về xã đi đâu ông cũng đeo cái xà cột da nâu xẫm. Khẩu súng ngắn trễ hông trông thật oách. Hình như ông Cọt mê chị Sính ở xóm Thượng. Chị có chân trong Ban chấp hành đoàn xã, hướng dẫn cán bộ tuyển quân làm việc với chính quyền địa phương. Hôm khám sức khỏe, ông Cọt xem hồ sơ của Nhã một lúc sau bất ngờ hỏi nhỏ:

    – Em là Nhã?

    – Vâng ạ.

    – Anh hỏi cái này. Cô Sính có người yêu chưa?

    – Dạ, theo em biết thì hình như chưa.

    – Bố mẹ, anh chị em cô ấy thế nào?

    – Bố chị ấy là bác Vận, kế toán hợp tác xã. Bà Út làm ruộng. Chị ấy là con gái lớn, sau chị là hai thằng em sinh đôi. Một thằng là Vĩnh một thằng là Phú anh ạ.

    Ông Cọt nhìn Nhã, cười rất tươi:

    – Cám ơn Nhã nhé.

    Nhã nghĩ ông sĩ quan này yêu chị Sính rồi. Nhưng biết thế thôi. Tính Nhã không hay suy đoán, phô chuyện. Tuy lúc ấy trong lòng rất muốn hỏi ông Cọt liệu mình có đạt yêu cầu nhập ngũ không.

    Nhìn thấy Cao Mừng, mặt ông Cọt không lập nghiêm như khi đứng trước hàng quân. Ông buông lời dọa mà giọng lại thật hồn hậu:

    – Thế này là vô kỷ luật đấy nhé. Tên em là gì?

    – Dạ, Cao Mừng ạ.

    – Tên lót là gì?

    – Báo cáo thủ trưởng chỉ thế thôi. Không có tên lót ạ.

    Trung úy Nhữ Huy Cọt nhìn Nhã bảo:

    – Để Cao Mừng ở lại đây, anh hỏi thêm vài điều. Nhã về tiểu đội đi.

    Bước ra cửa đã thấy mấy đứa cùng làng thập thò của phòng ông Cọt. Nhã nhập vào với họ. Ông Cọt bước ra nghiêm giọng hỏi:

    – Có chuyện gì mà tập trung cả ở đây thế hả?

    – Thủ trưởng ơi, xin thủ trưởng cho thằng Mừng đi với chúng em ạ.

    – Thủ trưởng ơi. Hoàn cảnh mẹ con nó khổ lắm ạ.

    – Thủ trưởng ơi…

    Mỗi đứa một câu nhao nhao. Ông Cọt xua xua tay:

    – Thôi thôi, tôi biết rồi, các đồng chí giải tán. Tôi sẽ xem xét.

    Thật may đó là một cán bộ rất nhân hậu. Nghe thằng Mừng giãi bày hoàn cảnh và nguyện vọng, ông Cọt đồng ý nhận nó vào đơn vị. Nó nhảy ào về chỗ đám tân binh làng Phù khoe rối rít:

    – Thủ trưởng đồng ý cho tao đi với chúng mày rồi nhé.

    Vậy là tính cả thằng Mừng đi lậu, làng Phù có hai mươi mốt tân binh nhập ngũ đợt ấy.

    Mười bảy tuổi, cái tuổi mà thế hệ sau này vẫn bị coi là trẻ con thì những người lính như Nhã đã buộc phải lăn lộn, cứng cáp. Chiến tranh là một môi trường sống quá ư dị biệt. Từ miếng ăn, giấc ngủ đến thói quen, niềm ham muốn của con người đều phải khác đi, gồng lên, nén lại. Tâm thế sống cũng phải khác. Hình như cả hơi thở cũng khác.

    Nguyễn Bá Nhã chuẩn bị cho mình một tinh thần bình tĩnh và chu đáo đến nỗi anh cũng không ngờ. Sau ba tháng huấn luyện, Nhã, Cao Mừng và Hoàng Vĩnh Trạm do đã tốt nghiệp cấp 2, cấp 3 được chọn đi đào tạo kỹ thuật và trinh sát Thông tin. Và rồi cả ba lại nhận quyết định vào chiến trường cùng đợt. Trước ngày lên đường, Nhã gói gém quần áo, tư trang không cần mang theo để vào vỏ chiếc hòm máy vô tuyến điện K63. Kèm theo lá thư ngắn nhờ cô Dy thủ kho của đơn vị: “Dy thân quý! Mình gửi lại số đồ dùng không cần thiết đem theo vào chiến trường. Đã có thống kê từng loại. Nếu mình không trở về thì nhờ Dy và đơn vị chuyển cho bố mẹ mình theo địa chỉ… À mà mình còn gửi ở quỹ đơn vị 20 đồng tiết kiệm. Đó là số tiền phụ cấp không tiêu đến. Cũng là phòng xa thế thôi, chiến tranh mà, cẩn thận vẫn hơn. Cám ơn Dy”.

    Sẵn sàng bình tĩnh đón nhận mọi thử thách, cả cái chết nếu cần để cho đất nước đứng vững. Đó là tâm thế chung của những người lính trước thử thách những năm tháng đó.