Author: editor editor

BẠN CÓ THẬT SỰ BẬN – HAY CHỈ ĐANG BỊ THAO TÚNG BẰNG CẢM GIÁC TỘI LỖI? Ở nơi công sở, có những “chiêu trò” không cần quyền lực vẫn khiến bạn câm nín: • Một ánh mắt từ sếp: “”Việc này chỉ có em làm được”” • Một lời khen có cánh: “”Chị tin tưởng em nhất”” • Một sự im lặng đầy ám chỉ: “”Nếu em không làm, ai sẽ làm?”” Rõ ràng bạn biết đó không phải là công việc của bạn nhưng bạn bị buộc phải gật đầu đồng ý bằng cảm giác có lỗi. Rằng nếu từ chối, bạn là người không có tinh thần đồng đội. Rằng nếu nói “Không”, bạn ích kỷ. Bạn cứng đầu. Bạn “không biết điều”. Nhưng thực ra, đó là những chiến thuật thao túng tâm lý, nhẹ nhàng mà nguy hiểm. Chúng khiến bạn đánh mất ranh giới cá nhân, làm việc quên thân, sống không còn là mình. Cuốn sách Dám nói “Không!” không viết cho người chống đối mà cho người biết mình đã bị thao túng để nói “Yes” quá lâu. Cuốn sách nói rằng: Lần tới khi ai đó yêu cầu bạn làm gì đó và bạn không biết phải trả lời như thế nào, hãy sử dụng những câu hỏi này làm mẫu để hiểu rõ hơn. • Tôi có thời gian và sức lực để làm việc này không? • Lệu việc nói “có” có lầm tăng thêm giá trị cho cuộc sống của tôi không? • Điều gì khiến việc nói “không” trở nên quan trọng đối với tôi? • Có ai đó đang cố gắng bắt nạt hoặc châm chọc tôi không? • Có phải tôi là điều này chỉ để làm hài lòng người khác? • Tôi đang bị lợi dụng phải không? • Nói không với điều này có nghĩa là tôi có thể nói có với điều gì khác qua trọng hơn? • Có phải tôi nói đồng ý chỉ vì tôi sợ bị bỏ lỡ? • Có điều gì quan trọng hơn cần tôi chú ý ngay bây giờ không? • Tôi có cần thời gian để nghỉ ngơi và nập lại năng lượng không? • Cần phải thay đổi điều gì về cư hội này để biến nó thành “có”? Dám nói không là một hành động mạnh mẽ, một bước đi dũng cảm mở ra cánh của tự tin và sự độc lập trong cuộc sống. Khi chúng ta dám từ chối những điều không phù hợp hoặc không công bằng, chúng ta không chỉ bảo vệ sự tự trọng và giá trị cá nhân của mình mà còn tạo ra cơ hội cho sự phát triển và thành công cá nhân. – Trích từ sách Dám nói Không –

ĐỪNG CƯỠNG CẦU LẤY ĐƯỢC QUẢ CHÍN KHI CÂY CÒN CHƯA ĐỦ RỄ Có những người trẻ vừa bắt đầu đã mong thành công. Có những kẻ mới gieo hạt đã đòi hái quả. Nhưng đời không như mộng. Vạn vật đều phải trải qua quy luật của trời đất: mọc – lớn – trổ – kết – chín – rụng. Cây chưa thành cổ thụ, sao gánh nổi bão giông? Người chưa đủ nhẫn nhịn, sao có thể làm nên việc lớn? Kẻ trí không hỏi: Khi nào ta sẽ thành công? Mà tự hỏi: Đã đủ rễ chưa? Đã đủ gió chưa? Đã đủ ánh sáng trong tâm để vươn lên chưa? “Thuận tự nhiên” không phải là ngồi yên chờ vận may. Mà là hành động đúng thời, không sớm, không muộn. Làm điều nên làm, gieo điều cần gieo, rồi để đất trời tự mình hồi đáp. Cũng như người làm ruộng không thể ra sức kéo lúa lớn nhanh. Người khôn ngoan biết: chỉ cần chăm sóc đất, nước, ánh sáng thì lúa sẽ tự vươn cao. Trong lịch sử có giai thoại kể rằng, Khương Tử Nha là một người tài trí xuất chúng nhưng gặp thời loạn lạc, không được trọng dụng. Dù đã ở tuổi già, ông vẫn không từ bỏ chí lớn, mà chọn một cách chờ đợi đặc biệt: ông thường đến bờ sông Vị Thủy để câu cá. Điều đặc biệt trong cách câu cá của ông là: Ông dùng cần câu thẳng, không uốn cong. Lưỡi câu của ông không có mồi, thậm chí có khi không có lưỡi câu mà chỉ là một đoạn sắt thẳng. Cần câu của ông được đặt nổi trên mặt nước, không chìm xuống. Cách câu cá này khiến nhiều người chế giễu ông, nhưng ông vẫn kiên trì ngồi đó và cuối cùng ông gặp được Chu Văn Vương, giúp Chu Văn Vương xây nên sự nghiệp vĩ đại của nhà Chu. Khương Tử Nha không chờ thời để trốn tránh, mà chờ thời để hành đạo. Ra tay một khi thiên – địa – nhân hội đủ, mới khiến sự nghiệp vững như núi. Ngược lại, trong sử sách cũng nói về Hạng Vũ người có tài nhưng hấp tấp, không thuận theo mưu lớn, sớm tự hủy diệt mình giữa hào quang quá sớm. Chúng ta sống trong thời đại thúc ép tốc độ. Ai cũng muốn “nhanh” – nhanh giàu, nhanh nổi tiếng, nhanh được công nhận. Nhưng hãy nhìn cây cổ thụ: Không cây nào vội lớn mà rễ chưa đâm sâu vào đất. Không quả nào ép chín mà giữ được vị ngọt bền lâu. Muốn vươn cao – trước hết rễ phải cắm sâu. Muốn thành tựu – trước hết phải thuận theo tự nhiên.Đừng vội gặt, khi ruộng chưa chín. Đừng ép hoa nở, khi nụ chưa đủ nắng. Kẻ trí là người biết lùi một bước để tiến ngàn bước. Biết im lặng trong lúc chưa sẵn sàng, để không bị chôn vùi trong tham vọng nửa vời. Và cũng đừng ganh với thành công của người khác vì mỗi hạt giống đều nở hoa theo thời khắc của riêng mình.

ĐỪNG ĐỂ SỰ ĐỐ KỴ CHE MỜ MẮT BẠN Phụ nữ có tâm kế sẽ không bao giờ đố kỵ với người khác, bởi họ biết rằng đố kỵ sẽ chỉ che mờ đôi mắt và tâm hồn của chính họ. Họ sẽ dùng ánh mắt tán thưởng để khẳng định người khác và coi ưu điểm của người khác trở thành mục tiêu nỗ lực của bản thân. Shakespeare nói rằng đố kỵ là con quỷ mắt xanh, ai trở thành tù nhân của nó sẽ bị bưng mắt mà đùa giỡn. Trên thực tế, đố kỵ là một căn bệnh tâm lý thể hiện sự hẹp hòi và tiêu cực một cách cực đoan, cũng là một kiểu trở ngại tâm lý trong xã giao. Đố kỵ có thể khiến người ta trở nên hèn hạ, dung tục, thậm chí mất lý trí. Tính đố kỵ khiến người ta không còn biết cư xử công bằng với người khác, hạn chế phạm vi giao tiếp, cướp đi nhiệt tình giao tiếp, thậm chí có thể biến bạn bè thành kẻ thù. Thay vì đố kỵ với điểm mạnh của người khác, thì chẳng thà biến “đố kỵ” thành động lực, dựa vào sự phấn đấu và nỗ lực của bản thân để bù đắp những khuyết điểm của mình, từ đó xóa bỏ khoảng cách giữa bạn và người đó, thậm chí vượt qua họ. Đây mới là việc mà một người phụ nữ thông minh, có tâm kế nên làm. Những gợi ý sau đây có thể giúp các bạn khắc phục được tâm lý đố kỵ. Khi cảm xúc đố kỵ nảy sinh, tốt nhất, hãy thử xem sao. 1. Hãy thẳng thắn trong đối nhân xử thế, đứng trên lập trường của người khác để suy xét vấn đề. 2. Nuôi dưỡng thái độ sống lạc quan và bao dung, hài lòng với bản thân và tự tìm lấy niềm vui; 3. Cố gắng không so sánh một cách mù quáng với người khác. Muốn so sánh hãy so sánh với quá khứ của chính mình. 4. Xem thành tựu của người khác là sự đóng góp cho xã hội chứ không phải là sự cướp đoạt hay uy hiếp với cá nhân bạn. 5. Học cách tán thưởng người khác, qua đó thể hiện tấm lòng rộng rãi và bao dung của bản thân. 6. Tiết lộ cho đối phương mục tiêu bạn mong muốn đạt được, nâng cao vị thế của mình trong lòng đối phương, sau đó hãy lấy đó làm động lực thúc đẩy bản thân tiến về phía trước. 7. Làm phong phú cuộc sống của bạn, phát huy điểm mạnh, tránh những khuyết điểm, tìm kiếm giá trị bản thân mới, phát triển hết tiềm năng của bạn và mở ra những lĩnh vực mới. Hãy gạt lòng đố kỵ sang bên, càng xa bạn càng tốt! – Trích từ sách Tâm Kế Phụ Nữ –

“TIÊU SƠN TRÁNG SĨ”: KHI LÒNG TRUNG THÀNH, MƯU TRÍ VÀ ĐẤU TRANH CHÍNH NGHĨA RÈN GIỮA LẰN RANH CHÍNH – TÀ Trong dòng chảy văn học dã sử Việt Nam, Tiêu Sơn Tráng Sĩ của Khái Hưng nổi bật như một bản anh hùng ca thấm đẫm khí tiết và uẩn khúc lịch sử. Nhưng đây không chỉ là câu chuyện về kiếm và má.u. Đằng sau những pha hành động nghẹt thở, tác phẩm là một lời chất vấn sâu sắc về trung thành, mưu trí và chính nghĩa những giá trị chưa bao giờ giản đơn trong lịch sử loài người. Tiêu Sơn Tráng Sĩ dựng nên chân dung Phạm Thái, một tráng sĩ không cam lòng sống dưới triều đại mới, quyết chí báo thù và khôi phục nhà Lê. Với anh, lòng trung thành không phải là thứ “”trung quân”” mù quáng, mà là sự lựa chọn đầy nhận thức trung với lý tưởng, với một trật tự chính trị và đạo lý mà anh cho là xứng đáng được bảo vệ. Tác phẩm không đơn giản hóa lòng trung thành như một giá trị đạo đức phổ quát. Trái lại, nó đặt nhân vật vào tình huống ngặt nghèo: trung thành nghĩa là chấp nhận hy sinh, bị hiểu lầm, thậm chí trở thành phản động trong con mắt của kẻ thắng cuộc. Điều đó làm cho lòng trung thành của Phạm Thái không chỉ đáng ngưỡng mộ, mà còn trở nên đầy bi kịch và nhân bản. Giữa một thời đại mà bạo lực và quyền lực ngự trị, trí tuệ là cách duy nhất để kẻ yếu không bị nghiền nát. Phạm Thái và đồng đội không đơn thuần là những kiếm khách, mà là chiến lược gia trong bóng tối: cải trang, tạo tin giả, thao túng cảm xúc đối phương họ hiểu rằng cuộc chiến giành lại chính nghĩa phải khôn ngoan không kém phần dũng cảm. Tác phẩm đã dự báo một điều bất biến trong mọi thời đại: mưu trí là yếu tố cốt lõi làm nên một cuộc cách mạng thành công. Trong bối cảnh hiện đại, đây cũng là một lời nhắc nhở: lý tưởng thôi chưa đủ, muốn chiến thắng trong một xã hội phức tạp, phải biết suy tính, hành động đúng lúc và đúng cách. Và cuối cùng ta phải bàn về “Chính nghĩa”. Khái niệm “chính nghĩa” trong Tiêu Sơn Tráng Sĩ không hề được đóng khung đơn giản. Đó là một thế giới xám xịt, nơi mỗi bên đều tin mình là người đúng. Phạm Thái có thể bị xem là phản nghịch trong con mắt chính quyền đương thời, nhưng trong mắt người đọc, anh là một kẻ không khuất phục, một chiến binh của công lý.Khái Hưng không áp đặt một chân lý đạo đức thuần túy. Ông để nhân vật tự lựa chọn, tự dấn thân, và tự chịu hậu quả. Chính sự mơ hồ và tương đối của “chính nghĩa” đã nâng tầm tác phẩm khỏi một tiểu thuyết lịch sử đơn thuần, biến nó thành một bi kịch nhân sinh đầy triết lý về lựa chọn và trách nhiệm. Tiêu Sơn Tráng Sĩ không chỉ là một câu chuyện hành động hay một bản cáo trạng thời cuộc. Đó là lời nhắc nhở về những con người dám đứng lên vì điều mình tin là đúng, dẫu biết con đường ấy đầy chông gai, hiểu lầm và thậm chí là thất bại. Trong một thế giới mà ranh giới giữa đúng – sai, chính – tà ngày càng mong manh, tác phẩm đặt ra một câu hỏi khó: Chính nghĩa là gì nếu không có trí tuệ để lựa chọn và dũng khí để trả giá? Bạn đang tìm kiếm cảm hứng từ lịch sử để đối diện với thực tại hỗn loạn? Tiêu Sơn Tráng Sĩ chính là tấm gương soi chiếu những cuộc đấu tranh khốc liệt không chỉ ngoài chiến trường, mà cả trong nội tâm con người. Và đôi khi, chính phẩm giá con người được tôi luyện rõ nhất giữa ranh giới ngờ vực, cô đơn và phản kháng.

ĐOÀN THỊ ĐIỂM: NỮ SĨ TÀI DANH VÀ SỰ UYÊN BÁC VƯỢT THỜI ĐẠI Nhắc đến những tài năng lỗi lạc trong lịch sử văn học Việt Nam, không thể không nhắc đến Đoàn Thị Điểm (1705-1748), người con gái của thôn Trung Phú, xã Giai Phạm (nay là Hiến Phạm), huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên. Với biệt danh dân gian ưu ái đặt cho bà là “”Trạng Giữa”” cái tên vừa thể hiện nguồn gốc làng quê, vừa khẳng định tài năng kiệt xuất của Đoàn Thị Điểm đã vượt qua những khuôn khổ xã hội đương thời để khẳng định trí tuệ và phẩm hạnh của mình. Đoàn Thị Điểm sinh ra trong một gia đình có truyền thống học thức, là con gái của hương cống Đoàn Doãn Nghi và mẹ họ Vũ. Từ nhỏ, bà cùng người anh trai Đoàn Doãn Luân đã được ông bà ngoại, quan Thái Lĩnh Bá, hết mực dạy dỗ. Khác với quan niệm “”trọng nam khinh nữ”” phổ biến thời phong kiến, Đoàn Thị Điểm sớm bộc lộ niềm say mê đèn sách, dù biết phận nữ nhi khó có thể tham gia thi cử, đỗ đạt. Nhờ tư chất thông tuệ, bà nhanh chóng nổi tiếng với khả năng văn chương vượt trội, sáu tuổi đã đọc thông nhiều sách sử Trung Quốc. Tiếng tăm của Đoàn Thị Điểm vang xa đến mức “”Tràng An tứ hổ”” bốn danh sĩ nổi tiếng kinh đô thời bấy giờ gồm Nguyễn Công Thái, Nguyễn Bá Lân, Vũ Diệm và Nhữ Đình Hiền, đã có lần tìm đến nhà bà để “”thử tài””. Đoàn Thị Điểm, với sự tinh tế và thông minh, đã cho người bưng ra một khay trầu cùng câu đối đầy ẩn ý: “Đình tiền thiếu nữ khuyến tân lang” ( Dịch: Trước sân thiếu nữ mời ăn trầu) Câu đối này khéo léo dùng chữ “”thiếu nữ”” mang nghĩa “”gió nhẹ”” hoặc “”cô gái””, và “”tân lang”” vừa là “”trầu cau”” vừa là “”chàng rể mới””, tạo nên hai tầng nghĩa đầy thách thức. Bốn vị danh sĩ đã phải “”nghĩ nát óc”” mà không thể tìm ra vế đối hay, đành phải cáo từ. Không chỉ vậy, ngay cả danh sĩ lừng lẫy Trạng Quỳnh cũng phải “”bó tay”” trước những câu đối hóc búa của bà. Tương truyền, khi Trạng Quỳnh đến nhà đòi vào lúc Đoàn Thị Điểm đang tắm, bà đã đọc ngay câu đối: “Da trắng vỗ bì bạch” (Nghĩa là: “bì” là da; “bạch” là trắng; “vỗ bì bạch” là câu thành ngữ, nó mang ý tượng thanh, đồng thời còn ngụ ý thách thức, trước sự nhòm ngó của chàng trai, nữ nhi thấy bất tiện mà ra vế đối thể hiện thái độ không bằng lòng) (Trích trong sách Hiền Tài Thay Đổi Quốc Gia)Câu này không chỉ mang ý tượng thanh mà còn thể hiện thái độ không bằng lòng của nữ nhi trước sự nhòm ngó. Trạng Quỳnh bối rối, đành phải cáo lý ra về. Lần khác, trên đường đến phố Mía, Đoàn Thị Điểm tiếp tục ra câu đối khiến Trạng Quỳnh phải cúi đầu bái biệt: “Lên phố Mía, gặp cô hàng mật. Cầm tay kẹo lại, hỏi thăm đường.” Tài năng của Đoàn Thị Điểm còn được thử thách trong một sự kiện quan trọng cấp quốc gia. Năm Long Đức thứ 3 (1734), vua Lê Thuần Tông đã mời Đoàn Thị Điểm giả làm cô gái bán nước để đón tiếp đoàn sứ thần Trung Quốc. Khi sứ Tàu có ý trêu ghẹo, chế giễu dân tộc ta bằng câu đối: “An Nam nhất thốn thổ, bất tri kỷ nhân canh?” (dịch: Một tấc đất An Nam, không biết bao nhiêu người cày?) Cô hàng nước Đoàn Thị Điểm đã đáp lại đầy trí tuệ và khí phách: “Bắc quốc đại trượng phu, giai do thử đồ xuất!” (dịch: Các trượng phu phương Bắc, đều ở nơi ấy mà ra cả!) Vế đối này không chỉ thể hiện sự thông minh, hóm hỉnh mà còn khẳng định bản lĩnh, trí tuệ của người phụ nữ Việt Nam, khiến sứ Tàu vừa kinh ngạc, vừa xấu hổ và từ đó không dám trêu ghẹo con gái nước Nam nữa. Nhắc đến Đoàn Thị Điểm, không thể bỏ qua tác phẩm đỉnh cao đã làm nên tên tuổi bà: Chinh Phụ Ngâm. Dựa trên nguyên tác Hán văn của Đặng Trần Côn, bản dịch Nôm của Đoàn Thị Điểm, với 412 câu theo lối song thất lục bát, không chỉ là một kiệt tác văn chương mà còn là “”cuốn nhật ký tâm hồn”” của người chinh phụ, thể hiện sâu sắc tình cảm, đức hạnh và trí tuệ của người phụ nữ Việt Nam thế kỷ XVIII. Ngoài ra, bà còn để lại tác phẩm “”Tục truyền kỳ”” bằng chữ Hán. Đoàn Thị Điểm không chỉ là một nữ sĩ có thi tài lỗi lạc, với lời thơ tao nhã, đài các, bóng bẩy đầy âm điệu, mà còn là một phụ nữ mẫu mực, hiếu thảo và đầy nghĩa khí. Cuộc đời và sự nghiệp của bà là minh chứng sống động cho tài năng và trí tuệ vượt thời đại, để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng hậu thế.

ĐỒNG TIỀN ĐI TRƯỚC LÀ ĐỒNG TIỀN KHÔN Trong kho tàng mưu lược cổ đại, có một câu chuyện đáng để hậu thế nghiền ngẫm không phải vì sự oanh liệt của chiến công, mà vì sự sắc bén của một “thanh đao bọc nhung” dùng thuật hối lộ. Khi Đổng Trác muốn thu phục Lã Bố, một mãnh tướng lừng danh thời đó. Đổng Trác nói: “Ta thấy Lã Bố là hạng phi thường. Nếu có được người này thì lo gì thiên hạ?”. Một người ở dưới trướng bước ra nói: “Chúa công đừng lo! Tôi là đồng hương của Lã Bố, biết hắn hữu dũng vô mưu, thấy lợi thì quên nghĩa. Tôi xin dùng ba tấc lưỡi thuyết phục Lã Bố chắp tay về hàng chúa công”. Và thế là Lý Túc ra trận, mang theo một con ngựa Xích Thố “ngựa thần ngàn dặm”, cùng vàng ngọc, đai ngọc, lời lẽ rót vào tai như rượu mạnh rót vào kẻ khát vinh hoa. Lã Bố, người từng được Đinh Nguyên nuôi dưỡng như con, sau chén rượu, sau một ánh nhìn thèm khát vào ánh kim của vàng, đã ché.m đầu ân nhân, dâng lên Đổng Trác. Một thanh đao có thể giế.t một người. Một lời dụ có thể giế.t một mối trung nghĩa. Một nắm tiền giế.t chế.t cả một vị tướng tài. Thuật hối lộ, vũ khí âm mưu không bao giờ lỗi thời Nếu như dương mưu dùng ánh sáng công khai để thu phục lòng người, tạo thành thế lực từ số đông, thì thuật hối lộ của âm mưu chỉ nhắm vào một hoặc hai đối tượng bất hảo, thấy lợi quên nghĩa, sẵn sàng phản bội chủ của mình. Một người có thể giữ thành. Một người có thể làm phản. Một người, nếu đủ lòng tham sẽ trở thành mắt xích khiến cỗ máy quyền lực sụp đổ. Trong chiến lược thâm sâu, tiền bạc không còn là vấn đề. Với người mưu đại sự, “có thể dùng tiền để giải quyết, tức là không phải vấn đề khó nhất”. Đó là lý do mà “thuật hối lộ” tồn tại từ thời cổ sử và vẫn sống dai dẳng trong các cuộc đấu đá chính trường, thương trường và cả tình trường trong ngày nay. Chẳng phải vô cớ mà người La Mã từng nói: “Pecuniæ obediunt omnia” – Mọi thứ đều vâng lệnh đồng tiền. Âm mưu cao nhất không phải là hại người, mà là khiến người ta không oán trách nổi⁶Sự thành công của Lý Túc không chỉ nằm ở tài ăn nói, hay ngọc ngà vàng bạc mà ở chỗ, Lã Bố không thấy mình bị mua chuộc. Ngược lại, hắn thấy mình xứng đáng được chọn. Thấy hành động giết ân nhân là “xứng công báo đáp”. Đó là đỉnh cao của âm mưu: khi đối phương tự nguyện phản bội, mà vẫn nghĩ mình đang lựa chọn chính nghĩa. Và chính điều đó khiến âm mưu này không nhuốm máu, nhưng lại ngấm độc. Ngày nay, thuật hối lộ không chỉ còn là vàng ngọc. Nó có thể là quyền lực, danh tiếng, lời hứa, vị trí, hay đơn giản là… một lời tâng bốc đúng lúc. Ai cũng có giá. Vấn đề là: bạn định giá mình bao nhiêu? Hối lộ là con dao hai lưỡi. Nó có thể là đòn phản công. Nhưng cũng có thể là lời tuyên án chính mình, nếu bạn là người nhận. Trong một thế giới mà mọi giá trị đều có thể bị quy đổi thành lợi ích, điều duy nhất khiến bạn không trở thành một Lã Bố khác là giữ cho mình một giá mà không gì có thể mua được hoặc ít nhất bạn phải chọn đúng người để mua chuộc mình. Hối lộ trong âm mưu không phải luôn là xấu, nếu dùng đúng cách, đúng đối tượng, đúng mục đích, nó có thể trở thành một “đòn bẩy mềm” trong chính trị, ngoại giao, quản trị hoặc đàm phán. “Thuật hối lộ chưa bao giờ lỗi thời, bởi đồng tiền chưa bao giờ giảm đi sức hấp dẫn!” (Trích trong sách Thuyết Âm Mưu)

“Ngoại ơi, con đã về rồi…” (một bài viết để chữa lành, để nhớ, và để thương…) Chín năm. Chín năm không dài không ngắn, nhưng đủ để tóc con thêm vài sợi bạc, đủ để mùa nắng trôi qua hàng cau cũ, đủ để căn nhà xưa đổi mùi thời gian, và đủ để người ta quên đi một lời hứa nhỏ. Chỉ có con – vẫn không thể quên. Con vẫn còn nhớ rất rõ, hôm ấy là một buổi trưa hạ oi nồng, con lon ton ôm cặp chạy từ trường về, vừa bước chân vào sân là tiếng gọi thân thương vang lên từ hàng hiên quen thuộc: – “Con về rồi hả? Vô đây, ngoại để dành chén canh chua cá lóc nè!” Cái tiếng “ngoại” bật ra, nhẹ như hơi thở, mà mặn như vị mồ hôi ngoại chảy giữa tháng năm. Ngoại không phải người nói nhiều. Nhưng ngoại lại là người hiểu con nhiều nhất. Ngoại hay ngồi dưới bóng cau, rít điếu thuốc nhỏ rồi nhìn về phía rặng tre sau vườn, nơi có tổ chim sâu làm mỗi mùa. Ngoại hay ngồi đó, còn con ngồi bệt dưới chân, nghịch bùn đất hay hỏi ngoại về những chuyện ngày xưa: về thời ngoại đi lính, về người bạn thân tên Tư Lành, về lần ngoại bỏ đói để dạy ba con nên người… Mỗi câu chuyện của ngoại như một nhánh mây trôi trên đầu con, nhẹ nhàng nhưng đầy ám ảnh. Giờ đây, mỗi khi cơn mưa đầu mùa trút xuống, con lại nhớ đến dáng lưng ngoại lom khom dắt xe đạp đi mua dầu gió. Mùi dầu xanh đó giờ con vẫn còn giữ lại một chai nhỏ, lâu lâu lấy ra hít một hơi – như hít cả tuổi thơ mình, như hít lấy một phần đời không thể trở lại. Con từng nghĩ mình mạnh mẽ, rằng thời gian sẽ cuốn trôi mọi mất mát. Nhưng năm này qua năm khác, chỉ cần ai nhắc đến “ông ngoại”, tim con lại như một chiếc lá rơi giữa mùa – chẳng ai thấy, nhưng đau lặng lẽ. Con nhớ hôm ngoại đi. Không có cơn mưa nào rơi, nhưng bầu trời như sẫm hơn. Người ta nói ngoại đi nhẹ nhàng như cách ngoại sống: im lặng – nhường nhịn – cam chịu. Mọi người khóc. Con thì im. Con không biết khóc thế nào để vừa đủ cho một đời người như ngoại. Con chỉ nhớ, lúc cuối, con đã không kịp về để nắm tay ngoại. Ngoại đi mà không chờ tiếng “con đã về rồi”. Chín năm rồi. Mỗi lần về quê, con vẫn ghé qua gốc cau đó. Không còn bóng ngoại ngồi, không còn chiếc ghế con bưng ra mỗi trưa, nhưng mỗi lần nhắm mắt lại, con vẫn thấy ngoại đang mỉm cười, tay vỗ nhẹ vào lưng con, như năm nào. Con lớn lên, đi xa, sống những cuộc đời đầy màu sắc. Nhưng có một góc tâm hồn con – chỗ sâu nhất – vẫn là hình bóng ngoại. Dù ai hỏi con yêu ai nhất trên đời, câu trả lời vẫn là “ông ngoại”. Ngoại ơi, hôm nay con viết mấy dòng này không để buồn thêm, mà để chữa lành. Con muốn tin rằng, ở đâu đó, ngoại vẫn đang nghe. Con muốn nói rằng, con chưa bao giờ quên. Và nếu có một ngày, con lại được trở về… Con ước gì chỉ cần thêm một lần, được nói: “Ngoại ơi, con đã về rồi!” #ngoaioi #tamtrang #chualanh

MỘT CÂU HỎI ĐÚNG, CÓ THỂ THAY ĐỔI CẢ CUỘC ĐỜI Chúng ta lớn lên được dạy cách trả lời. Nhưng mấy ai được dạy cách đặt câu hỏi? Trong một thế giới ngập tràn dữ liệu và lời khuyên, điều đáng sợ không phải là thiếu câu trả lời mà là không biết đặt câu hỏi gì cho đúng. Einstein từng nói: “”Nếu tôi có một giờ để giải quyết một vấn đề sống còn, tôi sẽ dành 55 phút để nghĩ ra câu hỏi đúng, và chỉ 5 phút để tìm câu trả lời.”” Bởi vì một câu hỏi đúng: • Mở ra tư duy, thay vì đóng lại bằng một đáp án. • Định hình bản chất vấn đề, thay vì lạc trong những ngọn ngành. • Là la bàn trong biển nhiễu loạn, dẫn lối đến hành động đúng đắn. Vấn đề không phải bạn không có câu trả lời. Vấn đề là bạn đang hỏi sai, thậm trí là còn không biết phải đặt câu hỏi như thế nào. Bạn hỏi: “Làm sao để kiếm thật nhiều tiền?” Nghe quen chứ? Nhưng nếu bạn đổi lại thành: 👉 “Làm sao để tạo ra giá trị khiến người khác sẵn sàng trả tiền?” Thì hướng đi, và cả cuộc đời bạn, sẽ khác. Một câu hỏi đúng không chỉ giúp bạn thông minh hơn. Nó khiến bạn sống có mục tiêu, có chiều sâu, và không bị cuốn trôi theo đời sống dễ dãi. Vậy nên, ngay bây giờ, thay vì hỏi: “”Làm sao để thành công?”” Hãy hỏi: • “Thành công thực sự có nghĩa gì với mình?” • “Giá trị nào mình muốn tạo ra cho thế giới?” • “Nếu hôm nay là ngày cuối cùng của mình, mình sẽ sống khác đi chứ?” Bởi vì đôi khi, bạn không cần thêm một câu trả lời. Bạn chỉ cần dám đặt một câu hỏi cho thật đúng. ————————– “Những câu hỏi tò mò về cuộc sống càng ngày càng ít dần đi khi chúng ta lớn lên. Không phải ta đã hiểu rõ mọi thứ trên thế giới, mà ta đã bị cuộc sống ‘đồng hóa’, bị những phương thức giáo dục ngăn cản việc đặt ra câu hỏi.” (Trích Sức mạnh của câu hỏi)

Chẳng ai sinh ra để một đời mạnh mẽ. Ngay cả cỏ dại tưởng là vô tư giữa nắng mưa cũng có lúc cuộn mình lại trong cơn bão. Ngay cả cổ thụ tưởng là sừng sững không lay cũng có lúc run rẩy khi gió mùa tràn về. Ai rồi cũng từng yếu lòng. Chỉ là người chọn rơi nước mắt, người chọn nuốt vào trong. Dưới lớp vỏ mạnh mẽ mà bạn khoác lên mỗi ngày, là một trái tim cũng biết mỏi mệt. Không ai sinh ra để gồng gánh mãi những giông gió đời người. Có những lúc, chỉ cần một ánh mắt dịu dàng, một câu hỏi “Bạn có ổn không?” cũng đủ khiến lớp vỏ ấy nứt ra. Và khi giọt nước đầu tiên rơi xuống không phải là yếu đuối, mà là một lần bạn được là chính mình. Người ta không chê cánh hoa vì nó rung rinh trong gió. Cũng chẳng ai trách một người vì lặng lẽ thở dài giữa phố đông. Bởi vì trái tim sinh ra không để làm thép. Nó được sinh ra để yêu, để rung cảm, và đôi khi, để vỡ vụn một cách đẹp đẽ. Thế nên, nếu có phút giây nào bạn thấy lòng mình ướt át như buổi chiều mưa chẳng ngớt, hãy biết rằng, ngay cả những ngôi sao trên trời cũng có lúc tàn lụi. Và bạn, dịu dàng đến thế, đâu cần phải mạnh mẽ mọi ngày.

“NGUYỄN HIỀN: THẦN ĐỒNG ĐẤT VIỆT, TRẠNG NGUYÊN NHỎ TUỔI NHẤT LỊCH SỬ Nhắc đến các bậc hiền tài trong sử Việt, không thể không nhắc tới Nguyễn Hiền, vị Trạng nguyên trẻ tuổi nhất trong lịch sử khoa bảng nước ta. Sinh ra tại làng Vương Miện, huyện Thượng Hiền (nay là thôn Dương A, Nam Thắng, Nam Trực, Nam Định), cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn liền với những giai thoại thú vị, khắc họa rõ nét hình ảnh một thần đồng với trí tuệ siêu phàm và nghị lực phi thường. Tuổi Thơ Khó Khăn Nhưng Sớm Bộc Lộ Thiên Tài Mồ côi cha từ bé, Nguyễn Hiền được mẹ gửi gắm theo học sư thầy trong làng. Ngay từ thuở nhỏ, ông đã khiến mọi người kinh ngạc bởi tư chất thông minh vượt trội. Sách chỉ cần đọc qua là nhớ, thậm chí đọc trôi chảy ngay cả khi sư thầy mới viết được vài trang. Dù tính tình có phần nghịch ngợm, thể hiện qua việc khắc chữ sau lưng tượng Phật, nhưng Nguyễn Hiền luôn giữ một tinh thần hiếu học đáng nể. Cuộc sống nghèo khó không ngăn cản được khát khao tri thức của ông. Tương truyền, vì không có tiền mua dầu thắp đèn, cậu bé Hiền phải bắt đom đóm bỏ vào vỏ trứng, tận dụng ánh sáng le lói ấy để đọc sách mỗi đêm. Nhờ sự kiên trì và trí nhớ siêu phàm, hơn 10 tuổi, ông đã đọc hết kho sách của nhà chùa và nổi tiếng là thần đồng trong vùng. Tài năng của Nguyễn Hiền sớm được kiểm chứng khi ông ứng đối xuất sắc bài phú “”Phụng hoàng sào vu A Các, kỳ lân du vu Uyển Hựu”” của người họ Đặng, khiến đối phương phải thốt lên hai tiếng “”Thiên tài””. Trạng Nguyên Tuổi 13 và Khí Phách Hiếm Có Năm Đinh Mùi (1247), dưới triều Trần Thái Tông, Nguyễn Hiền dự thi Đình và đỗ Trạng nguyên khi mới 13 tuổi. Bài phú “”Áp tử từ kê mẫu du hồ phú”” (Bài phú con vịt con từ giã mẹ gà đi chơi hồ nước) của ông không chỉ thể hiện khả năng văn chương uyên bác mà còn hàm chứa nhận thức sâu sắc về lẽ hiếu thảo và sự thuận theo lẽ tự nhiên. Tuy nhiên, vì tuổi đời còn quá nhỏ, vua Trần cho rằng ông chưa đủ “”lễ nghĩa”” để nhậm chức và yêu cầu về nhà học thêm ba năm. Ít lâu sau, khi sứ nhà Nguyên sang thử tài người Nam bằng câu đố vỏ ốc xoắn và sợi chỉ mảnh, triều đình bó tay. Vua vội cho triệu Nguyễn Hiền. Điều thú vị là khi viên quan đến, Trạng Hiền vẫn đang mải mê chỉ huy lũ trẻ chăn trâu đắp voi đất. Khi viên quan truyền ý vua, Trạng Hiền thẳng thắn từ chối, lấy cớ vua chưa giữ đúng lễ trước đó. Chỉ đến khi nghe câu chuyện về câu đố hóc búa của sứ giả, ông mới mỉm cười và hát bài đồng dao: “”Tích tịch tình tang! Bắt con kiến càng buộc chỉ ngang lưng… Bên thì bôi mỡ kiến mừng kiến sang.”” Lời giải “”độc đáo”” này đã giúp sợi chỉ xuyên qua vỏ ốc, khiến sứ Nguyên phải thán phục. Một lần khác, sứ Trung Hoa lại đem bài thơ ngụ ngôn “”Lưỡng nhật bình đầu nhật, Tứ sơn điên đảo sơn. Lưỡng vương tranh nhất quốc, Tứ khẩu tung hoành gian”” để thử tài. Vua và quần thần lại một lần nữa không tìm ra lời giải. Vẫn là Nguyễn Hiền, chỉ một cái liếc mắt đã nhận ra tất cả chỉ đang mô tả chữ “”Điền””. Cuộc đời Nguyễn Hiền là một tấm gương sáng về tài năng bẩm sinh, nghị lực vượt khó và tinh thần hiếu học. Ông không chỉ là niềm tự hào của vùng đất Nam Định mà còn là biểu tượng của trí tuệ Việt Nam, mãi mãi ghi dấu trong sử sách với danh hiệu Trạng nguyên trẻ tuổi nhất.