Category: Uncategorized

  • Chương 18: QUÊN HẾT SẦU NÃO TRONG 14 NGÀY

    Chương 18: Quên hết sầu não trong 14 ngày.

    Khi bắt đầu viết cuốn sách này, tôi đã đề ra một giải thưởng 200 đô la cho câu chuyện thực tế hữu ích nhất và có khả năng truyền cảm hứng nhất về chủ đề ,Tôi đã đánh bại lo âu như thế nào.

    Ba giám khảo của cuộc thi này là Eddie Rickenbacker, Chủ tịch hãng Hàng không Eastern, Bác sĩ Stewart W McClelland, Hiệu trưởng trường Đại học Lincoln Memorial và H V Kaltenborn ,Biên tập viên Thời sự trên đài phát thanh. Tuy nhiên, chúng tôi đã nhận được hai câu chuyện tuyệt vời đến mức, các vị giám khảo không thể chọn được câu chuyện nào nổi trội hơn. Thế nên, chúng tôi đã cưa đôi giải thưởng. Đây là một trong hai câu chuyện đồng giải Nhất, câu chuyện của C R Burton, (hiện làm việc tại Whizzer Motor Sales of Missouri), sống ở số 1067, đường Commercial, thành phố Springfield, tiểu bang Missouri:

    Tôi mất mẹ khi mới 9 tuổi rồi mồ côi cha năm 12 tuổi, Burton viết trong thư, Cha tôi bị sát hại, nhưng mẹ tôi đơn giản là ra khỏi nhà vào một ngày của mười chín năm về trước và kể từ đó, tôi không bao giờ gặp lại mẹ nữa. Tôi cũng không còn trông thấy hai cô em gái mà mẹ tôi đã dắt đi cùng. Mẹ thậm chí còn chưa bao giờ viết cho tôi một lá thư nào cho đến khi mẹ qua đời vào bảy năm trước. Cha tôi chết trong một tai nạn sau khi mẹ tôi bỏ đi được ba năm. Cha tôi và một cộng sự mua lại một quán cà phê ở một thị trấn nhỏ thuộc Missouri, nhưng trong lúc cha tôi đi làm ăn xa, người cộng sự đó đã chuyển nhượng lại quán cà phê và ôm tiền bỏ trốn. Một người bạn báo với cha tôi là hãy về nhà ngay, và trong lúc vội vã, cha tôi đã thiệt mạng trong một tai nạn xe hơi ở Salinas, Kansas. Hai người chị gái của cha tôi đều đã lớn tuổi, ốm yếu và nghèo túng, hai bác chỉ đưa ba đứa trẻ về nhà họ, mà không bác nào muốn nhận nuôi tôi và em trai tôi. Hai anh em tôi bị bỏ lại, sống nhờ vào lòng tốt của mọi người trong thị trấn. Chúng tôi sợ bị gọi là trẻ mồ côi và bị đối xử như những đứa trẻ mồ côi. Chúng tôi bị ám ảnh bởi điều đó. Nhưng nỗi sợ của chúng tôi nhanh chóng trở thành sự thực. Tôi sống trong một gia đình nghèo ở thị trấn được một thời gian ngắn. Nhưng trong thời buổi khó khăn, người trụ cột gia đình lại bị mất việc làm, thế nên họ không thể nuôi tôi thêm được nữa. Thế rồi, ông bà Loftin đưa tôi về sống với họ trong một nông trại cách thị trấn mười một dặm. Ông Loftin đã 70 tuổi và hay ốm đau nên phải nằm trên giường bệnh. Ông ấy bảo tôi rằng tôi có thể ở lại đấy, miễn sao cháu không dối trá, không ăn cắp và bảo gì làm nấy. Ba mệnh mệnh đó trở thành Kinh Thánh của tôi. Tôi tuân thủ chúng một cách nghiêm cẩn. Tôi bắt đầu đi học, nhưng ngay tuần đầu tiên, tôi đã khóc ầm ĩ như một đứa trẻ khi trở về nhà. Những đứa trẻ khác quấy nhiễu tôi, trêu đùa về cái mũi lớn của tôi, nói tôi là đồ ngốc và gọi tôi là thằng cù bất cù bơ. Tôi bị tổn thương đến mức muốn đánh lại chúng, nhưng ông Loftin, người nông dân đã nhận nuôi tôi, bảo tôi rằng: Cháu hãy luôn nhớ rằng một chàng trai biết thoát khỏi một cuộc ẩu đả thì vĩ đại hơn là ở lại và tham chiến. Tôi không hề đánh nhau cho đến một ngày, một thằng nhóc nhặt phân gà ở sân trường rồi ném vào mặt tôi. Tôi tẩn cho nó một trận nhừ tử rồi kết bạn với nó. Người khác thì bảo nó bị thế là xứng đáng.

    Tôi rất hãnh diện về chiếc mũ mới mà bà Loftin đã mua cho tôi. Một hôm, có một bạn nữ cao lớn giật nó ra khỏi đầu tôi rồi đổ đầy nước vào đó làm nó bị hỏng mất. Bạn ấy nói rằng bạn ấy đổ nước vào để nước thấm vào cái đầu u tối của tôi và giữ cho bộ não toàn bỏng ngô của tôi không bị nổ.

    Tôi không bao giờ khóc nhè ở trường, nhưng tôi thường khóc lóc om sòm ở nhà. Rồi một ngày nọ, bà Loftin cho tôi một lời khuyên để giải quyết mọi rắc rối, âu lo và biến các kẻ thù của tôi thành bè bạn. Bà nói: Ralph này, họ sẽ không trêu chọc và gọi cháu là thằng cù bất cù bơ nữa ,nếu cháu để ý đến họ và xem xem mình có thể làm gì cho họ không. Tôi nghe theo lời khuyên của bà. Tôi học hành chăm chỉ và nhanh chóng dẫn đầu lớp, nhưng tôi không bao giờ bị ganh ghét vì tôi đã cố gắng hết sức để giúp đỡ các bạn.

    Tôi giúp nhiều cậu bạn viết các bài tập làm văn cũng như bài luận. Một số bạn còn được tôi viết giúp cả bài cho nữ. Một bạn rất xấu hổ nếu để mọi người biết là tôi đang giúp đỡ bạn ấy, nên bạn ấy nói với mẹ là sẽ đi săn thú. Sau đó, bạn ấy đến nông trại của ông Loftin rồi buộc chó vào chuồng ngựa trong lúc tôi dạy bạn ấy làm bài tập. Tôi viết bài đọc sách cho một bạn và phụ đạo môn Toán cho một bạn nữ vào buổi tối.

    Rồi tang tóc phủ khắp vùng tôi sống. Hai người nông dân già cả qua đời, còn một người đàn bà bị chồng bỏ rơi. Tôi là người đàn ông duy nhất trong cả bốn gia đình. Tôi giúp các góa phụ đó trong hai năm. Trên đường đến trường và khi từ trường về nhà, tôi dừng lại ở các nông trại của họ, giúp họ chẻ củi, vắt sữa bò, cho vật nuôi ăn uống. Giờ đây, tôi được mọi người chúc phúc, thay vì nguyền rủa. Tôi được đón nhận như một người bạn. Họ thể hiện những cảm xúc chân thực khi tôi trở về nhà sau thời gian tham gia Hải quân. Hơn hai trăm người nông dân đã tới để gặp tôi vào ngày đầu tiên tôi trở về. Một số người trong số đó đã vượt qua tám mươi dặm đường để tới gặp tôi và sự quan tâm mà họ dành cho tôi thực sự rất chân thành. Vì tôi bận rộn và hạnh phúc khi cố gắng giúp đỡ những người khác, nên tôi chẳng mấy khi lo âu và mười ba năm nay, tôi đã không còn bị gọi là thằng cù bất cù bơ nữa.

    Hoan hô C. R. Burton! Cậu ấy thật biết cách đắc nhân tâm! Và cậu ấy cũng biết cách đánh bại lo âu và tận hưởng cuộc sống.

    Sinh thời, bác sĩ Frank Loope ở Seattle (Washington) cũng biết điều đó. Ông ấy chịu cảnh tật nguyền suốt hai mươi ba năm trời. Ông ấy bị viêm khớp. Nhưng trong bức thư gửi cho tôi, Stuart Whitehouse, một cây bút của Seattle Star, Ngôi sao trên bầu trời Seattle] viết rằng: Tôi đã phỏng vấn bác sĩ Loope rất nhiều lần và tôi chưa bao giờ thấy người nào vị tha hơn thế hoặc người nào biết hưởng thụ cuộc sống đến thế.

    Làm thế nào mà người đàn ông tật nguyền phải nằm liệt giường, lại có thể tận hưởng cuộc sống đến thế? Tôi sẽ đưa ra hai phỏng đoán. Có phải ông ấy tận hưởng cuộc sống theo kiểu phàn nàn và chỉ trích không? Không phải… Có phải ông ấy đắm chìm trong việc than thân trách phận và đòi hỏi rằng mình phải ở trung tâm của sự chú ý và mọi người đều phải đặc biệt quan tâm ông không? Không. Vẫn sai. Ông ấy tận hưởng cuộc sống bằng cách vận dụng châm ngôn của Thân vương xứ Wales: Ich dien Tôi phụng sự như phương châm sống của mình. Ông thu thập danh tính và địa chỉ của những người khuyết tật khác và khích lệ họ cũng như chính bản thân ông qua những bức thư động viên vui vẻ. Trên thực tế, ông đã thành lập một câu lạc bộ viết thư cho người khuyết tật và bảo họ viết thư cho nhau. Cuối cùng, ông thành lập một tổ chức có quy mô cả nước mang tên The Shut in Society [Hội những người phải sống trong nhà].

    Nằm trên giường, ông viết trung bình 1400 lá thư trên năm và mang đến niềm vui cho hàng nghìn người khuyết tật nhờ hoạt động quyên góp radio và sách cho những người phải sống trong nhà. Khác biệt chủ yếu giữa bác sĩ Loope và rất nhiều người khác là gì? Đó chính là bác sĩ Loope có sự nhiệt thành thực sự của một người đàn ông sống có mục đích, có lí tưởng. Ông cảm thấy sung sướng khi biết mình đang phụng sự cho một lí tưởng cao quý và quan trọng hơn bản thân mình, thay vì sống theo kiểu, như cách diễn đạt của Shaw: Lấy bản thân làm trung tâm, như một kẻ chỉ biết sầu não và ủ ê than vãn, rằng thế gian chẳng gắng làm ta hạnh phúc.

    Dưới đây là một nhận định đáng kinh ngạc nhất, mà tôi từng đọc từ ngòi bút của một nhà tâm lí học vĩ đại. Đó là nhận định của Alfred Adler. Ông thường nói với những bệnh nhân sầu muộn của mình rằng: Bạn có thể khỏi bệnh, chỉ sau mười bốn ngày nếu tuân thủ theo chỉ định này: Mỗi ngày, hãy cố gắng nghĩ xem mình có thể làm gì để đem lại niềm vui cho người khác.

    Nhận định này kì lạ đến mức, tôi cảm thấy mình nên cố gắng diễn giải nó bằng cách trích dẫn hai trang viết trong công trình tuyệt vời của bác sĩ Adler, What Life Should Mean to You, [Với bạn, cuộc đời nên có ý nghĩa như thế nào], do Allen & Unwin xuất bản ,(Nhân tiện, đây là cuốn sách các bạn nên đọc).

    U sầu, Adler viết trong What Life Should Mean to You, giống như một cơn giận dữ và chỉ trích người khác kéo dài, mặc dù hướng đến việc được quan tâm, đồng cảm và hỗ trợ, nhưng người bệnh dường như chỉ bị chán nản về tội lỗi của chính mình. Kí ức đầu tiên của người mắc chứng u sầu thường như thế này: Tôi nhớ là mình muốn nằm lên đi văng, nhưng anh tôi lại đang nằm ở đó. Tôi khóc nhiều đến mức anh ấy phải rời đi.

    Những người mắc chứng u sầu thường có khuynh hướng báo thù bằng cách tự tử. Và trước hết, bác sĩ không nên cho họ lí do để tự tử. Bản thân tôi thường cố gắng xoa dịu tình trạng căng thẳng bằng cách bảo với họ rằng, đây là nguyên tắc đầu tiên trong quá trình điều trị: Đừng bao giờ làm bất cứ điều gì mà bạn không thích. Câu này nghe có vẻ quá đơn giản, nhưng tôi tin là nó đi thẳng vào cội rễ của toàn bộ rắc rối. Nếu người mắc chứng u sầu có thể làm tất cả mọi thứ mà người đó muốn, thì người đó có thể trách cứ được ai cơ chứ? Người đó phải báo thù vì cái gì nữa? Tôi bảo họ rằng: Nếu bạn muốn đi xem kịch hoặc đi nghỉ dưỡng thì cứ làm thôi. Nếu đang đi mà bạn cảm thấy mình không muốn đi nữa thì dừng lại. Đó là hoàn cảnh tuyệt vời nhất với bất cứ ai. Nó khiến người đó thỏa mãn sau khi đấu tranh để có được thế thượng phong. Người đó giống như Thượng đế và có thể làm tất cả những gì mình muốn. Mặt khác, không dễ để nó trở thành một phần trong lối sống của người đó. Anh ta muốn thống trị và kết tội người khác và nếu như họ đồng ý với anh ta thì đó chẳng phải là thống trị nữa rồi. Nguyên tắc này rất hữu ích trong việc xoa dịu căng thẳng và chưa có bệnh nhân nào của tôi tự tử cả.

    Thông thường, các bệnh nhân đều đáp rằng: Nhưng tôi chẳng thích làm gì cả. Tôi đã có sẵn câu trả lời, vì tôi thường xuyên nghe thấy những lời như thế. Tôi bảo: Thế thì đừng làm những việc mà bạn không thích. Tuy nhiên, đôi khi, người bệnh sẽ nói: Tôi chỉ thích nằm lì trên giường cả ngày. Tôi biết là nếu tôi cho phép, thì anh ta sẽ không còn muốn làm việc đó nữa. Tôi biết là nếu tôi ngăn cản thì anh ta sẽ gây chuyện. Vậy nên, tôi luôn luôn đồng ý.

    Đây là một nguyên tắc. Một nguyên tắc khác tấn công trực diện hơn, vào lối sống của họ. Tôi bảo họ: Bạn có thể khỏi bệnh chỉ sau mười bốn ngày nếu tuân thủ theo chỉ định này: Mỗi ngày, hãy cố gắng nghĩ xem mình có thể làm gì để đem lại niềm vui cho người khác. Nhìn xem câu nói đó có ý nghĩa như thế nào với họ. Họ suốt ngày nghĩ đến việc: Làm thế nào để khiến người khác lo lắng nhỉ. Câu trả lời của họ rất thú vị. Vài người bảo: Chuyện này quá dễ với tôi. Tôi đã làm thế cả đời rồi. Nhưng kì thực, những người đó chưa bao giờ làm thế. Tôi yêu cầu họ ngẫm nghĩ chuyện đó thật kĩ. Họ chẳng buồn nghĩ. Tôi bảo họ: Bạn có thể tận dụng tất cả những lúc bạn không ngủ được, để nghĩ về việc bạn có thể làm gì để mang lại niềm vui cho ai đó và sức khỏe của bạn sẽ có một bước tiến lớn đấy. Ngày hôm sau, khi tôi gặp họ, tôi hỏi họ: Bạn đã nghĩ về đề nghị của tôi chưa?. Họ đáp: Tối qua, vừa lên giường là tôi ngủ luôn rồi. Đương nhiên, đó là tất cả những gì cần làm, theo một cách đơn giản và thân thiện mà không ra vẻ bề trên một chút nào.

    Những người khác sẽ đáp là: Tôi không làm được. Tôi lo nghĩ nhiều quá. Tôi bảo họ rằng: Cứ lo nghĩ đi, nhưng từ bây giờ trở đi, bạn hãy lo nghĩ cho người khác nhé. Tôi muốn hướng các mối quan tâm của họ tới bạn bè của họ. Nhiều người nói: Sao tôi phải làm cho người khác vui vẻ cơ chứ? Những người khác còn chẳng buồn cố gắng để làm tôi vui cơ mà. Tôi đáp: Bạn phải nghĩ đến sức khỏe của bạn. Những người khác rồi cũng sẽ làm như bạn thôi. Hiếm có bệnh nhân nào của tôi bảo rằng: Tôi đã nghĩ kĩ về lời đề nghị của ông. Mọi nỗ lực của tôi đếu dành cho việc giúp bệnh nhân quan tâm nhiều hơn đến xã hội. Tôi biết nguyên nhân đích thực của căn bệnh này là vì người bệnh không có tinh thần hợp tác và tôi muốn bệnh nhân cũng nhận ra điều đó. Ngay khi người bệnh có thể kết nối và hợp tác với những người xung quanh, người đó sẽ khỏi bệnh…

    Nhiệm vụ quan trọng nhất mà tôn giáo ấn định luôn luôn là Hãy yêu những người xung quanh mình… Chính người không quan tâm đến những người xung quanh mới là người gặp những khó khăn lớn nhất trong cuộc sống và khiến người khác bị tổn thương nhiều nhất. Chính vì có những cá nhân như vậy, nên loài người mới nảy sinh nhiều vấn đề không hay… Tất cả những gì mà chúng ta đòi hỏi ở một cá nhân và lời khen ngợi tuyệt vời nhất mà chúng ta có thể dành cho người đó, chính là hãy là một chiến hữu tử tế, một người bạn của tất cả mọi người, một đối tác thực sự trong tình yêu cũng như trong hôn nhân.

    Bác sĩ Adler yêu cầu chúng ta ngày nào cũng phải làm việc tốt. Vậy thế nào là việc tốt? Việc tốt, nói như giáo chủ Mohammed, là hành động mang đến nụ cười hạnh phúc trên gương mặt của người khác.

    Tại sao làm việc tốt mỗi ngày lại khiến người thực hiện có những nỗ lực đáng kinh ngạc? Bởi vì việc cố gắng mang lại niềm vui cho người khác, sẽ khiến chúng ta thôi nghĩ về bản thân mình, căn nguyên của những lo âu, sợ hãi và sầu muộn.

    Bà William T. Moon, người điều hành trường Moon Secretarial ở số 521 đường số 5, thành phố New York, còn không mất đến hai tuần, để nghĩ xem bà có thể làm gì để khiến người khác vui vẻ và trừ bỏ nỗi ưu phiền trong lòng mình. Bà đã vượt kế hoạch mà Alfred Adler đề xuất một tuần. À không, bà đã vượt hẳn mười ba ngày. Bà đã thoát khỏi u sầu, không phải trong mười bốn ngày, mà chỉ trong đúng một ngày, nhờ dành thời gian suy ngẫm về việc làm thế nào để đem lại niềm vui cho hai em bé mồ côi.

    Chuyện là thế này: Năm năm trước, vào tháng Mười hai, bà Moon kể, tôi chìm đắm trong u sầu và oán thán. Vợ chồng tôi đã ở bên nhau một thời gian dài và rất hạnh phúc. Thế rồi chồng tôi qua đời. Nỗi buồn của tôi càng sâu sắc hơn, khi kì nghỉ Giáng sinh đến gần. Cả đời tôi, chưa bao giờ tôi phải trải qua kì nghỉ Giáng sinh nào mà chỉ có một mình. Thế nên, tôi cảm thấy sợ hãi khi thấy Giáng sinh đang sắp sửa đến. Bạn bè rủ tôi tới đón Giáng sinh cùng họ. Nhưng tôi chẳng có hứng thú với bất cứ cuộc vui nào. Tôi biết mình sẽ thành một cái bánh đa nhúng nước trong bữa tiệc. Vì vậy, tôi đã từ chối những lời mời hào hiệp của họ. Khi Giáng sinh đã tới thật gần, tôi càng oán thán hơn nữa. Đúng, đáng lẽ ra tôi phải cảm thấy biết ơn vì nhiều thứ, vì tất cả chúng ta đều có rất nhiều thứ để biết ơn. Trước Giáng sinh một ngày, tôi rời văn phòng lúc 3 giờ chiều và bắt đầu lang thang vô định ở đường số năm, hi vọng rằng mình có thể trừ bỏ được nỗi oán thán và sầu đau trong lòng mình. Đường phố chật ních người, ai cũng vui tươi, hớn hở. Cảnh tượng ấy khiến tôi nhớ đến những năm tháng hạnh phúc đã một đi không trở lại. Tôi không thể chịu đựng được suy nghĩ sẽ trở về căn nhà trống trải và cô đơn. Tôi thấy hoang mang, không biết phải làm gì nữa. Tôi không ngăn được những giọt nước mắt. Sau khi lang thang vô định khoảng một tiếng đồng hồ, tôi thấy mình đứng trước một trạm xe buýt. Tôi nhớ ngày trước, vợ chồng tôi thường bắt một tuyến xe bất kì để phiêu lưu, khám phá, nên tôi đã lên chiếc xe buýt đầu tiên mà tôi thấy ở trạm xe. Sau khi qua sông Hudson và đi được một lúc, tôi nghe bác tài xe bảo: Đến điểm dừng cuối cùng rồi, thưa cô. Tôi xuống xe. Tôi còn không biết đây là thị trấn nào. Nơi đó rất tĩnh mịch và yên bình. Trong lúc chờ chuyến xe tiếp theo để trở về nhà, tôi đi dạo loanh quanh trong khu dân cư. Khi đi ngang qua nhà thờ, tôi nghe thấy giai điệu tuyệt vời của khúc nhạc Silent Night ,[Đêm tĩnh lặng]. Tôi bước vào đó. Nhà thờ không có ai ngoài người đánh đàn piano. Tôi ngồi lơ đễnh xuống một hàng ghế. Ánh sáng phát ra từ cây thông Noel được trang trí vui mắt khiến những vật trang trí nhìn giống như vô số vì sao đang nhảy nhót dưới ánh trăng. Nhịp điệu chậm rãi của bài hát và việc chưa có gì trong bụng suốt từ sáng đến giờ khiến tôi uể oải. Tôi cảm thấy kiệt sức, người nặng nề, thế là tôi thiếp đi.

    Lúc tỉnh dậy, tôi không biết mình đang ở đâu. Tôi rất sợ hãi. Tôi thấy hai đứa bé đang đứng trước mặt tôi. Hiển nhiên là chúng đến đây để ngắm cây thông Noel. Bé gái, một trong hai đứa trẻ, chăm chú nhìn tôi và bảo: Không biết có phải ông già Noel đã mang cô ấy đến không nhỉ?. Cả hai đứa trẻ cũng hoảng hốt khi tôi tỉnh dậy. Tôi bảo chúng rằng tôi sẽ không làm hại chúng đâu. Chúng ăn mặc rách rưới. Tôi hỏi bố mẹ hai đứa đâu. Chúng bảo: Bọn cháu không còn cả cha lẫn mẹ ạ. Hai đứa bé mồ côi này còn khốn khổ hơn tôi. Chúng khiến tôi cảm thấy xấu hổ vì cứ mãi buồn bã và oán thán. Tôi chỉ cho hai đứa cây thông Noel, sau đó dẫn chúng đến cửa hàng và chúng tôi mua được một ít đồ ăn thức uống. Tôi mua thêm kẹo và vài món quà cho hai đứa nhỏ. Nỗi cô đơn của tôi tan biến như thể có một phép màu đã xảy ra. Hai em bé mồ côi đã đem đến cho tôi niềm hạnh phúc đích thực và tinh thần quên mình vì người khác ,mà tôi từng có trước kia. Khi nói chuyện với chúng, tôi nhận ra mình may mắn biết bao. Tôi biết ơn Chúa vì khi tôi còn nhỏ, mọi lễ Giáng sinh đều thật hạnh phúc khi có tình yêu thương và sự quan tâm của cha mẹ. Những việc mà hai em bé mồ côi này làm cho tôi còn nhiều hơn những gì mà tôi đã làm cho chúng. Trải nghiệm đó một lần nữa cho tôi thấy sự cần thiết của việc mang lại hạnh phúc cho người khác, để hạnh phúc cũng đến với chính chúng ta. Tôi nhận ra hạnh phúc có tính lây lan. Khi chúng ta cho đi cũng là lúc chúng ta nhận lại. Khi giúp đỡ người khác và trao đi yêu thương, tôi đã đánh bại được lo âu, phiền muộn cũng như oán thán và cảm thấy mình như biến thành một con người hoàn toàn mới. Và tôi thực sự là một con người hoàn toàn mới, không chỉ ở thời điểm ấy, mà kể từ thời điểm ấy cho đến tận bây giờ.

    Tôi có thể liệt kê rất nhiều câu chuyện về những người đã quên đi bản thân và trở nên khỏe mạnh, hạnh phúc hơn. Chẳng hạn, hãy xem xét trường hợp của Margaret Tayler Yates, một trong những người phụ nữ nổi tiếng nhất của lực lượng Hải quân Mỹ.

    Bà Yates là tác giả của một số tiểu thuyết, nhưng không có câu chuyện nào trong số những tác phẩm kì bí của bà thú vị bằng một nửa câu chuyện thực tế đã xảy ra với bà. Vào buổi sáng định mệnh ấy, khi quân Nhật tấn công các tàu chiến của Mỹ ở Trân Châu Cảng. Trước đó, bà Yates vốn phải chịu cảnh tật nguyền hơn một năm trời: trái tim của bà bị trục trặc. Hành trình dài nhất mà bà có thể thực hiện được, chính là ra vườn để tắm nắng. Thậm chí khi ấy, bà còn phải vịn vào tay người giúp việc để đi được. Chính bà đã nói với tôi rằng ở thời điểm đó, bà còn nghĩ rằng bà sẽ chịu cảnh tàn tật này cho đến cuối đời. Bà bảo: Tôi sẽ không bao giờ thực sự hồi sinh được, nếu quân Nhật không tấn công Trân Châu Cảng và tác động mạnh mẽ đến tôi, khiến tôi không còn cam chịu số phận nữa.

    Khi chuyện đó xảy ra, bà Yates kể lại câu chuyện đời mình, mọi thứ đều hỗn loạn. Một quả bom rơi xuống gần nhà tôi, chấn động khiến tôi bị bắn ra khỏi giường. Xe của quân đội lao đến căn cứ Hickam, trại Scofield và sân bay Kaneohe Bay để đưa vợ con của các binh lính tới các trường học. Hội Chữ thập đỏ gọi điện cho các gia đình còn phòng dư để cho những người đó ở nhờ. Nhân viên của Hội Chữ thập đỏ biết tôi có một chiếc điện thoại ở ngay cạnh giường, nên họ nhờ tôi làm đầu mối liên lạc. Vì vậy, tôi nắm rõ vợ con của binh lính đang ở nhà nào và các binh lính đều được Hội Chữ thập đỏ hướng dẫn gọi điện cho tôi để biết gia đình họ đang ở đâu.

    Tôi nhanh chóng biết được chồng tôi, Trung tá Robert Raleigh Yates, vẫn an toàn. Tôi cố gắng động viên những người vợ không rõ chồng họ còn sống hay đã chết cũng như cố gắng an ủi những góa phụ có chồng thiệt mạng. Rất nhiều người như thế. 2117 sĩ quan và binh sĩ của lực lượng Hải quân và Thủy quân lục chiến thiệt mạng và 960 người được báo cáo là mất tích.

    Ban đầu, tôi nằm trên giường để trả lời các cuộc gọi đến. Sau đó, tôi ngồi dậy để trả lời họ. Cuối cùng, tôi bận bịu và phấn chấn đến mức quên hết mọi mệt mỏi và ra khỏi giường, ngồi bên bàn. Khi giúp đỡ những người còn ở trong tình trạng tồi tệ hơn mình, tôi đã quên đi chính bản thân tôi và không hề quay lại giường một lần nào nữa, trừ tám tiếng ngủ hàng đêm theo thường lệ. Giờ đây, tôi nhận ra rằng nếu quân Nhật không tấn công Trân Châu Cảng. Có lẽ tôi vẫn ở trong tình trạng gần như tàn tật suốt cả cuộc đời. Tôi thấy thoải mái khi nằm trên giường. Lúc nào tôi cũng có kẻ hầu người hạ và bây giờ, tôi mới nhận ra là tôi đã vô thức đánh mất tinh thần rèn luyện bản thân.

    Trận đột kích ở Trân Châu Cảng là một trong những bi kịch khủng khiếp nhất trong lịch sử nước Mỹ, nhưng đối với tôi, đó là lại một trong những điều tuyệt vời nhất từng xảy đến với mình. Cuộc khủng hoảng khủng khiếp đó đã cho tôi sức mạnh mà tôi còn chưa bao giờ mơ tưởng mình sẽ có được. Nó khiến tôi không còn chú ý đến bản thân nữa mà tập trung vào người khác. Nó cho tôi một mục đích sống lớn lao, thiết yếu và quan trọng hơn. Tôi không còn thời gian để nghĩ về bản thân hay quan tâm tới bản thân nữa.

    Một phần ba số người phải lao đến gặp bác sĩ tâm lí để nhờ giúp đỡ đều có thể tự điều trị cho mình, chỉ cần họ làm theo Margaret Yates: chú ý giúp đỡ những người khác? Đây có phải là điều tôi tự nghĩ ra không? Không, nó na ná những gì Carl Jung(chú thích 1) đã phát biểu. Và ông ấy chắc hẳn biết rõ hơn bất cứ ai. Ông ấy nói: Khoảng một phần ba bệnh nhân của tôi không mắc các chứng rối loạn thần kinh như y học đã xác định, mà vì cuộc đời họ vô nghĩa và trống rỗng. Nói cách khác, họ đã cố đi nhờ một đoạn trên đường đời, nhưng người đời lại lướt qua họ. Thế nên, họ mang cuộc đời tầm thường, vô nghĩa, vô dụng đến gặp bác sĩ tâm lí. Bị lỡ chuyến tàu, họ đứng trên bến cảng, chỉ trích tất cả mọi người nhưng ngoại trừ chính mình và đòi hỏi thế giới phải đáp ứng những mong muốn ích kỉ của họ.

    chú thích 1: Carl Jung (26/7/1875 – 6/6/1961): Tên đầy đủ là Carl Gustav Jung, bác sĩ tâm thần học, nhà tâm lí học Thụy Sĩ. Ông đã đặt nền móng cho một trường phái tâm lí học mới có tên là tâm lí học phân tích, khác biệt với trường phái phân tâm học của Sigmund Freud. Hiện nay, vẫn có rất nhiều bác sĩ tâm lí chữa trị bệnh nhân theo phương pháp của ông.

    Có lẽ bây giờ, bạn đang tự nhủ rằng: Hừm, những câu chuyện này chẳng để lại ấn tượng nào trong tôi cả. Chính tôi cũng có thể quan tâm đến hai đứa bé mồ côi mà tôi gặp trong đêm Giáng sinh và nếu tôi ở Trân Châu Cảng, tôi cũng sẽ hân hoan thực hiện những việc mà Margaret Tayler Yates đã làm. Nhưng hoàn cảnh của tôi hoàn toàn khác: Cuộc sống của tôi rất bình thường và tẻ nhạt. Tôi làm một công việc chán ngắt tám tiếng mỗi ngày. Chưa có chuyện nào li kì xảy đến với tôi. Thế thì làm thế nào mà tôi có thể để ý giúp đỡ người khác được chứ? Mà tại sao tôi nên làm như thế? Tôi được ích lợi gì nào?

    Một câu hỏi thú vị. Tôi sẽ cố gắng giải đáp câu hỏi này. Mặc dù có thể cuộc sống của bạn tẻ nhạt thật, nhưng chắc chắn mỗi ngày trong cuộc đời mình, bạn đều gặp một vài người nào đó. Bạn đối xử như thế nào với họ? Bạn chỉ nhìn chằm chằm vào họ, hay cố gắng tìm hiểu tại sao họ lại hành xử như thế? Chẳng hạn, với bác bưu tá, bác ấy đã đi hàng trăm dặm mỗi năm, mang thư tới tận cửa cho bạn, nhưng bạn đã bao giờ không quản ngại khó khăn, để tìm hiểu xem bác ấy sống ở đâu hay đòi xem ảnh chụp của vợ con bác ấy không? Bạn đã bao giờ hỏi bác ấy có mỏi chân không, hay liệu bác ấy có bao giờ thấy chán công việc này không?

    Và cả cậu bé bán hàng tạp hóa, người bán báo hay người đàn ông ngồi ở góc phố, mà bạn thường tới để đánh giày? Họ đều là con người với rất nhiều rắc rối, mộng mơ và những mong ước cá nhân. Họ cũng mong có cơ hội để chia sẻ chúng với một người nào đó. Nhưng đã bao giờ bạn cho họ một cơ hội? Bạn đã bao giờ thể hiện rằng mình thực sự rất chú ý đến họ hay cuộc sống của họ? Đó chính là điều mà tôi muốn nói. Bạn không nhất thiết phải trở thành Florence Nightingale (chú thích 1) hay một nhà cải cách xã hội để giúp cải thiện thế giới, thế giới của riêng bạn, mà bạn có thể bắt đầu với những người bạn gặp ngay vào sáng ngày mai.

    chú thích 1: Florence Nightingale (12/5/1820 – 13/8/1910): Là một nhà cải cách xã hội, nhà thống kê học người Anh và là người sáng lập ngành điều dưỡng hiện đại. Bà đã góp phần mang đến sự ủng hộ và công nhận cho công việc điều dưỡng và trở thành một biểu tượng quan trọng của thời kì Victoria, đặc biệt là với hình ảnh nổi tiếng Người phụ nữ với cây đèn đến chăm sóc những người lính bị thương vào ban đêm.

    Bạn được ích lợi gì ư? Bạn sẽ hạnh phúc hơn rất nhiều. Bạn sẽ thấy thỏa mãn hơn và kiêu hãnh hơn! Aristotle gọi kiểu thái độ này là sự ích kỉ sáng suốt. Zoroaster thì nhận định: Cư xử tử tế với người khác không phải là một nhiệm vụ. Đó là niềm vui, vì nó khiến bạn khỏe mạnh và hạnh phúc hơn. Còn Benjamin Franklin thì tổng kết rất đơn giản rằng: Khi bạn đối xử tốt với mọi người, đó là lúc bạn đối xử tốt nhất với chính mình.

    chú thích 1: Zoroaster (628 Trước Công Nguyên – 511 Trước Công Nguyên): Tức Zarathustra, một nhà tiên tri và triết gia Ba Tư cổ đại (miền bắc Iraq ngày nay). Ông là người sáng lập Hỏa giáo (tức đạo Zoroastrianism) – một tôn giáo cổ của Ba Tư.

    Henry C. Link, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tâm lí học đã viết: Theo tôi, không có phát kiến nào trong tâm lí học hiện đại quan trọng bằng bằng chứng khoa học về sự cần thiết của hi sinh và kỉ luật đối với sự thấu tỏ bản thân và hạnh phúc. Nghĩ cho người khác không chỉ giúp bạn tránh khỏi những ưu tư về chính mình mà còn giúp bạn kết giao với nhiều bạn bè và có thêm nhiều niềm vui. Bằng cách nào ư? Tôi từng hỏi Giáo sư William Lyon Phelps của Đại học Yale về điều đó, và đây là câu trả lời của ông ấy:

    Tôi không bao giờ vào khách sạn, hiệu cắt tóc hay cửa hàng mà quên nói điều gì đó vui vẻ với bất cứ người nào tôi gặp. Tôi cố gắng nói điều gì đó khiến họ được đối xử như một cá nhân cụ thể chứ không chỉ là một mắt xích trong một cỗ máy. Có lúc, tôi khen nữ nhân viên phục vụ trong cửa hàng rằng cô ấy có đôi mắt hoặc mái tóc rất đẹp. Tôi sẽ hỏi người thợ cắt tóc rằng anh có thấy mệt khi phải đứng suốt cả ngày không. Tôi sẽ hỏi về quá trình hành nghề cắt tóc của anh ấy: anh đã làm nghề này được bao lâu rồi, đã cắt tóc cho bao nhiêu người rồi. Tôi sẽ giúp anh ấy tính ra được. Tôi nhận thấy rằng mọi người đều hân hoan khi được người khác chú ý đến. Tôi thường bắt tay nhân viên khuân vác hành lí cho tôi. Cử chỉ đó, khiến anh ấy vui vẻ và thoải mái suốt cả ngày.

    Có một ngày mùa hè mà trời rất nóng, tôi đến khoang ăn trên tàu hỏa New Haven để dùng bữa. Khoang ăn khi đó đã chật ních người, không khí nóng như trong lò sưởi mà tốc độ phục vụ thì rất lề mề. Khi nhân viên phục vụ rốt cuộc cũng đến để đưa thực đơn cho tôi, tôi bảo: Chắc hẳn hôm nay, những người đứng nấu nướng trong gian bếp nóng chảy mỡ rất vất vả rồi. Anh nhân viên phục vụ bắt đầu chửi thề. Giọng anh ấy nghe thật chua chát. Ban đầu, tôi còn tưởng là anh ấy đang bực dọc. Trời đất ơi, anh ấy thốt lên, mọi người đến đây và than phiền về đồ ăn. Người ta cằn nhằn rằng chúng tôi phục vụ chậm rồi cáu kỉnh vì trời nóng và giá cả. Tôi đã nghe những lời chê trách như thế mười chín năm trời và ông là người đầu tiên, cũng là người duy nhất tỏ ý thông cảm với những người đang nấu nướng trong gian bếp nóng như thiêu như đốt kia. Giá mà ông Trời cho chúng tôi nhiều hành khách như ông. Anh nhân viên phục vụ đó rất sửng sốt vì tôi đã nghĩ đến những đầu bếp da màu với tư cách những con người, chứ không phải những mắt xích trong hệ thống của một hãng tàu hỏa lớn. Mọi người chỉ muốn được chú ý đến một chút với tư cách con người. Khi tôi gặp ai đó dắt một chú chó xinh xắn trên phố, tôi luôn luôn khen chú chó đẹp. Khi đã bước qua và ngoái đầu nhìn lại, tôi thường thấy người đó vuốt ve và ngắm nghía chú chó. Lời khen ngợi của tôi đã khiến anh ấy trân trọng con vật hơn.

    Hồi ở Anh, có lần, tôi gặp một người chăn cừu và chân thành khen ngợi chú chó chăn cừu cao lớn và thông minh của anh ấy. Tôi hỏi anh ấy rằng anh đã huấn luyện chú chó này như thế nào. Khi đã bước qua và ngoái nhìn lại, tôi thấy chú chó gác chân lên vai người chăn cừu còn người chăn cừu thì đang âu yếm vuốt ve nó. Chỉ nhờ một chút chú ý dành cho người chăn cừu và chú chó, tôi đã mang lại hạnh phúc cho người chăn cừu. Tôi khiến chú chó vui sướng và cũng khiến bản thân tôi hạnh phúc.

    Bạn có thể tưởng tượng được rằng một người luôn bắt tay những nhân viên khuân vác hành lí, thông cảm cho những người nấu nướng trong gian bếp nóng nực và nói với người khác rằng mình thích chú chó của người đó như thế nào lại có thể cáu kỉnh, ưu tư và cần được bác sĩ tâm lí điều trị không? Bạn không thể tưởng tượng được phải không? Không thể, đương nhiên là thế rồi. Như cách lí giải của một câu tục ngữ Trung Quốc: Hương thơm luôn thoang thoảng trên bàn tay đã tặng bạn đóa hồng.

    Bạn không cần phải nói câu tục ngữ ấy cho Billy Phelps của Đại học Yale đâu. Ông ấy biết điều đó và sống đúng như thế!

    Nếu bạn là đàn ông thì hãy bỏ qua đoạn này vì nó sẽ không hấp dẫn bạn cho lắm. Đoạn này nói về việc làm thế nào mà một cô gái hay lo âu và sầu não, lại được nhiều chàng trai cầu hôn. Cô gái đó giờ đã lên chức bà rồi. Mấy năm trước, tôi từng nghỉ lại ở nhà ông bà ấy. Tôi đi dạy ở thị trấn nơi bà ấy sống và sáng hôm sau, bà ấy lái xe khoảng năm mươi dặm đường để chở tôi đi bắt tàu hỏa trên trục đường chính dẫn tới trung tâm thành phố New York. Chúng tôi nói về việc đắc nhân tâm, và rồi bà ấy bảo: Ông Carnegie này, tôi sẽ kể cho ông nghe một chuyện mà tôi còn chưa bao giờ bộc bạch với bất cứ ai, kể cả chồng tôi, (Nhân tiện, chuyện này có thể chẳng quá hấp dẫn như bạn tưởng tượng đâu). Bà kể rằng bà lớn lên trong một gia đình danh giá ở Philadelphia. Bi kịch của tôi khi còn ở tuổi thanh thiếu niên chính là cái nghèo. Chúng tôi không bao giờ được đối đãi như những cô gái khác có cùng nền tảng xã hội. Quần áo của tôi không bao giờ là hàng cao cấp. Quần áo của tôi thường bị lỗi mốt và không vừa với người. Tôi ngại ngùng và xấu hổ đến mức tôi thường khóc trong lúc ngủ. Cuối cùng, trong lúc tuyệt vọng nhất, tôi nảy ra một ý tưởng, là khi tham gia các bữa tiệc, tôi sẽ liên tục đề nghị bạn nhảy kể cho tôi nghe về những việc anh ấy đã trải qua cũng như các ý tưởng và kế hoạch của anh ấy trong tương lai. Những câu hỏi ấy được đặt ra không phải là vì tôi đặc biệt quan tâm đến các câu trả lời. Tôi làm thế chỉ vì muốn bạn nhảy không còn chú ý đến những bộ cánh xoàng xĩnh của tôi mà thôi. Nhưng điều kì lạ là khi nghe những chàng trai trẻ đó nói chuyện và hiểu thêm về họ, tôi thực sự cảm thấy thích thú khi lắng nghe những gì họ nói. Tôi trở nên thích thú đến mức đôi khi, chính tôi cũng quên mất mình đang ăn vận ra sao. Tuy nhiên, điều đáng kinh ngạc nhất chính là khi tôi là một thính giả nhiệt thành và khuyến khích các chàng trai nói về con người họ, tôi đã mang lại niềm hạnh phúc cho họ và dần dà, tôi trở thành cô gái nổi tiếng nhất trong nhóm và có đến ba chàng trai cầu hôn tôi, (Thế đấy, các cô gái, đây là một cách khá hiệu quả).

    Chắc hẳn một số người khi đọc đến chương này sẽ bảo rằng: Cuộc nói chuyện về việc để ý đến người khác này chỉ toàn là vớ vẩn! Đúng là giáo điều! Chẳng đem lại chút ích lợi nào cả! Mình cứ nhét tiền vào trong túi. Mình sẽ lấy tất cả những gì có thể lấy được và lấy ngay bây giờ. Những người khác thì mặc kệ họ chứ!

    Vâng, nếu đó là quan điểm của bạn thì bạn có quyền giữ quan điểm đó. Tuy nhiên, nếu quan điểm của bạn đúng đắn, thì tất cả những triết gia và nhà giáo vĩ đại từ thuở xa xưa như Jesus, Khổng Tử, Đức Phật, Plato, Aristotle, Socrates, Thánh Francis đều sai cả. Có thể bạn coi nhẹ những lời dạy của của các lãnh tụ tôn giáo. Vì vậy, chúng ta sẽ chuyển sang các lời khuyên của hai nhà vô thần. Trước hết, hãy xem xét lời khuyên của ngài A.E. Housman quá cố, nguyên Giáo sư trường Đại học Cambridge và là một trong những học giả xuất sắc nhất ở thế hệ của ngài. Năm 1936, ngài có một bài thuyết trình về chủ đề Tên gọi và bản chất của thơ tại trường Đại học Cambridge. Trong buổi thuyết trình đó, ngài nhận định rằng: Chân lí vĩ đại nhất từng được phát biểu và phát hiện sâu sắc nhất về phương diện đạo đức của mọi thời đại, chính là những lời của Chúa Jesus: Ai muốn cứu sự sống của mình thì sẽ mất, còn ai vì cớ ta mà mất sự sống thì sẽ được lại.

    Chúng ta đã nghe các nhà truyền giáo nói như thế suốt cả cuộc đời. Nhưng ngài Housman là một người theo chủ nghĩa vô thần, một kẻ bi quan, một người từng có ý định tự tử; mặc dù vậy, ông ấy vẫn cho rằng kẻ chỉ nghĩ đến bản thân mình thì sẽ không thể hạnh phúc được. Kẻ đó sẽ rất khốn khổ. Trong khi đó, người biết quên bản thân để vì người khác thì sẽ tìm thấy niềm vui sống.

    Nếu bạn không thấy ấn tượng với nhận định của A. E. Housman, thì hãy chuyển sang lời khuyên của nhà vô thần xuất sắc nhất nước Mỹ ở thế kỉ 20: Theodore Dreiser. Dreiser chế giễu mọi tôn giáo như thể những câu chuyện cổ tích và xem cuộc đời như một câu chuyện do kẻ ngốc kể lại, đầy âm thanh và cuồng nộ mà chẳng có ý nghĩa gì cả. Nhưng Dreiser lại tán thành một nguyên lí cao cả, mà Chúa Jesus đã dạy: phụng sự người khác. Nếu muốn có chút vui vẻ nào đó trong cuộc đời, Dreiser nói, ta phải suy nghĩ và dự liệu để khiến mọi thứ tốt đẹp hơn, không chỉ vì bản thân mà còn vì người khác nữa, bởi niềm vui của chúng ta phụ thuộc vào niềm vui mà ta đã trao cho người khác và niềm vui mà người khác trao cho ta.

    Nếu chúng ta muốn khiến mọi thứ tốt đẹp hơn vì người khác như Dreiser chủ trương thì hãy nhanh chóng tiến hành đi nào. Đừng lãng phí thời gian nữa. Ta sẽ chỉ đi qua con đường này đúng một lần thôi. Vì vậy, ngay lúc này, hãy làm bất cứ hành động cao đẹp nào, ta có thể làm hoặc thể hiện bất cứ sự tử tế nào, mà ta có thể thể hiện. Đừng trì hoãn hay bỏ qua, vì ta sẽ không đi qua con đường này một lần nào nữa.

    Do đó, nếu bạn muốn xóa bỏ lo âu để vun trồng hạnh phúc và bình yên, đây là Quy tắc thứ bảy: Quên đi bản thân bằng cách bắt đầu chú ý đến người khác. Mỗi ngày hãy làm một việc tốt để mang đến một nụ cười rạng rỡ trên gương mặt một người nào đó.

    Tóm tắt phần 4.

    7 cách rèn luyện tâm trí để mang lại cho bạn bình yên và hạnh phúc.

    Quy tắc 1: Hãy lấp đầy tâm trí bằng những suy nghĩ về sự bình yên, lòng can đảm, sức khỏe và hi vọng, vì cuộc sống của chúng ta do chính suy nghĩ của chúng ta tạo ra.

    Quy tắc 2: Đừng bao giờ cố gắng trả đũa kẻ thù của chúng ta, vì nếu làm thế, chúng ta sẽ khiến chính mình bị tổn thương nhiều hơn là họ. Hãy bắt chước Thống tướng Eisenhower: Đừng bao giờ lãng phí thời gian để nghĩ về những người mình vốn không ưa.

    Quy tắc 3: A. Thay vì muộn phiền vì sự vô ơn, hãy chờ đón điều đó. Hãy nhớ rằng Chúa Jesus đã chữa khỏi cho mười kẻ mắc bệnh hủi trong một ngày mà chỉ có một kẻ cảm ơn Người. Thế thì tại sao chúng ta lại mong mình được người khác biết ơn hơn cả những gì Chúa Jesus đã nhận được?

    B. Hãy nhớ rằng cách duy nhất để tìm thấy hạnh phúc không phải là mong được người khác cảm ơn, mà là cho đi vì niềm vui khi được cho đi.

    C. Hãy nhớ rằng lòng biết ơn là một việc cần bồi đắp, vì vậy, nếu chúng ta muốn các con có lòng biết ơn thì chúng ta phải dạy các con về lòng biết ơn.
     

  • ĐÁNH BẠI ÂU LO

    ĐÁNH BẠI ÂU LO

    Tôi sống được là nhờ câu nói này

    Tiến sĩ Joseph Rơ Sizoo (Hiệu trưởng Chủng viện (chú thích 1) Thần học New Brunswick

    Chủng viện thần học lâu đời nhất nước Mỹ, được thành lập năm 1784)

    Trước đây, vào một ngày đầy bất trắc và vỡ mộng, khi cuộc đời tôi dường như bị áp đảo bởi những thế lực nằm ngoài tầm kiểm soát của mình. Sáng hôm ấy, tôi tình cờ mở cuốn Tân Ước(chú thích 2) ra và đọc được dòng chữ này: Người đã đã sai tôi đến luôn đồng hành cùng tôi, Chúa Cha không bao giờ bỏ tôi một mình.

    chú thích 1: Chủng viện (Seminary) Là nơi đào tạo các chủng sinh, tu sĩ Công giáo trở thành linh mục. Chủng viện thông thường đào tạo trên bốn lĩnh vực: nhân bản, tri thức, đạo đức và mục vụ.

    chú thích 2 :Tân Ước, Còn gọi là Tân Ước Hi văn hoặc Kinh Thánh Hi văn, là phần cuối của Kinh Thánh Kitô giáo, được nhiều tác giả vô danh viết bằng tiếng Hy Lạp trong khoảng từ sau năm 45 tới trước năm 140 (sau Cựu Ước). Từ Tân Ước có nghĩa là giao ước mới. Thuật ngữ Tân Ước lúc đầu được tín đồ Kitô giáo dùng để miêu tả mối tương giao giữa họ và Thiên Chúa, về sau được dùng để chỉ một tuyển tập gồm 27 sách.

    Cuộc đời tôi đã thay đổi kể từ giờ phút đó. Mọi thứ đối với tôi sau đó đã thay đổi mãi mãi. Không ngày nào là tôi không nhắc lại câu đó với bản thân mình. Tôi ghi nhớ câu nói trong tim và luôn hướng bản thân mình sống với câu nói như chiếc phao cứu sinh ấy. Trong suốt nhiều năm, có nhiều người đã đến gặp tôi để nhờ tư vấn và tôi luôn luôn cho họ lời khuyên cùng câu nói đã nâng đỡ cuộc đời tôi. Kể từ khoảnh khắc tôi được dòng chữ ấy, tôi sống được là nhờ câu nói này. Tôi mang theo nó trong mỗi bước đi và tìm thấy sự bình yên cũng như sức mạnh của mình trong đó. Đối với tôi, đó là cốt tủy của tôn giáo. Nó nằm ở nơi sâu kín nhất của mọi thứ và khiến cho cuộc đời thật đáng sống. Đó là những Chữ Vàng của cuộc đời tôi.

    Tôi đã đau đớn khôn cùng và vươn mình trỗi dậy

    Ted Ericksen

    (Số 16237, đường South Cornuta, thành phố Bellflower, tiểu bang California Đại diện khu vực Nam California của Công ty National Enamelling & Stamping)

    Tôi đã từng là một thánh lo đích thực. Nhưng bây giờ thì thôi rồi. Vào mùa hè năm 1942, một trải nghiệm đã xua tan mọi lo lắng khỏi cuộc sống của tôi mãi mãi (tôi hi vọng là vậy). Trải nghiệm đó khiến cho mọi rắc rối khác có vẻ như nhỏ bé hơn.

    Từ lâu, tôi đã ao ước được nghỉ hè trên một tàu đánh cá thương mại nào đó ở Alaska. Vì vậy, năm 1942, tôi đã kí hợp đồng làm thuê cho một chiếc tàu đánh bắt cá hồi dài 32 feet (chú thích 1) ngoài khơi Kodiak, Alaska. Trên một chiếc thuyền cỡ này, thủy thủ đoàn thường chỉ có ba người: thuyền trưởng người giám sát mọi việc, thuyền phó người hỗ trợ thuyền trưởng và một nhân viên tạp vụ thường là người Scandinavia (chú thích 2). Và tôi chính là người Scandinavia.

    chú thích 1: 32 feet Tức là khoảng 9,6m.

    chú thích 2: Scandinavia Là một tiểu vùng ở Bắc Âu, có mối quan hệ chặt chẽ về lịch sử, văn hóa và ngôn ngữ giữa các dân tộc trong vùng. Scandinavia thường được dùng để chỉ Đan Mạch, Na Uy và Thụy Điển.

    Vì việc đánh bắt cá hồi phụ thuộc vào thủy triều nên tôi thường làm việc 20/24 tiếng một ngày. Tôi đã giữ đúng lịch làm việc đó đều đặn hàng ngày trong suốt thời gian làm thuyền viên trên tàu. Tôi đã làm tất cả mọi việc mà không ai khác muốn làm. Tôi rửa chén bát, dọn dẹp đồ đạc; rồi rửa tàu, sửa tàu. Tôi nấu ăn bằng một chiếc bếp củi nho nhỏ trong một căn phòng cũng rất nhỏ, nơi sức nóng và khói của động cơ gần như khiến tôi phát ốm. Tôi chuyển cá hồi từ thuyền vào cho một người trông giữ để đưa cá tới nhà máy sản xuất đồ hộp. Chân tôi lúc nào cũng ướt sũng trong ủng cao su. Đôi ủng của tôi thường chứa đầy nước, nhưng tôi bận đến mức không có thời gian để đổ nước ra.

    Nhưng tất cả những thứ đó chỉ như trò chơi so với công việc chính của tôi, việc mà tôi gọi là kéo đường nút chai. Nói một cách đơn giản, thao tác này nghĩa là đặt chân của bạn lên đuôi tàu và cố gắng dùng sức để kéo lưới vào trong. Ít nhất, đó là những gì bạn phải làm. Nhưng trên thực tế, tấm lưới nặng đến nỗi mỗi khi tôi cố gắng kéo nó vào, nó không hề nhúc nhích. Điều thực sự xảy ra là khi cố gắng kéo đường nút chai, tôi lại kéo cả con thuyền đi. Tôi đã dùng hết sức bình sinh để con thuyền đi vì tấm lưới cứ nằm trơ ra đó. Tôi đã làm tất cả những việc này suốt hàng tuần liền. Chính tôi cũng gần như kiệt sức. Tôi đau đớn kinh khủng. Khắp mình mẩy không có chỗ nào là không đau nhức và cơn đau cứ thế tiếp diễn hàng tháng trời.

    Cuối cùng, khi có cơ hội nghỉ ngơi, tôi bèn trèo lên một tấm đệm ẩm ướt chất trên tủ đựng đồ dự trữ. Chiếc đệm cũ có những miếng bông gồ lên, vón lại thành từng cục, tôi đã đặt cục bông dày nhất, êm nhất dưới phần lưng bị đau nhất của mình và ngủ như thể bị đánh thuốc mê. Thật sự tôi đã bị đánh thuốc mê vì kiệt sức hoàn toàn.

    Nhưng giờ đây, tôi thực sự vui mừng vì tất cả những đau đớn và mệt mỏi mà tôi đã từng phải chịu đựng, vì chúng giúp tôi không còn lo lắng về bất cứ điều gì nữa. Bây giờ, bất cứ khi nào tôi phải đối mặt với một vấn đề nào đó, thay vì lo nghĩ về nó, tôi lại tự nhủ: Ericksen, chuyện này có thể tệ như việc kéo đường nút chai không?. Và Ericksen luôn trả lời rằng: Không, không gì có thể tệ hơn việc đó cả!. Nhờ thế, tôi phấn chấn hơn và dũng cảm đương đầu với nó. Tôi tin rằng, đôi khi may mắn chính là được trải qua đau đớn.

    Thật hạnh phúc khi biết rằng chúng ta đã từng đau đớn khôn cùng nhưng vẫn vươn mình trỗi dậy. Điều đó làm cho tất cả các vấn đề hàng ngày của chúng ta có vẻ dễ dàng, nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

    Tôi từng là một trong những kẻ ngu ngốc nhất thế giới.

    Percy H Whiting

    (Giám đốc điều hành, Công ty Dale Carnegie & Associates Số 50, đường East 42, thành phố New York, tiểu bang New York).

    Tôi đã chết hụt rất nhiều lần vì tôi mắc nhiều căn bệnh khác nhau hơn bất kì người nào khác, dù người đó còn sống, đã chết hay sắp sửa qua đời.

    Tôi không phải là một người mắc chứng hypochondria (chú thích 1) thông thường. Cha tôi là chủ một cửa hàng thuốc và từ nhỏ tôi đã sống và lớn lên ở đó. Ngày nào tôi cũng nói chuyện với các y bác sĩ nên tôi biết tên và triệu chứng của nhiều căn bệnh hơn người bình thường.

    chú thích 1: Hypochondria, Là trạng thái lo lắng thường xuyên về sức khỏe của mình mà không vì bất cứ lí do nào cả. Người mắc bệnh thường quan tâm quá mức đến sức khỏe của mình, có thể dễ dàng bị hoảng sợ bởi bất cứ điều gì có thể được hiểu là dấu hiệu của bệnh tật cho dù đó là những triệu chứng bình thường hoặc rất nhẹ. Đối với họ, những triệu chứng này có thể báo hiệu cho một căn bệnh ác tính nào đó.

    Tôi không phải là một người mắc chứng hypochondria thông thường, mà tôi có các triệu chứng của bệnh đó! Tôi có thể lo nghĩ một hoặc hai tiếng đồng hồ về một căn bệnh và sau đó có tất cả các triệu chứng của một người mắc bệnh ấy. Tôi nhớ có một lần, ở thị trấn Great Barrington (tiểu bang Massachusetts) nơi tôi sống, đã xảy ra một đợt dịch bạch hầu khá nghiêm trọng. Trong cửa hàng thuốc của cha tôi, ngày này qua ngày khác, tôi vẫn bán thuốc cho những người đến từ những gia đình bị nhiễm bệnh. Rồi tai họa mà tôi sợ hãi đã ập đến: chính tôi cũng mắc bệnh bạch hầu! Tôi chắc chắn là mình đã nhiễm bệnh. Tôi lên giường nằm và lo lắng cho bản thân vì tôi có những triệu chứng thật sự của bệnh. Tôi đã đến gặp bác sĩ. Ông ấy nhìn tôi một lượt và bảo: Đúng đấy, Percy à, anh mắc bệnh rồi. Tôi nhẹ cả người. Mắc bệnh rồi thì tôi còn sợ căn bệnh nào nữa cơ chứ, vì vậy, tôi quay về và lên giường đi ngủ. Sáng hôm sau, tôi lại hoàn toàn khỏe mạnh.

    Sau nhiều năm, tôi đã trở nên khá nổi tiếng và nhận được nhiều sự quan tâm cũng như đồng cảm vì chuyên mắc những căn bệnh hiếm gặp và kì lạ: Tôi đã nhiều lần đối mặt với tử thần khi mắc cả hai căn bệnh uốn ván lẫn bệnh dại, sau đó còn mắc hàng tá bệnh tật thông thường khác, đặc biệt là ung thư và bệnh lao.

    Bây giờ nghĩ lại, tôi có thể bật cười về chuyện đó, nhưng khi ấy thì đúng là bi kịch. Thành thật mà nói, tôi đã sống trong sợ hãi nhiều năm liền khi nghĩ mình đang đi bên rìa nấm mộ. Khi mùa xuân đến, lúc tôi có ý định đi mua một bộ quần áo mới, tôi còn tự hỏi: Mình có nên lãng phí số tiền này không, vì biết đâu, mình chẳng còn sống để mặc bộ quần áo này nữa?

    Tuy nhiên, tôi rất vui mừng khi thông báo về sự tiến bộ này của mình: Mười năm qua, tôi đã không còn để bản thân rơi vào cảm giác đối mặt với tử thần dù chỉ một lần!

    Làm sao mà tôi thoát được cảm giác sợ hãi đeo đẳng tôi bao năm như vậy?! Bằng cách tự kéo bản thân ra khỏi những tưởng tượng lố bịch ấy. Mỗi khi tôi cảm thấy những triệu chứng đáng sợ sắp ập đến, tôi lại cười chính mình và nói: Nhìn này, Whiting, mi đã bao lần nghĩ mình đi đời vì hết căn bệnh hiểm nghèo này đến căn bệnh hiểm nghèo khác trong vòng hai mươi năm, nhưng hôm nay mi vẫn khỏe mạnh như thường. Gần đây, công ty bảo hiểm còn chấp nhận tăng mức bảo hiểm cho mi đấy. Whiting à, không phải đã đến lúc mi nên đứng sang một bên và cười sảng khoái trước những lo lắng quá đỗi ngớ ngẩn của mi sao?

    Và tôi cũng sớm nhận ra rằng, tôi không thể vừa lo lắng vừa cười nhạo bản thân mình được. Thế nên, kể từ đó, tôi cứ cười nhạo chính mình.

    Mấu chốt ở đây là: Đừng nhìn nhận bản thân một cách quá nghiêm khắc. Hãy cứ cười sảng khoái trước những nỗi lo lắng ngớ ngẩn và xem xem mình có thể không cười nhạo chúng được không.

    Đa dạng hóa nguồn cung và giữ cho mình quân át chủ bài.

    Gene Autry (Chàng cao bồi biết hát nổi tiếng và được yêu mến nhất thế giới)

    Tôi nhận thấy rằng hầu hết lo lắng đều bắt nguồn từ những rắc rối liên quan đến gia đình và tiền bạc. Tôi thật may mắn khi kết hôn với một cô gái ở thị trấn nhỏ Oklahoma, người có hoàn cảnh giống tôi và chúng tôi có rất nhiều điểm tương đồng trong sở thích và tính cách. Cả hai chúng tôi đều cố gắng tuân theo nguyên tắc vàng, vì vậy, chúng tôi đã giảm thiểu tối đa những rắc rối trong gia đình.

    Tôi đã giảm thiểu những lo lắng về tài chính của mình bằng hai cách. Thứ nhất, tôi luôn tuân theo quy tắc 100 phần trăm chính trực trong mọi việc. Khi tôi vay tiền, tôi sẽ trả đúng từng xu. Càng gian dối, không trung thực thì ta lại càng hay lo lắng hơn vì tâm mình không thanh thản. Thứ hai, khi tôi bắt đầu một dự mới, tôi luôn giữ cho mình một quân át chủ bài, một nguồn dự trữ đề phòng trong các trường hợp bất trắc.

    Các chuyên gia quân sự nói rằng, nguyên tắc đầu tiên của một cuộc chiến là giữ cho đường tiếp ứng luôn thông thoáng. Tôi cho rằng nguyên tắc đó áp dụng cho các trận chiến mang tính cá nhân cũng như cho các trận chiến mang tính quân sự.

    Ví dụ, khi còn là một cậu bé ở Texas và Oklahoma, tôi đã chứng kiến cảnh nghèo đói thực sự khi đất nước bị tàn phá bởi hạn hán. Đôi khi chúng tôi đã phải vật lộn cực kì vất vả để kiếm sống. Nhà tôi nghèo đến nỗi cha tôi thường xuyên phải lái một chiếc xe ngựa lọc cọc, có mái che bên trên, băng qua nhiều vùng đất dọc đất nước để đổi ngựa kiếm sống. Tôi muốn có một sinh kế ổn định hơn thế. Vì vậy, tôi đã trở thành một nhân viên nhà ga và tự học về điện báo trong thời gian rảnh rỗi. Sau đó, tôi được hãng xe lửa Frisco tuyển vào làm điều phối viên hỗ trợ. Tôi được cử đi đây đi đó và nhiều vùng xa để hỗ trợ các nhân viên nhà ga khác đang bị ốm hay đang đi nghỉ dưỡng, hoặc có nhiều việc mà họ không thể giải quyết hết. Với công việc đó, tôi được trả 150 đô la/tháng.

    Sau này, khi tôi bắt đầu giỏi hơn, tôi nhận ra rằng công việc đường sắt đồng nghĩa với an toàn kinh tế của mình. Vì vậy, tôi luôn để ngỏ con đường trở lại với công việc đó. Đó là nguồn tiếp tế của tôi, và tôi sẽ không bao giờ tách mình ra khỏi nó cho đến khi tôi vững vàng ở một vị trí mới tốt hơn.

    Chẳng hạn, vào năm 1928, khi tôi đang làm điều phối viên hỗ trợ cho hãng xe lửa Frisco ở Chelsea, Oklahoma, một người lạ mặt tạt vào để gửi một bức điện tín. Sau khi tình cờ nghe tôi chơi đàn guitar và hát những khúc ca của dân cao bồi, anh ấy khen tôi chơi đàn giỏi và hát rất hay. Anh ấy khuyên tôi nên đến New York để tìm một công việc trên sân khấu hoặc ở đài phát thanh. Đương nhiên tôi đã rất vui và hãnh diện khi nhận được lời khen như vậy; và khi tôi nhìn thấy cái tên anh ấy kí vào bức điện của mình, tôi gần như bất ngờ đến ngạt thở: anh ấy chính là Will Rogers.

    Thay vì vội vã tới New York ngay lập tức, tôi đã suy nghĩ vấn đề của mình cẩn thận trong chín tháng. Cuối cùng tôi đã đi đến kết luận rằng: Tôi không có gì để mất và có cơ hội đạt được nhiều thứ bằng cách đến New York, dùng tài năng của mình làm cho không khí khu phố cổ trở nên vui nhộn và náo nhiệt hơn. Tôi đã có thẻ đường sắt và tôi có thể đi tàu miễn phí. Thêm nữa, tôi có thể ngủ trên ghế của mình, và có thể mang theo một ít sandwich cùng trái cây cho bữa ăn của mình.

    Thế là tôi đi. Khi đến New York, tôi ngủ trong một căn phòng khá đủ tiện nghi với giá 5 đô la một tuần, ăn ở automat (chú thích 1) và lang thang vô định trên phố trong mười tuần liền và chẳng biết đi đến đâu cả. Tôi đã lo đến phát ốm vì sợ rằng cứ tiếp tục tình trạng này, tôi sẽ mất cả chì lẫn chài, vừa không tìm được việc mới, vừa có nguy cơ bị mất công việc cũ. Tôi đã làm cho công ty đường sắt được khoảng năm năm. Điều đó đồng nghĩa với việc tôi có phụ cấp thâm niên; nhưng để đảm bảo được nhận những quyền lợi đó thì tôi không thể nghỉ việc lâu hơn 90 ngày. Lúc ấy, tôi đã đến New York được 70 ngày, vì vậy tôi phải nhanh chóng đi tàu quay lại Oklahoma và bắt đầu làm việc trở lại để đảm bảo nguồn tiếp tế của mình được duy trì. Tôi quay lại, tiếp tục làm việc chăm chỉ, tiết kiệm tiền và quyết tâm quay lại New York để thử tìm kiếm cơ hội một lần nữa. Lần này, tôi đã gặp thuận lợi và may mắn.

    chú thích 1: Automat Là một cửa hàng thức ăn nhanh, nơi thức ăn và đồ uống đơn giản được phục vụ bằng máy bán hàng tự động. Automat đầu tiên trên thế giới, Quisisana, được khai trương tại Berlin, Đức vào năm 1895.

    Một ngày nọ, trong khi chờ phỏng vấn tại một phòng thu âm, tôi đã chơi ghi ta và hát cho cô tiếp tân nghe bài Jeannine, I Dream of Lilac time [Jeannine, hẹn gặp em khi tử đinh hương nở rộ]. Trong khi tôi đang hát bài hát đó, tác giả bài hát nhạc sĩ Nat Schildkraut đã nhẹ nhàng bước vào phòng. Đương nhiên anh ấy rất vui khi nghe thấy ai đó hát bài hát của anh ấy. Thế nên, anh ấy đã viết cho tôi một bức thư giới thiệu và gửi tôi đến công ty thu âm Victor Recording. Tôi đến thu âm, kết quả khá tệ, phần thể hiện của tôi không tốt, quá cứng nhắc, đơn điệu và ngượng nghịu. Sau đó, tôi làm theo lời khuyên của người phụ trách phòng thu âm Victor Recording: trở lại Tulsa, ban ngày làm việc cho công ty đường sắt, ban đêm tôi hát những bài cao bồi miền Tây trên radio. Tôi thích sự sắp xếp đó. Điều đó có nghĩa là tôi đang mở rộng nguồn tiếp tế, nguồn sống của mình, vì vậy tôi không phải lo lắng gì cả.

    Tôi đã hát trong suốt chín tháng trên đài phát thanh KVOO ở Tulsa. Trong thời gian đó, Jimmy Long và tôi đã viết một bài hát có tựa đề That Silver haired Daddy of Mine [Người cha tóc bạc của tôi]. Chúng tôi đã thành công. Arthur Satterly, Giám đốc công ty thu âm American Recording, yêu cầu tôi thu âm bản nhạc đó. Và thật tuyệt vời, bản nhạc của tôi được khán giả khá ưa chuộng. Tôi đã thực hiện một số bản thu khác với giá 50 đô la/bản. Và cuối cùng tôi được hát những bài hát cao bồi trên đài phát thanh WLS ở Chicago với mức lương 40 đô la/tuần. Sau khi hát ở đó trong bốn năm, lương của tôi đã tăng lên thành 90 đô la/tuần và tôi kiếm thêm 300 đô la cho mỗi đêm diễn cá nhân trong rạp hát.

    Sau đó, vào năm 1934, tôi lại có thêm một cơ hội mở ra những bước đi thuận lợi và tương lai tươi sáng hơn. Liên đoàn Decency(chú thích 1) được thành lập để thanh tẩy các bộ phim. Vì vậy, các nhà sản xuất Hollywood quyết định đưa hình ảnh các anh chàng cao bồi vào phim, nhưng họ lại muốn tạo ra một kiểu cao bồi mới một anh chàng cao bồi biết hát. Ông chủ của American Recording cũng là một trong những chủ sở hữu của hãng Republic Pictures. Anh ấy nói với các cộng sự của mình rằng: Nếu các anh muốn tìm một chàng cao bồi biết hát thì tôi có một người phù hợp với tiêu chí của chúng ta đấy. Và thế là tôi bắt đầu sự nghiệp điện ảnh. Tôi kiếm được 100 đô la/tuần nhờ những bộ phim về chàng cao bồi biết hát. Tôi đã hết sức nghi ngờ về việc liệu tôi có thành công trong lĩnh vực mới này hay không, nhưng tôi không cảm thấy lo lắng vì tôi biết tôi luôn có thể quay lại công việc cũ của mình.

    chú thích 1: Liên đoàn Decency (National Legion of Decency hay League of Decency): Là một nhóm Công giáo được thành lập vào năm 1934 bởi Tổng giám mục John T McNicholas. Thay mặt cho các khán giả người Công giáo, tổ chức này chuyên xác định nội dung phản cảm trong phim ảnh.

    Thành công của tôi trong lĩnh vực điện ảnh vượt xa mong đợi của tôi. Bây giờ tôi nhận được mức lương 100 ngàn đô la/năm, cộng với một nửa lợi nhuận từ những bộ phim của tôi. Tuy nhiên, tôi nhận ra rằng điều này sẽ không kéo dài mãi. Dẫu vậy, tôi không lo lắng. Vì tôi biết rằng cho dù bất kể điều gì xảy ra ngay cả khi tôi mất hết mọi đồng bạc tôi có tôi vẫn có thể quay lại Oklahoma và kiếm một công việc tại hãng xe lửa Frisco. Tôi đã bảo vệ nguồn tiếp tế, nguồn sống của mình.

    Tôi học được cách chấm dứt lo âu khi nhìn vợ tôi rửa bát,

    Reverend William Wood (Số 204, đường Hurlbert, thành phố Charlevoix, tiểu bang Michigan)

    Vài năm trước, tôi bị đau bụng dữ dội. Tôi thức dậy hai hoặc ba lần mỗi đêm, không thể ngủ được vì những cơn đau khủng khiếp này. Tôi đã chứng kiến cha tôi qua đời vì ung thư dạ dày, và tôi sợ rằng mình cũng bị ung thư dạ dày hoặc ít nhất là loét dạ dày. Vì vậy, tôi đã đến phòng khám Byrne ở thành phố Petoskey, tiểu bang Michigan để kiểm tra. Bác sĩ Lilga, một chuyên gia về dạ dày, đã kiểm tra dạ dày bằng ống nội soi huỳnh quang và chụp X-quang dạ dày tôi. Ông kê cho tôi thuốc để dễ ngủ hơn và cam đoan rằng tôi không bị loét dạ dày hay ung thư. Ông nói, những cơn đau bụng của tôi là do căng thẳng về mặt cảm xúc. Vì tôi là một mục sư, một trong những câu hỏi đầu tiên của ông ấy là: Có ông già lập dị, khó tính nào trong Ban chấp hành Giáo hội nhà thờ của ông không?

    Ông ấy nói với tôi điều mà thực ra tôi cũng nhận thức được, đó là việc tôi đã cố gắng làm quá nhiều việc. Ngoài việc thuyết giáo vào mỗi Chủ nhật và gánh vác những trọng trách của các hoạt động khác nhau trong nhà thờ, tôi còn là chủ tịch Hội Chữ thập đỏ và là chủ tịch của câu lạc bộ Kiwanis. Tôi cũng làm lễ cho hai hoặc ba đám tang một tuần và một số hoạt động khác.

    Tôi chịu nhiều áp lực trong công việc, không bao giờ có thời gian để thư giãn, luôn căng thẳng và vội vã. Tôi đã rơi vào trạng thái lo lắng, bồn chồn kéo dài về mọi thứ. Tôi mệt mỏi đến mức tôi đã vui vẻ làm theo lời khuyên của Tiến sĩ Lilga. Tôi nghỉ thứ Hai hàng tuần và bắt đầu giảm bớt vai trò ở các hội nhóm và các hoạt động khác.

    Một ngày nọ, khi đang dọn dẹp bàn làm việc, tôi nảy ra một ý tưởng vô cùng hữu ích. Tôi đang xem qua những ghi chép cũ về các bài thuyết giáo cùng các ghi chép về những việc đã qua. Những gì đã kết thúc và không còn cần thiết nữa, tôi vò nát từng cái một rồi ném vào thùng rác. Đột nhiên, tôi dừng lại và tự nhủ: Bill, sao cậu giải quyết những lo lắng của mình như cách cậu đang làm với những ghi chú này? Tại sao cậu không vo viên những lo lắng của cậu về các vấn đề của ngày hôm qua rồi ném chúng vào thùng rác?. Ý tưởng đó đã truyền cảm hứng cho tôi ngay lập tức, khiến tôi có cảm giác như trút bỏ được gánh nặng trên vai. Kể từ đó đến nay, tôi đã tự thiết lập một quy tắc: Ném vào sọt rác tất cả những vấn đề mà tôi không thể làm gì được nữa.

    Rồi một ngày nọ, khi đang lau khô đống bát đĩa vợ tôi vừa rửa, tôi lại nảy ra một suy nghĩ khác. Vợ tôi vừa hát vừa rửa bát đĩa một cách vui vẻ, tôi tự nhủ: Bill này, vợ cậu hạnh phúc biết bao. Hai người đã kết hôn được mười tám năm và cô ấy đã rửa bát suốt thời gian đó. Giả sử lúc kết hôn, cô ấy cứ lo lắng quá xa và nhìn thấy tất cả đống bát đĩa bẩn mà cô ấy sẽ phải rửa trong suốt mười tám năm còn cao hơn cả một nhà kho lớn, thì chỉ nghĩ đến điều đó thôi cũng đủ khiến bất kì người phụ nữ nào cảm thấy kinh hoàng.

    Rồi tôi tự nhủ: Vợ mình không ngại rửa bát là vì cô ấy chỉ rửa bát lượng bát của một ngày. Tôi đã nhìn ra vấn đề của mình. Tôi cứ cố gắng rửa chỗ bát của ngày hôm nay, những bát đĩa của ngày hôm qua, thậm chí còn lo đến cả đống bát chưa dính bẩn nữa.

    Tôi thấy mình hành động ngốc nghếch làm sao! Tôi đứng trên bục giảng vào mỗi sáng Chủ nhật, nói với người khác về cách sống nhưng chính bản thân tôi lại sống một cuộc sống căng thẳng, lo lắng và vội vã. Tôi cảm thấy xấu hổ về bản thân mình.

    Giờ đây, những lo lắng không còn làm phiền tôi nữa. Không còn những cơn đau bụng. Không còn mất ngủ nữa. Bây giờ, tôi vo viên những lo lắng của ngày hôm qua và ném chúng vào thùng rác, và hôm nay, tôi cũng đã ngừng cố gắng rửa bát đĩa bẩn của ngày mai.

    Bạn có nhớ một câu nói được trích dẫn ở phần trước của cuốn sách này không? Gánh nặng của ngày mai mà lại được cộng thêm gánh nặng của hôm qua thì ngay cả kẻ mạnh mẽ nhất cũng phải gục ngã… Vậy sao bạn cứ cố thử làm thế nhỉ? (xin xem Chương 1).

    Từng người một, thưa quý vị, từng người một, John Homer Miller.

    Tác giả của cuốn sách, Nhìn lại chính mình, (Take a Look at Yourself)

    Cách đây nhiều năm, tôi phát hiện ra rằng tôi không thể thoát khỏi những lo lắng bằng cách cố gắng chạy trốn khỏi chúng, nhưng tôi có thể trục xuất chúng bằng cách thay đổi thái độ của mình đối với chúng. Tôi cũng phát hiện ra rằng những lo lắng của tôi không phải ở bên ngoài mà ở bên trong con người tôi.

    Dần dần, tôi nhận ra rằng thời gian tự động giải quyết phần lớn những lo lắng của mình. Trên thực tế, tôi thường không nhớ rõ mình đã lo lắng chuyện gì vào tuần trước. Vì vậy, tôi có một quy tắc: Không bao giờ lo lắng hay băn khoăn về một vấn đề cho đến ít nhất một tuần sau đó. Tất nhiên, không phải lúc nào tôi cũng có thể gạt bỏ một vấn đề ra khỏi tâm trí trong một tuần, nhưng tôi có thể không cho nó chi phối tâm trí tôi cho đến khi bảy ngày đã định trôi qua, hoặc là vấn đề đã tự giải quyết hoặc tôi đã tự thay đổi thái độ, thế là nó không còn khả năng làm phiền tôi nữa.

    Tôi đã ổn hơn rất nhiều khi đọc triết lí của ngài William Osler, người không chỉ là một bác sĩ giỏi mà còn là một nghệ sĩ vĩ đại của nghệ thuật vĩ đại nhất: nghệ thuật sống. Một trong những phát biểu của ông ấy đã giúp tôi rất nhiều trong việc xua tan âu lo. Trong một bữa tiệc được tổ chức để vinh danh ông, William Osler đã nói: Hơn bất cứ điều gì khác, tôi mang ơn tất cả những thành công mà tôi có được nhờ khả năng giải quyết ổn thỏa công việc hàng ngày, cố gắng làm việc hết sức có thể và để tương lai tự lo liệu cho chính nó.

    Khi đối mặt với rắc rối, tôi đã lấy những lời của một con vẹt già mà cha tôi thường kể cho tôi nghe làm phương châm sống. Cha tôi từng kể về một con vẹt bị nhốt trong một cái lồng treo trên cửa câu lạc bộ săn bắn ở Pennsylvania. Khi các thành viên của câu lạc bộ đi qua cánh cửa, con vẹt lặp đi lặp lại những từ duy nhất mà nó biết: Từng người một, thưa quý vị, từng người một. Cha đã dạy tôi cách giải quyết rắc rối theo cách đó: Từng người một, thưa quý vị, từng người một. Tôi nhận thấy rằng việc giải quyết từng vấn đề một giúp tôi giữ được bình tĩnh và sự điềm đạm giữa trước những nhiệm vụ cấp bách và những vướng mắc không hồi kết: Từng việc một, thưa quý vị, từng việc một.

    Ở đây, chúng ta lại bắt gặp một trong những nguyên tắc cơ bản để đánh bại lo âu: Sống trong ngăn kín của ngày hôm nay. Sao bạn không quay lại và đọc chương đó một lần nữa? (xin xem Chương 1).

    Bạn vừa nghe xong tác phẩm Quẳng gánh lo đi và vui sống, tác giả: Dale Carnegie. Tác phẩm này được phát hành theo hợp đồng liên kết giữa Nhà xuất bản Văn Học và Ứng dụng nghe sách nói Búc Cát.
     

  • Chương 12: 8 TỪ CÓ THỂ THAY ĐỔI CUỘC ĐỜI BẠN

    PHẦN 4 : 7 CÁCH RÈN LUYỆN TÂM TRÍ ĐỂ MANG LẠI CHO BẠN BÌNH YÊN VÀ HẠNH PHÚC.

    Chương 12: 8 từ có thể thay đổi cuộc đời bạn.

    Vài năm trước, trong một chương trình phát thanh, tôi nhận được câu hỏi như sau: Bài học lớn nhất mà ngài lĩnh hội được là gì? Câu trả lời rất đơn giản: Đến thời điểm này, bài học thiết yếu nhất mà tôi lĩnh hội được, chính là tầm quan trọng của việc chúng ta suy nghĩ thế nào. Nếu tôi biết bạn suy nghĩ như thế nào, tôi sẽ biết bạn là ai. Suy nghĩ định hình nên chúng ta. Thái độ chính là nhân tố X, quyết định số phận của chúng ta. Emerson nói: Cả ngày suy nghĩ như thế nào, thì làm nên con người như thế đó. Làm sao có thể khác được cơ chứ?

    Không còn nghi ngờ gì nữa, tôi chắc chắn rằng vấn đề lớn nhất mà bạn và tôi cũng phải đối mặt, kì thực, đó gần như là vấn đề duy nhất mà chúng ta cần phải đối mặt. Chính là lựa chọn những suy nghĩ đúng đắn. Nếu làm được như thế, chúng ta sẽ nhanh chóng giải quyết được mọi vấn đề của chúng ta. Marcus Aurelius, triết gia vĩ đại từng cai trị đế chế La Mã đã tóm lược điều đó trong tám chữ, tám chữ có thể quyết định số phận của bạn: Suy nghĩ ra sao, cuộc đời như vậy.

    chú thích 1: Marcus Aurelius (26/4/121 – 17/3/180). Tên đầy đủ là Marcus Aurelius Antoninus Augustus, Hoàng đế (trị vì từ năm 161 đến năm 180), triết gia La Mã. Từ thuở thiếu thời, ông đã được học kĩ về triết học và sau này, ông được xem là một trong những nhà hiền triết kiệt xuất của chủ nghĩa khắc kỷ.

    Norman Vincent Peale (31/05/1898 – 24/12/1993): Là một giáo sĩ và tác giả người Mỹ. Ông nổi tiếng với việc phổ biến khái niệm tư duy tích cực. Các bài giảng, chương trình phát thanh, sách và bài viết trên báo chí của ông đã giúp hàng triệu người nâng cao chất lượng cuộc sống và mức độ hạnh phúc. Ngày nay, N. V. Peale vẫn là một trong những tác giả truyền cảm hứng được đọc nhiều nhất và cuốn sách Sức mạnh của suy nghĩ tích cực của ông luôn là một trong những cuốn sách tâm linh bán chạy nhất trong lịch sử.

    Đúng vậy, nếu chúng ta suy nghĩ tích cực, thì chúng ta sẽ hạnh phúc. Nếu chúng ta suy nghĩ tiêu cực, thì chúng ta sẽ khổ sở. Nếu chúng ta có tư tưởng sợ hãi thì chúng ta sẽ sợ hãi. Nếu chúng ta có tư tưởng mệt mỏi, thì có thể chúng ta sẽ cảm thấy mệt mỏi. Nếu chúng ta cứ đắm chìm trong việc thương thân trách phận, thì mọi người sẽ đều muốn tránh xa chúng ta. Norman Vincent Peale nhận định: Không phải bạn nghĩ mình là người như thế nào, thì bạn đúng là người như thế, mà bạn nghĩ như thế nào thì bạn sẽ là người như thế.

    Có phải tôi đang chủ trương rằng, hãy luôn giữ thái độ lạc quan trước mọi vấn đề của chúng ta không? Không hề. Thật không may, cuộc đời lại chẳng đơn giản như thế. Tuy nhiên, tôi chủ trương rằng chúng ta nên có thái độ tích cực, thay vì nhìn nhận mọi thứ một cách tiêu cực. Nói cách khác, chúng ta cần để tâm đến vấn đề của chúng ta, nhưng không lo lắng. Sự khác biệt giữa để tâm và lo lắng là gì? Chẳng hạn, mỗi lần đi qua những tuyến phố ùn tắc ở New York, tôi có để tâm đến việc mình đang làm, nhưng tôi không lo lắng. Để tâm nghĩa là nhìn nhận về các vấn đề và bình tĩnh tiến hành từng bước, để giải quyết những vấn đề đó. Lo lắng nghĩa là đi đi lại lại một cách điên cuồng, nhưng không mang lại hiệu quả nào cả.

    Người ta có thể để tâm đến những vấn đề quan trọng của mình, mà vẫn đĩnh đạc bước đi với một bông cẩm chướng cài trên khuyết áo. Tôi đã thấy Lowell Thomas làm được điều đó. Tôi từng có vinh dự được hợp tác với Lowell Thomas trong việc giới thiệu những thước phim nổi tiếng của ông, về các chiến dịch của Allenby (chú thích 1) và Lawrence (chú thích 2) trong Chiến tranh Thế giới thứ Nhất. Lowell Thomas và các trợ lí đã chụp ảnh cuộc chiến ở sáu mặt trận và tuyệt vời nhất, trong số đó là bộ phim sống động về T. E. Lawrence, cùng đội quân Ả Rập đa màu sắc của ông ấy và bộ phim về cuộc xâm chiếm vùng đất thánh của Allenby. Những buổi giới thiệu phim mang tựa đề Cùng Allenby ở Palestine và Lawrence ở Ả Rập của ông đã gây xúc động mạnh tại London, cũng như trên toàn thế giới. Đợt biểu diễn opera ở London bị hoãn lại sáu tuần, để Lowell Thomas có thể tiếp tục thuật lại chuyến phiêu lưu mạo hiểm của mình và trưng bày các bức ảnh ở Nhà hát Opera Hoàng gia Covent Garden. Sau những thành công vang dội tại London, là chuyến lưu diễn lừng danh ở nhiều quốc gia. Sau đó, ông dành hai năm để chuẩn bị cho một bộ phim về cuộc sống ở Ấn Độ và Afghanistan. Sau một loạt rủi ro bất ngờ, một điều tưởng như không thể đã xảy đến: Lowell Thomas bị phá sản ở London. Tôi đã ở bên ông tại thời điểm ấy. Tôi còn nhớ là chúng tôi đã phải ăn các món rẻ tiền trong những hàng quán mạt hạng. Chúng tôi thậm chí còn không thể ăn uống ở đó nếu không vay được ít tiền từ James McBey (chú thích 3), một nghệ sĩ nổi tiếng người Scotland. Điểm mấu chốt trong câu chuyện này chính là: Ngay cả khi phải đối mặt với những món nợ khổng lồ và nỗi thất vọng cực độ, ông ấy chỉ để tâm chứ không lo lắng. Ông ấy biết rằng nếu để cho những bất hạnh làm ông gục ngã, thì ông không còn giá trị với bất cứ ai nữa, trong đó có cả các chủ nợ của ông. Thế nên mỗi sáng, trước khi lên đường, Lowell Thomas lại mua một bông hoa và cài lên khuyết áo, sau đó bước xuống phố Oxford với mái đầu ngẩng cao và những bước chân đầy khí thế. Ông có những suy nghĩ tích cực, táo bạo và không để thất bại làm mình nhụt chí. Với ông, nếm mật nằm gai là phần quan trọng của cuộc chơi, một phương pháp rèn luyện hữu hiệu mà bạn phải sẵn sàng thực hiện, nếu muốn đạt được thành công.

    chú thích 1: Allenby (23/4/1861 – 14/5/1936), Tức Edmund Henry Hinman Allenby, một sĩ quan cấp cao của Quân đội Anh quốc. Ông đã tham gia chiến đấu trong Chiến tranh Boer lần thứ hai và cả Chiến tranh Thế giới thứ Nhất, ở đó, ông lãnh đạo Lực lượng Viễn chinh Ai Cập của Đế quốc Anh trong Chiến dịch Sinai và Palestine chống lại Đế chế Ottoman.

    chú thích 2: Lawrence (16/8/1888 – 19/5/1935), Tức Thomas Edward Lawrence, một sĩ quan Quân đội Anh. Ông được biết đến nhiều nhất trong vai trò cố vấn ở cuộc nổi dậy của người Ả Rập chống sự thống trị của Đế quốc Ottoman – Thổ Nhĩ Kì trong những năm 1916-1918. Tài năng, hiểu biết và lòng trung thành tuyệt đối của T. E. Lawrence khiến ông được tướng E. H. H. Allenby đặc biệt tin tưởng. Ông được xem là người lãnh đạo chiến tranh du kích nổi danh nhất trong Chiến tranh Thế giới thứ Nhất.

    chú thích 3: James McBey (23/12/1883 – 1/12/1959), Là một họa sĩ và thợ khắc nổi tiếng người Anh. Ông đã sử dụng màu nước và dầu để vẽ khoảng 300 bức tranh và hiện nay, một số tác phẩm của ông đang được lưu giữ ở Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia. Các bản khắc của J. McBey được đánh giá cao trong giai đoạn sau của phong trào hồi sinh khắc ở đầu thế kỉ 20. Ông đã được Đại học Aberdeen trao bằng Tiến sĩ Danh dự.

    Thái độ thậm chí còn có sức ảnh hưởng gần như là không thể tin nổi đối với sức mạnh thể chất của chúng ta. J. A. Hadfield, vị bác sĩ tâm lí nổi tiếng người Anh, đã đưa ra một ví dụ minh họa ấn tượng về điều đó trong cuốn sách tuyệt vời của ông, The Psychology of Power, (Tâm lí của sức mạnh): Tôi yêu cầu ba người đàn ông chấp nhận kiểm tra ảnh hưởng của ám thị tinh thần lên thể lực của họ bằng cách nắm chặt lực kế. Ông ấy yêu cầu họ nắm chiếc lực kế chặt nhất có thể và để họ thực hiện trong ba điều kiện khác nhau.

    Khi kiểm tra trong điều kiện bình thường, tỉnh táo, lực nắm trung bình của họ là 101 pounds.

    Sau khi thôi miên họ và nói với họ rằng họ rất yếu ớt, lực nắm của họ chỉ còn 29 pounds, ít hơn 1 phần 3 thể lực bình thường của họ. (Một trong ba người là một đấu sĩ từng đạt giải. Sau khi bị thôi miên và được bảo rằng anh rất yếu ớt, anh ấy nói rằng cánh tay của mình nhỏ tí xíu như tay em bé).

    Lần thử nghiệm thứ ba, ngài trưởng nhóm Hadfield cũng thôi miên họ, nhưng nói với họ rằng họ rất mạnh mẽ, lực nắm trung bình của họ lên đến 142 pounds. Khi trong đầu họ chỉ toàn là những suy nghĩ tích cực về sức mạnh, họ đã gia tăng thể lực thực tế của mình lên gần 500 phần trăm.

    Thái độ của chúng ta có sức mạnh phi thường như thế đấy!

    Để cho thấy rõ hơn về sức mạnh kì diệu của tư tưởng, hãy để tôi kể cho bạn nghe một trong những câu chuyện gây sửng sốt nhất trong biên niên sử nước Mỹ. Tôi có thể viết hẳn một cuốn sách về câu chuyện đó, nhưng cứ kể sơ lược đã. Vào một đêm giá lạnh của tháng Mười, khi cuộc nội chiến vừa mới chấm dứt, một phụ nữ vô gia cư khốn khổ, một kẻ tầm thường hơn cả một người lang thang trên thế gian này, đã đến gõ cửa nhà mẹ Webster, phu nhân của một vị thuyền trưởng đã nghỉ hưu ở Amesbury, Massachusetts.

    Mở cửa ra, mẹ Webster nhìn thấy một sinh vật nhỏ bé, yếu ớt, chắc chắn là không thể nặng hơn 100 pounds(chú thích 1), toàn là da bọc xương, trông rất kinh. Người lạ mặt xưng tên là Glover và giải thích rằng bà đang tìm một nơi trú ngụ, để có thể tư duy và thực hiện một vấn đề lớn lao đã khiến bà phải ngày đêm suy nghĩ.

    chú thích 1 :100 pounds Tức là khoảng 45 ki lô gam.

    Tại sao bà không ở đây nhỉ?, bà Webster đáp. Có mỗi mình tôi trong căn nhà lớn này thôi.

    Bà Glover đáng lẽ ra đã có thể sống chung vô thời hạn với mẹ Webster nếu anh chàng Bill Ellis, con rể của chủ nhà, không từ New York về đây nghỉ ngơi. Khi phát hiện ra sự tồn tại của bà Glover, anh ta nói lớn: Căn nhà này không chứa chấp bọn lang thang, rồi đẩy người đàn bà vô gia cư ấy ra khỏi cửa. Trời đang mưa tầm tã. Bà ấy đứng trong mưa, người run lên vì lạnh, rồi mấy phút sau, bà rời đi để tìm chỗ trú ngụ.

    Đây là phần đáng kinh ngạc nhất của câu chuyện: Kẻ lang thang mà Bill Ellis đã tống ra khỏi nhà vốn được số mệnh an bài, là người cũng có những ảnh hưởng đến tư tưởng của thế giới như bất cứ một người phụ nữ nào khác từng hiện diện trên trái đất này. Hiện nay, bà được hàng triệu người hâm mộ nhiệt thành biết đến, với tên gọi Mary Baker Eddy(chú thích 1), người sáng lập nên Khoa học Cơ đốc giáo.

    chú thích 1: Mary Baker Eddy (16/7/1821 – 3/12/1910): Là một nhà lãnh đạo tôn giáo và tác giả người Mỹ. Năm 2014, M. B. Eddy được tạp chí Smithsonian vinh danh như một trong 100 người Mỹ quan trọng nhất mọi thời đại, Cuốn sách Khoa học và sức khỏe với chìa khóa Kinh Thánh của bà được Hiệp hội Sách Phụ nữ Quốc gia, (The Women’s National Book Association) xếp hạng là một trong 75 cuốn sách của những người phụ nữ mà tiếng nói của họ đã thay đổi thế giới.

    Tuy nhiên, đến thời điểm ấy, ngoại trừ ốm đau, phiền muộn và bi kịch thì người phụ nữ ấy hiểu biết rất ít về cuộc sống. Người chồng đầu tiên của bà đã tạ thế sau đám cưới không lâu. Người chồng thứ hai thì ruồng bỏ bà, để đi theo một phụ nữ đã có chồng và sau này, ông ta qua đời trong một căn nhà tồi tàn. Bà chỉ có một đứa con duy nhất, một thằng con trai, nhưng vì nghèo đói, bệnh tật và lòng ghen tuông mà bà phải bỏ rơi nó khi nó mới 4 tuổi. Bà không biết tung tích nó thế nào và cũng chưa từng gặp lại nó trong ba mươi mốt năm trời.

    Vì sức khỏe của bản thân không tốt, nên trong một thời gian dài, bà Eddy đã hứng thú với cái mà bà gọi là khoa học chữa lành tâm hồn. Nhưng bước ngoặt đầy kịch tính trong cuộc đời bà đã xảy ra tại thành phố Lynn ở tiểu bang Massachusetts. Đang đi trong tiết trời giá buốt, bà bỗng bị trượt chân ngã xuống vỉa hè lạnh lẽo và bất tỉnh nhân sự. Cột sống của bà bị thương nặng đến mức người bà giật lên từng cơn. Ngay cả bác sĩ cũng đoán là bà sẽ không qua khỏi, và nếu bà có thể sống được nhờ một phép màu nào đó thì theo lời bác sĩ, bà sẽ không bao giờ đi lại được nữa.

    Trong lúc nằm chờ đợi thời khắc, được xem là giây phút cuối cùng của cuộc đời mình, Mary Baker Eddy đã mở Kinh Thánh ra và được thần linh mách bảo, như lời bà nói, đọc đến đoạn Thánh Matthew kể rằng: Nhìn xem, họ đưa đến cho Người một kẻ ốm liệt giường, và Chúa Jesus bảo với kẻ bị liệt rằng: Nào con trai, hãy can đảm lên, mọi tội lỗi của con sẽ được tha thứ… Đứng dậy, rời khỏi giường và trở về nhà đi con. Thế là người đó đứng dậy và trở về nhà.

    Theo lời kể của M. B. Eddy, những câu nói ấy của Chúa Jesus đã nhen nhóm trong bà một luồng sinh khí, một niềm tin và một nguồn năng lượng chữa lành lớn đến mức bà ngay lập tức rời khỏi giường bệnh và đi lại. Trải nghiệm đó, bà Eddy nói, chính là trái táo rụng dẫn dắt tôi khám phá ra phương thức giúp bản thân tôi và cả những người khác được hạnh phúc… Tôi có một niềm tin chắc chắn về mặt khoa học, rằng Tâm chính là nguyên nhân và mỗi hệ quả đều là một hiện tượng của Tâm.

    Đó chính là con đường dẫn Mary Baker Eddy, trở thành người sáng lập và nữ giáo sĩ tối cao của một tôn giáo mới, Khoa học Cơ đốc giáo, tín ngưỡng lớn duy nhất do một người phụ nữ sáng lập và được truyền bá khắp thế giới.

    Có lẽ lúc này, bạn đang tự nhủ rằng: Tay Carnegie này đang dụ dỗ người khác theo Khoa học Cơ đốc giáo đây mà!. Không, bạn lầm rồi. Tôi không phải là tín đồ của Khoa học Cơ đốc giáo. Nhưng càng sống lâu, tôi càng tin tưởng sâu sắc vào sức mạnh to lớn của tư tưởng. Ba mươi lăm năm giảng dạy cho người trưởng thành, khiến tôi biết rằng tất cả mọi người đều có thể xóa bỏ lo âu, sợ hãi cùng các dạng suy nhược khác và có thể thay đổi cuộc đời họ bằng cách thay đổi lối tư duy. Tôi biết! Tôi biết! Tôi biết chứ! Tôi đã chứng kiến những cuộc đổi thay kì diệu như thế hàng trăm lần rồi. Tôi đã chứng kiến chúng nhiều đến mức chẳng còn lạ lẫm gì nữa.

    Chẳng hạn, một trong những cuộc đổi thay kì diệu ấy đã diễn ra ở một học viên của tôi, Frank J. Whaley, ngụ tại số 1469, đường West Idaho, thành phố Saint Paul, tiểu bang Minnesota. Cậu ấy bị suy nhược thần kinh. Vì sao lại thế? Ấy là vì lo âu.

    Frank Whaley kể với tôi rằng, em lo lắng về đủ mọi thứ, thầy ạ: Em lo vì em quá gầy, vì em nghĩ là em đang rụng tóc, vì em sợ mình sẽ không bao giờ kiếm đủ tiền để tổ chức đám cưới, vì em cảm thấy mình sẽ không bao giờ là một người cha tốt, vì em sợ mình đang đánh mất cô gái mà em muốn lấy làm vợ, vì em thấy cuộc sống của mình chẳng ổn chút nào. Em lo lắng về ấn tượng của người khác về em. Em lo lắng vì em nghĩ là mình bị viêm loét dạ dày. Em không làm việc được nữa, thế là em nghỉ việc. Em khiến chính mình bị căng thẳng, cho đến khi em giống như một nồi nước đang sôi sùng sục, mà lại không có van an toàn. Áp lực lớn đến mức không thể chịu nổi nữa thì phải xả bớt ra. Nếu thầy chưa bao giờ bị suy nhược thần kinh, thì thầy hãy cầu Trời là thầy sẽ không bao giờ bị. Vì không có cơn đau thể xác nào, có thể lớn hơn nỗi thống khổ của một tâm hồn đang quằn quại. Em bị suy nhược nghiêm trọng đến mức, không thể nói chuyện với ngay cả người thân trong gia đình. Em không kiểm soát được suy nghĩ của mình nữa. Trong đầu em, chỉ toàn là sợ hãi. Âm thanh khẽ khàng nhất, cũng khiến em giật bắn mình. Em lảng tránh tất cả mọi người. Em còn khóc nức nở mà chẳng vì lí do nào cả. Mỗi ngày là một ngày khốn khổ. Em có cảm tưởng là mình bị mọi người bỏ rơi. Ngay cả Thượng đế cũng bỏ rơi em. Em từng muốn nhảy xuống sông để kết thúc tất cả mọi chuyện.

    Và rồi thay vì nhảy xuống sông, em quyết định đến Florida một chuyến, với hi vọng rằng việc thay đổi khung cảnh sẽ giúp ích cho em. Khi em đặt chân lên tàu, cha em đưa cho em một lá thư và dặn rằng không được mở ra trước khi đến Florida. Em đến Florida đúng vào dịp cao điểm của mùa du lịch. Vì không thuê được khách sạn, nên em đành thuê phòng ngủ trong một cái gara. Em cố tìm việc ở một tàu buôn hàng hóa, ở ngoài khơi Miami nhưng không gặp may. Thế là em dành thời gian ngoài bãi biển. Ở Florida, em còn thấy khốn khổ hơn ở nhà nên em mở bức thư ra xem cha đã viết gì trong đó. Bức thư viết, Con trai à, con đang ở cách nhà ta 1500 dặm (chú thích 1) mà con vẫn chẳng thấy có gì khác biệt có phải không? Cha biết là con sẽ không thấy gì khác biệt đâu, vì con mang theo một thứ mà đó mới là ngọn nguồn của mọi rắc rối của con, đấy chính là bản thân con. Cả thể xác lẫn tinh thần của con đều không có gì trục trặc cả. Cũng không phải những tình huống mà con gặp phải đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến con, mà chính là những gì con nghĩ về các tình huống ấy. Người ta nghĩ trong lòng như thế nào thì sẽ sống như thế. Lúc nào con nhận ra được điều đó thì hãy trở về nhà nhé, con trai, vì con sẽ được chữa lành.

    chú thích 1: Dặm (Mile): Là một đơn vị đo chiều dài/khoảng cách trong hệ thống đo lường của một số quốc gia như Anh, Mĩ, Đức, Hà Lan, Na Uy, Thụy Điển, Ba Lan… Ở mỗi hệ thống đo lường, chiều dài của một dặm được quy định khác nhau, nhìn chung là nằm ở khoảng giữa của 1-3 ki lô mét. Hiện nay, 1 dặm pháp định quốc tế được quy định tương đương với 1609344 ki lô mét. Trong văn cảnh này, 1.500 dặm tương ứng với khoảng 2414 ki lô mét.

    Bức thư của cha khiến em giận dữ. Em tìm kiếm sự đồng cảm chứ không phải sự chỉ dạy. Em tức điên đến mức ngay lúc ấy, em đã quyết định là sẽ không bao giờ trở về nhà nữa. Đêm hôm đó, khi đang tản bộ trên một con đường ở Miami, em đã đến một nhà thờ đang làm lễ. Chẳng có nơi nào để đi nữa nên em bước vào đó và nghe giảng về đoạn: Chinh phục được tinh thần của mình còn vĩ đại hơn là chiếm được một thành phố. Ngồi giữa chốn linh thiêng của Thượng đế và nghe thấy tư tưởng tương tự như những gì cha em đã viết trong thư, đống rác rưởi chất chồng đã bị quét sạch ra khỏi đầu em. Lần đầu tiên trong cuộc đời, em có thể suy nghĩ một cách rõ ràng và hợp lí. Em nhận ra mình đã từng ngốc nghếch ra sao. Em bị sốc, khi thấy được con người thật của mình: Đây là em, kẻ muốn thay đổi cả thế giới và hết thảy mọi người, trong khi thứ duy nhất cần thay đổi lại, chính là chiếc tâm ống kính của máy camera: tâm trí của em.

    Sáng hôm sau, em gói ghém hành lí để lên đường về nhà. Một tuần sau, em đi làm lại. Bốn tháng sau, em kết hôn với người con gái mà em từng lo sợ là sẽ để vuột mất. Bây giờ, chúng em có một tổ ấm hạnh phúc với năm đứa trẻ. Thượng đế đã đối đãi thật tử tế với em, về cả vật chất lẫn tinh thần. Lúc bị suy nhược thần kinh, em là quản đốc ban đêm của một ban nhỏ gồm mười tám người. Hiện nay, em là quản lí của một xí nghiệp sản xuất bìa carton, với hơn 450 nhân sự. Cuộc sống đủ đầy và thuận lợi hơn nhiều. Em tin là mình trân trọng những giá trị đích thực của cuộc sống hiện tại. Khi những thời khắc khó khăn cố gắng len lỏi vào, (vì chúng sẽ len lỏi vào cuộc sống của bất cứ người nào), em lại tự nhắn nhủ bản thân rằng, hãy để chiếc camera đó về đúng tiêu điểm và mọi thứ sẽ ổn cả thôi.

    Thành thực mà nói, em thấy vui vì mình từng bị suy nhược, vì em đã nhận ra tác động to lớn của tư tưởng tới tinh thần và thể chất của chúng ta. Giờ đây, em có thể khiến tư tưởng phục vụ cho em thay vì chống lại em. Giờ đây, em có thể thấy là cha em đã đúng, khi nói rằng không phải các tình huống bên ngoài gây nên tất cả những khốn khổ của em, mà là suy nghĩ của em về các tình huống đó. Và ngay khi em nhận ra điều đó, em đã được chữa lành và đến tận bây giờ, em vẫn được chữa lành. Đó chính là trải nghiệm của Frank J. Whaley.

    Tôi rất mực tin tưởng rằng sự bình yên trong tâm hồn và niềm vui mà chúng ta gặt hái được trong cuộc đời, không phụ thuộc vào việc chúng ta đang ở đâu, chúng ta có những gì hay chúng ta là ai, mà chỉ phụ thuộc vào thái độ của chúng ta. Những điều kiện bên ngoài không có quá nhiều ảnh hưởng đến thái độ sống ấy. Chẳng hạn, hãy xem xét trường hợp cụ John Brown, người đã bị treo cổ vì chiếm cứ kho vũ khí của Mỹ ở thị trấn Harpers Ferry và cố gắng xúi giục nô lệ nổi dậy. Cụ ngồi trên chiếc quan tài của chính mình, để đi đến pháp trường. Ngồi bên cạnh cụ, viên cai ngục khá căng thẳng và lo lắng. Nhưng cụ John Brown rất điềm tĩnh và bình thản. Ngước nhìn dãy núi Blue Ridge ở Virginia, cụ thốt lên: Miền đất này mới tươi đẹp làm sao! Trước đây, ta chưa bao giờ có cơ hội ngắm nhìn nó một cách thực sự.

    Ta cũng có thể xem xét trường hợp Robert Falcon Scott (chú thích 2) và các cộng sự của ông, những người Anh đầu tiên đặt chân lên Nam Cực. Hành trình trở về của họ, có lẽ là chuyến đi khủng khiếp nhất mà con người từng tiến hành. Thức ăn của họ đã cạn, sau đó là nhiên liệu. Họ không thể đi bộ được nữa vì bão tuyết gầm rú sát mặt đất trong mười một ngày trời, gió dữ dội và buốt lạnh đến mức băng ở vùng địa cực bị cắt thành rãnh. Scott và các cộng sự biết họ sắp chết, nên mang theo nha phiến bên mình để phòng khi khẩn cấp. Một lượng nha phiến không nhỏ, thế là có thể an nghỉ cùng những giấc mộng đẹp và không bao giờ tỉnh lại nữa. Tuy nhiên, họ đã không dùng đến thuốc phiện mà giã biệt cõi đời trong lúc hát vang những khúc ca sôi nổi. Chúng ta biết được điều đó, nhờ một bức thư từ biệt được một đội tìm kiếm tìm thấy vào tám tháng sau, bên cạnh các thi thể đã đóng băng.

    Đúng vậy, nếu chúng ta ấp ủ những ý nghĩ can trường và bình thản, thì chúng ta có thể tận hưởng sự bình yên, ngay cả khi ngồi trên nắp quan tài để đi đến giá treo cổ hoặc khiến căn lều của mình ngập tràn những khúc ca sôi nổi trong lúc chết dần vì đói khát và giá rét.

    Từ ba trăm năm trước, Milton đã phát hiện ra chân lí tương tự, khi sống trong cảnh mù lòa: Tâm ta vốn thuộc về ta. Nó có thể làm nên thiên đường ở chốn địa ngục, nhưng cũng có thể tạo ra địa ngục ở chốn thiên đàng.

    Napoléon và Helen Keller (chú thích 3) là minh chứng hoàn hảo, cho nhận định trên đây của Milton. Napoléon có tất cả mọi thứ mà người ta vẫn khao khát: vinh quang, quyền lực, sự giàu có, nhưng ở St. Helena(chú thích 4) , ông ấy đã nói rằng: Ta chưa bao giờ biết đến sáu ngày sung sướng trong cuộc đời mình. Trong khi đó, một người vừa câm, vừa điếc lại vừa mù như Helen Keller thì tuyên bố: Tôi thấy cuộc sống tươi đẹp biết bao.

    Nếu năm mươi năm sống trên cuộc đời có dạy cho tôi một điều gì đó, thì đấy chính là Chẳng ai có thể đem đến bình yên cho bạn, ngoại trừ chính bạn. Tôi chỉ đang cố gắng nhắc lại nhận định đầy ý nghĩa của Emerson, trong phần kết của tiểu luận của ông về sự tự tin mà thôi: Chiến thắng trên chính trường, lợi nhuận gia tăng, không còn đau ốm, người bạn đi vắng quay trở về hay những sự việc khách quan khác khiến bạn cảm thấy phấn chấn hơn và nghĩ rằng hạnh phúc sắp sửa đến với mình. Đừng tin như thế. Chuyện đó không bao giờ xảy ra đâu!. Chẳng ai có thể đem đến bình yên cho bạn, ngoại trừ chính bạn.

    Epictetus, triết gia vĩ đại theo chủ nghĩa khắc kỷ, đã lưu ý rằng, chúng ta nên quan tâm đến việc loại bỏ những ý nghĩ sai lầm ra khỏi tâm trí mình, hơn là loại bỏ những khối u và áp xe ra khỏi cơ thể. Nhận định đó của Epictetus đã có từ mười chín thế kỉ trước, nhưng y học hiện đại vẫn tán thành quan điểm ấy của ông. Bác sĩ G. Canby Robinson phát 4 phần 5 số bệnh nhân ở bệnh viện John Hopkins mắc bệnh vì căng thẳng và áp lực. Điều này cũng đúng với cả những trường hợp bị rối loạn về mặt thể chất. Rốt cuộc thì, bác sĩ Robinson nói, tất cả đều do không thích nghi được với cuộc sống và những vấn đề của nó.

    Montaigne, triết gia vĩ đại người Pháp, đã dùng hai mươi hai từ sau làm phương châm sống: Người ta không bị tổn thương vì những sự việc đã xảy ra, mà bởi quan điểm về những sự việc đó. Và quan điểm của chúng ta như thế nào về những sự việc đã xảy ra thì hoàn toàn phụ thuộc vào chúng ta.

    Ý tôi là gì ư? Có phải tôi vô liêm sỉ đến mức, khi bạn đang sầu não vì những rắc rối của mình còn các dây thần kinh thì đang căng ra như dây điện và xoắn lại ở hai đầu, mà tôi lại nói thẳng vào mặt bạn rằng trong những hoàn cảnh như thế, bạn vẫn có thể thay đổi thái độ sống của mình nhờ sự nỗ lực của ý chí không? Đúng, tôi muốn nói như thế đấy! Và đó chưa phải là tất cả. Tôi sẽ cho các bạn thấy làm thế nào để thực hiện được điều đó. Có thể cần một chút nỗ lực, nhưng bí quyết rất đơn giản.

    William James, học giả xuất sắc nhất về lĩnh vực tâm lí học ứng dụng, từng nhận định rằng: Hành động có vẻ đi sau cảm xúc, nhưng thực ra, hành động và cảm xúc vốn song hành với nhau; và khi chúng ta điều tiết được hành động, thứ chịu sự kiểm soát trực tiếp của ý chí, chúng ta có thể gián tiếp điều tiết được cảm xúc, thứ vốn nằm ngoài tầm kiểm soát của ý chí.

    Nói cách khác, William James nói cho chúng ta biết rằng chúng ta không thể ngay lập tức thay đổi cảm xúc của bản thân chỉ bằng cách nghĩ tích cực lên, nhưng chúng ta có thể thay đổi hành vi của mình. Và khi chúng ta thay đổi hành vi, chúng ta sẽ tự động thay đổi cảm xúc.

    Như thế, ông lí giải, nếu như sự vui vẻ của bạn đã mất đi, thì phương thức chủ động tuyệt vời nhất chính là vui vẻ ngồi dậy, phát ngôn và hành động như thể sự vui vẻ đã đến đây rồi.

    Thủ thuật đơn giản này có hiệu quả không ư? Hiệu quả như là phẫu thuật thẩm mĩ ấy chứ! Bạn hãy thử xem. Hãy cười thật tươi, ưỡn ngực lên, hít một hơi thật sâu và hát một đoạn nhạc nào đó. Nếu không biết hát thì huýt sáo. Nếu bạn không biết huýt sáo thì ậm ừ. Bạn sẽ nhanh chóng hiểu ra hàm ý của William James, đó chính là sầu bi, chán chường không thể ở mãi trong người chúng ta nếu chúng ta cư xử như thể mình đang vô cùng hạnh phúc!

    Đây là một trong những chân lí cơ bản của tạo hóa có thể dễ dàng tạo nên những điều kì diệu trong cuộc sống của tất cả chúng ta. Tôi biết một người phụ nữ sống ở California, (tôi sẽ không nêu tên bà ấy ở đây). Giá mà bà ấy biết được bí quyết này, thì bà ấy đã có thể xóa bỏ tất tần tật những khổ đau của mình trong vòng hai mươi tư giờ. Bà ấy góa chồng và đã lớn tuổi, tôi biết đó là một cảnh ngộ thật đáng buồn, nhưng bà ấy có cố tỏ ra hạnh phúc không? Không hề. Nếu bạn hỏi bà ấy rằng bà cảm thấy thế nào, thì bà ấy sẽ đáp là: Ồ, tôi ổn cả, song biểu cảm trên khuôn mặt và sự ai oán trong giọng điệu của bà ấy đã nói lên rằng: Ôi, Chúa ơi, giá mà ông biết được những rắc rối mà tôi đã trải qua!. Dường như bà ấy đang trách móc bạn vì bạn sung sướng hơn. Hàng trăm người phụ nữ còn khốn khổ hơn bà: Số tiền bảo hiểm mà người chồng quá cố để lại, đủ cho bà sống đến cuối đời và những đứa con đã thành gia lập thất của bà đều phụng dưỡng bà. Thế nhưng, hiếm khi tôi thấy bà mỉm cười. Bà than thở rằng, ba cậu con rể đều bủn xỉn và ích kỉ, mặc dù có lúc, bà làm khách ở nhà chúng hàng tháng trời. Rồi bà than phiền là các cô con gái chưa bao giờ tặng quà cho bà, mặc dù bà cất giữ tiền riêng rất cẩn thận để dưỡng già. Bà thật là một tai họa cho chính mình và cả gia đình bất hạnh của bà nữa! Nhưng có nhất thiết phải như thế không? Thật là đáng tiếc! Bà ấy có thể thay đổi từ một bà già khốn khổ, cay nghiệt và không hạnh phúc thành một thành viên đáng kính và đáng yêu trong gia đình, nếu bà ấy muốn thay đổi. Và tất cả những gì bà cần làm để thay đổi chính là bắt đầu cư xử một cách vui vẻ, bắt đầu hành động như thể bà muốn cho đi chút yêu thương, thay vì phí phạm mọi thứ vì cái tôi sầu muộn và cay đắng của mình.

    Một người quen của tôi là ông H. J. Englert, (ngụ tại số 1335 đường số 11, thành phố Tel, tiểu bang Idiana), vẫn sống đến tận bây giờ nhờ khám phá ra bí quyết đó. Mười năm trước, ông Englert bị bệnh tinh hồng nhiệt (chú thích 5), sau khi khỏi bệnh, ông phát hiện ra mình mắc bệnh thận. Ông ấy chạy chữa ở rất nhiều nơi, thậm chí đến cả nhà thầy lang, như ông ấy nói với tôi, nhưng đều không khỏi bệnh.

    Một thời gian ngắn sau đó, ông ấy lại mắc những chứng bệnh phức tạp khác. Huyết áp của ông tăng vọt lên. Ông ấy đi khám và nghe bác sĩ thông báo rằng huyết áp của ông đã chạm ngưỡng 214. Người ta bảo ông thế là nguy kịch lắm rồi, tình trạng đó vẫn cứ tiến triển, và tốt hơn hết là ông nên thu xếp các việc ổn thỏa đi.

    Tôi trở về nhà, ông kể, và chắc chắn rằng mình đã thanh toán phí bảo hiểm, sau đó xin Thượng đế tha thứ cho mọi lỗi lầm của mình rồi chìm trong sầu não. Tôi khiến mọi người đều buồn bã. Vợ tôi và cả nhà đều đau khổ, còn tôi thì chìm đắm trong nỗi chán chường. Tuy nhiên, sau một tuần bi thương, tôi tự nhủ rằng: Mi hành xử như thằng ngốc vậy! Có khi mi chỉ sống được một năm nữa, thế thì tại sao lại không cố gắng hạnh phúc trong lúc còn sống trên cõi đời này chứ?

    Tôi ưỡn ngực lên, nở một nụ cười và cố gắng hành xử như thể tất cả mọi thứ đều bình thường. Tôi phải thừa nhận rằng ban đầu, tôi phải cố tỏ ra như thế, nhưng tôi đã ép bản thân phải vui tươi, hoan hỷ. Và điều đó không chỉ giúp ích cho gia đình tôi, mà còn giúp chính tôi nữa.

    Điều đầu tiên mà tôi nhận thấy, chính là tôi bắt đầu cảm thấy tốt hơn, gần như những gì mà tôi đã giả vờ cảm thấy. Mọi chuyện dần dần được cải thiện. Và hôm nay, sau hàng tháng trời kể từ thời điểm mà người ta cho là tôi sẽ nhắm mắt xuôi tay, tôi không chỉ hạnh phúc, khỏe mạnh và còn sống, mà huyết áp của tôi đã hạ xuống! Tôi biết chắc chắn là lời dự đoán của bác sĩ sẽ trở thành sự thật, nếu tôi cứ tiếp tục sợ sệt khi nghĩ về cái chết. Nhưng tôi đã cho cơ thể mình một cơ hội để tự chữa lành, không phải bằng bất cứ thứ gì khác trên thế giới, mà là sự thay đổi thái độ!

    chú thích 1: John Brown (9/5/1800 – 2/12/1859): Là một binh sĩ người Mỹ theo chủ nghĩa bãi nô. Để giành công lí cho những người da đen bị bắt làm nô lệ, James Brown đã đột kích vào kho vũ khí tại thị trấn Harpers Ferry (nay thuộc tiểu bang Tây Virginia) vào năm 1859 và trở thành một người hi sinh cho chính nghĩa, chống lại chế độ nô lệ. Hành động và cái chết của James Brown đã gia tăng thù hận giữa các phe phái ở Mỹ khi ấy, dẫn đến cuộc nội chiến kéo dài trong năm năm liền (1861-1865) và kết thúc bằng sự phá bỏ hoàn toàn chế độ nô lệ trên toàn lãnh thổ Mỹ.

    chú thích 2: Robert Falcon Scott (6/6/1868 – 29/3/1912): Là một sĩ quan trong lực lượng Hải quân Hoàng gia Anh và nhà thám hiểm đã chỉ huy hai cuộc thám hiểm Nam Cực: Thám hiểm Khám phá (giai đoạn 1901- 1904) và Thám hiểm Terra Nova (giai đoạn 1910-1913). Trên hành trình trở về ở lần thám hiểm thứ hai, R. F. Scott và bốn người đi cùng đã thiệt mạng do kiệt sức và đói rét.

    chú thích 3: Helen Keller (27/6/1880 – 1/6/1968): Tên đầy đủ là Helen Adams Keller, nữ văn sĩ, nhà hoạt động xã hội, diễn giả người Mỹ. Không chỉ là người khiếm thị, khiếm thính đầu tiên giành học vị Cử nhân Nghệ thuật, bà còn được tạp chí Time vinh danh như một trong 100 nhân vật tiêu biểu của thế kỉ 20.

    chú thích 4: St. Helena Là một hòn đảo nằm ở phía nam của Đại Tây Dương. Sau thất bại cuối cùng trong trận Waterloo, Hoàng đế Napoléon Bonaparte đã bị lưu đày ở đây cho đến khi ông tạ thế (1815-1821).

    chú thích 5: Bệnh tinh hồng nhiệt (Scarlet fever): Là một bệnh nhiễm trùng cấp ở amiđan, da và các vị trí khác của cơ thể do vi cầu khuẩn gây ra.

    Hãy để tôi hỏi bạn một câu: Nếu chỉ cư xử vui vẻ và suy nghĩ tích cực về sức khỏe và lòng dũng cảm mà lại có thể cứu rỗi được cuộc đời của người đàn ông đó, thế thì vì sao chúng ta phải chịu đựng những bi ai, sầu muộn của mình thêm một phút nữa? Vì sao, chúng ta lại khiến cho bản thân và những người xung quanh buồn đau, ưu phiền trong khi chúng ta có thể bắt đầu tạo ra hạnh phúc chỉ nhờ hành xử một cách vui vẻ?

    Có một cuốn sách mà tôi đã đọc từ hồi trước, nhưng vẫn có ảnh hưởng sâu sắc và lâu dài tới cuộc sống của tôi. Cuốn sách ấy mang tựa đề As a Man Thinketh, (Khi người ta suy nghĩ), do James Lane Allen viết (Fowler & Co. Ltd). Trong đó có đoạn:

    Người ta sẽ nhận ra rằng, khi người ta thay đổi suy nghĩ về vạn vật và mọi người, thì vạn vật và mọi người đều sẽ thay đổi theo… Hãy để một người nào đó, thay đổi hoàn toàn tư tưởng và anh ta sẽ rất sửng sốt trước sự biến chuyển nhanh chóng của điều kiện vật chất do tư tưởng tác động nên. Người ta không chú ý đến thứ họ muốn, mà chú ý đến việc họ là ai… Thánh thần ấn định kết cục của chúng ta lại nằm trong chính chúng ta. Đó chính là bản ngã của mỗi người… Tất cả những gì người ta đạt được đều là kết quả trực tiếp của tư tưởng… Một người có thể đi lên, chinh phục và đạt được thành công nhờ thay đổi tư tưởng. Anh ta cũng có thể mãi mãi yếu đuối, hèn mọn và khốn khổ, vì không chịu thay đổi tư tưởng.

    Theo sách Sáng thế, Thượng đế đã ban cho con người quyền thống trị toàn bộ trái đất rộng lớn. Một món quà khá đồ sộ. Tuy nhiên, tôi không thích bất cứ đặc quyền nào, mang tính siêu chuyên chế như thế. Tôi chỉ muốn thống trị chính bản thân mình: thống trị tư tưởng, thống trị nỗi sợ hãi, thống trị tâm trí và cả tinh thần nữa. Và điều tuyệt vời, chính là tôi biết rằng mình có thể đạt được quyền lực thống trị đó ở một cấp độ đáng kinh ngạc và vào bất cứ thời điểm nào mà tôi mong muốn nhờ việc kiểm soát hành vi của mình, và hành vi, đến lượt nó, sẽ kiểm soát phản ứng của tôi.

    Thế nên, chúng ta hãy nhớ những lời này của William James: Rất nhiều thứ mà chúng ta gọi là Họa… thường có thể chuyển thành Phúc bằng một việc đơn giản, là thay đổi thái độ từ sợ hãi sang đấu tranh.

    Hãy đấu tranh cho hạnh phúc của chúng ta!

    Hãy đấu tranh cho hạnh phúc của chúng ta bằng cách ngày nào cũng thực hiện chương trình vui vẻ và suy nghĩ tích cực. Sau đây là một chương trình như thế với nhan đề Ngay Hôm Nay. Tôi thấy chương trình này có khả năng truyền cảm hứng mạnh mẽ đến mức, tôi đã phát tán hàng trăm bản sao của nó. Chương trình này được ngài Sibyl F. Partridge quá cố soạn thảo từ ba mươi sáu năm trước. Nếu bạn và tôi đều thực hiện chương trình Ngay Hôm Nay, chúng ta sẽ loại bỏ được phần lớn lo âu và gia tăng đáng kể thứ mà người Pháp gọi là la joie de vivre, (niềm vui sống), trong bản thân mỗi người.

    Ngay Hôm Nay

    1. Ngay hôm nay, mình sẽ thật hạnh phúc. Thế có nghĩa là Abraham Lincoln đã đúng khi cho rằng hầu hết mọi người sẽ hạnh phúc khi họ nghĩ mình hạnh phúc.
    2. Ngay hôm nay, mình sẽ cố gắng điều chỉnh bản thân theo hoàn cảnh chứ không cố điều chỉnh hoàn cảnh theo ý muốn của riêng mình. Mình sẽ đón nhận gia đình, công việc và cả vận may của mình khi tất cả những thứ đó đến và thích nghi với chúng.
    3. Ngay hôm nay, mình sẽ quan tâm đến cơ thể mình. Mình sẽ rèn luyện, chăm sóc, nuôi dưỡng cơ thể, không lạm dụng và cũng không bỏ mặc nó, biến nó thành một cỗ máy hoàn hảo để thực hiện các mệnh lệnh của mình.
    4. Ngay hôm nay, mình sẽ khiến tâm trí của mình mạnh mẽ hơn. Mình sẽ học những điều bổ ích. Mình sẽ không nghĩ vẩn nghĩ vơ nữa. Mình sẽ đọc những thứ đòi hỏi mình phải nỗ lực, suy ngẫm và tập trung.
    5. Ngay hôm nay, mình sẽ rèn luyện tinh thần của mình theo ba cách: mình sẽ âm thầm làm một việc tốt cho ai đó và thực hiện ít nhất hai việc mà mình vốn không muốn thực hiện, như William James đã đề xuất, để rèn luyện bản thân.
    6. Ngay hôm nay, mình sẽ thật dễ mến. Mình sẽ trông ổn nhất có thể, ăn mặc phù hợp, nói khẽ, cư xử lịch sự, tích cực khen ngợi và thôi chỉ trích, không bới lông tìm vết và cũng không cố gắng điều chỉnh hay cải thiện bất cứ ai.
    7. Ngay hôm nay, mình sẽ cố gắng sống từng ngày một, không cố gắng ôm đồm hết mọi vấn đề của đời mình để xử lí trong một ngày. Mình có thể làm việc mười hai tiếng đồng hồ liền, nhưng sẽ thật kinh hãi khi cứ phải như thế suốt cả cuộc đời.
    8. Ngay hôm nay, mình sẽ thiết lập chương trình làm việc. Mình sẽ viết ra những việc mình định thực hiện trong từng tiếng đồng hồ. Mình có thể không tuân thủ chương trình đó một cách tuyệt đối, nhưng mình sẽ lập chương trình. Việc ấy sẽ loại bỏ hai rắc rối: vội vàng và do dự.
    9. Ngay hôm nay, mình sẽ dành nửa tiếng đồng hồ hoàn toàn yên tĩnh để nghỉ ngơi và thư giãn. Thi thoảng trong nửa tiếng đồng hồ đó, mình sẽ nghĩ đến Thượng đế để có thêm chút hi vọng trong đời.
    10. Ngay hôm nay, mình sẽ không sợ hãi, nhất là không sợ hạnh phúc, không sợ tận hưởng những điều tuyệt vời, không sợ yêu thương và không sợ tin rằng những người mà mình yêu thương cũng yêu thương mình.

    Nếu chúng ta muốn có được bình yên và hạnh phúc, đây là Quy tắc thứ nhất:

    Suy nghĩ và hành động một cách vui vẻ, bạn sẽ cảm thấy vui vẻ.
     

  • Chương 13: CÁI GIÁ RẤT ĐẮT CỦA VIỆC TRẢ THÙ

    Chương 13: Cái giá rất đắt của việc trả thù.

    Nhiều năm về trước, vào một đêm nọ, khi tôi đang thăm thú công viên Yellowstone (chú thích 1), tôi và các vị khách du lịch khác cùng ngồi trên ghế, đối diện với một khoảng rừng thông và cây vân sam rậm rạp. Ngay lúc đó, con vật mà chúng tôi vẫn chờ đợi để trông thấy đã xuất hiện: Gấu xám Bắc Mỹ nỗi khiếp sợ của rừng thẳm. Nó bước vào khoảng đất có ánh đèn và bắt đầu ngấu nghiến chỗ thức ăn thừa, mà nhà bếp của một trong các nhà nghỉ ở công viên đã vứt ra. Ngồi trên lưng ngựa, Thiếu tá Martindale, một nhân viên kiểm lâm, đã nói cho những vị khách du lịch đang phấn khích về loài gấu này. Ông ấy kể rằng gấu xám Bắc Mỹ có thể đánh bại bất cứ loài vật nào ở thế giới phương Tây, chỉ trừ trâu và gấu Kadiak, nhưng tôi nhận thấy đêm hôm ấy, có một con vật, và chỉ có đúng một con vật, được gấu xám Bắc Mỹ cho phép ra khỏi khu rừng và đánh chén với nó dưới ánh đèn chiếu rọi: con chồn hôi. Con gấu xám thừa biết, là nó có thể thanh toán con chồn hôi chỉ bằng một cú đập đầy uy lực của nó. Vậy thì tại sao nó không làm như thế? Bởi vì kinh nghiệm mách bảo với nó rằng, làm vậy chẳng có ích lợi gì cả.

    Tôi cũng nghĩ thế. Lúc nhỏ, khi sống ở nông trại, tôi từng đặt bẫy bọn chồn hôi bốn chân dọc các hàng rào ở Missouri, và khi lớn lên, tôi từng chạm trán vài con chồn hôi hai chân trên vỉa hè thành phố New York. Kinh nghiệm đau thương dạy tôi biết rằng, chẳng ích lợi gì khi kích động cả hai loại đó.

    chú thích 1: Công viên Yellowstone Là một công viên quốc gia nằm ở các tiểubang phía tây Mĩ: Wyoming, Montana và Idaho.

    Khi chúng ta căm ghét kẻ thù của mình, đó cũng là lúc chúng ta trao cho họ quyền kiểm soát chúng ta: quyền kiểm soát giấc ngủ, bữa ăn, huyết áp, sức khỏe và cả hạnh phúc của chúng ta. Kẻ thù hẳn sẽ sung sướng tột độ nếu họ biết rằng họ đang khiến chúng ta phải bận tâm, phải đau đớn và đang trả thù chúng ta! Sự căm ghét của chúng ta không làm họ bị tổn thương, nhưng lại biến mỗi ngày chúng ta sống thành một mớ hỗn độn khủng khiếp.

    Bạn thử nghĩ xem phát biểu sau đây là của ai: Nếu những kẻ ích kỉ cố gắng lợi dụng bạn, hãy xóa chúng ra khỏi danh sách của bạn, nhưng đừng cố gắng trả thù chúng. Khi bạn cố gắng trả thù, bạn sẽ khiến chính mình bị tổn thương hơn là những thương tổn mà bạn gây ra cho người khác. Những lời này nghe như thể được phát ngôn bởi một nhà duy tâm chủ nghĩa có đôi mắt tinh tường. Nhưng không phải đâu. Phát biểu ấy xuất hiện trên một tập san do Sở Cảnh sát Milwaukee phát hành.

    Việc cố gắng trả thù, sẽ gây tổn thương cho bạn như thế nào? Bạn sẽ bị tổn thương theo nhiều cách. Theo tạp chí Life, (Cuộc sống), hành động đó thậm chí còn hủy hoại sức khỏe của bạn: Đặc trưng chủ đạo trong tính cách của những người bị căng thẳng cao độ, (huyết áp cao), là hay bực tức, tạp chí Life viết, Khi bực tức lâu ngày, thì sẽ dẫn đến bệnh huyết áp cao và bệnh tim mãn tính.

    Thế nên, bạn sẽ hiểu rằng khi Chúa Jesus nói: Hãy yêu thương kẻ thù của các con, Người không chỉ khuyên bảo về một nguyên tắc hành xử đúng đắn, mà còn thuyết giảng về một phương thuốc của hai mươi thế kỷ. Khi Người nói: Hãy tha thứ bảy mươi bảy lần, Chúa Jesus đã cho chúng ta biết cách tránh khỏi bệnh huyết áp cao, rối loạn tim mạch, viêm loét dạ dày và nhiều bệnh tật khác.

    Một người bạn của tôi gần đây bị đau tim nghiêm trọng. Bác sĩ đưa cô vào giường và yêu cầu cô không được nổi giận vì bất cứ thứ gì, bất kể chuyện gì xảy ra. Các y bác sĩ biết rằng, nếu bạn không có một trái tim khỏe mạnh, thì chỉ một cơn giận cũng có thể giết chết bạn. Tôi đã nói là có thể giết chết bạn phải không? Mấy năm trước, một cơn giận quả thực đã giết chết một ông chủ nhà hàng ở Spokane, Washington. Trước mặt tôi bây giờ là lá thư của Jerry Swartout, Cảnh sát trưởng của Sở Cảnh sát Spokane, Washington. Trong đó viết rằng: Mấy năm trước, William Falkaber, 68 tuổi, chủ quán cà phê ở Spokane, đã chết vì nổi trận lôi đình, khi người đầu bếp của ông ấy cứ khăng khăng đòi uống cà phê bằng đĩa. Ông chủ quán tức giận đến mức giật lấy khẩu súng lục và bắt đầu rượt đuổi tay đầu bếp. Sau đó ngã vật xuống sàn và tắt thở vì đau tim, tay vẫn cầm khẩu súng. Theo báo cáo của nhân viên điều tra, chính sự giận dữ đã gây ra cơn đau tim đó.

    Khi Chúa Jesus nói: Hãy yêu thương kẻ thù của các con, Người cũng bảo chúng ta cách cải thiện vẻ ngoài của chính mình. Tôi biết là có những người phụ nữ và cả bạn nữa mặt đầy nếp nhăn và đanh lại vì hận thù và xấu xí vì bực tức. Tất cả các phương pháp làm đẹp ở những nước theo đạo Cơ đốc,cũng không cải thiện được dung mạo của họ bằng một nửa hiệu quả của một trái tim chứa đầy sự khoan dung, dịu dàng và ngập tràn tình yêu thương.

    Hận thù thậm chí còn phá hủy cả khả năng thưởng thức đồ ăn của chúng ta. Kinh Thánh giải thích rằng: Một bữa ăn toàn rau mà chan chứa yêu thương, thì còn hơn là ăn thịt bò nướng mà toàn hận thù.

    Chẳng phải các kẻ thù của chúng ta sẽ sung sướng xoa tay vào nhau, nếu biết rằng sự căm hận của chúng ta đang khiến chúng ta kiệt sức, mệt mỏi và căng thẳng, hủy hoại dung mạo của chúng ta, làm chúng ta bị rối loạn tim mạch và có thể khiến chúng ta đoản thọ ư?. Ngay cả khi không thể yêu thương kẻ thù thì ít nhất, chúng ta hãy yêu thương chính bản thân mình. Hãy yêu thương bản thân đến mức, chúng ta sẽ không cho phép kẻ thù kiểm soát hạnh phúc, sức khỏe và dung mạo của chúng ta. Như Shakespeare (chú thích 1) giải thích:

    Hơi nóng chẳng phải là lò lửa với kẻ thù của bạn .

    Mà lại thiêu cháy chính bản thân bạn..

    chú thích 1: Shakespeare (Rửa tội ngày 26/4/1564 – 23/4/1616): Tên đầy đủ là William Shakespeare, nhà văn, nhà viết kịch người Anh. Di sản văn chương mà ông để lại bao gồm 39 vở kịch, 154 bản sonnet, 2 bài thơ dài và một số bài thơ ngắn. W. Shakespeare được coi là nhà văn vĩ đại nhất của Anh và là nhà viết kịch đi trước thời đại.

    Khi Chúa Jesus nói rằng chúng ta nên tha thứ cho kẻ thù bảy mươi bảy lần, Người cũng khuyên bảo một việc đúng đắn. Chẳng hạn, khi viết đến những dòng này, trước mặt tôi là lá thư của George Rona, Frodegatan 24, Uppsala, Thụy Điển.

    George Rona vốn là một công tố viên lâu năm ở Vienna, nhưng ông ấy đã chạy trốn đến Thụy Điển trong Chiến tranh Thế giới thứ Hai. Ông ấy không có tiền và rất cần việc làm. Vì biết nói và viết nhiều ngôn ngữ, nên ông ấy đã hi vọng rằng sẽ trở thành thông tín viên (chú thích 1) cho một hãng nào đó trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Hầu hết, các hãng đều phản hồi rằng họ không có nhu cầu về vị trí này, vì đang trong giai đoạn chiến tranh, nhưng họ sẽ lưu tên ông trong hồ sơ… Tuy nhiên, có người đã viết cho George Rona một bức thư, trong đó ghi: Những gì mà ông hình dung về việc kinh doanh của tôi hoàn toàn không đúng. Ông vừa lầm lẫn vừa lẩn thẩn. Tôi không cần bất cứ thông tín viên nào cả. Mà ngay cả khi tôi có cần, thì tôi vẫn sẽ không thuê ông đâu, vì ông thậm chí còn không thể viết tiếng Thụy Điển một cách tử tế. Bức thư của ông toàn lỗi là lỗi.

    Đọc bức thư đó, George Rona đã nổi điên lên như Vịt Donald (chú thích 2). Thằng cha người Thụy Điển này có hàm ý gì, khi nói rằng ông còn không biết viết cho tử tế chứ?! Mà chính lá thư do hắn viết cũng đầy lỗi cơ mà! Thế là George Rona viết ngay một bức thư để chọc tức hắn. Rồi ông dừng lại. Ông tự nhủ: Đợi đã nào. Làm sao mình biết là hắn ta không đúng cơ chứ? Mình có học tiếng Thụy Điển, nhưng đó không phải tiếng mẹ đẻ của mình, thế thì có thể là mình đã vô tình mắc lỗi mà không biết thì sao. Nếu đúng là như thế thì chắc chắn là mình phải học chăm chỉ hơn, nếu muốn tìm được việc. Người đó có lẽ cũng có thiện ý với mình, mặc dù không hẳn là hắn ta định như thế. Việc hắn ta đã dùng những từ ngữ chẳng mấy dễ chịu để diễn đạt, không hề thay đổi việc mình mắc nợ hắn. Vì vậy, mình sẽ viết một bức thư cảm ơn hắn vì việc hắn đã làm.

    Thế là George Rona xé bỏ bức thư nóng nảy mà ông đã viết và viết một bức thư khác, trong đó ghi rằng: Ngài thật tử tế khi chỉ ra những vấn đề trong việc viết lách của tôi, nhất là khi ngài không cần đến một thông tín viên. Tôi xin lỗi vì đã hiểu sai về hãng của ngài. Lí do khiến tôi viết thư cho ngài, là vì tôi đã tìm hiểu và được biết rằng hãng của ngài là doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực này. Tôi không biết là bức thư của tôi mắc lỗi ngữ pháp. Tôi rất tiếc và cảm thấy xấu hổ. Từ giờ, tôi sẽ chăm chỉ học tiếng Thụy Điển hơn và cố gắng sửa chữa các sai sót của mình. Tôi muốn cảm ơn ngài vì đã giúp tôi bắt đầu con đường hoàn thiện bản thân.

    Vài ngày sau, George Rona nhận được thư hồi âm từ người đàn ông nọ, với nội dung yêu cầu Rona đến gặp ông ấy. Rona đã tới và có được việc làm. George Rona đã tự khám phá ra rằng phản ứng ôn hòa đã xua tan giận dữ.

    chú thích 1: Thông tín viên (Correspondent): Người viết thư để trao đổi thông tin với người nước ngoài hoặc công ty ở nước ngoài.

    chú thích 2:Vịt Donald (Donald Duck): Là một nhân vật hư cấu trong phim hoạt hình và truyện tranh của hãng Walt Disney. Donald là một chú vịt lông trắng, mỏ và chân màu vàng, mặc áo và mũ thủy thủ. Tính cách nổi bật của Donald là sự nóng nảy và bộp chộp. Đôi khi, Donald còn được mô tả là một chú vịt xảo quyệt, hay thích nhạo báng người khác.

    Chúng ta không đủ thánh thiện để yêu thương được kẻ thù, nhưng vì sức khỏe và hạnh phúc của mình, ít nhất hãy tha thứ cho chúng và quên chúng đi. Đó là một hành động khôn ngoan. Khổng Tử nói: Bị đối xử tệ bạc hay bị mất cắp chẳng là gì cả, trừ phi người ta cứ nhớ mãi về những chuyện đó. Tôi từng hỏi con trai của Thống tướng Eisenhower rằng thân phụ của ngài ấy có bao giờ bực bội lâu không. Không, ngài ấy đáp, cha tôi không bao giờ phí phạm một phút nào để nghĩ về những người mà ông ấy không thích cả.

    Có một câu ngạn ngữ cổ đại ý rằng: Người mà không biết tức giận thì là kẻ ngốc, nhưng người sẽ không tức giận mới là kẻ khôn ngoan. Đó chính là cách hành xử của William J. Gaynor, nguyên Thị trưởng thành phố New York. Không chỉ bị công kích kịch liệt trên các tờ báo lá cải, ông ấy còn bị một kẻ điên bắn súng vào và suýt nữa thì thiệt mạng. Khi nằm trên giường bệnh và chiến đấu với tử thần, ông đã nói như sau: Đêm nào cũng vậy, tôi đều tha thứ cho tất cả mọi chuyện và tất cả mọi người. Như thế có phải là quá lí tưởng không? Có phải là quá đỗi ngọt ngào và nhẹ nhàng không? Nếu vậy, hãy đến với lời khuyên của triết gia vĩ đại người Đức Schopenhauer, tác giả của cuốn sách Studies in Pessimism, (Nghiên cứu về chủ nghĩa bi quan). Ông ấy xem cuộc đời như một chuyến phiêu lưu phù phiếm và đầy đau đớn. Mỗi bước chân của ông đều toát ra vẻ u ám, nhưng vượt ra khỏi nỗi thất vọng sâu sắc của mình, Schopenhauer đã thốt lên rằng: Đừng ai cảm thấy oán hận, nếu có thể.

    Trong Chiến tranh Thế giới thứ Hai, Eisenhower (chú thích 1) là Tư lệnh tối cao các lực lượng Đồng Minh tại châu Âu. Năm 1951, ông trở thành Tư lệnh tối cao đầu tiên của NATO. Khi đảm nhiệm cương vị Tổng thống, Eisenhower đã đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân để buộc Trung Quốc ngừng bắn trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên. Bên cạnh đó, ông cũng gây sức ép với Liên Xô trong thời kì Chiến tranh lạnh. Ông ưu tiên phát triển các loại vũ khí hạt nhân không tốn nhiều kinh phí, giảm các lực lượng khác để tiết kiệm tiền bạc, mở rộng chương trình An sinh Xã hội, khởi sự hệ thống xa lộ liên tiểu bang… Với những đóng góp của mình, Eisenhower được các sử gia đánh giá là một trong 10 Tổng thống hàng đầu của Mỹ.

    Tôi từng hỏi ngài Bernard Baruch, cố vấn tin cậy của sáu vị Tổng thống: Wilson, Harding, Coolidge, Hoover, Roosevelt và Truman (chú thích 2), rằng ông ấy có bao giờ bị quấy rầy vì sự tấn công của các đối thủ của mình hay không? Không ai có thể sỉ nhục hay quấy rầy tôi cả, ông đáp, tôi sẽ không để người ta làm như vậy.

    chú thích 1: Eisenhower (14/10/1890 – 28/3/1969): Tên đầy đủ là Dwight David Ike Eisenhower, một sĩ quan cấp cao của quân đội Mỹ và là vị Tổng thống thứ 34 của Hợp chúng quốc Hoa Kì (từ năm 1953 đến 1961). Trong Chiến tranh Thế giới thứ Hai, Eisenhower là Tư lệnh tối cao các lực lượng Đồng Minh tại châu Âu. Năm 1951, ông trở thành Tư lệnh tối cao đầu tiên của NATO. Khi đảm nhiệm cương vị Tổng thống, Eisenhower đã đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân để buộc Trung Quốc ngừng bắn trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên. Bên cạnh đó, ông cũng gây sức ép với Liên Xô trong thời kì Chiến tranh lạnh. Ông ưu tiên phát triển các loại vũ khí hạt nhân không tốn nhiều kinh phí, giảm các lực lượng khác để tiết kiệm tiền bạc, mở rộng chương trình An sinh Xã hội, khởi sự hệ thống xa lộ liên tiểu bang… Với những đóng góp của mình, Eisenhower được các sử gia đánh giá là một trong 10 Tổng thống hàng đầu của Mỹ.

    chú thích 2: Wilson (28/12/1856 – 3/2/1924): Tên đầy đủ là Thomas Woodrow Wilson, Tổng thống thứ 28 của Hợp chúng quốc Hoa Kì. Trong nhiệm kì của ông, Chính phủ Mỹ đã thông qua nhiều đạo luật và các văn kiện pháp lí quan trọng, bao gồm Ủy ban Thương mại Liên bang, Luật Chống độc quyền Clayton, Luật Underwood, Luật Vay mượn nông trại Liên bang, đặc biệt là Hệ thống Dự trữ Liên bang.

    Harding (2/11/1865 – 2/8/1923): Tên đầy đủ là Warren Gamaliel Harding, Tổng thống thứ 29 của Mỹ. Mặc dù rất được mến chuộng trong thời gian ông cầm quyền, nhưng sau khi Harding qua đời, một số vụ bê bối mới được phanh phui như vụ Teapot Dome hay vụ ngoại tình với Nan Britton đã khiến danh tiếng của W. G. Harding sụt giảm nghiêm trọng và là một trong những nguyên nhân khiến Harding bị đánh giá là một trong những vị Tổng thống tệ nhất trong lịch sử Mỹ.

    Coolidge (4/7/1872 – 5/1/1933): Tên đầy đủ là John Calvin Coolidge, Jr., chính trị gia, luật sư, Tổng thống thứ 30 của Mỹ. Trong nhiệm kì của mình, ông đã khôi phục niềm tin của công chúng vào Nhà Trắng sau những vụ bê bối của chính quyền tiền nhiệm bằng việc ủng hộ sự bình đẳng giữa các chủng tộc, chủ trương một chính phủ bảo thủ, ít can thiệp sâu vào các hoạt động trong xã hội…

    Hoover (10/8/1874 – 20/10/1964): Tên đầy đủ là Herbert Clark Hoover, kĩ sư, doanh nhân, chính trị gia, Tổng thống thứ 31 của Mỹ. Không lâu sau khi Hoover nhậm chức, thị trường chứng khoán sụp đổ và Đại khủng hoảng kinh tế xảy ra. Hoover đã ban hành một loạt chính sách nhằm khôi phục lại nền kinh tế nhưng không mấy hiệu quả, khiến ông bị đánh bại bởi ứng cử viên Franklin D. Roosevelt của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 1932.

    Truman (8/5/1884 – 26/12/1972): Tên đầy đủ là Harry S. Truman, Tổng thống thứ 33 của Mỹ. Ông đã thực hiện Kế hoạch Marshall để tái thiết nền kinh tế Tây Âu và đã sáng lập nên Học thuyết Truman và NATO.

    Cũng như thế, không ai có thể sỉ nhục hay quấy rầy bạn và tôi cả, trừ phi chúng ta để người ta làm như vậy.

    Gậy gộc và gạch đá có thể làm gãy xương tôi,

    Nhưng ngôn từ không bao giờ khiến tôi bị tổn thương.

    Bao đời nay, nhân loại đã nghiêng mình trước những người thánh thiện như đức Chúa Jesus, những người không giữ lòng căm hận với chính kẻ thù của mình. Tôi thường đứng trong Công viên Quốc gia Jasper ở Canada và ngắm nhìn một trong những ngọn núi đẹp nhất ở phương Tây, ngọn núi mang tên Edith Cavell, nữ y tá người Anh đã chết như một vị thánh trước họng súng của quân Đức, vào ngày 12 tháng Mười năm 1915. Cô ấy mắc tội gì? Cô ấy đã che giấu và nuôi những binh lính Pháp và Anh bị thương trong ngôi nhà của cô ấy ở nước Bỉ và giúp họ trốn sang Hà Lan. Khi vị linh mục người Anh bước vào buồng giam của cô, trong nhà tù quân sự tại Brussels vào buổi sáng tháng Mười năm ấy để chuẩn bị cho giây phút giã biệt cõi đời của cô, Edith Cavell đã nói hai câu mà sau này, hai câu nói ấy đã được ghi lên đồng thau và đá hoa cương: Tôi nhận ra là chỉ yêu nước thôi thì chưa đủ. Tôi còn phải không thù ghét hay cay nghiệt với bất cứ ai. Bốn năm sau, thi thể của cô được đưa về nước Anh và lễ tưởng niệm cô đã được tổ chức tại tu viện Westminster. Ngày nay, đối diện với Phòng trưng bày Chân dung Quốc gia ở London là một bức tượng bằng đá hoa cương, bức tượng của một trong những nhân vật bất hủ của nước Anh, người đã nói rằng: Tôi nhận ra là chỉ yêu nước thôi thì chưa đủ. Tôi còn phải không thù ghét hay cay nghiệt với bất cứ ai.

    chú thích: Phòng trưng bày Chân dung Quốc gia (National Portrait Gallery): Là phòng trưng bày nghệ thuật ở London, chứa bộ sưu tập chân dung của những người Anh nổi tiếng và quan trọng trong lịch sử. Mở cửa vào năm 1856, đây được xem là phòng trưng bày công cộng quốc gia đầu tiên dành riêng cho chân dung trên thế giới.

    Phương thức chắc chắn nhất để tha thứ và lãng quên kẻ thù của chúng ta, chính là dấn thân cho một lí tưởng nào đó vĩ đại hơn chính bản thân chúng ta. Thế thì những công kích và thù hằn mà chúng ta phải đối mặt, sẽ chẳng là gì nữa, vì chúng ta đã quên hết tất cả mọi thứ, ngoại trừ lí tưởng của chúng ta. Chẳng hạn, hãy xem xét một sự kiện vô cùng kịch tính, suýt chút nữa thì diễn ra ở cánh rừng thông của Mississippi vào năm 1918. Đó là một cuộc hành quyết! Laurence Jones(chú thích 1), một giáo viên và nhà truyền giáo người da màu, sắp sửa bị hành hình.

    Mấy năm trước, tôi đã đến thăm ngôi trường do Laurence Jones thành lập, trường Piney Woods Country và nói chuyện trước toàn thể học sinh. Ngôi trường ấy giờ đây đã nổi tiếng khắp cả nước, nhưng sự việc mà tôi sắp thuật lại thì xảy ra từ rất lâu rồi. Sự việc đó diễn ra vào những ngày tháng cao điểm của Chiến tranh Thế giới thứ Nhất. Vùng Mississippi khi ấy lan truyền tin đồn rằng quân Đức đang lôi kéo người da đen và kích động họ nổi dậy. Laurence Jones, kẻ sắp sửa bị hành hình, như tôi đã nói, vốn là người da đen và bị buộc tội giúp đỡ quân Đức, để lôi kéo những người cùng chủng tộc tham gia khởi nghĩa. Một nhóm người da trắng ở bên ngoài nhà thờ đã nghe Laurence Jones nói lớn với các con chiên của anh rằng: Đời là một cuộc đấu tranh mà mỗi người da đen đều phải mặc áo giáp và chiến đấu để tồn tại và thành công.

    Chiến đấu, áo giáp, thế là quá đủ rồi! Nhanh chóng rời đi trong đêm ấy, đám người trẻ tuổi đang bị kích động kia đã tập hợp và quay trở lại nhà thờ, trói nhà truyền giáo ấy lại và kéo lê anh trên đường chừng một dặm rồi đặt anh lên một đống củi, với những que diêm đã thắp sáng. Khi mọi thứ đã sẵn sàng để treo cổ và thiêu sống anh ấy cùng một lúc, thì ai đó hét lớn: Hãy để gã chết tiệt này nói trước khi chết cháy. Nói đi! Nói đi!. Đứng trên đống củi, với một sợi thòng lọng buộc quanh cổ, Laurence Jones đã nói về cuộc đời và lí tưởng của mình. Anh ấy tốt nghiệp Đại học Iowa vào năm 1907. Sự tử tế, uyên bác và khả năng âm nhạc đã khiến anh được mọi người trong khoa biết đến. Sau khi tốt nghiệp, anh đã từ chối đề nghị gây dựng sự nghiệp cho anh của một người chủ khách sạn và cũng từ chối một vị giàu có khi vị này muốn tài trợ cho anh học nhạc. Vì sao? Vì trong anh đang bùng cháy một khát vọng. Câu chuyện cuộc đời của Booker T. Washington đã truyền cảm hứng cho anh và khiến anh muốn dành cả cuộc đời để giáo dục những người nghèo khổ, mù chữ cùng chủng tộc với mình. Vì vậy, anh đã đến vùng vành đai lạc hậu nhất, mà anh có thể tìm được ở phương Nam, cách thành phố Jackson của tiểu bang Mississippi hai mươi lăm dặm về phía nam. Sau khi cầm cố chiếc đồng hồ đeo tay, để lấy 1,65 đô la, anh đã mở trường trong một khoảnh rừng trống, với bàn học làm từ phần gốc cây còn lại sau khi chặt bỏ phần thân trên. Laurence Jones nói cho những kẻ giận dữ đang chờ hành quyết anh biết về cuộc chiến mà anh đã trải qua, để dạy bảo những bé trai, bé gái chưa từng được đến trường và đào tạo chúng trở thành những nông dân, thợ máy, đầu bếp và quản gia tài ba. Anh kể về những người da trắng đã giúp anh xoay xở để lập nên ngôi trường Piney Woods Country, những người da trắng đã tặng anh đất, gỗ, lợn, bò và cả tiền bạc để giúp anh duy trì việc dạy học.

    Sau này, khi được hỏi rằng anh có căm ghét những người đã kéo lê anh trên đường, để đến chỗ hành quyết không, Laurence Jones đã trả lời rằng anh quá bận bịu với lí tưởng của mình, nên không căm ghét được ai cả, quá say mê điều còn vĩ đại hơn chính bản thân anh. Tôi không có thời gian để cãi cọ, anh nói, không có thời gian để tiếc nuối và không ai có thể buộc tôi phải hạ thấp tiêu chuẩn đạo đức của mình để ghét bỏ người đó cả.

    Khi Laurence Jones nói một cách chân thành nhưng hùng hồn để biện hộ cho lí tưởng của anh, chứ không phải cho bản thân anh ấy, đám đông bắt đầu dịu lại. Cuối cùng, một thành viên kì cựu của khối Liên minh miền Nam trước đây lên tiếng: Tôi tin là chàng trai này đang nói sự thật. Tôi biết những người da trắng mà cậu ấy đã nhắc đến. Cậu ấy đang làm một việc tử tế. Chúng ta sai rồi. Chúng ta nên giúp đỡ cậu ấy thay vì treo cổ cậu ấy. Nhân vật kì cựu của khối Liên minh miền Nam ấy đã chuyền chiếc mũ quanh đám đông và tạo ra một món quà là 52 đô la và 40 xu từ chính những kẻ đã tụ tập ở đây, để treo cổ người thành lập ngôi trường Piney Woods Country, người đã nói rằng: Tôi không có thời gian để cãi cọ, không có thời gian để tiếc nuối và không ai có thể buộc tôi phải hạ thấp tiêu chuẩn đạo đức của mình để ghét bỏ người đó cả.

    chú thích 1: Laurence Jones (21/11/1882 – 13/7/1975): Tên đầy đủ là Laurence Clifton Jones, nhà cải cách giáo dục, người sáng lập và Hiệu trưởng trường Piney Woods Country ở hạt Rankin, tiểu bang Mississippi. L. C. Jones đã dành cả cuộc đời của mình để hỗ trợ sự tiến bộ giáo dục của học sinh người Mỹ gốc Phi ở vùng nông thôn miền nam Mĩ. Ông cũng là tác giả của một số cuốn sách, bao gồm Up Through Difficulties (1910), Piney Woods and Its Story (1923) và The Bottom Rail (1933).L. C. Jones đã được Đại học Iowa công nhận vì những đóng góp của mình cho sự nghiệp giáo dục và nhận được Giải thưởng Silver Buffalo, phần thưởng cao quý nhất của Hội Hướng đạo sinh nam Mĩ (Boy Scouts of America).

    Từ mười chín thế kỉ trước, Epictetus đã chỉ ra rằng gieo nhân nào thì gặt quả ấy và bằng cách nào đó, số phận luôn bắt chúng ta phải trả giá cho những hành vi sai trái của mình. Về lâu về dài, Epictetus nói, mỗi người đều bị trừng phạt vì hành động xấu xa của mình. Người nào nhớ được điều đó thì sẽ không tức giận, không căm phẫn, không sỉ vả, không chửi bới, không xúc phạm và không căm ghét ai cả.

    Có lẽ không một ai trong lịch sử nước Mỹ từng bị công kích, bị căm ghét và bị lừa dối nhiều hơn Lincoln. Nhưng Lincoln, theo bản tiểu sử kinh điển của Herndon, không bao giờ phán xét người khác bằng lòng yêu ghét của cá nhân mình. Nếu người ta làm gì đó, thì ông ấy có thể hiểu rằng đối thủ của ông có thể làm việc đó như bất cứ ai. Nếu một người từng vu khống ông, hoặc cư xử tồi tệ với cá nhân ông, nhưng lại là người thích hợp nhất cho một vị trí nào đó, thì Lincoln sẽ bổ nhiệm người ấy vào vị trí kia ngay lập tức, như thể trao quyền hành cho một người bạn của ông vậy… Tôi không nghĩ là ông ấy sẽ cách chức ai đó, chỉ vì người ấy là kẻ thù của ông hay vì ông không thích người ấy.

    Lincoln bị một số người mà chính ông đã bổ nhiệm lên các chức vụ cấp cao công kích và lăng nhục, những người như McClellan, Seward, Stanton và Chase (chú thích 1). Nhưng theo Herndon, Lincoln vẫn tin tưởng các cộng sự của mình, vì: Không ai được ca ngợi vì những việc người đó đã làm hoặc bị phê bình vì những việc người đó đã làm hoặc không làm, bởi vì chúng ta đều chịu sự tác động của hoàn cảnh, của tình thế, của môi trường, của giáo dục, của các thói quen cố hữu và của sự di truyền đã định hình nên những con người như họ vốn thế và sẽ mãi mãi như thế.

    Có thể Lincoln đã nói đúng. Nếu tôi và bạn thừa hưởng các đặc điểm thể chất, tinh thần và tình cảm tương tự như những gì kẻ thù của chúng ta thừa hưởng, nếu cuộc đời cũng đối xử với chúng ta theo cách tương tự như đã đối xử với họ, thì chúng ta sẽ hành xử y hệt như họ. Có lẽ chúng ta không thể làm khác được. Như Clarence Darrow(chú thích 2) từng nói: Biết nhiều thì sẽ hiểu nhiều và không còn phán xét hay chỉ trích nữa. Vì vậy, thay vì căm ghét kẻ thù, hãy tiếc cho họ và cảm ơn Thượng đế vì cuộc đời đã không biến ta thành người như họ. Thay vì không ngừng chỉ trích và trả đũa kẻ thù của mình, hãy thấu hiểu, đồng cảm, giúp đỡ, tha thứ và cầu nguyện cho họ.

    chú thích 1: McClellan (3/12/1826 – 29/10/1885): Tức George Brinton McClellan, Thiếu tướng Liên bang miền Bắc trong Nội chiến Mỹ, Chỉ huy trưởng của quân đội Mỹ. Năm 1864, ông đại diện cho Đảng Dân chủ ra tranh cử chức Tổng thống nhưng thất bại trước Abraham Lincoln.

    Seward (16/5/1801 – 10/10/1872): Tức William Henry Seward, Thống đốc thứ 12 của tiểu bang New York, Thượng nghị sĩ và Ngoại trưởng Mỹ dưới thời các Tổng thống Abraham Lincoln và Andrew Johnson.

    Stanton (19/12/1814 – 24/12/1869): Tức Edwin McMasters Stanton, luật sư và chính trị gia người Mỹ, từng giữ chức Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ dưới thời Tổng thống Lincoln.

    Chase (13/1/1808 – 7/5/1873): Tức Salmon Portland Chase, chính trị gia, luật gia người Mỹ, Thống đốc thứ 23 của Ohio, Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ.

    chú thích 2: Clarence Darrow (18/4/1857 – 13/3/1938): Tên đầy đủ là Clarence Seward Darrow. Ông không chỉ nổi tiếng trong lịch sử pháp luật Mỹ với vai trò một luật sư sắc sảo, tài giỏi mà còn được biết đến với tư cách là một diễn giả, nhà tranh luận và nhà văn.

    Tôi lớn lên trong một gia đình mà tối nào cũng đọc Kinh Thánh hoặc nhắc lại một câu trong Kinh Thánh rồi quỳ xuống, cầu nguyện cho cả gia đình. Tôi còn nghe văng vẳng bên tai tiếng cha tôi nhắc lại, trong một nông trại đơn độc ở Missouri, những lời sau đây của Chúa Jesus và những lời ấy sẽ tiếp tục được lặp đi lặp lại chừng nào cha tôi vẫn còn ấp ủ những quan niệm lí tưởng của mình: Hãy yêu thương kẻ thù, chúc phúc cho những người đã nguyền rủa các con, cư xử tử tế với những người ghét bỏ các con và cầu nguyện cho những người có ác ý và hành hạ các con.

    Cha tôi đã cố gắng sống đúng như những gì Chúa Jesus răn dạy và có được sự bình yên trong tâm hồn, mà nhiều bậc hoàng đế và các nhà lãnh đạo trên thế giới hằng kiếm tìm mà không thấy.

    Để có được sự bình yên và hạnh phúc, hãy nhớ Quy tắc thứ hai:

    Đừng bao giờ cố gắng trả đũa kẻ thù, vì nếu làm như thế, chúng ta sẽ làm tổn thương chúng ta nhiều hơn những thương tổn mà chúng ta gây ra cho họ. Hãy học tập Thống tướng Eisenhower: Đừng bao giờ phí phạm một phút nào để nghĩ về những người mà ta không ưa.
     

  • Chương 14: ĐỪNG LO VÌ KẺ VÔ ƠN

    Chương 14: Đừng lo vì kẻ vô ơn.

    Tôi mới gặp một doanh nhân người Texas từng nổi trận lôi đình. Tôi đã được cảnh báo rằng ngay mười lăm phút, sau khi ông ấy gặp tôi, ông ấy sẽ kể cho tôi nghe chuyện đó. Và ông ấy làm như thế thật. Sự việc khiến ông ấy nổi giận đã xảy ra từ mười một tháng trước, nhưng đến tận bây giờ, ông ấy vẫn bực bội. Ông ấy không thể nói đến chuyện khác. Ông ấy đã thưởng thêm cho ba mươi tư nhân viên của mình số tiền 10000 đô la trong dịp Giáng sinh, nghĩa là xấp xỉ 300 đô la một người, nhưng không một ai cảm ơn ông cả. Ông than phiền trong cay đắng: Tiếc là tôi không cho họ mỗi 1 xu thôi.

    Khổng Tử nói: Người đang trong cơn bực tức, thì luôn luôn chứa đầy chất độc. Người đàn ông này chứa nhiều chất độc đến mức, tôi thực sự cảm thấy thương hại ông ấy. Ông ấy khoảng 60 tuổi. Hiện nay, các công ty bảo hiểm nhân thọ chỉ ra rằng, trung bình, chúng ta sẽ sống được hơn 2 phần3 quãng thời gian chênh lệch giữa tuổi đời hiện tại và tuổi 80. Như vậy, người đàn ông này, nếu may mắn, có thể sống thêm khoảng mười bốn hoặc mười lăm năm nữa. Thế nhưng, ông ấy đã lãng phí gần một năm, trong số những năm tháng ít ỏi còn lại để chua chát và bực bội vì một việc đã rồi. Tôi thấy tiếc cho ông ấy.

    Thay vì đắm chìm trong bực bội và oán thán, đáng lẽ ông ấy nên tự hỏi vì sao mà ông không được đánh giá cao? Có thể là vì ông bắt nhân viên làm việc quá nhiều, mà lại trả lương quá ít. Có thể là vì họ coi số tiền thưởng dịp Giáng sinh, không phải là một món quà mà chính là tiền công lao động của họ. Có thể là vì ông hay chỉ trích và khó gần đến nỗi, không ai dám hoặc không ai muốn cảm ơn ông. Cũng có thể họ cho rằng ông thưởng thêm, là vì dù sao chăng nữa, phần lớn lợi nhuận đều bị đem đi đóng thuế mà thôi.

    Mặt khác, có thể là vì các nhân viên đó đều ích kỉ, xấu tính và không biết cách cư xử. Có thể thế này, mà cũng có thể thế kia. Tôi không biết chuyện đó nhiều hơn bạn. Nhưng tôi biết bác sĩ Samuel Johnson đã nhận định rằng: Lòng biết ơn là kết quả của việc được giáo dục chu đáo. Bạn không thể tìm thấy điều đó ở những kẻ thô lậu.

    Đây chính là vấn đề mà tôi đang cố gắng làm rõ: Người đàn ông đó đã mắc phải một sai lầm đau đớn của con người, đó là trông chờ vào lòng biết ơn. Ông ấy không hiểu rõ bản chất của con người.

    Nếu bạn cứu mạng một ai đó, bạn có mong người ta biết ơn không? Có thể. Tuy nhiên, Samuel Leibowitz, vốn là một luật sư nổi tiếng trước khi trở thành thẩm phán, đã cứu bảy mươi tám người khỏi bị tử hình trên ghế điện. Bạn thử đoán xem! có bao nhiêu người trong số đó đã dừng lại để cảm ơn Samuel Leibowitz hoặc không ngại gửi tặng ông một chiếc thiệp Giáng sinh? Bao nhiêu người? Bạn đoán xem… Đúng vậy, không một ai cả.

    Chúa Jesus đã chữa khỏi cho mười kẻ mắc bệnh hủi trong một buổi chiều, nhưng có bao nhiêu người trong số đó đã dừng lại để cảm ơn Người? Chỉ có đúng một người. Bạn đọc kinh của Thánh Luke sẽ rõ. Khi Chúa Jesus đi xung quanh các môn đồ của Người và hỏi: Chín người kia đâu rồi? thì biết rằng bọn họ đã chạy đi hết rồi. Đi mất hút mà không hề cảm ơn! Hãy để tôi hỏi bạn câu này: Vì sao bạn và tôi, hay vị doanh nhân người Texas kia nữa, phải trông mong người khác cảm ơn vì những ân huệ của chúng ta, những ân huệ bé tí teo so với những gì Chúa Jesus đã trao đi?.

    Và lại nói đến vấn đề tiền bạc! Vâng, vấn đề đó thậm chí còn vô vọng hơn. Charles Schwab kể với tôi rằng ông ấy từng cứu một thủ quỹ ngân hàng, khi người này dùng tiền của ngân hàng để đầu tư chứng khoán. Schwab đã đền bù thiệt hại, để cứu người đàn ông đó khỏi bị ngồi tù. Viên thủ quỹ đó có biết ơn Schwab không? Ồ, có đấy, nhưng chỉ trong một thời gian ngắn. Sau đó, anh ta chống lại Schwab, sỉ vả và công kích ông, người đã cứu anh ta khỏi nhà giam.

    Nếu bạn tặng thân quyến 1 triệu đô la, bạn có trông mong người đó biết ơn bạn không? Andrew Carnegie đã làm như thế. Nhưng nếu Andrew Carnegie có thể đội mồ sống dậy, thì ông ấy hẳn sẽ rất sốc khi biết người bà con kia nguyền rủa ông! Vì sao ư!? Bởi vì lão Andrew đã quyên góp 365 triệu đô la cho các tổ chức từ thiện, mà chỉ cho tôi mỗi 1 triệu đô la, như người đó giải thích.

    Là như thế đấy! Bản chất của con người luôn luôn như thế và có lẽ sẽ không bao giờ thay đổi trong suốt cuộc đời. Vậy thì tại sao chúng ta không chấp nhận điều đó? Tại sao lại không nhìn nhận nó một cách thực tế như cụ Marcus Aurelius, một trong những người thông thái nhất từng cai trị đế chế La Mã.

    Vào một ngày nọ, cụ viết trong nhật kí rằng: Hôm nay, ta sẽ gặp những người nói rất nhiều, những kẻ ích kỉ, tự cao tự đại và vô ơn. Nhưng ta sẽ chẳng lấy làm ngạc nhiên hay phiền toái, vì chẳng thể hình dung nổi thế giới sẽ ra sao, khi không có những kẻ như vậy.

    Thật có ý nghĩa phải không nào? Nếu chúng ta cứ đi đi lại lại và cằn nhằn về sự vô ơn thì ai là người có lỗi chứ? Đó là bản chất của con người hay là vì chúng ta không hiểu gì về bản chất của con người? Đừng trông chờ vào lòng biết ơn. Như vậy, nếu thi thoảng, chúng ta được ai đó biết ơn thì đấy sẽ là một bất ngờ thú vị. Nếu không được biết ơn thì chúng ta cũng sẽ chẳng thấy khó chịu.

    Đây là luận điểm đầu tiên mà tôi muốn nhấn mạnh trong chương này: Sự vong ân của con người là điều rất tự nhiên. Vì thế, nếu chúng ta cứ trông chờ vào lòng biết ơn của ai đó, thì chúng ta sẽ rất dễ bị đau đầu.

    Một người phụ nữ ở New York mà tôi quen luôn luôn phàn nàn vì cô đơn. Không người thân nào của bà ấy muốn đến gần bà và điều đó chẳng hề khó hiểu. Nếu bạn đến thăm bà, bà sẽ kể lể hàng tiếng đồng hồ về những việc mà bà đã làm cho các cháu họ khi chúng còn nhỏ: nào là chăm sóc chúng khi chúng lên sởi, mắc bệnh quai bị, bệnh ho gà; nào là nuôi dưỡng chúng hàng năm trời; nào là giúp một đứa vào học ở trường thương mại; lại còn nuôi một đứa khác đến tận lúc nó đi lấy chồng.

    Những người cháu đó có tới thăm bà không? Ồ, có chứ, thi thoảng họ vẫn đến vì bổn phận. Nhưng họ chẳng thích thú gì những chuyến thăm này. Họ biết mình sẽ phải ngồi hàng tiếng đồng hồ, để nghe những lời trách móc bóng gió. Họ sẽ phải chịu đựng, vô số lời phàn nàn chua chát và tiếng thở dài oán hờn. Đến khi không còn đủ sức để dọa dẫm, đe nẹt hay ép buộc các cháu tới thăm mình, bà lại dùng một trong số các bùa chú: lên cơn đau tim.

    Có thật là bà bị đau tim không? Ồ, thật đấy. Các bác sĩ bảo rằng bà bị thần kinh tim do hồi hộp. Tuy nhiên, bác sĩ cũng bảo rằng căn bệnh này của bà không có thuốc chữa, vì nó xuất phát từ cảm xúc. Người phụ nữ ấy thực sự muốn được yêu thương và được chú ý. Nhưng bà ấy lại gọi đó là lòng biết ơn. Và bà ấy sẽ không bao giờ được biết ơn hay được yêu thương, vì bà ấy đòi hỏi những thứ đó. Bà ấy nghĩ đó là thứ mà bà phải được hưởng.

    Có hàng ngàn người phụ nữ giống như thế, những người suy nhược vì sự vong ân, sự cô đơn và sự thờ ơ. Họ mong được yêu thương, nhưng cách duy nhất trên thế gian này mà họ có thể hi vọng để được yêu thương chính là ngừng đòi hỏi điều đó và bắt đầu cho yêu thương đi mà không mong nhận lại.

    Có phải điều này nghe như một thứ chủ nghĩa lí tưởng mơ hồ, hão huyền và phi thực tế không? Không hề. Đấy chỉ là một lẽ phải thông thường. Đấy là phương thức hữu hiệu, để chúng ta tìm kiếm thứ hạnh phúc mà chúng ta hằng mong đợi. Tôi biết rất rõ, vì tôi đã thấy điều đó xảy ra trong chính gia đình mình. Cha mẹ tôi trao đi, vì họ cảm nhận được niềm vui khi giúp đỡ người khác. Chúng tôi rất nghèo, lúc nào cũng nợ nần chồng chất. Nhưng ngay cả khi khốn khó, cha mẹ tôi vẫn luôn xoay xở, để mỗi năm gửi một khoản tiền cho trại trẻ mồ côi Christian Home ở Council Bluffs, Iowa. Cha mẹ tôi chưa bao giờ đến thăm trại trẻ đó. Chắc chẳng có ai trực tiếp cảm ơn hai người, vì những món quà của họ, ngoại trừ những lời cảm ơn trong thư, nhưng họ vẫn hào phóng cho đi vì họ sung sướng khi giúp đỡ được bọn trẻ, mà không hề mơ ước hay chờ đợi được đáp lại bằng thái độ biết ơn.

    Khi không còn sống cùng cha mẹ, mỗi dịp Giáng sinh, tôi đều gửi cho hai đấng sinh thành một tấm séc và giục họ hãy mua sắm vài món đồ đắt tiền cho bản thân. Nhưng hiếm khi cha mẹ tôi làm như thế. Vài ngày trước Giáng sinh, khi tôi trở về nhà, cha tôi bảo rằng họ đã mua than và nhu yếu phẩm cho một góa phụ nào đó trong thị trấn, vì bà ấy đông con nhưng lại chẳng có tiền để mua đồ ăn và nhiên liệu. Họ đã vui sướng biết bao khi trao đi những món quà ấy. Đó là niềm vui của việc cho đi mà không hề trông mong được đáp lại bằng bất cứ thứ gì!

    Tôi tin rằng cha tôi hội tụ gần như đầy đủ những tiêu chuẩn, mà Aristotle mô tả về một người lí tưởng, người xứng đáng được hạnh phúc nhất: Người lí tưởng cảm thấy vui sướng khi giúp đỡ người khác nhưng lại xấu hổ khi để người khác giúp đỡ mình, vì ban ơn cho người khác là dấu hiệu của sự cao thượng còn nhận ơn là dấu hiệu của sự kém cỏi.

    Đây là luận điểm thứ hai mà tôi muốn nhấn mạnh trong chương này: Nếu chúng ta muốn tìm thấy hạnh phúc, hãy thôi suy nghĩ về lòng biết ơn hay sự vô ơn và cứ cho đi, vì trong lòng cảm thấy sung sướng khi được cho đi.

    Một vạn năm qua, các bậc phụ huynh vẫn thường nổi trận lôi đình khi con cái của họ vong ân bội nghĩa. Ngay cả vua Lear, trong vở kịch của Shakespeare cũng thốt lên: Có một đứa con bất hiếu thì còn sắc hơn nanh rắn độc!

    Nhưng làm sao con cái có lòng biết ơn, nếu chúng ta không dạy chúng sống như thế? Vô ơn là điều rất tự nhiên, giống như cỏ dại vậy. Biết ơn lại giống như hoa hồng, phải được tưới nước, bón phân, chăm sóc, yêu thương và bảo vệ.

    Nếu con cái của chúng ta sống bạc bẽo thì ai là người có lỗi? Có lẽ là chúng ta. Nếu chúng ta không bao giờ dạy con bày tỏ lòng biết ơn với người khác, làm sao chúng ta có thể kì vọng rằng con sẽ biết ơn chúng ta?

    Một người đàn ông mà tôi quen sống ở Chicago có lí do để than phiền về sự vô ơn của mấy cậu con riêng. Ông ấy làm việc cực khổ trong một xưởng sản xuất hộp, hiếm khi kiếm được hơn 40 đô la 1 tuần. Ông lấy một góa phụ và bà ấy thuyết phục ông vay mượn tiền bạc, để cho hai cậu con trai đã lớn của bà đến trường. Với đồng lương 40 đô la 1 tuần, ông ấy phải chi trả cho tiền thức ăn, tiền thuê nhà, tiền nhiên liệu, tiền quần áo và cả khoản nợ nữa. Ông sống như thế trong suốt bốn năm trời, làm việc như cu li và không bao giờ ca thán

    .

    Ông ấy có nhận được lời cảm ơn nào không? Không. Vợ ông ấy mặc định rằng, đó là chuyện đương nhiên và mấy cậu con trai của bà ấy cũng thế. Họ không bao giờ hình dung, họ đã mắc nợ người cha dượng của mình cái gì, ngay cả một lời cảm ơn!

    Ai mới là người có lỗi? Các cậu con trai ư? Đúng vậy, nhưng lỗi của bà mẹ thậm chí còn lớn hơn. Bà ấy nghĩ rằng thật đáng xấu hổ khi áp đặt ý thức về lòng biết ơn lên những mảnh đời còn rất trẻ. Bà ấy không muốn các con mình, mang theo món nợ mà bước vào đời. Vì thế, bà ấy không bao giờ nghĩ đến việc nói rằng: Dượng thật tuyệt vời khi giúp các con được đi học!. Thay vào đó, bà ấy lại ra vẻ: Ồ, ít nhất là ông ta còn làm được việc ấy.

    Bà ấy nghĩ rằng, mình đang để các con được tự do. Nhưng trên thực tế, bà đang để con bước vào đời với một suy nghĩ nguy hiểm là đời phải nuôi sống chúng.

    Và đó đúng là một suy nghĩ nguy hiểm, vì một trong số những cậu con trai đó đã cố gắng mượn tiền của ông chủ và cuối cùng thì phải vào tù!

    Chúng ta phải nhớ rằng! chúng ta nuôi dạy con cái thế nào, thì chúng sẽ thành người như thế. Chẳng hạn, em gái của mẹ tôi, dì Viola Alexander, ngụ tại số 144, đại lộ West Minnehala, thành phố Minneapolis, là ví dụ điển hình về một người phụ nữ không bao giờ có lí do nào để phàn nàn về sự vô ơn của các con. Khi tôi còn nhỏ, dì Viola đã đưa cả mẹ đẻ lẫn mẹ chồng về nhà dì, để tiện chăm sóc. Tôi có thể nhắm mắt lại và hình dung ra cảnh hai bà lão ngồi trước đống lửa trong ngôi nhà ở giữa trang trại của dì Viola. Họ có trục trặc gì với Viola không? Ồ, tôi nghĩ là thường xuyên ấy chứ! Nhưng bạn sẽ chẳng bao giờ đoán ra điều đó, nếu chỉ xem xét thái độ của dì. Dì yêu thương cả hai người mẹ già, thế nên, dì chăm sóc họ, chiều chuộng họ và khiến họ cảm thấy như đang ở nhà mình. Thêm vào đó, dì có đến sáu đứa con, nhưng dì không bao giờ nghĩ rằng mình đang làm việc gì đó đặc biệt cao cả hay xứng đáng được ngợi ca, vì đã đưa hai bà lão đó về nhà mình. Đối với dì, đó là một việc tự nhiên, một việc đúng đắn, việc mà dì muốn làm.

    Bây giờ, dì Viola ở đâu? Dì tôi góa chồng hơn hai mươi năm nay rồi và đã có năm người con trưởng thành, ra ở riêng. Mấy đứa đấy đều giành phần nuôi mẹ, đều muốn dì đến sống với chúng. Các con của dì đều yêu mẹ, yêu vô cùng. Đó có phải là lòng biết ơn không? Vô lí! Đó là tình yêu, một tình yêu vô bờ bến. Những đứa trẻ đó đã hít thở bầu không khí ấm áp và rực rỡ của sự tử tế ngay từ thuở ấu thơ. Có gì lạ đâu khi giờ đây, tình thế đảo ngược lại: Chúng trao yêu thương lại cho mẹ mình?

    Vì thế, hãy nhớ rằng, để nuôi dạy được những đứa trẻ có lòng biết ơn, bản thân chúng ta cũng phải biết ơn. Hãy nhớ rằng bình nước nhỏ có tai lớn và để ý lời ăn tiếng nói của mình.

    chú thích: Bình nước nhỏ có tai lớn (Little pitchers have big ears): Là một câu tục ngữ, ý nói trẻ con thường nghe lỏm và hiểu người lớn nói gì nên cần cẩn trọng khi nói chuyện trước mặt trẻ con.

    Chẳng hạn, nếu lần tới, ta định xem thường lòng tốt của ai đó mà khi ấy, con cái chúng ta cũng có mặt thì hãy dừng lại. Đừng bao giờ nói rằng: Nhìn mấy cái khăn rửa bát mà em Sue tặng nhân dịp Giáng sinh này! Em ấy tự tay đan lấy đấy! Thế là em ấy chả mất đồng nào để mua cả!. Nhận xét này có thể chẳng mấy quan trọng với chúng ta, nhưng bọn trẻ đã nghe thấy. Vì vậy, thay vào đó, chúng ta nên nói rằng: Nhìn xem, em Sue đã mất hàng tiếng đồng hồ để làm ra mấy thứ này để tặng chúng ta nhân dịp Giáng sinh! Em ấy không phải quá tuyệt vời ư? Phải viết thư cảm ơn em ấy ngay mới được. Và các con của chúng ta sẽ vô thức hấp thụ thói quen khen ngợi và trân trọng đó.

    Để tránh bực bội và lo nghĩ về sự vô ơn, đây là Quy tắc thứ ba:

    a. Thay vì lo nghĩ về sự vô ơn, hãy mong chờ nó. Hãy nhớ rằng Chúa Jesus đã chữa khỏi cho mười kẻ mắc bệnh hủi trong một ngày mà chỉ có đúng một kẻ cảm ơn Người. Tại sao chúng ta lại mong được người khác biết ơn hơn những gì mà Chúa Jesus đã nhận được chứ?

    b. Hãy nhớ rằng cách tốt nhất để tìm thấy hạnh phúc, không phải là trông chờ vào lòng biết ơn, mà là cho đi vì cảm thấy vui sướng khi được cho đi.

    c. Hãy nhớ rằng lòng biết ơn là phẩm chất được vun trồng. Thế nên, nếu muốn con cái chúng ta có lòng biết ơn, thì chúng ta phải giáo dục con về lòng biết ơn.
     

  • Chương 15: BẠN CÓ ĐÁNH ĐỔI NHỮNG GÌ MÌNH ĐANG CÓ ĐỂ LẤY 1 TRIỆU ĐÔ LA KHÔNG?

    Chương 15: Bạn có đánh đổi những gì mình đang có để lấy 1 triệu đô la không?

    Tôi quen biết Harold Abbott khá lâu rồi. Ông ấy sống ở số 820, đường South Madison, thành phố Webb, tiểu bang Missouri. Ông ấy từng là người quản lí đào tạo của tôi.

    Một hôm, chúng tôi gặp nhau tại thành phố Kansas và ông ấy đã chở tôi xuống trang trại của tôi tại Belton, Missouri. Trên đường đi, tôi có hỏi Harold Abbott về việc ông ấy đã tránh khỏi lo âu như thế nào và ông ấy đã kể cho tôi nghe một câu chuyện truyền cảm hứng, mà tôi sẽ nhớ mãi không quên.

    Tôi từng lo lắng rất nhiều, ông nói, nhưng vào một sáng mùa xuân năm 1934, khi tôi đang đi trên đường West Dougherty ở thành phố Webb, một cảnh tượng mà tôi trông thấy đã xóa tan mọi lo lắng của tôi. Chuyện đó chỉ diễn ra trong vòng mười giây, nhưng trong mười giây đó, những gì mà tôi lĩnh hội được về cách sống, còn nhiều hơn tất cả những điều mà tôi đã học được mười năm trước đó. Trong hai năm điều hành một cửa hàng tạp hóa ở thành phố Webb, tôi không chỉ tiêu tán sạch sành sanh số tiền tiết kiệm của mình, mà còn gánh thêm một đống nợ mà phải mất bảy năm, tôi mới trả hết được. Cửa hàng tạp hóa của tôi đã đóng cửa vào thứ Bảy tuần trước đó, còn khi ấy, tôi đang trên đường đến ngân hàng Merchants & Miners để vay một khoản tiền làm lộ phí cho tôi đến thành phố Kansas tìm việc. Tôi đi như một kẻ vừa mới bị tẩn, mất hết niềm tin và tinh thần chiến đấu. Bỗng nhiên, tôi thấy một người đàn ông cụt cả hai chân đang tiến đến. Ông ấy ngồi trên một tấm ván nhỏ bằng gỗ, có gắn mấy chiếc bánh xe lấy từ ván trượt. Mỗi tay cầm một khúc gỗ, ông ấy cứ thế đẩy mình đi dọc con đường. Tôi gặp ông ấy ngay sau khi ông ấy sang đường và bắt đầu nhích từng chút một từ lề đường lên vỉa hè. Ánh mắt chúng tôi chạm nhau khi tấm ván gỗ của ông ấy đang bị nghiêng lúc đến chỗ góc đường. Ông ấy chào tôi với một nụ cười rạng rỡ và hào hứng nói: Chào buổi sáng. Trời đẹp quá ông nhỉ?. Khi đứng nhìn ông ấy, tôi nhận ra mình giàu có đến mức nào. Tôi có đôi chân. Tôi đi lại được. Tôi thấy xấu hổ vì mình cứ than thân trách phận. Tôi tự nhủ rằng, nếu ông ấy có thể hạnh phúc, vui vẻ và tự tin dù bị cụt chân thì tôi, một người đủ chân đủ tay, chắc chắn cũng có thể. Tôi thấy trong lồng ngực mình tràn đầy sinh khí. Vốn dĩ tôi chỉ định vay ngân hàng Merchants & Miners 100 đô la, nhưng giờ đây, tôi đã dũng cảm hỏi vay 200 đô la. Tôi vốn định nói rằng, mình muốn tới thành phố Kansas để cố tìm việc làm, nhưng giờ đây, tôi tuyên bố một cách tự tin rằng, tôi muốn tới thành phố Kansas để làm việc. Tôi được cho vay và cũng tìm được việc.

    Bây giờ, trên tấm gương trong phòng tắm của tôi, có dán mấy dòng chữ này và sáng nào tôi cũng vừa cạo râu vừa đọc lại những lời đó:

    Tôi buồn vì mình chẳng có giày dép để đi,

    Cho đến khi tôi gặp một người đàn ông không chân trên phố.

    Tôi từng hỏi Eddie Rickenbacker(chú thích 1), về bài học lớn nhất mà ông ấy lĩnh hội được khi cùng các cộng sự trôi dạt trên bè cứu sinh trong hai mươi mốt ngày ở Thái Bình Dương, trong tình trạng tuyệt vọng. Ông ấy đáp: Bài học lớn nhất mà tôi lĩnh hội được từ trải nghiệm đó chính là nếu có đủ nước sạch để uống và đủ thực phẩm để ăn thì không nên phàn nàn về bất cứ thứ gì.

    Trên tạp chí Time, (Thời đại) có một bài viết về một vị trung sĩ bị thương ở Guadalcanal(chú thích 2). Cổ họng vị trung sĩ đó bị một mảnh đạn pháo cứa vào nên người ta phải truyền máu cho anh tới bảy lần. Anh viết ra giấy câu hỏi: Tôi có qua khỏi không? và đưa cho bác sĩ. Bác sĩ đáp: Có chứ!

    Anh lại hỏi: Tôi có nói chuyện được nữa không?. Câu trả lời vẫn là có. Anh viết một tờ giấy khác, trong đó ghi rằng: Thế thì tôi lo lắng cái quái gì cơ chứ?

    Lúc này, tại sao bạn không dừng lại và tự hỏi: Mình đang lo lắng cái quái gì vậy?. Có thể bạn sẽ nhận rằng điều mà bạn đang lo lắng tương đối vớ vẩn và chẳng mấy quan trọng. Khoảng 90 phần trăm những gì có trong cuộc đời chúng ta đều đúng đắn và chỉ có khoảng 10 phần trăm là sai lầm. Nếu muốn sống hạnh phúc, tất cả những việc chúng ta cần làm chính là tập trung vào 90 phần trăm đúng đắn và bỏ qua 10 phần trăm sai lầm. Nếu muốn sống trong lo âu, chua chát và bị viêm loét dạ dày, chúng ta chỉ việc tập trung vào 10 phần trăm sai lầm và bỏ qua 90 phần trăm tuyệt vời đó đi.

    chú thích 1: Eddie Rickenbacker (8/10/1890 – 23/7/1973): Tên thật là Edward Vernon Rickenbacker, phi công chiến đấu người Mỹ trong Chiến tranh Thế giới thứ Nhất và được coi là phi công thành công nhất của Mỹ trong cuộc chiến này với 26 chiến thắng trên không. Ông cũng là một tay đua ô tô, một nhà thiết kế ô tô và là người đứng đầu lâu năm của Eastern Airlines.

    chú thích 2: Guadalcanal: Là một hòn đảo ở Thái Bình Dương, thuộc đảo quốc Solomon. Guadalcanal thường được biết đến với cuộc chiến khốc liệt diễn ra từ ngày 7/8/1942 đến ngày 9/2/1943 trên đảo Guadalcanal và khu vực phụ cận tại quần đảo Solomon của Mặt trận Thái Bình Dương trong Chiến tranh Thế giới thứ Hai. Đây là cuộc tấn công lớn đầu tiên của phe Đồng Minh chống lại phát xít Nhật Bản sau một thời gian dài phòng thủ.

    Dòng chữ Suy nghĩ và Cảm ơn được khắc trong rất nhiều nhà thờ thời Cromwell ở Anh. Dòng chữ này cũng nên được khắc sâu trong tim chúng ta: Suy nghĩ và Cảm ơn. Suy nghĩ về những thứ mà chúng ta đang có, để cảm thấy biết ơn và cảm ơn Thượng đế vì những lợi ích và sự sung túc của chúng ta.

    Jonathan Swift, tác giả của Gulliver’s Travels, (Gulliver du kí), là người bi quan nhất trong văn học Anh. Ông ấy hối tiếc về việc mình được sinh ra trên đời, đến nỗi ông mặc đồ đen và nhịn ăn vào dịp sinh nhật, nhưng ngay cả trong lúc tuyệt vọng, người bi quan cực độ của văn học Anh ấy vẫn ngợi ca sức mạnh to lớn của vui vẻ và hạnh phúc đối với sức khỏe của con người. Ông phát biểu rằng: Những bác sĩ giỏi nhất thế giới chính là Bác sĩ Điều độ, Bác sĩ Thư thái và Bác sĩ Vui vẻ.

    Bạn và tôi có thể được Bác sĩ Vui vẻ chăm sóc miễn phí cả ngày, nếu chúng ta chỉ chú ý đến sự giàu có vô cùng mà chúng ta đang sở hữu, sự giàu có mà ngay cả kho báu trong truyền thuyết của Alibaba cũng chẳng là gì cả. Bạn có đổi đôi mắt của mình để lấy 1 triệu đô la không? Bạn sẽ đánh đổi đôi chân của mình để lấy thứ gì? Hai bàn tay của bạn thì sao? Thính giác? Các con của bạn? Gia đình bạn? Thêm cả tài sản của bạn vào nữa, bạn sẽ nhận ra là mình sẽ không đánh đổi những thứ mình đang có để lấy đống vàng mà cả ba gia tộc Rockefeller, Ford và Morgan (chú thích 1) đã tích lũy được.

    Nhưng chúng ta có trân trọng tất cả những thứ đó không? À, không hề. Như Schopenhauer nhận định: Chúng ta chẳng mấy khi nghĩ đến những thứ chúng ta có mà luôn luôn bận tâm về những thứ chúng ta thiếu. Vâng, khuynh hướng chẳng mấy khi nghĩ đến những thứ chúng ta có, mà luôn luôn bận tâm về những thứ chúng ta thiếu, là bi kịch lớn nhất trên thế gian này. Có lẽ nó còn gây ra nhiều đau khổ hơn mọi cuộc chiến và bệnh tật trong lịch sử.

    chú thích 1: Gia tộc Morgan Là đế chế tài chính và ngân hàng khổng lồ thống trị ở Mĩ và trên toàn thế giới trong khoảng cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ 20. Các thành viên trong gia tộc này đã tích lũy được khối tài sản khổng lồ qua nhiều thế hệ. Người giúp tiếng tăm của gia tộc Morgan vươn lên tầm thế giới là John Pierpont Morgan (17/4/1837 – 31/3/1913) – người đã cách mạng hóa hàng loạt ngành công nghiệp bao gồm cả điện, đường sắt, thép và được xem như một trong những doanh nhân có tầm ảnh hưởng lớn nhất nước Mỹ.

    Bi kịch ấy đã khiến John Palmer từ một người đàn ông mẫu mực, biến thành một lão già cáu kỉnh và suýt chút nữa thì hủy hoại cả gia đình của mình. Tôi biết chuyện đó, vì chính ông ấy đã kể cho tôi nghe.

    Ông Palmer sống ở số 30, đường số 19, thành phố Paterson, tiểu bang New Jersey. Ông kể: Một thời gian ngắn sau khi xuất ngũ, tôi bắt đầu lập nghiệp. Tôi chăm chỉ làm việc ngày đêm. Mọi thứ đang rất ổn thì rắc rối ập đến. Tôi không thể mua được linh kiện và nguyên vật liệu. Tôi lo lắng nhiều đến nỗi từ một người đàn ông mẫu mực, tôi biến thành một lão già cáu kỉnh. Tôi trở nên cay nghiệt và khó tính mà khi ấy, chính tôi cũng không ý thức được, nhưng bây giờ nhìn lại, tôi nhận ra rằng chỉ thiếu chút nữa là tôi đánh mất tổ ấm hạnh phúc của mình. Rồi một ngày nọ, một nhân viên kì cựu của tôi, một người còn khá trẻ nhưng bị khuyết tật, nói với tôi rằng: Johnny, cậu nên cảm thấy xấu hổ về bản thân mình. Cậu hành xử như thể cậu là người duy nhất trên thế gian này gặp rắc rối vậy. Cứ cho là cậu phải đóng cửa hàng một thời gian, nhưng thế thì đã sao? Cậu có thể bắt đầu lại khi mọi thứ trở lại bình thường mà. Cậu có rất nhiều thứ để biết ơn. Nhưng lúc nào cậu cũng cằn nhằn. Giá mà tôi được như cậu nhỉ, chàng trai trẻ! Nhìn tôi xem, tôi chỉ còn một tay, lại mất nửa khuôn mặt, nhưng tôi không phàn nàn. Nếu cậu không thôi cằn nhằn, lải nhải thì những gì cậu đánh mất không chỉ là công việc kinh doanh của cậu, mà còn cả sức khỏe, gia đình và bạn bè của cậu nữa đấy!

    Những nhận xét ấy khiến tôi khựng lại. Chúng giúp tôi nhận ra mình sung sướng như thế nào. Ngay khi ấy, tôi quyết định rằng mình phải thay đổi và trở về giống như tôi của ngày xưa. Và tôi đã làm được.

    Một người bạn của tôi, Lucile Blake, đã phải run rẩy bên bờ vực bi kịch, trước khi ngộ ra rằng cần hạnh phúc với những gì mình có, thay vì bận tâm về những gì mình không có.

    Tôi biết Lucile từ rất lâu rồi, khi chúng tôi cùng học viết truyện ngắn ở khoa Báo chí của trường Đại học Columbia. Chín năm trước, cô ấy gặp một cú sốc lớn trong cuộc đời. Khi đó, cô ấy sống ở thành phố Tucson, tiểu bang Arizona. Sau đây là câu chuyện mà cô ấy đã kể cho tôi nghe:

    Tớ từng sống trong quay cuồng: học đàn organ ở Đại học Arizona, điều hành một trung tâm hỗ trợ ngôn ngữ ở thị trấn và dạy một lớp thưởng thức âm nhạc tại Desert Willow Ranch, nơi tớ sinh sống. Tớ tham gia tiệc tùng, khiêu vũ, cưỡi ngựa đến khuya. Rồi một buổi sáng, tớ ngã khuỵu xuống. Tim tớ có vấn đề. Cô phải nằm yên trên giường một năm để nghỉ ngơi hoàn toàn, bác sĩ nói thế. Ông ấy không hề động viên tớ rằng, tớ sẽ khỏe mạnh trở lại.

    Nằm yên trên giường một năm! Trở thành một kẻ vô tích sự và có thể sẽ chết! Tớ khiếp đảm vô cùng. Tại sao những chuyện này lại xảy ra với tớ? Tớ đã làm gì mà đáng bị như thế? Tớ khóc nức nở. Tớ cay đắng và phản đối. Nhưng tớ phải nằm trên giường như lời bác sĩ dặn. Hàng xóm của tớ là nghệ sĩ Rudolf, bảo tớ rằng: Bây giờ, chị đang nghĩ rằng phải nằm trên giường một năm trời là một bi kịch. Nhưng không phải đâu. Chị sẽ có thời gian để suy ngẫm và làm quen với chính mình. Chỉ trong vài tháng tới, nhận thức của chị sẽ phát triển hơn cả những gì chị đã xây dựng được từ trước đến nay. Tớ bình tĩnh hơn và cố gắng phát triển một nhận thức mới về các giá trị. Tớ đọc những cuốn sách truyền cảm hứng. Một hôm, tớ nghe bình luận viên trên đài phát thanh nói rằng: Bạn chỉ có thể biểu đạt những gì hiện hữu trong tâm trí mình. Trước đây, tớ đã nghe những lời như thế rất nhiều lần rồi.

    Nhưng bây giờ, chúng mới thâm nhập và bám rễ trong tớ. Tớ quyết định chỉ nghĩ đến những ý nghĩ giúp tớ có động lực sống: ý nghĩ về niềm vui, về hạnh phúc, về sức khỏe. Tớ yêu cầu bản thân mỗi sáng sớm, ngay khi vừa thức dậy, tớ phải nghĩ đến những gì mà tớ cần biết ơn. Tớ không hề bị đau đớn. Tớ có một bé gái đáng yêu. Mắt tớ còn nhìn được. Tai tớ còn nghe thấy những bản nhạc tuyệt vời trên đài phát thanh. Tớ có thời gian để đọc sách. Tớ được ăn những món ngon. Tớ có cả những người bạn tử tế nữa. Tớ vui vẻ và được nhiều người tới thăm đến mức bác sĩ phải nhắc nhở, rằng họ chỉ cho phép mỗi lúc một người vào buồng bệnh của tớ và cũng chỉ được thăm hỏi trong một khoảng thời gian nhất định thôi.

    Từ đó đến nay, đã chín năm trôi qua, giờ đây, tớ có một cuộc sống chủ động và viên mãn. Lúc này, tớ cảm thấy rất biết ơn quãng thời gian tớ phải tĩnh dưỡng trên giường bệnh. Đó là những khoảnh khắc đáng giá và hạnh phúc nhất mà tớ từng có ở Arizona. Thói quen đo đếm những may mắn của bản thân, mà tớ đã hình thành từ ngày ấy vẫn được tớ duy trì đến tận bây giờ. Đó là một trong những của cải quý giá nhất của tớ. Tớ thật xấu hổ khi nhận ra rằng phải đến tận lúc sợ mình sẽ chết, tớ mới học cách sống.

    Lucile Blake thân mến, có thể cậu không nhận ra, nhưng cậu đã lĩnh hội bài học tương tự như bài học mà Tiến sĩ Samuel Johnson (chú thích 1)lĩnh hội được hai trăm năm trước: Thói quen nhìn vào phương diện tích cực nhất của mỗi sự việc còn đáng giá hơn một nghìn bảng mỗi năm.

    Lưu ý bạn rằng những lời này không phải là phát biểu của một người theo chủ nghĩa lạc quan mà của một người đàn ông đã biết đến lo lắng, rách rưới và đói khát suốt hai mươi năm trời và cuối cùng trở thành một trong những nhà văn xuất sắc nhất thế hệ mình và người nói chuyện hay nhất mọi thời đại.

    Logan Pearsall Smith (chú thích 2) đã có một nhận định thật sáng suốt: Trong cuộc sống, người ta thường hướng đến hai điều: một, có được thứ mình muốn, và hai, tận hưởng thứ mình có được. Chỉ những người khôn ngoan nhất mới đạt được điều thứ hai.

    chú thích 1: Samuel Johnson (18/9/1709 – 13/12/1784): Hay còn được gọi là Dr.Johnson, một tác giả người Anh đã có những đóng góp lâu dài và quan trọng cho văn học Anh với tư cách một nhà thơ, nhà văn, nhà đạo đức, nhà phê bình văn học, người viết tiểu sử, biên tập viên, nhà nghiên cứu ngôn ngữ.

    chú thích 2:Logan Pearsall Smith (18/10/1865 – 2/3/1946): Là một nhà phê bình và người viết tiểu luận người Anh gốc Mỹ. Ông được biết đến với những câu cách ngôn và lối nói hài hước, đồng thời là một chuyên gia về thần thánh ở thế kỉ XVII.

    Bạn có muốn biết làm thế nào để khiến ngay cả việc rửa bát trong bồn rửa ở nhà bếp cũng trở thành một trải nghiệm xúc động không? Nếu muốn, hãy đọc cuốn sách truyền cảm hứng về lòng can đảm phi thường của Borghild Dahl mang tên I Want to See, (Tôi muốn nhìn thấy).

    Người viết nên cuốn sách này là một phụ nữ bị lòa năm mươi năm trời. Tôi chỉ có một mắt, bà viết, mà nó lại bị những vết sẹo che kín đến mức tôi phải nhìn qua khoảng hở nhỏ ở phía bên trái của mắt. Mỗi khi đọc sách, tôi phải ghé sát sách vào mặt và căng mắt ra hết mức có thể và nhìn ở bên trái.

    Nhưng bà không than thân trách phận, không tự xem mình là kẻ dị biệt. Khi còn nhỏ, bà muốn chơi nhảy lò cò với những đứa trẻ khác, nhưng lại không nhìn thấy vạch đánh dấu. Thế nên, sau khi bọn trẻ đã về nhà, bà quỳ xuống sân và dùng đôi mắt của mình để dò theo vạch đánh dấu. Bà nhớ kĩ mọi chi tiết trên chiếc sân mà bà và đám bạn thường chơi đùa và nhanh chóng trở thành cao thủ trong các trò chơi. Bà đọc sách ở nhà, để cuốn sách in chữ to sát mắt đến mức lông mi của bà có thể chạm vào trang sách. Bà có đến hai bằng: Bằng Cử nhân ngành Khoa học xã hội ở Đại học Minnesota và bằng Thạc sĩ ngành Khoa học xã hội ở Đại học Columbia.

    Bà bắt đầu giảng dạy ở một ngôi làng nhỏ, trong thung lũng Twin, tiểu bang Minnesota rồi trở thành Giáo sư khoa Báo chí và Văn học của trường Augustana, thành phố Sioux Falls, tiểu bang South Dakota. Bà dạy ở đó mười ba năm, diễn thuyết tại các câu lạc bộ của phụ nữ và nói chuyện về các tác giả, tác phẩm trên đài phát thanh. Trong thâm tâm, bà viết, tôi luôn sợ mình sẽ bị mù hẳn. Để vượt qua nỗi sợ đó, tôi đã chấp nhận sống một cách vui vẻ, gần như là vui nhộn.

    Đến năm 1943, lúc bà 52 tuổi, một điều kì diệu đã xảy ra khi bà trải qua cuộc phẫu thuật ở bệnh viện Mayo trứ danh. Giờ đây, bà có thể nhìn rõ hơn gấp bốn mươi lần so với trước kia. Mở ra trước mắt bà là một thế giới mới mẻ, thú vị và đáng yêu. Bây giờ, ngay cả việc rửa bát trong bồn cũng khiến bà xúc động. Tôi bắt đầu chơi đùa với đám bọt xà phòng màu trắng mềm mại như kem trong chậu rửa, bà viết, tôi nhúng tay vào đó và múc lên một bong bóng xà phòng bé xíu. Tôi giơ bong bóng về phía ánh đèn và nhìn thấy trong đó những sắc màu rực rỡ của một chiếc cầu vồng tí hon. Khi nhìn qua khung cửa sổ bên trên bồn rửa bát, bà nhìn thấy những chú chim sẻ đang vỗ đôi cánh màu xám pha đen bay qua màn tuyết rơi dày. Với niềm vui sướng khi trông thấy đám bong bóng xà phòng và những chú chim sẻ, bà đã khép lại cuốn sách của mình bằng dòng chữ: Tôi thì thầm: Thưa Thượng đế kính yêu, Cha của chúng con trên Trời, con đội ơn Người. Con đội ơn Người.

    Hãy thử tưởng tượng mình biết ơn Thượng đế vì bạn có thể rửa bát và nhìn thấy cầu vồng trong đám bọt xà phòng cũng như những chú chim sẻ đang bay xuyên qua màn tuyết.

    Cả bạn và tôi đều nên cảm thấy xấu hổ về bản thân mình. Ngày nào chúng ta cũng được sống trong một miền đất thần tiên, đẹp đẽ, vậy mà chúng ta đều quá mù lòa nên mới không trông thấy, quá chán ngán nên mới không tận hưởng. Nếu chúng ta muốn quẳng gánh lo đi và vui sống, Quy tắc thứ tư chính là: Hãy đong đếm những may mắn của mình chứ không phải những rắc rối!
     

  • Chương 11: ĐỪNG CỐ CƯA VỤN MẠT CƯA

    Chương 11: Đừng cố cưa vụn mạt cưa.

    Khi viết đến câu này, tôi có thể nhìn ra ngoài cửa sổ và quan sát mấy dấu chân khủng long trong vườn, những dấu chân khủng long in lên đá, mà tôi đã mua lại từ Bảo tàng Peabody ở Đại học Yale. Trong bức thư gửi cho tôi, người phụ trách Bảo tàng Peabody nói rằng, những dấu chân này có từ 180 triệu năm trước. Ngay cả một gã ngốc người Mông Cổ, cũng không mơ mộng rằng sẽ cố quay ngược 180 triệu năm để thay đổi những dấu chân này. Nhưng điều đó cũng không ngốc nghếch bằng việc lo lắng, bởi chúng ta không thể quay lại và thay đổi chuyện đã xảy ra 180 giây trước, vậy mà rất nhiều người trong chúng ta lại làm như thế. Chắc chắn là chúng ta có thể làm gì đó để thay đổi hệ quả của những gì đã xảy ra 180 giây trước, nhưng chúng ta đâu thể thay đổi một việc đã rồi.

    Trên thế gian xanh tươi mà Thượng đế đã tạo dựng này, chỉ có một cách duy nhất để quá khứ có thể giúp ích, đó chính là bình tĩnh phân tích những sai lầm trong quá khứ của chúng ta và rút ra bài học, sau đó thì quên hết tất cả.

    Tôi biết làm thế mới là đúng, nhưng có phải lúc nào tôi cũng dũng cảm và có ý thức thực hiện điều đó không? Để trả lời câu hỏi ấy, hãy để tôi kể cho bạn nghe về một trải nghiệm kì quặc của tôi ngày trước. Tôi đã ném hơn 300 nghìn đô la qua cửa sổ, mà không thu lại được một cắc nào. Chuyện là thế này: Tôi thành lập một tổ chức giáo dục quy mô lớn dành cho người trưởng thành, với nhiều chi nhánh ở các thành phố và phung phí nhiều tiền bạc cho việc quản lí và quảng cáo. Tôi bận dạy học đến mức chẳng có thời gian lẫn mong muốn giám sát chuyện tài chính. Tôi quá ngây thơ nên mới không nhận ra rằng, mình cần một người quản lí kinh doanh thật sắc sảo, để theo dõi các khoản chi tiêu.

    Cuối cùng, sau khoảng một năm, tôi phát hiện ra một sự thực kinh hoàng: mặc dù con số thu vào rất lớn, nhưng chúng tôi lại không có lãi. Sau khi phát hiện được chuyện đó, đáng lẽ ra tôi phải tiến hành hai việc. Đầu tiên, tôi nên có ý thức thực hiện điều mà George Washington Carver (chú thích 1), một nhà khoa học người da đen, đã làm khi mất bốn mươi ngàn đô la mà ông đã dành dụm trong suốt cuộc đời, khi ngân hàng sụp đổ. Khi được hỏi rằng, ông có biết là mình đã bị phá sản hay không?, ông đáp: Có, tôi đã nghe về chuyện đó và tiếp tục dạy học. Ông ấy đã gạt bỏ sự mất mát ấy, ra khỏi tâm trí và không bao giờ nhắc lại chuyện đó nữa.

    chú thích 1: George Washington Carver (khoảng 1864 – 5/1/1943): Là một nhà khoa học và nhà phát minh trong lĩnh vực nông nghiệp người Mỹ. Ông đã thúc đẩy các loại cây trồng thay thế bông và các phương pháp ngăn chặn sự cạn kiệt của đất. Ông được xem là một trong những nhà khoa học da đen lỗi lạc nhất đầu thế kỉ 20.

    Còn đây là việc thứ hai, mà đáng lẽ ra tôi nên tiến hành: phân tích sai lầm và rút ra bài học.

    Nhưng nói thực, tôi chẳng tiến hành việc nào trong số đó cả. Thay vào đó, tôi quay cuồng trong lo âu. Đầu óc tôi mụ mị hàng tháng trời. Tôi mất ngủ và sụt cân. Thay vì rút ra bài học từ sai lầm khổng lồ ấy, tôi lại bước tiếp và lặp lại sai lầm ở quy mô nhỏ hơn.

    Tôi thật xấu hổ khi phải thừa nhận sự ngốc nghếch này, nhưng từ lâu, tôi đã phát hiện ra rằng dạy hai mươi người về những việc đúng đắn cần thực hiện bao giờ cũng dễ hơn là làm một trong hai mươi người thực hiện lời dạy của mình.

    Ước gì tôi được gia nhập trường Trung học George Washington ở New York và theo học thầy Brandwine, người từng chỉ dạy Allen Saunders, (ở số 939, đường Woodycrest, quận Bronx, thành phố New York) nhỉ!

    Ông Saunders nói với tôi rằng thầy Brandwine, giáo viên lớp Vệ sinh, đã dạy ông một trong những bài học đắt giá nhất, mà ông từng lĩnh hội. Tôi mới mười mấy tuổi đầu, Allen Saunders nói, vậy mà đã lo lắng đủ thứ. Tôi phiền não và bực bội về những sai lầm, mà mình mắc phải. Nếu sắp phải làm bài kiểm tra, tôi lại thao thức và cắn móng tay vì sợ rằng mình không làm được bài. Tôi luôn hồi tưởng, những việc đã làm và ước gì mình đã không làm như thế; hồi tưởng về những điều đã nói và ước gì mình đã nói tốt hơn.

    Thế rồi, vào một sáng nọ, khi chúng tôi xếp hàng vào phòng thí nghiệm khoa học thì thầy Brandwine đã ở đó, với một chai sữa ở ngay mép bàn. Cả lớp ngồi xuống, nhìn chằm chằm vào chai sữa và tự hỏi chai sữa đó đóng vai trò gì trong môn vệ sinh, mà thầy ấy giảng dạy. Rồi đột nhiên thầy Brandwine đứng dậy, gạt mạnh chai sữa vào bồn rửa và nói lớn: Đừng khóc than vì sữa đã đổ!.

    Thầy gọi tất cả chúng tôi tới chỗ bồn rửa và nhìn chỗ sữa còn lại. Nhìn thật kĩ vào nhé, thầy bảo chúng tôi, vì thầy muốn các em nhớ bài học này đến cuối cuộc đời. Sữa đã chảy đi, các em có thể thấy là chúng đã chảy xuống ống nước, và dù mọi người có nhặng xị lên hay bứt tóc, thì cũng không thể thu lại một giọt nào nữa. Chỗ sửa đó đáng lẽ ra đã có thể giữ được, nếu biết cân nhắc, đề phòng một chút. Nhưng giờ thì muộn mất rồi. Tất cả những gì chúng ta có thể làm là bỏ nó ra khỏi đầu, quên nó đi và tiến hành việc tiếp theo.

    Màn trình diễn nho nhỏ đó, vẫn còn in sâu trong tâm trí tôi ngay cả khi tôi đã quên sạch sành sanh môn Hình học khó nhằn lẫn tiếng Latin. Trên thực tế, màn trình diễn đó đã dạy tôi nhiều điều về đời sống thực tiễn hơn bất cứ thứ gì, trong bốn năm trung học của tôi. Nó dạy tôi rằng đừng để sữa bị đổ, nếu có thể; nhưng một khi sữa đã đổ và chảy xuống ống nước thì phải quên luôn đi.

    Một vài độc giả sẽ khịt mũi về ý tưởng đề cao thái quá một câu châm ngôn tẻ nhạt như: Đừng khóc than vì sữa đã đổ.

    Tôi biết nó nhàm chán, cũ rích và vô vị. Tôi biết là bạn đã nghe nó hàng nghìn lần rồi. Nhưng tôi cũng biết rằng, các câu châm ngôn tẻ nhạt như thế luôn chứa đựng phần tinh túy nhất, trong những minh triết đã được chưng cất lên của mọi thế hệ. Chúng xuất phát từ các trải nghiệm khốc liệt của loài người và đã được lưu truyền qua biết bao thế hệ. Nếu bạn đọc một công trình nào đó, về lo âu do các học giả vĩ đại của mọi thời đại chấp bút, thì bạn sẽ không bao giờ tìm được thứ gì căn bản hơn hoặc sâu sắc hơn những câu châm ngôn tẻ nhạt như: Đừng qua cầu khi chưa tới cầu hay Đừng khóc than vì sữa đã đổ đâu. Nếu chúng ta chỉ áp dụng hai câu châm ngôn ấy, thay vì coi thường chúng, thì cuốn sách này hoàn toàn không cần thiết nữa. Trên thực tế, nếu chúng ta áp dụng hầu hết các châm ngôn cổ, thì cuộc sống mà chúng ta tạo lập được sẽ gần như hoàn hảo. Mặc dù vậy, tri thức chỉ có sức mạnh khi chúng được áp dụng trong thực tế và cuốn sách này không nhằm mục đích nói cho các bạn điều gì mới mẻ cả. Mục đích của cuốn sách này chính là nhắc nhở bạn, về những gì mà bạn đã biết, thúc đẩy và truyền cảm hứng để bạn áp dụng những tri thức ấy.

    Tôi vẫn luôn ngưỡng mộ ngài Fred Fuller Shedd quá cố, một người rất giỏi trong việc phát biểu chân lý cổ xưa theo một cách mới mẻ và đầy hình tượng. Ông ấy là chủ bút của tờ Philadelphia Bulletin, (Bản tin Philadelphia). Khi diễn thuyết trước một nhóm học sinh mới tốt nghiệp trung học, ông ấy hỏi: Có bao nhiêu bạn đã từng cưa gỗ rồi? Giơ tay lên xem nào!. Hầu hết học sinh đều giơ tay. Sau đó, ông ấy lại hỏi: Có bao nhiêu bạn đã từng cưa mạt cưa rồi?. Không có cánh tay nào giơ lên cả.

    Tất nhiên là chúng ta không thể cưa vụn mạt cưa được!. Ngài Shedd thốt lên. Nó đã bị cưa vụn rồi mà! Và quá khứ cũng tương tự như thế. Khi các bạn bắt đầu lo lắng về những gì đã qua, các bạn chỉ đang cố gắng cưa vụn mạt cưa mà thôi.

    Khi Connie Mack(chú thích 1), một tay lão luyện trong làng bóng chày, bước sang tuổi 81, tôi đã hỏi ông ấy rằng ông có bao giờ ưu phiền về các trận đấu thất bại không.

    Ồ, có đấy, hồi xưa thì có, Connie Mack đáp, nhưng từ lâu, tôi đã không còn ngu ngốc như thế nữa. Tôi nhận ra là phiền não, chẳng giúp ích gì cho tôi cả. Bạn đâu thể xay lúa được, khi nước đã chảy xuống sông rồi. Không! bạn không thể xay được bất kì hạt lúa nào và cũng không thể cưa bất cứ khúc gỗ nào khi mà nước đã chảy xuống sông rồi. Tuy nhiên, bạn có thể thấy những nếp nhăn trên khuôn mặt và những vết loét trong dạ dày của mình.

    chú thích 1: Connie Mack (22/12/1862 – 8/2/1956): Tên thật là Cornelius McGillicuddy, một vận động viên bắt bóng chày chuyên nghiệp, người quản lý và chủ sở hữu đội bóng người Mỹ. Không chỉ là người quản lí phục vụ lâu nhất trong lịch sử Giải bóng chày chuyên nghiệp, ông còn nắm giữ những kỉ lục chưa bị phá vỡ về số trận thắng (3.731), số trận thua (3.948) và số trận được quản lí (7755).

    Vào dịp Lễ Tạ ơn vừa qua, tôi đã ăn trưa với Jack Dempsey. Bên món gà quay và nước sốt nam việt quất, ông ấy đã kể cho tôi nghe trận đấu mà ông ấy đánh mất chức quán quân hạng nặng, vào tay Gene Tunney (chú thích 1). Đương nhiên là thất bại đó đã giáng một đòn mạnh mẽ lên lòng kiêu hãnh của ông. Giữa trận đấu, ông ấy kể, tôi bỗng dưng nhận ra mình đã già mất rồi… Cuối hiệp đấu thứ mười, tôi vẫn đứng được, nhưng chỉ có thế mà thôi. Mặt tôi bị rách và sưng lên, còn mắt thì sắp sửa nhắm nghiền lại… Tôi thấy trọng tài giơ tay Gene Tunney lên, thông báo rằng cậu ta là người chiến thắng. Tôi không còn là quán quân thế giới nữa. Tôi buồn bã lui xuống, đi xuyên qua đám đông để về phòng thay đồ. Khi tôi đi qua, một số người cố nắm lấy tay tôi. Một số người chảy nước mắt.

    Một năm sau, tôi tái đấu với Tunney. Nhưng chẳng ích gì, tôi không phải bất bại. Hoàn toàn không phiền não về chuyện đó là việc chẳng dễ dàng, nhưng tôi tự nhủ rằng:

    Mình không thể sống trong quá khứ hay khóc than vì sữa đã đổ được. Mình sẽ chấp nhận cú đánh vào cằm đó và sẽ không để nó hạ gục mình.

    Và Jack Dempsey đã làm đúng như thế. Bằng cách nào? Bằng cách nhắc đi nhắc lại với bản thân rằng: Mình sẽ không đau buồn về quá khứ ư? Không, làm thế sẽ chỉ khiến ông ấy nghĩ mãi về những muộn phiền trong dĩ vãng mà thôi. Ông ấy đã vượt qua muộn phiền, bằng cách chấp nhận nó và gạt nó ra khỏi đầu. Sau đó tập trung vào những dự định cho tương lai. Ông ấy vượt qua muộn phiền, bằng cách điều hành nhà hàng Jack Dempsey ở Broadway và khách sạn Great Northern ở đường số 57. Ông ấy vượt qua muộn phiền, bằng cách trao giải thưởng và biểu diễn quyền Anh. Ông ấy vượt qua muộn phiền, bằng cách làm mình bận bịu với những thứ hữu ích đến mức không có cả thời gian lẫn ý định ưu tư về dĩ vãng. Mười năm trở lại đây, tôi đã có một khoảng thời gian tuyệt vời hơn cả lúc tôi đạt danh hiệu quán quân, Jack Dempsey bộc bạch.

    chú thích 1: Gene Tunney (25/5/1897 – 7/11/1978): Tên thật là James Joseph Tunney, một võ sĩ quyền Anh chuyên nghiệp người Mĩ. Ông thi đấu từ năm 1915 đến năm 1928 và giữ đai vô địch hạng nặng thế giới từ năm 1926 đến năm 1928 và hai lần vô địch ở hạng dưới nặng của Mĩ từ năm 1922 đến năm 1923.

    Khi tôi đọc lịch sử, tiểu sử và quan sát cách hành xử của mọi người trong những hoàn cảnh cam go, một số người khiến tôi ngạc nhiên và được truyền cảm hứng bởi khả năng quên hết âu lo và bi kịch để tiếp tục sống hạnh phúc của họ.

    Có lần, tôi đã tới thăm Sing Sing (chú thích 1) và điều làm tôi kinh ngạc nhất, chính là các tù nhân ở đó có vẻ hạnh phúc như người bình thường ở thế giới bên ngoài. Tôi nhận xét như thế với Lewis E. Lawes, Giám đốc trại giam Sing Sing khi đó và ông ấy cho biết: lúc mới đến Sing Sing, những tù nhân kia đều có vẻ đau khổ và oán hờn. Nhưng sau vài tháng, hầu hết những tù nhân khôn ngoan hơn đã quên đi nỗi bất hạnh của họ và ổn định trở lại. Họ chấp nhận cuộc sống ngục tù một cách điềm tĩnh và tận hưởng nó. Giám đốc Lawes kể cho tôi nghe về một tù nhân trong trại giam Sing Sing. Vốn là người làm vườn, tù nhân ấy đã hát vang trong lúc trồng rau và hoa giữa bốn bức tường của nhà ngục.

    Người tù ở trại Sing Sing vẫn hát vang trong lúc trồng hoa, đã cho thấy rằng ông ấy khôn ngoan hơn phần lớn chúng ta rất nhiều. Ông ấy biết rằng: Ngón tay đã dịch chuyển để viết chữ thì đó là sự đã rồi. Một khi đã dịch chuyển, thì dù có chấp thuận hay không, bạn cũng chẳng thể quay lại để xóa bỏ dù chỉ nửa dòng. Khóc cạn nước mắt cũng chẳng thể gột rửa ngay cả một chữ.

    Vậy thì hà cớ gì lại phí phạm nước mắt cơ chứ? Đương nhiên chúng ta đã phạm phải những sai lầm ngớ ngẩn! Và thế thì đã sao? Có ai chưa từng mắc sai lầm? Ngay cả Napoléon (chú thích 2) còn gặp thất bại trong 1 phần 3 trận chiến quan trọng nhất cơ mà. Có lẽ hệ số đánh trung bình (chú thích 3) của chúng ta cũng chẳng ít hơn Napoléon là bao. Ai biết cơ chứ?

    chú thích 1: Sing Sing Là một trong những nhà tù lớn nhất Mỹ, nằm ở thị trấn Ossining tại bờ tây của sông Hudson, thuộc quận Westchester, cách thành phố New York 30 dặm.

    chú thích 2: Napoléon (15/8/1769 – 5/5/1821): Tức Napoléon Bonaparte, Napoléon I, chính khách và nhà lãnh đạo quân sự người Pháp. Ông nổi danh trong cuộc Cách mạng Pháp và lãnh đạo một số chiến dịch thắng lợi trong cuộc Chiến tranh Cách mạng Pháp. Napoléon là Hoàng đế Pháp từ năm 1804 đến năm 1814 và phục vị vào năm 1815. Mặc dù gây ra nhiều tranh cãi, nhưng Napoléon đã trở thành một biểu tượng văn hóa thế giới, hiện thân của thiên tài quân sự và quyền lực chính trị.

    chú thích 3: Hệ số đánh trung bình Là hệ số dùng trong 2 bộ môn thể thao cricket và bóng chày. Được tính bằng cách lấy số các cú đánh chắc chia cho số lượt đánh, hệ số đánh trung bình càng cao thì người đánh càng được coi là xuất sắc.

    Tóm tắt phần 3: Làm sao để diệt được thói quen lo âu trước khi nó tiêu diệt bạn.

    Quy tắc 1: Đẩy lo âu ra khỏi tâm trí bằng cách, khiến mình luôn bận rộn. Làm nhiều việc là một trong những phương pháp điều trị tốt nhất, từng được kiểm nghiệm để chữa chứng wibber gibbers.

    Quy tắc 2: Đừng quan trọng hóa những chuyện cỏn con. Chớ để những điều nhỏ nhặt, những con mối trong cuộc đời, hủy hoại hạnh phúc của bạn.

    Quy tắc 3: Sử dụng định luật bình quân, để xóa bỏ những mối lo âu của bạn. Tự hỏi rằng: Việc này có khả năng xảy ra hay không?

    Quy tắc 4: Hợp tác với những điều bất khả kháng. Nếu bạn biết mình không có đủ khả năng để thay đổi hay sửa chữa một hoàn cảnh nào đó, hãy nói với bản thân rằng: Là thế đấy. Không thể khác được.

    Quy tắc 5: Đặt lệnh dừng cho những lo âu của bạn. Quyết định xem chuyện đó đáng để lo nghĩ ở mức độ nào và không bận tâm nhiều hơn về nó.

    Quy tắc 6: Để quá khứ ngủ yên. Đừng cưa vụn mạt cưa.

  • Ánh sáng rọi tâm can

    Chúng ta có thật sự cần nhiều ánh sáng đến mức phải dùng đến pin năng lượng mặt trời ? Tôi không nói về anh sáng dưới góc độ khoa học hay bất kỳ ngành nghề nào, mà chỉ nói đến các quan sát thông thường hằng ngày trong sinh hoạt, thứ thật sự chiếm thể tích sự bận tâm thật sự nhiều nhất. Tôi nghĩ có ba công dụng thật sự của ánh sáng trong sinh hoạt. Một là để thể hiện sự có mặt của vật thể nào đó trong không gian cụ thể, hai là để xem chi tiết kỹ lưỡng của một vật thể kích thước nhỏ, và ba là sự sáng tác động đến tổng thể của toàn bộ không gian sống. 

    Tôi tin rằng loại công dụng thứ ba là quan trọng nhất, khi ánh sáng được điều phối hài hòa thì hai công dụng còn lại sẽ chiếm thể tích thấp đi rất nhiều. Đầu tiên, sự tối tăm của không gian sống đi ra từ khoảng trống, sự nhồi nhét đồ đạc làm bóng tối xâm chiếm nhiều hơn, sự thật này đúng luôn cả với tính khi của người ở bên trong. Những khoảng tối làm con người có cảm giác về sự không biết, họ luôn cố gắng soi rọi xung quanh nhiều nhất có thể mà không nhận ra chính họ mang bóng tối vào thông qua sự tích trữ đồ dùng không cần thiết. Vấn đề đôi khi còn nằm ở sự phân bổ và bố trí đồ vật trong nhà. Tôi thấy rằng, phải có một khoảng trống mà đường biên của chúng rộng đủ lớn để ánh sáng làm bệ đỡ tỏa đi khắp nơi, một cái chóa đen vô hình mang tên không gian. Ý tôi là mọi đồ vật nên được đưa ra đường biên hay một ranh giời giữa các khoảng chuyển tiếp công năng của không gian, tạo ra các hốc trống đủ lớn và đưa ánh sáng vào đó tạo ra một hiệu ứng tôi gọi là chóa đèn vô hình. Không nhất thiết nó phải nằm trung tâm theo nghĩa hình học, đơn giản nó phải đủ rộng và ánh sáng trực tiếp đi vào càng ít bị ngăn chặn càng tốt. Thậm chí, nếu sự sắp xếp đồ đạc trong nhà hợp lý, những thứ cần được nhìn rõ nằm gần hốc sáng này, còn những vật kém ưu tiên nhìn thấy sẽ đưa ra xa so với hốc này. 

    Đừng quên rằng phía cuối đường đi của các hốc sáng có thể đan xen với các đoạn đi các hốc sáng khác và cần được tính tới để tối ưu hóa sự nhìn thấy này. Các không gian mang tính công năng chính chỉ cần một số ít các hốc sáng cùng chóa vô hình ấy là đủ mà thậm chỉ không cần đến các loại đèn hiện đại cường độ cao. Ngoài ra, khi nhìn ánh sáng lan đi bao phủ đều đặn, tức rằng ta nhìn thấy sự sống trong ánh sáng, các mảng sáng không đồng nhất về cường độ, cái cảm giác thu hút hấp dẫn là có thật khi sống ở đó. Tuy nhiên, sẽ có một bước đêm tâm lý và cả thị giác khi bước vào các không gian như vậy. Chúng ta sẽ có phần thấy tối vì mắt chưa kịp điều tiết còn tâm lý có phần lo lắng về cái chưa biết được gán cho nỗi sợ tối. Vượt qua ngưỡng này, con người bình tâm hơn và mắt nhìn rõ hơn, sự dễ chịu thực sự sẽ ùa vào làm dễ chịu cả bên trong lẫn bên ngoài. Lúc đó, chúng ta sẽ có cái nhìn là cái nhìn tổng thể, cái nhìn của thực thể sống chứ không phải căng mắt lên nhìn vào các tiểu tiết gây hỗn loạn tâm lý và cả thị giác. Thể nghiệm thật sự những gì tôi nói là không khó, sau khi cúp điện bạn sẽ vô cùng khó chịu, nhưng nếu nằm im đủ lâu và chậm rãi mở mắt, tin tôi đi nó thật sự làm bạn thay đổi suy nghĩ về nhu cầu ánh sáng thật sự trong không gian sống của mình. Ánh sáng vàng trắng hay màu nào không còn quan trọng, vì mức dộ vừa phải được phân bổ đi cùng dòng tâm lý được điều tiết hài hòa theo ánh sáng làm cách nhìn thế giới cũng khác đi.

    Con người muốn đồng nhất tất cả thành tiêu chuẩn của mình, ánh sáng thành một nạn nhân tiếp theo của họ. Chúng ta muốn sự thấy phải như nhau ở mọi ngóc ngách trong nhà, tránh xa bóng tối trong khi chúng là một phần song hành với ánh sáng. Kết quả là ánh sáng bị cưỡng đoạn sự sống của mình, căn nhà trở nên một bản nhạc đơn sắc không còn hài hòa. Kết quả là mắt bị thu hút liên tục ở khắp hình ảnh xung quanh làm chúng không thật sự trụ vào đâu, luôn căng mình lên để cánh giác sự biết do ánh sáng bật lên khắp nơi. Nghe có quen không, đó chính xác là cách chúng ta đang sống cuộc đời mình còn gì?

    Một luồng ánh sáng thật ra luôn sống hay tạo cảm giác sinh động nếu cường đồ cùng độ rộng khoảng trống vừa phải. Tức rằng nó phải vừa đủ thỏa mãn sự nhận diện vật thể khi mắt ở trạng thái ôn hòa sau khi chuyển vùng không gian, nhận thức về trật tự trong không gian đó sẽ được thâm nhập ở mức tổng thể và cả các chi tiết vừa đủ mà không dẫn đến tiểu tiết làm mắt xáo động. Người thủ hưởng sẽ có một khoảng thời gian làm quen với tâm lý của vùng đất mới, nhìn đủ bao quát để không mơ hồ và biết phải di chuyển ra sao nếu muốn tìm hiểu kỹ hơn về thứ gì đó gây chú ý với họ. Ở đây tôi chỉ đề cập ở mức tổng quan, còn thể nghiệm thực còn dựa vào nhiều yếu tố, vật liệu và tổng thể bố trí không gian là hai thứ quan trọng hàng đầu trong những quan sát của bản thân tôi. 

    Tôi nêu ra điều này vì ánh sáng hay bất kỳ thứ gì được điều hướng trong không gian sống phải mang đến một sức sống ở mức độ nào đó, tôi tin nó sẽ làm cho người sống trong đó có thêm nguồn sống. Kích thích thị giác tự nhiên sẽ xảy ra với một nguồn sáng sống, chúng không gây kích động làm mắt đảo liên, cũng không mang đến sự buồn chán hay u tối đến mức không còn nhận rõ hình hài. Ánh sáng sống cũng đưa trạng thái con người về lại với sự nghiêm tục hơn, họ chú tâm trong di chuyển, nhìn ngó kỹ lượng nhưng ở mức độ bao quát. Khi tôi nói bao quát tức là tiếp nhận hình ảnh ở các mức ưu tiên khác nhau nhưng trọn vẹn cả không gian đang ở đó. Ánh sáng chết khiến người ta đảo điên với mớ dữ liệu liên tục ùa vào, các phản ứng hay quá trình nhận thức không gian trở nên hời hợt, mang đến cảm giác phản xạ không chân thật chứ không phải mạch lạc trọn vẹn. Chúng thôi thúc hoạt động của nhận thức nhưng với nhịp điệu mất kiểm soát, lạ thấy cái chết lại mang về sự hoạt động liên tục phải không ? Chết ở đây giống với việc không có gì thật sự mới xảy ra, cái chết của nhận thức, ta có thấy nghe nhìn nhưng không có gì đọng lại, như một chiếc máy quay phim hay ghi âm mà không làm gì khác ngoài record lại những gì chứng kiến. Sống và chết nằm ở chỗ hành vi chìm sâu bên dưới nhận thức, không phải ở phản xạ của một bộ não tê liệt bởi quá nhiều dữ liệu kích thích ùa vào.

    Ánh sáng trong đô thị bị đứt gãy do sự chen chút, chúng đan xen hỗn loạn vào nhau tạo nên sự lung tung hơn là sinh động, Chính vì vậy, người sống trong đó không còn cách nào khác là dùng các nguồn sáng cường độ cao để chiếu sáng cục bộ làm lấn áp sự hỗn loạn. Một con cóc đang ngồi trong hang cạnh hồ nước nóng, mỗi ngày nó đi lên đỉnh núi cao và tự hào đem về nhà một tảng băng làm mát ngôi nhà cho già đình, dù tảng băng tan dần khi về đến nơi nhưng cũng đủ làm cả nhà cóc vui đùa nhảy cẫng lên. Loài người và câu chuyện ánh sáng đô thị có lẽ cũng như vậy, đem một thứ chết về nhà để xoa dịu trong phút chốc. Nhưng tôi tin rằng dù ở bất kỳ đâu, ánh sáng sống cũng khôi phục mang lại sức sống, như cây dại mọc trên sườn núi lửa che mát cho nhà cóc. Có những vùng đất chết, hỗn loạn, nhưng sự sống thì cần kiên nhẫn và trật tự, với ánh sáng là cường độ và sự phân bổ tổng thể của chính ánh sáng cùng với mọi vật trong nhà. Sức sống luôn mãnh liệt hơn sự hỗn loạn, ánh sáng sống sẽ không lần áp các quầng ánh sáng chết xung quanh mà bao phủ ôm lấy rồi đồng nhất chúng sống trở lại. 

    Tôi không có ví dụ điển hình nào về những thứ tôi nói ở trên, chỉ có trãi nghiệm bản thân trong ngôi nhà nhỏ. Tôi đưa đồ đạc ra các đường ranh giới, tường hay các biên vô hình do các vật lớn quan trong tạo nên. Ánh sáng thật sự di chuyển trong nhà không hề đơn điệu, tôi hứng các hắt sáng rồi đặt những vật đang nằm trong tối vào đó, vậy là công năng của sáng không phải do nó tạo ra mà cả chính những sự đi vào, bổ sung xung quanh nương theo đó mà hình thành. Vai trò phận sự con người trên đời có lẽ cũng vậy, chúng ta sẽ sống rồi mọi thứ sinh ra có thể không phải do riêng bản thân ta, mà còn là sự có mặt hay xuất hiện của sinh thể khác.

    Khi tôi hướng về ánh sáng sống, bóng tối cũng hiện hình song hành bổ trợ. Khi viết tới đây, tôi nằm nghỉ nhìn bóng cái cột nhà in trên tường, nó thật sinh động đi ra cùng ánh sáng sống mà cây cột nhà đón nhận, bóng tối cũng sống như người bạn ánh sáng của nó. Chúng không dồn lại thành hình học cố định mà cũng tỏa ra giảm dần mật độ như ánh sáng, các nguồn sáng mạnh không tạo được cảm giác này của bóng tối. 

    Tôi nhìn ra xung quanh, mọi thứ thật thú vị như cuộc trò chuyện sáng tôi trong nhà đang diễn ra, chúng kể cho nhau nghe mình đến từ đâu và cấu tạo ra sao. Thông qua va chạm với ánh sáng, chúng thấy bóng tối của mình, nhận ra chính mình rõ nét hơn và tương tác với mọi thứ xung quanh. Nhận thức của tôi dịch chuyển theo chúng, có những bí mật được giải thích cũng có vài điều kỳ lạ xảy ra thông qua sức sống bật dậy từ ánh sáng. 

    Sự nhìn thấy tổng thể thú vị hơn nhiều căng mình lên để nắm mắt toàn bộ hình thức bên ngoài, ta có thể cắt nghĩa nó nhưng không bao giờ nhận ra sự dịu dàng của ánh sáng giá trị tới chừng nào. Chúng nhắc ta về sống và chết song hành, sống chết cũng đẹp như nhau, chuyển hóa cho nhau và hiện hình cùng nhận thức chìm sâu bên dưới lớp vỏ tham lam muốn nuốt trọn tất cả. Sự nhìn vừa đủ nhờ ánh sáng sống như năng lượng thúc đẩy nhận thức tiếp diễn, khám phá vạn vật ngay tại chỗ và nhìn ra cách vận hành sâu nhất mà không tìm ở đâu xa xôi.

    Thật thích khi chơi đúa cùng ánh sáng, thứ hiện ra đằng sau chúng nói lên nhiều điều. Dòng nước, hòn đá và cả nội tậm đều hiện ra rõ ràng khi ánh sáng chếu vào. Ánh sáng chết không làm được điều này, chúng đồng nhất và chăn dắt tất cả thành cùng một dạng thức, sự va chạm võ ra cái đẹp của tương tác không còn, ánh sáng bị bóng tối con người lấn áp nên chúng lấn áp ngược lại nhận thức và nặng lực nhìn ra nội hàm của mọi thứ xung quanh. Ánh sáng chết giống các đánh giá chi tiết đến mức kỳ lạ về sinh thể dựa trên cái tiêu chuẩn đồng dạng, không còn thấy sự sống khi soi rọi vào, một sinh thể trở thanh mớ từ ngữ chết sáo rỗng. Cũng có thể loài người đang dần sáo rồng rồi chết dần bên trong.

    Ánh sáng luôn đại diện cho nhận thức rõ ràng của nhân loại, cho lòng tốt bản thể tự nhiên bên trong mỗi người, nhưng khi bị đồng hóa thì chỉ còn lại các bóng tối dày đạc mang dạng hình nhàm chán. Như bất kỳ thứ gì khác có sức sống, khi bị lạm dụng và mất trật tự hay mức độ thái quá trong phân bổ sức sống, chúng trở nên hỗn loạn. Càng loạn càng đòi hỏi, càng đòi hỏi lại loạn lên đi tìm. Bạn có tìm thấy một món đồ trong một bãi rác dù cho mặt trời ở cạnh bên, hay sẽ bị thiêu đót trong sự thừa mức trên hành trình đòi hỏi mặt trời của đời mình.

    Một sự thật hiển nhiên, khi ánh sáng trở nên hỗn loạn, thực tại bạn cho rằng đang tiếp nhận có còn chân thật, não bộ ta có đủ tiến hóa hay nó đang bị bóp méo về hướng lụi tàn của nhận thức. Thích nghi nhưng lại dẫn đến thụt lùi trong quá trình nhận thức thế giới. Chúng ta đang tự tạo ra các vấn đế, phương pháo được sinh ra từ sự không cần thiết, thứ sinh ra vấn đề ấy, mọi sai lầm cứ thế chồng lên nhau chứ không làm thay đổi để đi về phía sự sống.

    Tôi không muốn bạn tạo ra những phát kiến hay nhận thức triết học mới mẻ, mà nhìn rõ lại sâu bên trong con người mình, sắp xếp lại các tần suy tưởng của ta về sự tồn tại này. Thế gian có đủ nhà để ở rồi, vấn đề không phải xây mới, mà thu xếp lại chúng và đưa ánh sáng sống vào ngôi nhà và cuộc đời bạn, cũng có thể xây mới một ngôi nhà sống, chuyện dó tôi chưa thể nói rõ lúc này.

    Gà gáy rồi, ánh sáng giờ

    Mang theo cả bóng tối lờ mờ tỏ

    Sáng tối nhảy điệu cùng gió

    Thấy mọi điều, đêm về có thấy Ta ?

    Bừng sáng bóng quế hồn ma

    Chạy vội vã hát ca không lối về

    Ánh sáng giờ cũng lê thê

    Đông Tây Nam Bắc mãi mê tuyệt tình

  • Chương 6: ĐẨY LO ÂU RA KHỎI TÂM TRÍ BẠN BẰNG CÁCH NÀO.?

    LO ÂU TRƯỚC KHI NÓ TIÊU DIỆT BẠN.

    Chương 6: Đẩy lo âu ra khỏi tâm trí bạn bằng cách nào.?

    Tôi SẼ không bao giờ quên được buổi tối hôm ấy, cách đây mấy năm, khi Marion J. Douglas còn là học viên của lớp tôi. Tôi không sử dụng tên thật của cậu ấy ở đây. Vì những lí do cá nhân, cậu ấy đã đề nghị tôi không tiết lộ danh tính. Tuy nhiên, những gì mà tôi sắp sửa thuật lại chính là câu chuyện có thật của cậu ấy, được cậu ấy kể trước cả lớp. Cậu ấy thổ lộ về việc bi kịch đã ập đến gia đình cậu như thế nào, không chỉ một lần mà là hai lần. Bi kịch đầu tiên xảy ra khi cậu ấy mất đi cô con gái mới được 5 tuổi, đứa con mà cậu vô cùng thương yêu. Vợ chồng cậu đã nghĩ rằng cả hai sẽ không thể chịu được nỗi mất mát ấy. Nhưng, như cậu ấy kể, mười tháng sau, Thượng đế ban cho chúng tôi một cô con gái nữa, và rồi cháu ra đi khi mới được 5 ngày tuổi.

    Hai nỗi mất mát này thật sự quá sức chịu đựng. Tôi không thể chịu được, người cha đó nói với chúng tôi. Tôi không ăn, không ngủ được, cũng không thể nghỉ ngơi hay thư giãn. Thần kinh của tôi bị chấn động và niềm tin trong tôi cũng biến mất.

    Cuối cùng, cậu ấy tới gặp bác sĩ, người thì khuyên cậu nên sử dụng thuốc ngủ, người khác thì bảo nên đi nghỉ dưỡng. Cậu ấy thử cả hai phương pháp, nhưng không có phương pháp nào hiệu quả. Cậu ấy nói: Cơ thể tôi như thể bị kẹp trong một chiếc kìm và hai gọng kìm mỗi lúc một kẹp chặt hơn, chặt hơn nữa. Đó là trạng thái căng thẳng vì đau thương mà phải trải qua tình cảnh sầu não đến mức tê liệt, thì bạn mới hiểu được ý nghĩa trong câu nói của cậu ấy. Nhưng tạ ơn Chúa, tôi vẫn còn một đứa con, thằng bé mới 4 tuổi. Chính nó đã cho tôi giải pháp để xử lí vấn đề của mình. Một buổi chiều, khi tôi đang gặm nhấm nỗi buồn của mình, nó bảo: Bố ơi, bố làm cho con một con tàu được không ạ?. Tôi chẳng có tâm trí nào để làm tàu cả, mà kì thực, tôi chẳng có tâm trí để làm bất cứ việc gì nữa. Tuy nhiên, con tôi là một chàng trai rất bền bỉ! Tôi đành bỏ cuộc.

    Tôi mất gần ba tiếng đồng hồ để hoàn thành con tàu đồ chơi. Khi đã làm xong, tôi chợt nhận ra rằng ba tiếng đồng hồ làm con tàu đó chính là những giây phút thư thái và yên bình nhất trong tâm hồn mà tôi từng có trong mấy tháng qua. Phát hiện đó đã thức tỉnh tôi khỏi trạng thái hôn mê và khiến tôi phải suy nghĩ một chút, lần suy nghĩ thực sự đầu tiên của tôi trong mấy tháng qua. Tôi nhận ra là thật khó để mà lo lắng trong khi bạn đang bận làm một việc buộc bạn phải tính toán và suy nghĩ. Trong trường hợp của tôi, việc làm tàu đã đánh bật nỗi lo lắng đi. Thế nên, tôi quyết tâm khiến cho mình luôn luôn bận rộn. Tối hôm ấy, tôi đi từ phòng này sang phòng khác, hoàn thành danh mục những việc nên làm. Rất nhiều thứ cần được sửa chữa: tủ sách này, bậc cầu thang này, cửa chống bão này, rồi rèm cửa, tay nắm cửa, cả mấy cái vòi nước bị rò rỉ nữa. Thật kinh ngạc, chỉ trong hai tuần, tôi đã soạn xong một danh sách gồm 242 thứ cần chú ý.

    Trong hai năm qua, tôi đã hoàn thành phần lớn các đầu việc trong danh sách ấy. Bên cạnh đó, tôi còn lấp đầy cuộc đời tôi bằng nhiều hoạt động thú vị. Tôi tham gia các lớp học dành cho người lớn ở New York vào hai buổi tối hàng tuần. Tôi tham gia các hoạt động công ích ở thành phố nơi tôi sinh sống và hiện nay, tôi là Hội trưởng Hội phụ huynh. Tôi tham dự nhiều cuộc họp. Tôi giúp quyên góp tiền cho Hội Chữ thập đỏ và nhiều hoạt động khác. Bây giờ, tôi bận đến mức chẳng có lúc nào để lo lắng nữa.

    Chẳng có lúc nào để lo lắng! Đó chính là những gì Winston Churchill đã nói khi làm việc tới 18 tiếng/ngày khi chiến tranh đang cực kì căng thẳng. Khi được hỏi rằng liệu ông có lo lắng về những trách nhiệm khổng lồ của mình hay không, ông đã trả lời như sau: Tôi rất bận. Tôi chẳng có lúc nào để lo lắng cả.

    Charles Kettering cũng ở trong tình thế khó khăn như vậy, khi bắt đầu chế tạo hệ thống khởi động dành cho ô tô. Trước khi về nghỉ hưu gần đây, ông Kettering là Phó Chủ tịch của General Motors, phụ trách Tập đoàn Nghiên cứu General Motors nổi tiếng khắp thế giới. Nhưng ngày ấy, ông từng nghèo đến mức phải sử dụng vựa cỏ khô trong chuồng ngựa để làm phòng thí nghiệm. Ông phải dùng 1.500 đô la mà vợ ông kiếm được nhờ việc dạy đàn piano, sau đó còn phải mượn 500 đô la trong gói bảo hiểm nhân thọ của mình để mua hàng hóa. Khi nghe tôi hỏi rằng ở thời điểm khó khăn như thế, bà có lo lắng hay không, vợ ông ấy đáp: Có chứ! Tôi lo đến mất ngủ. Nhưng ông Kettering thì không. Ông ấy làm việc say mê đến nỗi quên cả lo lắng.

    Nhà bác học vĩ đại Pasteur từng nói: Sự bình yên được tìm thấy trong thư viện và phòng thí nghiệm. Tại sao sự bình yên lại được tìm thấy ở những nơi đó? Bởi vì những người trong thư viện và phòng thí nghiệm thường làm việc say mê đến mức chẳng còn bận tâm về chính họ nữa. Các nhà nghiên cứu hiếm khi bị suy nhược thần kinh. Họ chẳng có thời gian cho những điều xa xỉ như thế. Vì sao một việc đơn giản như là giữ cho bản thân bận rộn lại có thể khiến chúng ta thoát khỏi lo lắng? Ấy là vì một định luật, một trong những định luật cơ bản nhất từng được các nhà tâm lí học hé lộ. Đó là: Bất cứ bộ não nào của con người, dù thông tuệ đến đâu chăng nữa, cũng không thể tư duy nhiều hơn một việc ở một thời điểm nhất định. Bạn không tin ư? Được thôi, thế thì hãy thử xem sao.

    Giả dụ bây giờ, bạn hãy ngả người về phía sau, nhắm mắt lại và cố gắng cùng lúc nghĩ đến bức tượng Nữ thần Tự Do và những gì bạn dự định làm vào sáng ngày mai, (Nào, hãy thử đi!).

    Có phải bạn đã nhận rằng bạn chỉ có thể tập trung vào từng việc một chứ không bao giờ có thể đồng thời làm cả hai việc không? Vâng, trong tình cảm cũng thế. Chúng ta không thể vừa cảm thấy hứng khởi và nhiệt tình khi làm một chuyện gì đó phấn khích lại vừa ủ rũ vì lo lắng được. Loại cảm xúc này sẽ triệt tiêu loại cảm xúc kia. Và đó chính là phát kiến đơn giản, mà các bác sĩ tâm thần trong quân đội đã vận dụng để tạo nên những điều kì diệu dưới thời chiến.

    Khi những người lính bước ra khỏi cuộc chiến và bị tác động bởi những trải nghiệm mà họ gọi là rối loạn thần kinh chức năng, các bác sĩ quân y đã chỉ định một phương pháp điều trị là giữ cho bản thân luôn bận rộn.

    Từng giây, từng phút tỉnh táo của những người lính bị sang chấn thần kinh đó đều được lấp đầy bằng các hoạt động, thường là những hoạt động ngoài trời như câu cá, đi săn, đá bóng, đánh golf, vẽ tranh, làm vườn và khiêu vũ. Họ chẳng còn thời gian để nghiền ngẫm về những trải nghiệm tồi tệ của họ nữa.

    Hiện nay, các bác sĩ tâm thần thường vận dụng thuật ngữ vật lý trị liệu (chú thích 1) khi mà vận động được chỉ định như một loại thuốc điều trị. Phương pháp này vốn không hề mới mẻ, mà đã được các bác sĩ ở Hy Lạp thời cổ đại tiến hành từ năm trăm năm trước Công nguyên.

    Hội Giáo Hữu (chú thích 2) đã sử dụng phương pháp này ở Philadelphia khi Ben Franklin còn sống. Năm 1774, khi tới thăm một an dưỡng đường của Hội Giáo Hữu, một người đàn ông đã rất sửng sốt khi chứng kiến các bệnh nhân bị suy nhược thần kinh đang bận rộn quay sợi. Ông ấy cứ tưởng là những con người bất hạnh, khốn khổ đó đang bị bóc lột. Nhưng sau đó, các thành viên của Hội Giáo Hữu đã giải thích rằng họ nhận thấy bệnh tình của các bệnh nhân thực sự được cải thiện khi người bệnh vận động nhẹ nhàng. Điều này khiến cho hệ thần kinh được thư giãn. Bất cứ bác sĩ tâm thần nào cũng sẽ nói cho bạn biết rằng khiến cho bản thân luôn bận rộn, chính là một trong những phương pháp gây mê hữu hiệu nhất từng được biết đến dành cho người bị suy nhược thần kinh. Henry W. Longfellow (chú thích 3) đã nhận thấy phương pháp ấy có hiệu quả với ông khi người vợ trẻ của ông qua đời.

    Một ngày nọ, vợ ông đang hơ con dấu sáp (chú thích 4) trên ngọn nến thì quần áo của nàng bắt lửa. Ngay khi nghe thấy tiếng thét của vợ, Longfellow đã cố gắng tiếp cận nàng, nhưng nàng đã chết trong đám cháy. Đã có lúc, Longfellow bị kí ức về trải nghiệm khủng khiếp đó hành hạ đến mức gần như điên loạn. Nhưng may mắn thay, ba đứa con nhỏ vẫn cần được ông quan tâm. Dù trong lòng còn rất đau thương, nhưng Longfellow vẫn phải đảm nhiệm cả hai vai trò của người cha và người mẹ để chăm lo cho các con mình. Ông đưa lũ trẻ đi dạo, kể chuyện cho chúng nghe, chơi đùa với chúng và bất tử hóa những phút giây gần gũi ấy trong bài thơ The Children’s Hour ,(Thời gian dành cho các con). Ông cũng dịch các tác phẩm của Dante và tất cả những việc này đã khiến ông bận bịu đến mức, quên luôn bản thân và tìm được sự bình yên trong tâm hồn một lần nữa. Như Tennyson (chú thích 5) đã nói, khi mất đi người bạn thân nhất của mình, Arthur Hallam (chú thích 6) : Tôi phải làm việc hết mình để không bị héo mòn trong sầu đau.

    Chú thích 1: Vật lý trị liệu (Occupational therapy): Là phương pháp sử dụng các đánh giá và can thiệp y tế để duy trì, phục hồi và phát triển các hoạt động cho bệnh nhân về cả thể chất lẫn tinh thần, qua đó giúp bệnh nhân có một cuộc sống sinh hoạt bình thường.

    Phương pháp này thường được áp dụng cho những người có vấn đề về sức khỏe tâm thần, bị chấn thương hoặc suy yếu chức năng của một số bộ phận hoặc người khuyết tật.

    Chú thích 2:Hội Giáo Hữu (The Religious Society of Friends hay The Quakers): Là một phong trào của những người theo Kitô giáo được khởi xướng ở nước Anh từ đầu thập niên 1650, sau đó lan rộng ra nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là ở châu Phi và châu Mĩ. Các thành viên của phong trào nhìn chung đều thống nhất ở niềm tin vào khả năng của từng người để trải nghiệm ánh sáng bên trong, hoặc của Thiên Chúa trong mọi người. Hội Giáo Hữu đã góp phần quan trọng vào việc bãi nô, sự thừa nhận quyền bình đẳng nam nữ và sự chấm dứt tình trạng chiến tranh. Họ cũng giúp xúc tiến giáo dục và đối xử nhân đạo với tù nhân và với người bệnh tâm thần qua sự thành lập và canh tân nhiều định chế.

    Chú thích 3: Henry W. Longfellow (27/2/1807 – 24/3/1882): Tên đầy đủ là Henry Wadsworth Longfellow, một nhà thơ người Mĩ. Ông là tác giả của nhiều tập thơ nổi tiếng như The Song of Hiawatha; A Psalm of Life; Excelsior… Bản dịch bằng tiếng Anh của ông được xem là bản chuyển ngữ hay nhất của tác phẩm Thần khúc, Dante.

    Chú thích 4: Con dấu sáp (Sealing wax): Là loại con dấu không dùng mực mà sử dụng sáp nung chảy để đóng lên phong thư, giấy tờ… Loại dấu này có nguồn gốc từ thời La Mã cổ đại và rất được giới quý tộc thời trung đại yêu thích vì con dấu sáp không chỉ là chữ kí định danh mà còn là phương tiện để họ thể hiện quyền lực, tương tự như ấn tín của vua chúa phong kiến ở các nước châu Á.

    Chú thích 5: Tennyson Tức Alfred Tennyson (sinh ngày 6 tháng 8 năm 1809, mất ngày 6 tháng 10 năm 1892), nhà thơ người Anh. Ông là tác giả của một số bài thơ được coi là tác phẩm cổ điển của nền văn học Anh như: The Lady of Shalott và Ulysses. Ông là một trong những người có nhiều câu danh ngôn được yêu thích và sử dụng nhiều nhất. Chẳng hạn, Đại hội Thể thao Thế giới tổ chức tại London vào năm 2012 đã chọn câu thơ: To strive, to seek, to find, and not to yield, (Khao khát, kiếm tìm, tìm thấy và không chịu lùi bước) của Tennyson để làm khẩu hiệu cho Thế vận hội này.

    Chú thích 6: Arthur Hallam (sinh ngày 1 tháng 2 năm 1811, mất ngày 15 tháng 9 năm 1833): Tên đầy đủ là Arthur Henry Hallam, một nhà thơ người Anh. Trong mắt bạn bè, A. Hallam là người quyến rũ nhất và hứa hẹn nhất, một thiên tài về khả năng phân tích những thứ siêu hình, một tâm hồn thánh thiện. Thế nên, khi Hallam đột ngột qua đời vì đột quỵ, cái chết của anh là một cú sốc lớn và khủng khiếp đối với những người quen biết anh. Alfred Tennyson đã dành hẳn một tác phẩm, có tựa đề In Memoriam để tưởng nhớ Hallam và đặt tên con trai lớn của mình theo tên người bạn quá cố.

    Phần lớn chúng ta đều có chút mệt mỏi vì đánh mất bản thân trong công việc khi chúng ta cứ làm lụng quần quật để hoàn thành các phần việc của từng ngày. Nhưng những khoảnh khắc sau giờ làm việc mới thật sự nguy hiểm. Chỉ khi chúng ta được rảnh rỗi, để tận hưởng những thú vui của riêng mình và đáng ra phải là lúc hạnh phúc nhất, thì chính lúc ấy, những con quỷ lo âu lại tấn công chúng ta. Đó là lúc chúng ta bắt đầu thắc mắc rằng mình đã cải thiện được cuộc sống hay chưa; liệu cuộc sống của mình có tẻ nhạt quá không; phải chăng hôm nay, sếp có ẩn ý gì đó khi ra hiệu như thế; hay có phải mình đang bị hói đầu không nhỉ…

    Khi chúng ta không bận rộn, tâm trí của chúng ta có xu hướng trở thành một trạng thái gần như chân không. Tất cả sinh viên ngành Vật lí đều biết rằng tạo hóa ghét chân không. Thứ gần giống chân không nhất mà bạn và tôi có thể hình dung được chính là không gian bên trong chiếc bóng đèn sợi đốt. Khi bóng đèn bị nứt, tạo hóa sẽ đẩy không khí vào và lấp đầy khoảng không gian trống rỗng theo lí thuyết ấy.

    Tạo hóa cũng sẽ ùa vào để lấp đầy tâm trí trống rỗng. Bằng cái gì ư? Thường là bằng cảm xúc. Tại sao? Bởi vì những cảm xúc lo lắng, sợ hãi, căm ghét, ghen tị và ham muốn đều bị chi phối bởi sức sống nguyên thủy và nguồn năng lượng mạnh mẽ có từ thuở sơ khai. Những cảm xúc ấy đều mãnh liệt đến mức, chúng có xu hướng đánh bật tất cả những suy nghĩ và cảm xúc ôn hòa, tích cực khỏi tâm trí chúng ta.

    James L. Murrel, Giáo sư về Giáo dục ở trường Sư phạm (Columbia) đã giải thích rất rõ ràng về vấn đề này: Sự lo âu có khả năng giày vò bạn nhất không phải vào lúc bạn đang làm việc, mà là khi bạn đã hoàn tất các công việc của ngày hôm đó. Trí tưởng tượng của bạn có thể bị rối loạn, sau đó nghĩ ra đủ thứ ngớ ngẩn có thể xuất hiện và phóng đại từng lỗi lầm nhỏ nhặt. Những lúc như thế, tâm trí của bạn giống như một chiếc xe máy không phải chở vật gì. Nó cứ thế lao đi và sắp sửa đốt cháy cả vòng bi hoặc thậm chí là vỡ toang thành những mảnh nhỏ. Phương pháp điều trị lo lắng chính là khiến cho mình hoàn toàn bận bịu khi làm việc gì đó tích cực.

    Tuy nhiên, bạn không nhất thiết phải là giáo sư thì mới nhận ra chân lí này và áp dụng nó vào thực tiễn. Vào thời chiến, một bà nội trợ đến từ Chicago đã kể cho tôi nghe về việc bà ấy đã tự mình khám phá ra phương pháp điều trị lo lắng chính là khiến cho mình hoàn toàn bận bịu khi làm việc gì đó tích cực như thế nào. Tôi gặp vợ chồng người phụ nữ đó ở khoang ăn trên xe lửa, khi tôi đang trên đường từ New York tới nông trại của gia đình tôi ở Missouri, (Thật tiếc vì tôi không biết danh tính của họ. Tôi không thích đưa ra ví dụ mà không nêu tên và địa chỉ, những chi tiết giúp khẳng định tính chất xác thực của câu chuyện).

    Cặp vợ chồng đó cho biết con trai họ đã nhập ngũ ngay sau khi sự kiện Trân Châu Cảng (chú thích 1) xảy ra. Người phụ nữ ấy nói với tôi rằng bà đã suýt chút nữa thì hủy hoại sức khỏe của mình vì lo lắng cho cậu con trai độc nhất. Nó đang ở đâu? Nó có an toàn không? Hay nó đang làm nhiệm vụ? Nó có bị thương không? Hay nó đã bị sát hại rồi?

    Chú thích 1: Sự kiện Trân Châu Cảng là cuộc tấn công bất ngờ mà Không lực Hải quân Đế quốc Nhật Bản đã thực hiện ở Trân Châu Cảng, (thuộc tiểu bang Hawaii) ,vào sáng Chủ nhật, ngày 7 ngày 12 năm 1941. Khi đó, Trân Châu Cảng là căn cứ hải quân của Mỹ. Trận đánh này nằm trong kế hoạch ngăn ngừa Hạm đội Thái Bình Dương Mỹ can thiệp vào cuộc chiến mà phát xít Nhật đang hoạch định nhằm xâm chiếm Đông Nam Á. Tuy nhiên, sau sự kiện này, Mỹ đã quyết định tham gia vào hoạt động quân sự trong Chiến tranh Thế giới thứ Hai.

    Khi nghe tôi hỏi về việc làm thế nào để bà vượt qua được mối lo lắng đó, bà ấy đáp: Tôi bận rộn. Bà ấy kể rằng ban đầu, bà cho ô sin nghỉ việc và cố gắng khiến mình bận rộn bằng cách tự mình làm hết việc nhà. Nhưng chuyện đó cũng không mấy hiệu quả. Rắc rối nằm ở chỗ, bà nói, tôi có thể làm việc nhà gần như một cái máy mà không cần vận dụng đến trí não. Vì vậy, tôi vẫn cứ lo nghĩ. Trong lúc sắp xếp giường ngủ và rửa chén đĩa, tôi nhận ra mình cần một kiểu công việc mới, kiểu công việc có thể khiến tôi lúc nào cũng phải bận rộn cả về thể xác lẫn tinh thần. Thế là tôi nhận làm nhân viên bán hàng ở một cửa tiệm lớn.

    Điều đó thật sự có hiệu quả. Tôi lập tức bị cuốn vào guồng quay của công việc: khách hàng vây quanh tôi, hỏi han đủ thứ về giá cả, kích cỡ, màu sắc. Chẳng có phút giây nào để nghĩ về thứ gì khác ngoài công việc hiện tại. Và khi đêm xuống, tôi chẳng thể nghĩ đến thứ gì khác ngoài việc thoát khỏi đôi chân đang đau nhừ tử. Ngay sau khi ăn tối xong, tôi ngã vật ra giường và lập tức chìm vào vô thức. Tôi chẳng còn thời gian lẫn năng lượng để lo lắng nữa.

    Bà ấy đã tự khám phá ra điều mà John Cowper Powys (chú thích 1) muốn hướng đến khi phát biểu trong cuốn The Art of Forgetting the Unpleasant, (Nghệ thuật lãng quên chuyện khó chịu) rằng: Khi say mê thực hiện các nhiệm vụ được phân công, người ta có thể cảm thấy sự bình yên dễ chịu, sự an nhiên thực sự trong tâm hồn, một dạng mụ mị nhưng hạnh phúc làm xoa dịu hệ thần kinh của con người.

    Chú thích 1 : John Cowper Powys (sinh ngày 8 tháng 10 năm 1872 mất ngày 17 tháng 6 năm 1963): Là một triết gia, giảng viên, tiểu thuyết gia, nhà phê bình và nhà thơ người Anh. Bên cạnh những kiệt tác như Autobiography, A Glastonbury Romance và Weymouth Sands, ông còn là tác giả của Owen Glendower, Porius, The Brazen Head, Wolf Solent, Maiden Castle cùng các nghiên cứu phê bình về Rabelais và Dostoevsky…

    Điều đó mới tuyệt vời làm sao! Osa Johnson (chú thích 1) , nhà nữ thám hiểm nổi tiếng nhất thế giới, gần đây đã kể cho tôi nghe cách bà ấy thoát khỏi muộn phiền và lo lắng. Có thể bạn đã đọc câu chuyện về cuộc đời bà ấy. Cuốn sách ấy mang tựa đề I Married Adventure, (Tôi kết hôn với mạo hiểm). Nếu có người phụ nữ nào từng kết hôn với sự mạo hiểm thì đó chắc chắn là bà ấy. Martin Johnson và bà ấy cưới nhau khi bà mới 16 tuổi và nhấc bàn chân bà ra khỏi những vỉa hè ở thành phố Chanute, (Kansas) rồi đặt chúng xuống những con đường mòn trong rừng hoang ở đảo Borneo (chú thích 2) . Trong một phần tư thế kỷ, cặp đôi người Kansas này đã chu du khắp thế giới và làm các bộ phim về cuộc sống hoang dã đang dần biến mất ở châu Á và châu Phi. Khi quay trở lại Mỹ vào chín năm trước, họ thực hiện một tour diễn thuyết và công chiếu các bộ phim nổi tiếng của họ. Họ bắt máy bay từ Denver và chuẩn bị đáp xuống bờ biển Thái Bình Dương thì máy bay va vào núi. Martin Johnson chết ngay lập tức. Các bác sĩ nói rằng Osa sẽ không bao giờ rời khỏi giường được nữa. Nhưng họ không hiểu rõ về Osa Johnson. Ba tháng sau, bà đã ngồi trên xe lăn, diễn thuyết trước đông đảo công chúng. Trên thực tế, ở mùa đó, bà đã diễn thuyết trước khán thính giả đến một trăm lần, tất cả đều là trên xe lăn. Khi tôi hỏi rằng vì sao bà lại làm như thế, bà ấy trả lời như sau: Tôi làm vậy để bản thân không còn thời gian mà sầu não và lo âu nữa.

    Osa Johnson đã phát hiện ra một chân lý tương tự như những gì Tennyson đã phát biểu trước đó khoảng một thế kỷ: Tôi phải làm việc hết mình để không bị héo mòn trong sầu đau.

    Chú thích 1: Osa Johnson (sinh ngày 14 tháng 3 năm 1894 mất ngày 7 tháng 1 năm 1953): Tên đầy đủ là Osa Helen Johnson, nhà thám hiểm, nhà làm phim tài liệu người Mỹ. Bà kết hôn với Martin Elmer Johnson (sinh ngày 9 tháng 10 năm 1884 mất ngày 13 tháng 1 năm 1937) và họ đã cùng nhau khám phá những vùng đất chưa được biết đến và mang về những thước phim và bức ảnh giúp cho người Mĩ có những hiểu biết đầu tiên về các vùng đất xa xôi này.

    Chú thích 2:Borneo: Còn được gọi là Kalimantan, Bà La Châu, hòn đảo lớn nhất châu Á và lớn thứ ba thế giới, nằm về phía bắc của đảo Java, phía tây đảo Sulawesi và phía đông đảo Sumatra. Về mặt chính trị, đảo bị phân chia giữa ba quốc gia: Malaysia và Brunei tại phần phía bắc và Indonesia ở phía nam. Khoảng 73 phần trăm diện tích đảo Borneo thuộc lãnh thổ Indonesia. Borneo có các khu rừng mưa cổ nhất trên thế giới.

    Đô đốc Byrd (chú thích 1) cũng phát hiện ra chân lí tương tự như thế khi ông sống cô đơn hoàn toàn trong năm tháng liền ở một cái lán bị vùi lấp, theo đúng nghĩa đen, trong một chỏm băng khổng lồ che phủ vùng Nam Cực chỏm băng đã lưu giữ những bí mật xa xưa nhất của tạo hóa, cũng là chỏm băng che phủ một lục địa còn chưa được biết đến và rộng lớn hơn tổng diện tích của cả Mỹ lẫn châu Âu. Đô đốc Byrd đã ở đó một mình trong năm tháng trời. Không có một sinh thể nào khác của bất cứ giống loài nào tồn tại trong phạm vi một trăm dặm quanh đó cả. Cái lạnh khủng khiếp đến mức, ông ấy có thể nghe thấy hơi thở của mình bị đóng băng và kết tinh lại khi gió thổi hơi thở qua mang tai.

    Chú thích 1: Đô đốc Byrd Tức Richard Evelyn Byrd Jr. (25/10/1888 – 11/3/1957), sĩ quan hải quân, phi công, nhà thám hiểm và nhà tổ chức hậu cần người Mỹ. Các chuyến bay mà ông làm hoa tiêu và trưởng đoàn thám hiểm đã vượt qua Đại Tây Dương, một phần của Bắc Băng Dương và một phần của Cao nguyên Nam Cực. Ông cũng được biết đến với việc phát hiện ra núi Sidley, ngọn núi lửa không hoạt động lớn nhất ở Nam Cực. Ông đã nhận được Huân chương Danh dự vinh dự cao quý nhất dành cho lòng dũng cảm do Chính phủ Mỹ trao tặng.

    Chú thích 1:Chỏm băng (Ice cap): Là thuật ngữ được dùng để chỉ khối băng che phủ một diện tích mặt đất nhỏ hơn 50 nghìn ki lô mét vuông. Khối băng che phủ một diện tích mặt đất lớn hơn 50 nghìn ki lô mét vuông thì được gọi là dải băng, (ice sheet).

    Trong cuốn Alone, (Cô độc), Đô đốc Byrd đã tường thuật rõ ràng về năm tháng trời, mà ông ấy đã trải qua trong thứ bóng tối khuấy đảo tâm hồn và khiến người ta hoang mang đó. Ngày cũng tối như đêm. Ông ấy buộc phải luôn bận rộn để giữ được sự tỉnh táo. Buổi tối, ông kể, trước khi tắt đèn, tôi đã hình thành một thói quen là hoạch định công việc của ngày hôm sau. Tôi ấn định với bản thân rằng sẽ dành một tiếng đồng hồ để, chẳng hạn, đào hầm tẩu thoát, nửa tiếng để san phẳng đống tuyết, một tiếng để sắp xếp các thùng xăng cho ngăn nắp, một tiếng để chế tạo mấy chiếc giá sách trên các bức tường trong đường hầm chứa thực phẩm và hai tiếng để sửa chữa thanh xà bị gãy ở xe kéo… Thật tuyệt vời! khi có thể chia nhỏ thời gian theo kiểu đó. Nó mang đến cho tôi cảm giác đặc biệt của việc làm chủ đời mình. Và ông ấy bổ sung thêm: Nếu không làm thế hoặc một việc gì đó tương tự, thì những ngày tháng đó sẽ trôi qua mà không có một mục tiêu nào cả, và khi không có mục tiêu nào, chuỗi ngày ấy chắc chắn đã chấm dứt như thể chúng bị phân hủy vậy. Một lần nữa, hãy lưu ý câu cuối cùng này: Khi không có mục tiêu nào, chuỗi ngày ấy chắc chắn đã chấm dứt như thể chúng bị phân hủy vậy.

    Mỗi lúc lo âu, hãy nhớ rằng chúng ta có thể sử dụng hành xử cổ hủ, nhưng công hiệu ấy như một phương thuốc điều trị. Không ai có tư cách hơn bác sĩ Richard C. Cabot quá cố, nguyên Giáo sư khoa Y dược của trường Đại học Harvard để phát biểu về điều đó. Trong công trình What Men Live By, (Người ta sống bằng gì), bác sĩ Cabot đã viết: Là một bác sĩ, tôi hạnh phúc khi chứng kiến việc lao động đã chữa trị cho rất nhiều người bị run rẩy, tê liệt thần kinh vì không làm chủ được những nghi ngờ, lưỡng lự, dao động và sợ hãi… Lòng can đảm mà lao động trao cho chúng ta cũng giống như sự tự tin đã khiến Emerson (Chú thích 1) lừng danh mãi mãi.

    Chú thích 1: Emerson (1803 – 1882): Tên đầy đủ là Ralph Waldo Emerson, nhà viết tiểu luận, giảng viên, triết gia và nhà thơ người Mỹ. Emerson nổi tiếng nhờ tài hùng biện cùng khả năng sử dụng ngôn ngữ văn hóa nhằm thể hiện một cách hùng hồn ý tưởng của ông. Không như nhiều tác giả chỉ dùng ngòi bút, ông còn dùng ngôn từ qua những bài diễn văn, những tiết dạy thỉnh giảng cho sinh viên đại học…, từ đó tạo sức thu hút mạnh mẽ đối với công chúng.

    Nếu chúng ta không giữ cho mình luôn bận rộn, nếu chúng ta ngồi xuống và nghĩ ngợi, thì chúng ta sẽ ấp ra toàn thứ mà Charles Darwin (Chú thích 1) gọi là wibber gibbers. Và không gì khác, wibber gibbers chính là những con quỷ hủ lậu sẽ khiến chúng ta trở nên trống rỗng và phá hủy sức mạnh của ý chí, cũng như sức mạnh của hành động của chúng ta.

    Chú thích 1:Charles Darwin (12/2/1809 – 19/4/1882): Tên đầy đủ là Charles Robert Darwin, nhà tự nhiên học, địa chất học và sinh học người Anh. Darwin được xem là một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất trong lịch sử nhân loại với những đóng góp lớn lao cho ngành sinh học tiến hóa.

    Tôi biết một doanh nhân ở New York đã chiến thắng bọn wibber gibbers, bằng cách làm cho bản thân bận rộn đến mức, không có thời gian để bực dọc hay bối rối. Tên anh ấy là Tremper Longman, có văn phòng ở số 40 phố Wall. Anh ấy là học viên trong lớp tôi và buổi nói chuyện về cách đánh bại lo âu của anh ấy thú vị và ấn tượng đến nỗi tôi đã đề nghị anh ấy đi ăn đêm với tôi sau khi tan học và chúng tôi đã ngồi trong quán đến quá nửa đêm để nói về những trải nghiệm của anh ấy. Đây là câu chuyện mà anh ấy đã kể cho tôi nghe: Mười tám năm trước, em từng lo lắng đến mất ngủ. Em căng thẳng, dễ bị kích thích và hay hoảng hốt. Em cảm thấy mình bị suy nhược thần kinh. Em có lí do để lo lắng. Em là Trưởng phòng Tài chính của Công ty Crown Fruit & Extract ở số 418 West Broadway, (New York). Công ty em đầu tư nửa triệu đô la cho sản phẩm nước dâu tây đóng hộp. Chúng em đã bán những hộp nước dâu tây đó cho các cơ sở sản xuất kem trong hai mươi năm liền. Bỗng nhiên việc kinh doanh bị đình trệ, vì những ông lớn trong lĩnh vực sản xuất kem, chẳng hạn National Dairy và Borden’s, đã nhanh chóng đẩy mạnh sản xuất và tiết kiệm được thời gian cũng như tiền bạc nhờ việc mua nước dâu tây đóng thùng.

    Công ty em không chỉ bị bỏ lại với nửa triệu đô la đã đầu tư cho số dâu tây mà chúng em không thể bán được nữa, mà còn bị ràng buộc bởi một hợp đồng trị giá 1 triệu đô la để mua thêm dâu trong mười hai tháng tới. Chúng em đã vay ngân hàng 350 nghìn đô la. Chúng em không thể trả nợ hoặc vay thêm được nữa. Em không lo lắng mới lạ!

    Em lao đến xưởng sản xuất của công ty ở Watsonville, California và cố gắng thuyết phục ngài chủ tịch rằng thời thế đã thay đổi, rằng chúng ta đang đối diện với nguy cơ phá sản. Ông ấy không tin. Ông ấy đổ lỗi cho văn phòng ở New York vì tất cả những rắc rối này. Tội nghiệp họ!

    Sau nhiều ngày nài nỉ, cuối cùng em cũng thuyết phục được ngài ấy dừng việc đóng hộp dâu tây lại và bán dâu tươi trong chợ ở San Francisco. Việc đó gần như đã giải quyết được vấn đề của chúng em. Đáng lẽ ra sau đó, em đã có thể thôi lo lắng, nhưng em lại không thể. Lo âu là một thói quen và em đã mắc phải thói quen ấy mất rồi.

    Khi trở về New York, em bắt đầu lo lắng về đủ mọi thứ, từ số anh đào mua ở Italy cho đến chỗ dứa mua ở Hawaii… Em căng thẳng, bồn chồn, không sao ngủ được và như em đã nói, em bị suy nhược thần kinh. Trong cơn tuyệt vọng, em đã sống theo một cách khác và lối sống này đã điều trị chứng mất ngủ cũng như chấm dứt các mối lo âu của chính em. Em khiến mình bận rộn. Em bận rộn với những vấn đề buộc em phải toàn tâm toàn ý cho nó đến mức chẳng còn lúc nào mà lo âu nữa. Ngày trước, em từng làm việc bảy tiếng một ngày. Bây giờ, em bắt đầu làm việc mười lăm, mười sáu tiếng một ngày. Em đến văn phòng từ lúc 8 giờ sáng và ở lại đến gần nửa đêm. Em đảm nhiệm những công việc mới, những chức trách mới. Khi trở về nhà vào lúc nửa đêm và đặt mình lên giường, em đã mệt mỏi rã rời đến mức chỉ mất có vài giây là đã chìm vào vô thức.

    Em duy trì chương trình làm việc như thế trong khoảng ba tháng. Đến thời điểm ấy, em đã phá bỏ được thói quen lo âu rồi, nên em quay trở về với thời gian biểu bình thường là mỗi ngày làm bảy hoặc tám tiếng. Sự việc này xảy ra từ mười tám năm trước. Kể từ đó, em không bao giờ gặp rắc rối với chứng mất ngủ hay lo lắng nữa.

    George Bernard Shaw nói đúng. Ông ấy đã tổng kết tất cả trong nhận định sau đây: Bí mật của sự khốn khổ chính là có thời gian để bận tâm về việc mình có hạnh phúc hay không. Bởi vậy, đừng bận tâm về chuyện đó! Hãy bắt tay vào làm việc và khiến bản thân bận rộn. Máu bạn sẽ bắt đầu lưu thông, đầu óc bạn sẽ bắt đầu hoạt động và rất nhanh sau đó, toàn bộ sinh lực trong cơ thể sẽ đẩy lo lắng ra khỏi tâm trí bạn. Hãy bận rộn! Hãy giữ cho mình luôn luôn bận rộn! Đó là phương thuốc rẻ tiền nhất trên thế gian này và là một trong những phương thuốc hữu hiệu nhất.

    Để phá bỏ thói quen lo âu, đây là Quy tắc đầu tiên:

    Hãy giữ cho mình luôn luôn bận rộn. Người đang lo lắng phải làm việc hết mình để không bị héo mòn trong tuyệt vọng.
     

  • Chương 7: ĐỪNG ĐỂ SÂU BỌ LÀM BẠN GỤC NGÃ.

    Chương 7: Đừng để sâu bọ làm bạn gục ngã.

    Đây là một câu chuyện kịch tính mà có lẽ tôi sẽ nhớ mãi trong suốt phần đời còn lại. Người kể cho tôi nghe câu chuyện này là Robert Moore ở số 14, đường Highland, thị trấn Maplewood, tiểu bang New Jersey.

    Tôi đã học được bài học lớn nhất trong cuộc đời mình vào tháng Ba năm 1945, ông ấy nói, Tôi học được điều đó khi đang ở ngoài khơi của vùng biển Đông Dương, ở độ sâu 276 feet (Chú thích 1) so với mặt nước biển. Tôi là một trong tám mươi tám người trong con tàu ngầm Baya S.S. 318. Thông qua ra đa, chúng tôi phát hiện ra có một chiếc tàu nhỏ của quân Nhật đang tiến đến. Lúc trời sắp sáng, chúng tôi lặn xuống để tấn công.

    Chú thích 1: Feet (hay foot): Là đơn vị đo chiều dài được sử dụng phổ biến ở một số quốc gia như Anh, Mĩ, Canada… Tùy từng thời kì và từng quốc gia mà chiều dài của một foot có sự khác nhau, dao động trong khoảng từ 1/3 đến 1/4 của 1 mét. Năm 1958, Mĩ và các nước trong Khối Thịnh vượng chung Anh đã thống nhất 1 yard bằng 0,9144 mét, 1 foot bằng 1/3 yard bằng 0,3048 mét. Trong văn cảnh này, 276 feet tương ứng với khoảng 84 mét.

    Qua kính tiềm vọng, tôi thấy một con tàu hộ tống khu trục (Chú thích 1), một tàu chở dầu và một tàu thả thủy lôi. Chúng tôi phóng ba quả ngư lôi về phía con tàu hộ tống khu trục, nhưng không trúng đích. Có rắc rối gì đó trong hệ thống động cơ của quả ngư lôi. Chiếc tàu hộ tống khu trục không hề hay biết gì về việc nó vừa bị tấn công nên vẫn tiếp tục di chuyển. Chúng tôi đã sẵn sàng để tấn công chiếc tàu cuối cùng, tàu thả thủy lôi, thì đột nhiên nó chuyển hướng và tiến thẳng về phía chúng tôi, (một chiếc máy bay của quân Nhật đã phát hiện ra chúng tôi ở độ sâu 60 feet so với mặt nước biển và đã thông báo vị trí của chúng tôi thông qua hệ thống điện đàm cho chiếc tàu thả thủy lôi của bọn chúng). Để tránh bị phát hiện, chúng tôi lặn xuống độ sâu 150 feet và dính phải một quả bom ngầm (Chú thích 2). Chúng tôi chốt cửa, tắt hết quạt, hệ thống làm mát và tất cả thiết bị sử dụng điện để khiến con tàu hoàn toàn tĩnh lặng.

    Chú thích 1:Tàu hộ tống khu trục (Destroyer escort): Là loại tàu chiến có vận tốc khoảng 20 hải lí/giờ, được thiết kế để hộ tống các đoàn tàu vận tải vượt đại dương. Tàu hộ tống khu trục được sử dụng nhiều trong Chiến tranh Thế giới thứ Hai vì sự cơ động và khả năng phòng không cũng như phát hiện, truy lùng và tấn công tàu ngầm đối phương.

    60 feet Tương ứng với khoảng 18 mét.

    150 feet Tương ứng với gần 46 mét.

    Chú thích 2:Bom ngầm (Depth charge): Là một loại vũ khí dùng để chống tàu ngầm. Loại vũ khí này phá hủy mục tiêu bằng sóng chấn động khi nổ. Hầu hết các loại bom kiểu này sử dụng thuốc nổ và bộ phận kích nổ để có thể phát nổ ở độ sâu đã được cài đặt trước qua một núm xoay trên thân của quả bom.

    Ba phút sau, điều khủng khiếp đã ập đến. Sáu quả bom ngầm phát nổ xung quanh chúng tôi và đẩy chúng tôi xuống đáy đại dương ở độ sâu 276 feet. Ai cũng khiếp đảm. Bị tấn công ở độ sâu dưới 1 nghìn feet so với mặt nước biển đã là nguy hiểm rồi, nếu ở độ sâu dưới 500 feet thì gần như chết chắc. Và chúng tôi đang bị tấn công ở độ sâu chỉ hơn 250 feet một chút, tức là nguy ngập lắm rồi. Chiếc tàu Nhật kia tiếp tục thả bom ngầm trong suốt mười lăm tiếng đồng hồ. Nếu một quả bom phát nổ trong phạm vi 17 feet quanh tàu ngầm thì chấn động sẽ làm thủng tàu. Những quả bom ngầm này đang phát nổ trong phạm vi 50 feet 5 quanh con tàu của chúng tôi. Chúng tôi được lệnh phải giữ an toàn, nghĩa là nằm im trên giường và bình tĩnh. Tôi sợ đến mức gần như không thể hít thở được nữa. Chết rồi, tôi tự nhủ hết lần này đến lần khác, Chết rồi! Chết rồi!. Quạt và hệ thống làm mát đều đã tắt cả nên không khí trong tàu ngầm lên tới hơn một trăm độ, nhưng nỗi sợ hãi đã khiến tôi cảm thấy rét đến mức phải mặc thêm cả áo nỉ lẫn áo khoác lông, thế mà tôi vẫn run lên vì lạnh. Răng tôi va vào nhau. Mồ hôi trên người tôi túa ra, lạnh và dinh dính. Cuộc tấn công cứ thế tiếp diễn trong suốt mười lăm tiếng đồng hồ.

    1000 feet Tương ứng với khoảng 305 mét.

    500 feet Tương ứng với gần 153 mét. 3 Tương ứng 250 feet với hơn 76 mét.

    17 feet Tương ứng với 5 mét.

    50 feet Tương ứng với khoảng 15 mét.

    Trong cuốn sách này, tác giả sử dụng độ F (độ Fahrenheit) chứ không phải độ C (độ Celcius). Được đặt theo tên nhà vật lí học người Đức Daniel Gabriel Fahrenheit (1686 1736), thang nhiệt độ Fahrenheit từng được sử dụng chủ yếu trong đo đạc thời tiết, công nghiệp và y tế ở hầu hết các nước nói tiếng Anh cho đến những năm 1960, trước khi bị thay thế bởi thang nhiệt độ Celsius trong kế hoạch chuẩn hóa hệ thống đo lường của các chính phủ. Công thức chuyển đổi độ F sang độ C là độ C bằng (độ F – 32): 1,8. Theo đó, trong văn cảnh này, nhiệt độ trong con tàu khi đó lên đến khoảng 40 độ C.

    Rồi đột nhiên, nó dừng lại. Hiển nhiên là chiếc tàu Nhật đã hết bom ngầm nên rời đi. Mười lăm tiếng bị tấn công đó dường như dài đằng đẵng bằng mười lăm triệu năm vậy. Cả quãng đời đã qua hiện ra trước mắt tôi. Tôi nhớ đến mọi việc tồi tệ, mà mình từng làm, mọi thứ vặt vãnh ngớ ngẩn mà tôi từng bận tâm lo lắng. Tôi vốn là một nhân viên ngân hàng trước khi gia nhập lực lượng Hải quân. Tôi đã từng mất nhiều tiếng đồng hồ để sầu não về đồng lương còm cõi và ít có triển vọng cải thiện. Tôi từng muộn phiền vì tôi chẳng có căn nhà nào của riêng mình, chẳng thể mua được chiếc xe mới và cũng chẳng thể sắm nổi cho vợ mình những bộ quần áo đẹp. Sao mà tôi ghét tay sếp cũ đến thế cơ chứ!, một kẻ lúc nào cũng càu nhàu và trách mắng. Tôi nhớ đến cách tôi trở về nhà vào buổi tối, khi đang thấy khó chịu trong người, tôi lại cằn nhằn và cãi cọ với vợ tôi vì những chuyện nhỏ nhặt. Tôi cũng trăn trở về vết sẹo trên trán, một vết rách xấu xí vì tai nạn ô tô.

    Trước đây, những ưu phiền ấy mới lớn làm sao! Vậy mà dường như chúng đã trở nên thật vớ vẩn khi đống bom ngầm suýt chút nữa thì tiễn tôi sang thế giới bên kia. Lúc ấy, tôi đã thề rằng nếu tôi còn được nhìn thấy mặt trời và các vì sao một lần nữa thì tôi sẽ không bao giờ, không bao giờ lo lắng gì cả. Không bao giờ! Không bao giờ! Không bao giờ! Trong mười lăm tiếng khủng khiếp ở chiếc tàu ngầm ấy, tôi đã lĩnh hội được một bài học về nghệ thuật sống đáng giá hơn tất cả những gì mà tôi đã tiếp thu được từ sách vở trong bốn năm theo học ở Đại học Syracuse.

    Chúng ta thường dũng cảm đối diện với những tai họa lớn trong cuộc sống, nhưng lại bị gục ngã vì mấy thứ khó chịu nhỏ nhặt. Chẳng hạn, trong cuốn Diary, [Nhật kí], Samuel Pepys (Chú thích 1) đã kể về việc chứng kiến ngài Harry Vane bị chém đầu tại London. Khi bước lên bục hành quyết, ngài Harry Vane (Chú thích 2), không xin được tha mạng mà chỉ xin tên đao phủ đừng chạm vào cái nhọt nhức nhối trên cổ ngài.

    Chú thích 1:Samuel Pepys (23/2/1633 – 26/5/1703): Là một nhà quản lí của lực lượng Hải quân Anh quốc với nhiều đóng góp quan trọng cho quá trình chuyên nghiệp hóa lực lượng Hải quân Hoàng gia. Ông trở thành Thư kí trưởng của Bộ Hải quân dưới thời cả Vua Charles II và Vua James II nhờ sự cần mẫn và tài năng quản lí của mình. Cuốn nhật kí cá nhân của Pepys là một trong những tư liệu quý báu để tìm hiểu về thời kì Phục hưng ở vương quốc Anh khi có sự kết hợp giữa tiết lộ cá nhân và lời kể của nhân chứng về các sự kiện lớn, chẳng hạn như Đại dịch hạch London, Chiến tranh Hà Lan lần thứ hai và Đại hỏa hoạn London…

    Chú thích 2: Harry Vane (rửa tội vào ngày 26/3/1613 – 14/6/1662): Hay còn được gọi là Harry Vane hoặc Henry Vane the Younger để phân biệt với cha của ông (Henry Vane the Elder). Harry Vane là một chính trị gia và thống đốc thuộc địa người Anh. Ông được công nhận là một nhà quản lí có năng lực, một nhà đàm phán và chính trị gia khôn ngoan và thuyết phục. Bị truy tố tội phản quốc, Harry Vane không nhận được sự khoan hồng của vua Charles II và bị chặt đầu trên đồi Tower vào ngày 14/6/1662.

    Đó cũng là điều mà Đô đốc Byrd khám phá ra, khi trải qua bóng tối và cái rét khủng khiếp ở Nam Cực vào ban đêm: Quân lính của ông bấn loạn vì mấy thứ khó chịu nhỏ nhặt, hơn là vì những thứ lớn hơn. Họ chịu được nguy hiểm, khó nhọc và cả cái giá lạnh, (thường là ở mức âm 80 độ F) mà không hề kêu ca phàn nàn. Nhưng, Đô đốc Byrd viết, tôi biết là có những người nằm cùng giường với nhau mà không thèm nói với nhau câu nào, vì ai cũng nghi ngờ người kia đã để đồ lấn sang chỗ của mình một chút; và tôi biết là có người còn không thể dùng bữa nếu chưa tìm được một chỗ nào đó trong gian phòng hỗn loạn, để tránh khỏi tầm mắt của một người luôn nghiêm túc nhai kĩ thức ăn đến hai mươi tám lần, trước khi nuốt vào bụng. Với một đoàn quân ở vùng địa cực, mấy chuyện vặt vãnh như vậy, có thể khiến cho những người có kỉ luật nhất cũng bị phát điên.

    Đô đốc Byrd à, ngài cũng có thể bổ sung rằng: mấy chuyện vặt vãnh trong hôn nhân cũng khiến người ta phát điên và gây ra phân nửa cơn đau tim trên thế giới. Ít nhất đó là nhận định của những người có thẩm quyền. Chẳng hạn, Thẩm phán Joseph Sabath ở Chicago, sau khi phân xử hơn 40 nghìn cuộc hôn nhân không hạnh phúc, đã phát biểu như sau: Những điều vớ vẩn, tầm thường là căn nguyên của phần lớn các cuộc hôn nhân không hạnh phúc; còn Frank S. Hogan, một công tố viên ở New York cho biết: 50 phần trăm các vụ án hình sự của chúng tôi đều bắt nguồn từ những chuyện nhỏ nhặt. Thách thức nhau trong quán bar, cãi cọ trong gia đình, một nhận xét mang tính công kích, một câu nói làm mất thể diện, một hành động thô lỗ, đó đều là những chuyện nhỏ nhặt nhưng lại dẫn đến ẩu đả và giết người. Rất ít người trong số chúng ta mắc phải sai lầm lớn, vì bản tính tàn bạo. Chính những tác động nhỏ đến lòng tự trọng của chúng ta, sự sỉ nhục, những va đập chẳng mấy đáng kể tới tính kiêu căng, tự phụ của chúng ta lại gây ra phân nửa cơn đau tim trên thế giới.

    Khi Eleanor Roosevelt mới kết hôn, bà hôm nào cũng khó chịu vì người đầu bếp mới nấu nướng dở tệ. Nhưng bây giờ, nếu chuyện đó xảy ra, bà Roosevelt nói, tôi sẽ nhún vai rồi quên luôn. Đúng, hành xử như thế mới là người đã trưởng thành về mặt cảm xúc. Ngay cả một người cực kì chuyên quyền như Catherine Đại đế cũng chỉ bật cười khi đầu bếp làm hỏng một món ăn.

    Catherine Đại đế (2/5/1729 – 6 hoặc 17/11/1796): Là nữ hoàng trị vì lâu nhất trong lịch sử của chế độ quân chủ chuyên chế Sa hoàng (34 năm, từ năm 1762 cho đến năm 1796). Bà có đóng góp to lớn trong việc đưa Đế quốc Nga vươn mình trở thành một cường quốc tại châu Âu vào thế kỉ XVIII.

    Vợ chồng tôi từng ăn tối ở nhà một người bạn tại Chicago. Trong lúc cắt thịt, anh ấy đã làm sai gì đó. Tôi chẳng để ý đến chuyện ấy, mà tôi cũng chẳng mấy bận tâm nếu tôi có trông thấy chuyện ấy. Thế nhưng, vợ anh ấy đã nhìn thấy và nhảy chồm chồm lên trước mặt chúng tôi. John, cô ấy hét lên, nhìn xem anh đang làm cái gì thế! Anh không thể học nổi cách làm cho đúng à?!

    Sau đó, cô ấy nói với chúng tôi rằng: Anh ấy lúc nào cũng làm sai. Anh ấy chẳng hề cố gắng. Có thể anh ấy đúng là đã không cố gắng để học cách cắt thịt, nhưng tôi chắc chắn rất ngưỡng mộ anh ấy vì đã cố gắng sống với vợ hai mươi năm trời. Nói thực, tôi thà ăn hai cái hot dog với mù tạt trong không khí yên bình còn hơn là ăn vịt quay Bắc Kinh và vây cá mập mà phải nghe cô ấy càu nhàu.

    Không lâu sau trải nghiệm đó, vợ chồng tôi có mời một số người bạn tới nhà tôi ăn tối. Ngay trước khi khách đến, vợ tôi nhận thấy ba chiếc khăn ăn không hòa hợp với chiếc khăn trải bàn.

    Về sau, cô ấy kể với tôi rằng: Em vội nấu nướng quá, sau mới nhận ra là ba chiếc khăn ăn kia đã được đưa đi giặt rồi. Khách thì đang đợi ở cửa, chẳng còn thời gian để thay khăn nữa. Em chỉ muốn khóc ngay lập tức! Tất cả những gì em có thể nghĩ được chính là Sao phải để một lỗi tí xíu như thế làm hỏng cả buổi tối của mình cơ chứ?. Và rồi em nghĩ, đúng, sao phải như thế cơ chứ? Em đi vào phòng ăn, quyết định rằng mình sẽ có một khoảng thời gian tuyệt vời. Và em đã làm như thế. Em thà để bạn bè nghĩ rằng em là một bà nội trợ cẩu thả còn hơn là một kẻ căng thẳng, xấu tính. Và rốt cuộc thì mọi việc lại nằm ngoài dự tính của em, chẳng ai để ý đến mấy cái khăn ăn đấy cả!

    Trong lĩnh vực tư pháp, có một câu châm ngôn nổi tiếng: De minimis non curat lex, nghĩa là luật pháp không quan tâm đến những điều nhỏ nhặt. Và những người đang lo âu cũng nên làm thế, nếu muốn tâm trí được thanh thản.

    Nhiều khi, tất cả những gì chúng ta cần để vượt qua nỗi khó chịu, từ những thứ nhỏ nhặt chính là thay đổi góc nhìn, nghĩa là nhìn nhận chúng theo một quan điểm mới và thú vị hơn. Bạn tôi, Homer Croy, tác giả cuốn They Had to See Paris, [Họ phải trông thấy Paris] và hơn chục cuốn sách khác, đã đưa ra một ví dụ tuyệt vời về cách thực hiện việc đó. Ông ấy đã từng suýt phát điên trong lúc viết sách, vì những âm thanh phát ra từ cái lò sưởi trong căn hộ của ông tại New York. Hơi nước phát ra xèo xèo, còn ông ấy thì vừa ngồi bên bàn làm việc, vừa làu bàu, cáu kỉnh.

    Sau đó, Homer Croy kể, tôi đi cắm trại với vài người bạn. Khi lắng nghe tiếng cành cây lách tách trong đống lửa, tôi nghĩ những âm thanh đó, rất giống tiếng lách tách ở lò sưởi. Thế thì tại sao tôi thích âm thanh này, trong khi lại ghét âm thanh kia? Khi trở về nhà, tôi tự nhủ rằng: Tiếng lách tách của những cành cây bị đốt cháy là âm thanh dễ chịu, âm thanh trong lò sưởi cũng thế. Mình sẽ đi ngủ và chẳng bận tâm đến tiếng động nữa. Và tôi đã làm thế. Mấy ngày đầu, tôi còn để ý đến cái lò sưởi; nhưng rất nhanh sau đó, tôi đã quên béng nó. Và những mối lo âu vặt vãnh cũng vậy. Chúng ta không thích chúng và thành ra bức xúc, tất cả là vì chúng ta cứ phóng đại tầm quan trọng của chúng lên mà thôi…

    Disraeli (Chú thích 1) nói: Đời người quá ngắn ngủi để bận tâm đến mấy chuyện cỏn con. André Maurois đã viết trên tạp chí This Week, (Tuần này) rằng: Câu nói đó đã giúp tôi vượt qua nhiều trải nghiệm đau đớn: Chúng ta thường cho phép bản thân đau khổ, vì những thứ nhỏ nhặt mà đúng ra ta nên coi nhẹ và quên đi… Chúng ta chỉ sống trên cõi đời này được vài thập kỷ, vậy mà chúng ta đã phí phạm rất nhiều thì giờ, mà không thể lấy lại được để nghiền ngẫm về điều bất như ý mà chỉ sau một năm, cả ta và mọi người đều chẳng còn nhớ đến nữa. Không, chúng ta hãy dành cuộc đời mình cho những hành động và cảm xúc đáng giá hơn, cho những tư tưởng vĩ đại, những tác động thực tế và những công việc lâu dài. Bởi vì đời người quá ngắn ngủi để bận tâm đến mấy chuyện cỏn con.

    Ngay cả một nhân vật danh tiếng lẫy lừng như Rudyard Kipling cũng có lúc quên rằng: Đời người quá ngắn ngủi để bận tâm vì những chuyện nhỏ nhặt. Kết quả thì sao? Ông ấy và người anh vợ đã đối đầu với nhau trong vụ kiện tụng nổi tiếng nhất trong lịch sử Vermont (Chú thích 2), vụ kiện nổi tiếng đến mức có hẳn một cuốn sách về nó: Rudyard Kipling’s Vermont Feud, (Mối thâm thù của Rudyard Kipling ở Vermont).

    Chú thích 1:Disraeli (1804 – 1881) Là một chính trị gia người Anh thuộc Đảng Bảo thủ, từng hai lần giữ chức Thủ tướng Anh quốc.

    Chú thích 2:Vermont Là một tiểu bang ở vùng New England của Mỹ, tiếp giáp với tiểu bang Massachusetts về phía nam, New Hampshire về phía đông, New York về phía tây và tỉnh Quebec của Canada về phía bắc.

    Chuyện là thế này: Kipling kết hôn với Caroline Balestier, một cô gái người Vermont, xây một căn nhà xinh xắn ở Brattleboro, (Vermont), sắp xếp mọi thứ ổn thỏa và mong rằng sẽ sống nốt phần đời còn lại của mình ở đây. Anh vợ của ông, Beatty Balestier, trở thành người bạn thân thiết nhất của Kipling. Dù là làm việc hay vui chơi, hai người cũng ở bên nhau.

    Sau đó, Balestier bán đất cho Kipling nhưng Balestier vẫn được phép cắt cỏ trên mảnh đất ấy. Một ngày nọ, Balestier thấy Kipling đã trồng một vườn hoa trên đồng cỏ này. Ông ấy sôi máu lên và nổi cơn thịnh nộ. Kipling cũng tức điên. Không khí ở vùng Green Mountains của Vermont thành ra bi thương!

    Vài ngày sau, khi Kipling đang đạp xe trên đường thì anh trai của vợ ông đột nhiên phóng xe ngựa qua, khiến Kipling ngã nhào xuống đất. Và Kipling, người đã viết rằng: Nếu bạn có thể giữ được sự tỉnh táo trong khi những người xung quanh đều mất tự chủ và chửi rủa bạn, đã không giữ được sự tỉnh táo nữa mà đòi bắt giam Balestier. Sau đó là một phiên tòa chấn động. Phóng viên từ các thành phố lớn đổ về thị trấn. Tin tức nhanh chóng lan truyền đi khắp thế giới. Chẳng giải quyết được vấn đề gì, mà cuộc tranh chấp này còn khiến vợ chồng Kipling phải rời bỏ ngôi nhà của họ ở nước Mỹ cho đến cuối cuộc đời. Mọi phiền muộn và cay đắng đều nảy sinh từ một thứ rất cỏn con: một đống cỏ!

    2400 năm trước, Pericles (chú thích 1) từng nói: Đến đây nào, các quý ngài, chúng ta đã bàn bạc quá lâu về mấy chuyện vặt vãnh rồi. Quả thật là như thế! Đây là một trong những câu chuyện thú vị nhất mà Harry Emerson Fosdick (chú thích 2) từng kể, câu chuyện về việc thắng, bại của một cây đại thụ trong khu rừng: Trên sườn núi Long’s Peak ở Colorado có tàn tích của một cái cây khổng lồ. Các nhà tự nhiên học nói rằng nó đã sống được khoảng bốn trăm năm. Khi Columbus (chú thích 3) đặt chân đến San Salvador (chú thích 4), nó mới là một cây con; và nó đã sống được nửa đời khi các tín đồ Thanh giáo Anh tới gây dựng vùng Plymouth. Trong cuộc đời dài dằng dặc của mình, nó đã bị sét đánh mười bốn lần, còn số lần tuyết lở và giông bão mà nó đã trải qua trong bốn thế kỷ thì không thể đếm xuể. Nó đã vượt qua tất cả để tồn tại. Tuy nhiên, cuối cùng, một đàn sâu bọ đã tấn công nó và khiến nó đổ xuống. Lũ côn trùng đục xuyên qua lớp vỏ và đều đều phá hủy nội lực của cái cây, bằng những đợt tấn công tuy nhỏ nhưng không lúc nào ngừng nghỉ. Một cây đại thụ trong rừng mà thời gian đã không làm nó khô héo, sấm sét cũng không khiến nó úa tàn, giông bão cũng chẳng hề khuất phục được nó, nhưng cuối cùng, nó đã ngã xuống trước lũ sâu bọ nhỏ bé mà người ta có thể nghiền nát giữa hai ngón tay.

    Chẳng phải chúng ta cũng giống như cái cây đại thụ đó ư? Chẳng phải chúng ta vẫn vật lộn để tồn tại được trong những trận giông bão, tuyết lở và sấm sét của cuộc đời song lại để trái tim mình bị gặm nhấm bởi những con sâu bọ bé nhỏ mang tên lo lắng, những con sâu bọ bé nhỏ mà người ta có thể nghiền nát bằng hai ngón tay ư?

    chú thích 1: Pericles (khoảng 495-429 Trước Công Nguyên): Là một nhà chính trị, nhà hùng biện, tướng lĩnh tài ba và có nhiều ảnh hưởng của đế quốc Athena thời cổ đại.

    chú thích 2: Harry Emerson Fosdick (24/5/1878 – 5/10/1969): Là một mục sư người Mỹ. Ông trở thành nhân vật trung tâm trong cuộc tranh cãi giữa Chủ nghĩa Cơ bản và Chủ nghĩa Hiện đại trong Đạo Tin lành Mỹ vào những năm 1920 và 1930. H. E. Fosdick là một trong những mục sư tự do nổi bật nhất đầu thế kỉ 20.

    chú thích 3: Columbus Tức Cristoforo Colombo (khoảng trước 31/10/1451 – 20/5/1506), nhà hàng hải nổi tiếng người Ý. Những chuyến vượt Đại Tây Dương của ông đã mở ra các cuộc thám hiểm châu Mỹ cũng như quá trình thực dân hóa của người châu Âu.

    chú thích 4: San Salvador Là thủ đô của El Salvador – một quốc gia ở Trung Mĩ.

    Mấy năm trước, tôi từng tới thăm Công viên Quốc gia Teton ở Wyoming (chú thích 1) với Charles Seifred (Quản lý đường cao tốc ở Wyoming) và vài người bạn của ông ấy. Tất cả chúng tôi đang trên đường đến thăm di sản của John D. Rockefeller (chú thích 2) trong công viên thì chiếc xe do tôi lái rẽ nhầm đường và bị lạc, thành ra đến cổng của khu di sản muộn hơn những xe còn lại hẳn một tiếng. Ông Seifred giữ chìa khóa để mở cổng nên ông ấy phải đứng đợi chúng tôi một tiếng đồng hồ trong khu rừng oi bức và đầy muỗi. Muỗi nhiều đến nỗi, có thể khiến thần tiên cũng phải nổi điên. Thế nhưng, chúng không khuất phục được Charles Seifred. Trong lúc đợi chúng tôi, ông ấy cắt một cành dương và làm ra một chiếc còi. Khi chúng tôi đến nơi, có phải ông ấy đang chửi rủa bọn muỗi không? Không, ông ấy đang thổi còi. Tôi đã giữ chiếc còi ấy như một vật kỉ niệm của một người biết cách xem nhẹ những việc cỏn con.

    chú thích 1: Wyoming Là một tiểu bang nằm ở miền tây Mỹ, tiếp giáp tiểu bang Montana về phía bắc, South Dakota và Nebraska về phía đông, Colorado về phía nam, Utah về phía tây nam, Idaho và Montana về phía tây.

    chú thích 2: John D. Rockefeller (8/7/1839 – 23/5/1937): Là một doanh nhân và nhà từ thiện người Mỹ. Rockefeller đã góp phần đáng kể vào việc cách mạng hóa ngành dầu khí và thông qua các đổi mới công nghệ và công ty, công cụ giúp phổ biến rộng rãi và giảm đáng kể chi phí sản xuất dầu. Ông được coi là người Mỹ giàu có nhất mọi thời đại và người giàu nhất trong lịch sử hiện đại.