Author: editor editor

  • Con sên của Immanuel Kant

    Đó là những ngày mưa cuối tháng chín, hắn ngồi bên khung cửa sổ nhìn ra khu vườn, uống 1 ngụm Soju và nghe bài hát “Wake me up when september ends”. Thật là một khung cảnh hài lòng người xem đến lạ, một kẻ đang lơ mơ cần được ai đó đánh thức. Mà ai đang xem cơ chứ, hắn đang tự xem hắn, lần mò tìm kiếm những mảnh vỡ của tâm hồn đã vỡ tan của chính hắn, hay đó là lời nhắc nhở của những tâm hồn vĩnh cửu từ thuở sơ khai, bên kia đường biên của không thời gian.

    – “Cái vườn này ngày càng lạ quá!” – Giọng nói đi sau tiếng mở cửa rào, một người quen cũ, cô gái học văn chương đã lâu mới ghé chơi, vẫn cái giọng nói trầm ấm có thể làm lay động từng chiếc lá, hắn luôn nghĩ cô nên đi làm nghề gì đó với giọng nói của mình thay vì chơi cùng những con chữ. Nhưng nếu cái gì cũng hợp lý như vậy, chắc hắn đã đi làm cho Liên Hợp Quốc, thay vì ngồi đây mơ màng vào một sáng mưa phùn. Thôi thì tận hưởng giọng nói ấy cái đã.

    – – “Biết anh uống em đã đến sớm hơn rồi, còn không cho em một ít” – cô cởi áo mưa Măng Tô ra rồi treo lên nhánh cây chìa vào trong hiên nhà, cô làm nó không một gợn sóng, cứ như cô đã ở đây lâu hơn cả hắn, cứ như cái nhánh cây cố gắng vươn dài chỉ dành cho cái áo của cô vào lúc này, hắn còn chẳng nhận ra cái móc áo ở ngay trước mặt.

    – – “Anh mới làm 2 ngụm, sáng nay cũng chả có việc gì để làm, chắc cũng như những ngày khác quá hả?” – Hắn vừa nói vừa đứng lên lấy 2 cái cốc, trong nhà hắn chỉ có 4 cái cốc gốm được một người phương xa làm handmade, cầm lên anh lại nhớ đến người đó, nhớ những ngày mưa cùng nhau ăn bún riêu vỉa hè nào đó hắn cũng không còn nhớ. Nhớ mà lại không nhớ, ký ức con người là thứ không đáng tin cậy, như tri thức vậy, nó vụn vỡ như tâm hồn của kẻ đang nhớ.

    – “Nâng ly vì cái gì đây anh, chắc lại vì những cơn say như lần trước anh nói” – Cô còn không cần đợi cụng ly với hắn, rót đầy một cốc rồi uống hai ngụm, chắc là để có cảm giác cân bằng khi nghe người khác đã uống trước. Thói quen của cô khi uống là vậy, rót đầy 1 cốc rồi nhâm nhi từng chút một, cô từng bảo nó như cách mà tâm hồn cô trải qua mỗi ngày, tự rót đầy rồi tự rút cạn.

    – “Chắc hôm nay là vì sự vụn vỡ”

    Cô vẫn ngồi đó, nhấm nháp từng ngụm một, nhìn ra ngoài như chờ ai đó đến, đến để đón cô khỏi muộn phiền đang bủa vây khắp thân tâm. Người đó chắc chắn không phải hắn, hắn cũng vỡ nát như cô, chỉ là sống quen dần với nó mà thôi. Cũng có thể cô chờ cơn say đến, để cơn lũ từ ngữ trong cô tuôn ra, nếu không cô sẽ nổ tan tành mất. Hai người không nói với nhau lấy một lời, nhưng dòng chảy đó vẫn hiện hữu trong những dao động xung quanh, chỉ chực chờ hiển lộ.

    – “Em nghĩ chắc anh biết Kant mà hả, em đọc thấy dáng đi của ổng làm em nhớ tới anh, lầm lũi lom khom lọ mọ một mình, mấy hôm em có đọc và xem bài giảng “The right things to do” rồi lần mò đọc Kant” – Cô bắt đầu nói, còn hắn nghe chẳng hiểu lấy một lời, chỉ là sự tận hưởng giọng nói.

    – “Nó làm em bối rối khủng khiếp, em còn chẳng biết việc em làm có ý nghĩa gì không, em hoài nghi những người ăn xin, em vùng vẫy với những tiệc tùng, em tức giận với tôn giáo của mình. Đi tới đâu cũng toàn là sự giả dối quấn quanh, vặn xoắn đến ngạt thở …” – Dòng thác đã chảy, như cuốn phăng mọi thứ, cô cũng trôi dạt đi trong vô định. Cô đứng dậy, bắt đầu đi qua đi lại, kể lể về sếp cô, trách móc cha mẹ, đã kích những phong trào da đen, phơi bày sự giả dối của hội đồng tính. Cô gọi họ là những kẻ đạo đức giả, đốn mạc, là rẻ tiền.

    Hắn chỉ ngồi đó, như một người khán giả, xem một màn trình diễn đạo đức, với một giọng nói trầm ấm có tính lay động cao. Những gì cô nói hắn nghe hết, hiểu hết, và cũng chả bận tâm gì cả. Cô nói mệt lại ăn một ít đậu luộc, bữa trưa của hắn vì đó cũng cạn dần theo cơn lũ từ ngữ. Cô lại rót đầy cốc, chai rượu cũng cạn, cô đứng dậy rồi xin lỗi đã uống hết và đi mua thêm, cô còn muốn uống tiếp.

    Hắn lên võng nằm đợi, cái cảm giác đung đưa trên võng thật rất thích, nếu như con người mà sống nhờ quang hợp như cây thì hắn sẽ nằm võng cả đời không chán. Nhưng đời mà dễ vậy thì chắc hắn đã mang luôn đỉnh Bà Đen vào trong vườn để khỏi nhọc công leo chi cho cực. Ai rồi cũng phải đi một vòng rồi mới về nhà được.

    Cô đã về với làn khói thuốc lá trên tay, thật là một gì đó kì lạ, sự hỗn loạn hợp lý đến kinh ngạc. Còn gì thú vị hơn một cô gái mặc váy hồng hút một điếu thuốc và trên tay là 2 chai Soju, có lẽ chỉ có cuộc gặp của hắn và ngươi hắn đang nghĩ về là hấp dẫn hơn, mà thôi hãy để người đó yên.

    – “Bạn thu ngân nhìn em như thấy yêu quái luôn anh, chắc chưa thấy gái cute mua thuốc lá và rượu bao giờ” – cô vừa nói vừa đưa anh 3 điếu thuốc, vậy là cô vẫn nhớ khi ngà ngà hắn muốn kéo một ít thuốc lá, nó làm hắn nhớ tới người Hungary đó, một con người khắc khổ đọa đày gieo cho hắn cảm hứng bất tận, về con đường đi tìm sự thật xưa cũ thiêng liêng. Trong lúc đó, hắn lại để ý thứ cô vừa đạp lên, nó vẫn còn ở dưới đôi sandal của cô. Nhưng hắn chưa nói ra, vì cái nhịp chưa đến.

    Cô lại nói về Kant, những gì cô đọc được nơi Kant và những người nói đến đạo đức. Cô kể còn hắn nghe, nghe trọn vẹn câu chuyện nhưng chẳng bận tâm gì. Nét mặt cô gái chưa tròn ba mươi dần đượm buồn, cô chìm dần vào miền quên lãng rồi phải thốt ra “Em rồi cũng phải chết mà không ai nhớ tới”.

    Cái nhịp đến rồi, khi nghe cô nói câu đó hắn biết đã đến lúc, đến lúc cho cô xem thứ dưới giày cô. “Em đợi anh một chút”. Hắn làm cô kinh ngạc, nãy giờ hắn chỉ ậm ờ cho qua chuyện, giờ lại bật dậy rồi đi ra ngoài.

    – “Con sên của Kant em vừa đạp chết” – hắn đưa cô xem xác chết con sên còn dính dưới đế giày cô, gỡ ra rồi vứt xuống đám lá khô ngoài vườn. Xong hắn vào ngồi xuống, uống nhụm nhỏ rượu rồi đốt hai điếu thuốc. Điếu còn lại hắn đốt rồi vứt ra vườn, quay lại hắn nói với cô “Điếu cho anh, điếu cho Kant”

    Cô khựng lại vài phút, rồi nước mắt dàn dụa, cô khóc òa như một đứa trẻ, khóc thành tiếng và nước mắt thành dòng. Cô đánh anh, mà không, chỉ là quơ quào trong tuyệt vọng, đời cô trở nên vô nghĩa trong cái chớp mắt, trong cú đạp lên con sên. Cô không còn biết gì cả.

    – “Khóc là tốt, đừng giả em tốt hơn họ, em cũng vậy thôi. Hãy nhớ về con sên của Immanuel Kant của hôm nay, xác của nó phải được treo lơ lửng trong em, đặt nó ở nơi trang trọng nhất của tâm hồn. Xác con sên của Kant sẽ được những vị thánh chăm sóc, cùng Quan Vũ, Cùng Jesus, cùng Plato, cùng Phật. Nó sẽ được chăm lo cẩn thận và lớn lên mạnh mẽ.”

    Hai người ngồi đó trong im lặng, cơn lũ đã đi qua, còn lại là một mảnh đất hoang tàn, mọi thứ đã đổ vỡ tan tành. Tan tành để cái gì đó mọc lại, để cơn mưa xuất hiện, để từ ngôi mộ xưa, con sên của Immanuel Kant sống lại.

  • Tiếng thét trong tuyệt vọng

    Những hàng cây xa tít

    Vài bụi cỏ kề bên

    Cùng tảng đá mù khơi

    Và dòng sông thân thiết

    Đó là bốn câu thơ mà người giữ vườn viết lên mặt sau của bức tranh mà người ghé thăm hôm ấy tặng, “một tên nghệ sĩ lang thang chưa chịu xuất đầu lộ diện”, hắn nghĩ về bạn mình như thế. Hiện tại gã đang sống thường xuyên trên một khu đất trong rừng ở Lâm Đồng, hôm ấy gã về có việc ở Sài Gòn nên rãnh rỗi sau khi xong việc thì về chơi với người giữ vườn. Gã đã vẽ khung cảnh xung quanh ngọn đồi đang ở bằng màu nước rồi nẹp khung bằng gỗ thông, mọi thứ đều handmade. Bên dưới phía trái bức tranh có những con số nhỏ là tọa độ chỗ gã vẽ, một thói quan kì quái mà thú vị, nó như một lời mời gọi vậy.

    – “Ba mẹ mày cắt riết mấy cây còi cọc mà nhìn dị dạng quá” – Gã đứng chỗ đường qua nhà ba mẹ người giữ vườn nhìn qua, lúc đó là giữa trưa nên ba mẹ hắn đang ngủ.

    – “Họ cắt không cần biết nắng mưa, một số bị nấm ở vết cắt chết, một số còn nhỏ tuổi cắt nó đẹt luôn”

    – “Khi cắt đồng loạt thì lá non ra đồng loạt sẽ thu hút sâu rầy ghê lắm”

    – “ Ừ, mấy cây Mai bị tình trạng này, sau đó phải xịt trừ sâu liên tục”

    – “Tội lỗi chất chồng sai lầm”

    – “Tao chỉ ngán nhất năn nỉ họ đọc tài liệu thì than già, xong lại nhào ra làm rồi bệnh cả cây cả người, kỳ lạ”

    – “Chắc buồn không biết làm gì, có khi có cháu lại khác” – Hắn nói rồi nhìn người giữ vườn và cười nhếch mép.

    – “Tao thì khỏi đi, nhưng vụ này đúng, con của chị về là không xài thuốc”

    – “ Đi lại xài tiếp hả, vậy như không”

    – “Ừ, ba tao ổng đọc bài viết của tụi bán thuốc nói hàm lượng an toàn này nọ nên không nghe tao”

    – “Vậy thì thua rồi, nghe cũng có lý quá mà, vụ dư lượng này không hiểu thì gây họa”

    – “À, ra đây tao chỉ cho mày một phương pháp xử lý nhánh nè”

    Hai gã trai ngoài 30 đứng dưới gốc me giữa cái tiết trời nồm ngột ngạt, trông họ như hai đứa trẻ nhìn chăm chú vào từng cành nhánh và phiến lá. Cây me có hình dáng bắt mắt như hình cái phễu bên trên xòe ra như cái nón bánh tiêu đã lâu không thấy.

    – “Cũng đơn giản, nhánh nào chìa ra quá xa làm cản đường di chuyển thì uốn nó vào trong cho nó tựa vào nhánh phía trên, rồi cứ thế đi lên. Hồi đầu sẽ hơi khó khi cây còn nhỏ, nhưng dần dần nó sẽ có dáng như này rất chắc chắn. Tất nhiên mình tùy vào độ giòn gỗ của cây mà tìm cách cho nó tựa vào nơi hợp lý. Tao tự đặt là phương phép “Tém gọn” – Người giữ vườn vừa nói vừa minh họa cho bạn mình, đã lâu lắm hắn không nói hăng say đến vậy.

    – “Có lẽ nó dùng tốt nhất cho vùng đất tốt”

    – “Mày hay đó, với mấy khu bạc màu thì tỉa nhánh vẫn tốt nhất, mình dùng phần tỉa đi làm phân bón hoặc che mát gốc luôn”

    – “Tao nghĩ gì thì gì cũng canh độ tuổi, tức hiện trạng cây và những thứ quanh nó để làm”

    – “Đúng rồi, tao giải thích cho họ rằng “thuận tự nhiên” không phải ngồi không chờ sung rụng mà không làm gì, vấn đề là làm ra sao. Để tao kể mày nghe, lúc đó bên ba mẹ đang xây cái nền nên dọn qua nhà này ở tạm, trước đó tao đã giải thích cây non mới trồng để cho nó yên vài năm, ráng chui qua chui lại có sao đâu, nó đủ sức rồi mình cắt tỉa nó mới khỏe mạnh mà sống dai”

    – “Nói gì cây cho xa, như tao từ nhỏ xíu đã sống nhờ đi học ở Thị Xã, tao cũng tự cắt tỉa bản thân sao cho hợp tình huống riết rồi mình có một tổn thương sâu khó vượt qua vô cùng”

    – “ Ừ thì đó, tao hiểu ý mày. Tiếp chuyện kia nha. Nói hoài luôn, đưa sách năn nỉ đọc thì bơ. Sáng hôm đó, bạn ba tao không đi uống café, ổng rảnh quá không biết làm gì, đi qua đi lại vườn cắt bụp bụp mấy nhánh me này, đó mày thấy chỗ gồ ra là dấu tích nè” – Người giữ vườn vừa nói vừa chỉ vào vết cắt đã lành của cây me.

    – “Mày mà không làm gì im im là họ làm hoài luôn đó, thành ra quen tay nên cây bên kia què quặt hết rồi còn gì”

    – “ Tao hét” – Người giữ vườn vừa nói vừa cười sảng khoái.

    – “ Hả? Mày làm gì chứ?”

    – “Á Á Á! Tao hét ba tiếng như Trương Phi trên cầu Trường Bản ấy”

    Tiếng hét của người giữ vườn lúc đó làm chú thằn lằn đang trộm hạt giật bắn mình bỏ trốn. Hắn đã run lên bần bật tay nắm chặt như quả đấm, những suy nghĩ bạo lực nhất hiện lên trong đầu, nước mắt hắn trào ra trong nỗi tuyệt vọng của sự bất lực, nếu nhà sư nào đó mà bảo “đừng căm phẫn cha mình”, có lẽ sẽ đấm kẻ đó để cho hắn thấy sự máy móc và vô nghĩa của những rao giảng kiểu đó. Lúc đó, hắn cảm thấy rất rõ dòng khí chảy trong cơ thế như tắt nghẽn, mọi thứ như đơ cứng lại, não không còn gì ngoài âm thanh hỗn loạn điên cuồng nhất, như có 1000 người tiền sử đang đánh nhau và âm thanh lúc đó chui tọt vào đầu hắn. May sao, lũ chó đã cứu hắn, hay nói đúng hơn là đánh thức hắn trong cơn mê điên loạn. Gương mặt ngáo ngơ không biết chuyện gì đang diễn ra, từ trong nhà tụi nó phi ra rồi nhìn người giữ vườn ngoắt đuôi. Mọi thứ bỗng nhẹ dần, nhẹ dần, các cơ hắn giãn ra, hơi thở đã bớt dồn dập. Lúc đó đám thợ hồ cũng chạy tới, ba mẹ hắn cũng vậy để xem chuyện gì.

    – “Đừng cắt cây ở đây nữa, con không đồng ý” – Người giữ vườn vừa nói vừa cúi mặt xuống xoa đầu chú chó nhỏ, giọng hắn vẫn còn một chút run của cơn phẫn nộ sót lại. Nghe nói tiếng hét đó lớn đến mức những người xung quanh đều chạy ra xem chuyện gì đã xảy ra.

    Kể từ hôm ấy, ba người giữ vườn chỉ làm gì đó khi hắn nhờ giúp, hồi đầu ông đi qua lại lèm bèm vì sự vướng víu của cây, nhưng khi khu vườn đã ổn định thì những lối đi rộng rãi cũng xuất hiện như dự tính. Hầu hết chúng ta khi tương tác vào tự nhiên, chúng ta đều nhìn chúng với hệ quy chiếu là tuổi thọ của con người, vì vậy mà những tác động này trở nên vội vã và kích động. “Chẳng biết có gì mà họ phải vội”, người giữ vườn tự hỏi mỗi khi nhìn mọi người quá hăng say làm việc.

    – “Tao thấy mày có làm mấy cái máng xây gạch, hồi đó trồng rau hả” – Cuộc trò chuyện với người bạn tiếp diễn sau trận cười của hai người trong câu chuyện tiếng hét.

    – “Mới về trống ở trong đó, định trồng rau cho nhà ăn, riết rồi mình tao ăn không hết nên tao chừa lại một ít còn nhiêu không gian nhét cây ăn trái cho nó lớn từ từ”

    – “Ủa rau vườn nhà mà sao không ăn?”

    – “Tiện tay thôi mày, kiểu đi bách hóa hay siêu thị rồi thấy rẻ quơ một đống về chất đầy tủ lạnh”

    – “Bởi mọi cơ sự đều do mấy người có tiền mà ra, xong họ lại hô hào giải quyết sau đó lại tự tán dương lẫn nhau”

    Tối hôm đó, người bạn ở lại để sáng mai về luôn lại Lâm Đồng, họ bày một bàn ăn chỉ một nồi cháo hào đậu xanh ăn với hành lá. Hai kẻ “già mà không biết mình già “ như lời của ba người bạn từng chửi, họ uống với nhau ít rượu, và trò chuyện rỉ rả xuyên đêm bên ánh đèn vàng trong cái nhà ngói hút sâu vào đám vườn cây um tùm. Chẳng biết họ nói với nhau những gì mà con thằn lằn trộm hạt lăn ra ngủ quên, mấy chú chó say sưa lắng nghe dưới chân hai gã, chẳng nghe rõ âm thanh gì khác ngoài tiếng thều thào của hai con người. Rồi sau khi dọn dẹp sạch sẽ bàn nhậu, người giữ vườn leo lên võng còn người bạn thì nằm đệm gần đó. Ánh đèn vàng vẫn bật nhưng ngửa thẳng lên trần nhà làm cho toàn bộ như bức tranh vẽ trên tờ giấy vàng cũ úa màu.

    – “Nói gì đi nữa tao đang sắp tuyệt vọng với mọi thứ xung quanh”

    – “Tao cũng không khá gì hơn mày đâu, ngủ thôi, mai lại là một ngày lao động khác”

  • Cây Kèo Nèo lạc nhịp

    Tháng năm chưa nằm đã sáng, tháng mười chưa cười đã tối, cái thời tiết nắng nóng trong câu tục ngữ ấy ứng nghiệm ngày một rõ nét. Hôm đó người giữ vườn lên ao để tưới cây vì đã gần ba hôm ông cậu hắn đi đâu mất. Vừa chạy đến đầu cổng, con chó giữ vườn nghe tiếng xe chạy ào ra mừng, nó tông luôn vào cây cột gỗ làm trụ điện ngã lăn quay vô đống cát gần đó, không hề hấn gì nó còn lộn cù mèo lăn qua lăn lại như tụi chim sẽ vẫn hay tắm cát. “Tới mày mà cũng cà tưng như vậy thì đúng là chỗ này dành cho mấy người lạc quẻ rồi”, người giữ vườn vừa xoa đầu vừa nói với con chó.

    Người giữ vườn quét dọn quanh trại, đi hái nắm hoa Cúc Trà Cổ rồi pha một bình trà, cuối cùng thì làm 1 ly cà phê loãng chế vào phích nước đá, vậy là một ngày làm việc ở ao của hắn bắt đầu. Lúc chạy từ ngoài cổng vào, hắn thấy cái mương Kèo Nèo đã cạn nước, với cái mùa nắng nóng này chỉ cần vài hôm không xả nước là mọi thứ đều cạn khô ngay, đến cả hắn còn muốn khô héo cùng cái mương nước.

    – “Làm gì đó anh ?” – Người giữ vườn vừa mở van nước xả được 5’ thì nghe tiếng nói từ ngoài cổng, lúc đó hắn đang nhìn mực nước dâng lên trong mương Kèo Nèo, miên man nghĩ về những con cò đang đậu bên rừng tràm bên cạnh. Thằng em họ ở gần đó ghé chơi, “nó hẹn chiều mà ta” hắn nghĩ thầm, gã trai trẻ mới ngoài 20 đang tập tành viết nhạc, lâu lâu khi có dịp hai anh em vẫn hay ngồi uống trà cùng nhau viết lách.

    – Đi đâu giờ này mạy, hẹn chiều mà?”

    Người em cất xe trong trại rồi đi bộ ra mương nước, gã cầm theo ghi-ta và một tờ A4 là bản nhạc phổ mới viết. “Anh đợi em tí em chỉnh lại đàn và vài nốt nhạc” gã ngồi xuống cạnh người giữ vườn trên bờ mương rồi căn chỉnh lại dây đàn cẩn thận, sau đó lấy cây bút kẹp sẵn trên vành tai để thêm thắt gì đó trên bản phổ như một vị tướng quân đang điều binh ra trận, một trận âm thanh ra trò.

    Dà dà dá dá dà, dà dà dá dá da, dà dà dá dá dà, dà dá da

    Bản nhạc được chơi trong cái nắng oi của tháng 5 Âm lịch, như Pharaoh đang cho nhạc công cổ vũ những nô lệ xây kim tự tháp trong cái nắng sa mạc, âm nhạc luôn là thứ có thể xoa dịu đi thực tại phũ phàng, đôi khi người giữ vườn không biết đó là món quà hay cái bẫy dành cho những kẻ đi tìm kiếm sự thật trong đời sống.

    – “Em viết cảm giác nó cứ lạc nhịp, kiểu không đúng âm luật ấy anh” – Anh nhạc sĩ đặt đàn xuống đất thở dài một hơi, anh đưa mắt về ngã ba sông đằng xa, nơi có hai người đang chèo ghe đi cắt cỏ cho bò.

    – “Em không làm gì sai cả. Em thử học những hệ ký âm khác xem, như ngũ cung của Việt Nam hay người Ấn họ có hệ riêng. Anh không phải chuyên gia âm nhạc, nhưng ý anh như khi em nghe một người nước ngoài phát âm tốt cỡ nào nói tiếng Việt nghe nó cũng kỳ lắm. Có khi em viết trong vô thức cái nhịp và giọng người Việt nhưng khi ký ấm lại bị ép lên Đô Rê Mi nên thành ra em nghe nó sượng. Anh không nói nó sai nha, anh chỉ nghĩ mình nên hiểu rõ để không cảm thấy mình tệ. Cũng có thể tệ thật nhưng với đoạn này anh nghe hay mà. “

    – “Vấn đề này nghe hấp dẫn quá anh, em sẽ thể nghiệm nó. Ngoài ra em cũng hoài nghi về số lượng chất liệu, kiểu em nghe ra những âm vang rất rõ trong đầu nhưng chuyển nó ra ngoài thì không chính xác giai điệu đó”

    – “Không nó không liên quan, chuyện của em như một họa sĩ vậy, khi họ hình dung thứ muốn vẽ nhưng không thư thái, vẫn còn sóng gợn thì những hình ảnh sẽ trở nên không rõ. Em chìm sâu hơn nữa vào giai điệu để thấy thật rõ nó rồi mới viết được “

    – “Nghe giống Thiền quá vậy anh”

    – “Đừng nhắc chữ đó, một từ nguy hiểm của thời đại” – Người giữ vườn tỏ vẻ không thoải mái nên đứng dậy đi vào trại, “Đi vào trong cho mát uống ly nước”, hắn nói thêm.

    Hai người dọn dẹp đồ rồi đi vào trại tránh cái nắng đang đến ngày một hầm hập, người giữ vườn mượn chiếc smartphone của em mình rồi cúi xuống đám Kèo Nèo chụp một cái gì đó không rõ. Trên đường về trại, hắn không quên tưới hàng vú sữa nhỏ mới trồng trên bờ ao giữa và nhờ người em dưới hàng dừa bên bờ đối diện.

    – “Nãy em có dùng từ “lạc”, nó làm anh nhớ câu chuyện một người bạn kể anh nghe lâu rồi, để anh kể lại đại ý thôi nha “ – Sau khi hai người cất dọn đồ đạc, người giữ vườn bật nồi cơm điện rồi nhờ người em đi hái một ít rau Lang, Kim Thất, và Muống vào rửa sạch để sẵn khi nào ăn thì luộc. “Xong rồi ra ngoài ngồi uống nước, khi nào ăn trưa vô đâm chén tương hột tỏi với ớt Xiêm, trưa nay ăn vậy đi”, hắn vừa nói vừa đi ra bờ ao nằm dọc con suối, nơi có sẵn bộ bàn đá đặt ở đó hồi mới xây xong trại.

    – “Anh kể đi”

    – “Chuyện cũng gọn thôi, bạn anh nó thích lang thang đây đó, có lần ra miền Trung nó bị lạc vào một khu vực hoang sơ. Lúc nó chạy đến một ngõ cụt trước mặt là con suối to nên không đi xe máy qua được. Sau nó lạc thêm cả 2-3 tiếng đi lòng vòng mãi đến một gốc cây cạnh con suối ngã lưng nhìn qua bờ bên kia thì là con đường cụt trước đó.”

    – “Nó làm em nhớ tới mấy phong trào tối giản, con người bây giờ bị ám luôn đó anh, em thấy người ta hay ép họ vào cái sự hiệu quả năng suất, đại loại là làm sao nhanh ngắn nhất hay tiện nhất, nhưng cuộc sống nó như câu chuyện trên, nhìn thì thấy dễ chứ đi thì cả một đường chong gai. Anh làm giờ em thấy lạc nhip cũng có lúc nó lại không lạc”

    – “Nói gì đi nữa cũng đừng sa đà vào lý luận quá hàn lâm, em phải cho ra một bản nhạc hay từ sự lạc nhịp đó thì nó sẽ tự nhiên trở thành bài kiểm chứng hiệu quả nhất, chứ không vẫn là lạc lối. Còn những phong trào lý tưởng, tinh thần của nó là rất đẹp đẽ nhưng người làm theo thì chỉ bắt chước chứ chưa nắm giữ chiều sâu nội tại, thành ra họ luôn trở nên kích động tấn công những người không theo trào lưu giống họ. Tất cả những thứ này đều cần hiểu và thực hành thấu đáo. Nếu không thì như ông thầy tài giỏi lại sinh ra học trò ma quỷ. Anh chỉ muốn em thận trọng.”

    – “Em hiểu, đó cũng là lý do em chưa upload mấy bản nhạc hay đàn thử lên các nền tảng, vì em nghĩ mình đang trong quá trình soi rọi bản thân”

    – “Cơm sôi mùi thơm rồi, gạo này ông anh nhà trồng lúa tự chà nhà ăn, ổng chia lại anh một ít, nó hơi khô nhé”

    Anh nhạc sĩ cùng người giữ vườn dọn cơm ra ngoài bàn đá, bữa cơm trưa với rau luộc và tương hột, vừa ăn họ vừa kể nhau nghe chuyện nhà chuyện người thân, không vui cũng chẳng buồn. Khi ăn xong thì cả hai dọn dẹp rửa chén cho sạch, “có nhà sư nói đệ tử mình rằng: Ăn cơm xong thì đi rửa chén ngay rồi hẳn luận về kinh Phật”, người giữ vườn kể khi đang rửa chén, người em cười khì rồi nhìn ra ngoài đám cỏ lau đang đung đưa trong gió trước cái nắng trưa 12h.

    – “Em thấy cây Kèo Nèo này có như bản nhạc em lạc nhịp không?” – Người giữ vườn nằm võng nghỉ trưa và mở tấm ảnh chụp khi sáng trong điện thoại người em. Ảnh một cây Kèo Nèo mọc ở một vị trí cách xa với đám ở giữa, trông nó yếu ớt và còi cọc. “Lát em về ra tới mương nước, em thò tay xuống bùn chỗ cái cây trong hình em thấy gì.”, hắn nói thêm.

    Người em gật đầu rồi ngã lưng ra sàn nhà, ngủ một giấc cho đến khi báo thức reo. Người nhạc sĩ thu dọn đàn và túi xách có chứa một ít rau thơm hái sau trại, nói là để nấu mì gói, rồi lên xe đi về. Nhìn từ trong trại, người giữ vườn thấy em mình dừng xe đi xuống mương nước tầm 5 phút rồi đi lên, vẫy tay chào lần nữa rồi ra về. Tối hôm đó, khi về nhà từ ao, người giữ vườn mở Messenger thì nhận được tin nhắn.

    “Hóa ra bộ rễ tụi Kèo Nèo liên kết với nhau chặt như một khối, em không chắc nhưng hình như nó là con của đám kia. Suy cho cùng khi xét tận gốc rễ, con người như nhau cả”

  • Họ bảo tôi đốt sách

    Người giữ vườn ngồi trước những quyển sách của mình, hắn nhớ lại cách mà chúng đến và làm bạn, từng quyển một. Vài năm về trước, khi quyết định từ bỏ Sài Gòn, lúc ấy còn chưa có phong trào bỏ phố hay trồng rau nuôi gà, rời xa cái chốn đầu độc tâm hồn và bồn chồn mỗi tối ấy. Đơn giản hắn không còn nơi để đi. Hắn chỉ định ở lại đây tạm một ít năm, rồi sẽ lại rời đi, ai ngờ “một ít” nó lại lâu đến vậy, vẫn còn chưa hết.

    Ngày đó thứ duy nhất giá trị, theo nghĩa tiền bạc, người giữ vườn mang về là sách và tất nhiên hẻ ATM còn một ít tiền. Lúc đó hắn chẳng biết làm gì, tiện thể có sách thì mở luôn thư viện để ai có đọc thị mượn. Lúc ấy hắn mang về hơn 1000 quyển, giờ thì còn lại đâu đó một nửa. Cứ mỗi khi quét bụi và sắp xếp lại, số lượng sách lại giảm dần đi, chủ yếu vì hắn không muốn thấy chúng nữa, như những người bạn cũ lâu ngày gặp lại và rồi chẳng còn muốn gặp thêm lần nào nữa. “Họ nên ra khỏi cuộc đời mình”, hắn nghĩ vậy.

    Dần dần, thư viện mang đến cho hắn nỗi lo nhiều hơn là niềm vui của sự chia sẽ, lo cho sách lẫn người. Có những quyển sách làm hại con người và có những kẻ phá nát tri thức bằng những đánh dấu gạch chân. Cũng có những người đánh giá không đúng bản thân, tiếp thu những thứ quá tầm của họ, như chiếc máy cày mà phải chở 100 tấn mía vậy, càng cố càng mang họa vào thân.

    Có những ngày hắn để ai đó mượn một quyển sách mà đêm về hắn không sao chợp mắt được. May sao, cuộc gặp ấy đến như cái gõ cửa giúp hắn quyết định đóng thư viện, đó là một ngày đông trò chuyện cùng một người em quê Đà Lạt về ghé thăm.

    – “Cảm ơn anh đã tặng quyển sách của JK hồi năm trước, em có giới thiệu vài người bạn, hiện tụi em lâu lâu vẫn hay ngồi bàn về chủ đề ấy” – người em Đà Lạt năm đó cầm trong tay ly trà hoa Cúc, ánh mắt lúc ấy mới mãn nguyện và đầy hưng cảm làm sao, đó là ánh mắt đáng lo ngại.

    – “Bàn chuyện gì em?” – Người giữ vườn hỏi lại với sự ái ngại, hắn sợ những dự đoán về sai lầm không thể khác sẽ xảy ra.

    – “Bàn nhiều vấn đề lắm anh, một số người đang hoài nghi về những mối quan hệ thân tình, một số lại ngờ vực và truy vấn tri thức khoa học của chính họ, nhưng em thấy sự lật lại này tốt cho họ”

    – “Em và họ đọc được bao nhiêu quyển của JK rồi? Có xem thảo luận của ông với các nhà khoa học chưa?”

    – “Em đọc hết sách được dịch và xuất bản của JK ở Việt Nam anh, em ít có coi dialoge lắm”

    – “Có những sai lầm nghiêm trọng với những người có xem qua JK, ông từng trả lời trong một hội thoại với một nhà vật lý rằng tri thức khoa học là thứ cần thiết để tiếp cận những chủ đề em nhắc đến”

    – “Em chưa hiểu lắm, vì ổng diễn đạt về định kiến của tri thức em thấy nó bao trùm hầu hết những gì đang diễn ra trong giới nghiên cứu”

    – “Phật có gọi người ngồi nghe ổng thuyết pháp là thiện tri thức, em nghĩ gì khi nghe cụm 3 từ này”

    – “Có phải anh đang muốn nói tới loại tri thức tuyệt đối, những thứ thật chất và mang lại phước lành không?”

    – “Em muốn diễn tả sao cũng được, nhưng nhớ rằng những bậc đại trí năm xưa không ai là không có tri thức, tri thức phải được hiểu theo nghĩa phổ quát.”

    – “Làm sao để nhận ra loại tri thức nào thiện và phổ quát hả anh?”

    – “Những thứ khi em bắt gặp làm em kích động muốn làm ngay gì đó, thì nó chỉ mang đến những thứ nguy hại. Còn tri thức để chữa lành nó khiến em phải ngồi im và tiêu hóa nó chậm rãi, cơ thể em khi tiếp nhận nó rất trầm mặc, đầy năng lượng của sự chìm sâu”

    – “Em thấy giống giữa leo một mô đất nhỏ và quả núi to”

    – “Có lẽ là vậy. À! nãy anh nghe có bạn nào của em hoài nghi về mối quan hệ thường nhật nhỉ. Hãy cẩn thận, những thứ JK đang diễn tả không phải để em bỏ cha bỏ mẹ, đạp đổ bàn thờ, mà để em có thái độ và nhận thức đúng đắn về chúng. Em vẫn là người Công Giáo nhưng là đồng hành lời của Chúa”

    – “Vẫn là người Công Giáo nhưng là đồng hành lời của Chúa, câu này làm em rùng mình luôn anh. Có lẽ nhiều thứ em phải phân giải lại ở bên trong”

    – “Đừng tụ tập bàn tán quá nhiều, coi chừng nó thành cái ổ dị tật tinh thần hồi nào không hay. Đọc xong mà quay ra đốt sách thì chỉ là Phát Xít ở mức độ còn nghiêm trọng hơn”

    Sau cuộc trò chuyện ấy, họ kể cho nhau nghe về những dự định đang ấp ủ và trăn trở trong đời sống hằng ngày, họ đã đốt sách của JK trong thế giới tinh thần ngay khoảnh khắc ấy. Người em phương xa định mượn vài quyển đã không còn xuất bản, nhưng người giữ vườn từ chối. “Chính cuộc trò chuyện hôm nay đã làm anh quyết định đóng cửa thư viện, cảm ơn em”, hắn đã nói như vậy trước khi tiễn người em về với những hàng thông trên đồi phương xa.

    – “Làm gì ngồi như chết trân vậy cha nội?” – Một cô bạn đẩy nhẹ vai ở phía sau, cổ ở đó khi nào người giữ vườn không hề hay biết.

    – “Họ bảo tôi đốt sách” – Người giữ vườn trả lời bằng một giọng đều đều như một cỗ máy, hắn chau mày nhìn những quyển sách trên kệ đang bám bụi chờ được lau dọn.

    – “Ai? họ là ai? Ông làm tui sợ nha cha”

    – “Tác giả của chúng, họ thò đầu ra từ bìa sách về nói với tôi như vậy”

    – “Điên rồi ha gì vậy trời “

    – “Đốt rồi, đã đốt sách chỉ là không thấy lửa cháy thôi”

    Ngày hôm đó là ngày cuối cùng của quá trình thanh tẩy sách, người giữ vườn gọi như vậy, khi mà sách trở về với đúng vị trí và vai trò của nó, khi những linh hồn cổ xưa đã có thể an giấc và hòa nhập vào thế hệ sau. Và ngày hôm đó người giữ vườn cũng được ăn một cái lẩu nấm ngon lành.

  • Cái mẻ kho tiết kiệm

    – “Anh chị về rồi đó hả, anh Năm ổng khỏe không chị?”

    – “Cao huyết áp chú ơi, bác sĩ kêu mua máy đo để nhà với lại uống thuốc đều đặn”

    – “Ừ, thì cái bệnh đó mình phải theo vậy đó, như tiểu đường vậy, hở ra là không ổn”

    – “Biết sao giờ chú, nhà tui ăn uống cũng bình thường mà sao bị hoài, thằng con tui nó mới 30 mà cũng bị”

    – “Cái gì? Nó còn trẻ mà cũng cao huyết áp hả, sao kì vậy ta!”

    – “Hổng biết sao nữa chú ơi, xui gì đâu, ta nói nó xui gì đâu”

    Người giữ vườn nghe lõm cuộc trò chuyện của những người hàng xóm, đôi vợ chồng già vừa đi viện ở Sài Gòn về, họ than thở với người bên kia rào về căn bệnh, về số phận rủi xui của mình, còn người kia chỉ cảm thán như đó là nỗi khổ của chính họ vậy. 

    May sao hôm đó họ không bày mưu tính kế để trị bệnh, cũng chính những bàn ra tán vào này mà giờ đây như chia hai bờ chiến tuyến, chả ai còn tin ai, có khi họ còn đánh giá bác sĩ qua lượng thuốc họ uống, càng nhiều thì bác sĩ càng giỏi. “Có khi họ không bị bệnh chắc cả ngày họ chẳng còn biết nói với nhau điều gì”, đó là điều người giữ vườn nhận ra khi theo dõi những cuộc trò chuyện của những người trên sáu mươi. Có người còn vịn vào cái cớ “già” để bào chữa cho sự lười biếng rà soát lại những sai lầm trong sinh hoạt, “cứ do già rồi uống thuốc cho xong”, có khi họ nghĩ vậy không chừng. 

    Tuy nhiên có câu chuyện về cái mẻ kho của nhà vợ chồng hàng xóm, cũng như với Thạch Sùng nó đã mang đến tai họa cho họ, chỉ khác nhau khi Thạch Sùng quá vô tâm còn họ thì lại bận tâm với cái mẻ kho của mình. 

    Theo như lời mẹ người giữ vườn kể, gốc của họ ở miền Tây, do nhà quá nghèo nên trôi dạt lên đây mưu sinh, đã ngót hơn 50 năm đi qua, những thói quen ăn cá đồng kho thì còn ở lại. Cứ vài ba hôm mùi thơm cá kho lại bay qua vào buổi trưa, có lúc họ qua xin người giữ vườn một ít Tiêu Lốt để bỏ vào. Mùi của Tiêu Lốt nặng hơn Tiêu nhưng lại nhẹ hơn Ớt, cái cay của nó thì hiền lành như Tiêu và màu sắc lại đẹp như Ớt, đó là một giống gia vị vô cùng đặc biệt. Mỗi lần họ làm món đó, hắn lại phải đi ăn cơm trưa sớm, vì mùi vị đặc trưng đó làm cho cơn thèm ăn không sao cưỡng lại được. 

    Chuyện có vẻ chẳng có gì đáng nói ngoài một món ăn ngon, nhưng đến buổi chiều cái mẻ kho hầu như luôn là trung tâm của cuộc trò chuyện những người trong nhà. Có ba câu nói mà người giữ vườn hay nghe được những lần như thế “Ăn cho hết đi để bỏ uổng”, “Trộn cơm vô chảo vét hết kho quẹt trong chảo đi để bỏ uổng”, “Bỏ tủ lạnh mai ăn để bỏ uổng”, thật ra không phải ba câu mà là ba từ “Để bỏ uổng”. Có lẽ đời sống khổ cực trong quá khứ đã biến thành thói quen tiết kiệm trong sinh hoạt, kể cả khi giờ đây họ đã khá giả hơn nhiều, họ như những chú chim Hải Âu đã đi quá xa vào đất liên mà quên mang theo những hạt muối, nên lắm lúc chúng rỉa lông rồi hoài niệm về mùi của Biển, dù biển đã xa tít mù khơi. 

    Còn với hai vợ chồng hàng xóm, thì muối lại đúng theo nghĩa đen trong chảo cá kho. Mùi thơm của Tiêu của Ớt không thể che đi mùi mặn bốc ra từ lượng muối mà họ cho vào, bao nhiêu muối rắc vào món ăn là bấy nhiêu bệnh tật chảy vào trong cơ thể. Con người cần muối để sống, nhưng quá nhiều muối thì như hài kịch mà chẳng ai hiểu nổi, gây ra những mệt mỏi cho người tiếp nhận. Kết quả là hai cha con mắc cao huyết áp còn người vợ thì bị tiểu đường, vì bà là người thường xuyên ăn cơm trộn kho quẹt trong chảo còn sót lại. 

    Sự tiết kiệm cái mẻ kho trong ý niệm đã mang đến những lãng phí sức khỏe ở thực tại. Vậy đó, Thạch Sùng vì quên đi cái mẻ kho mà thất bại, còn sức khỏe của họ suy sụp vì nhung nhớ cái mẻ kho quá nhiều. Nhớ và quên vốn dĩ là biểu hiện khác nhau của sự lơ đãng với phần còn lại của đời sống, con người dính chặt vào những hoài niệm cũng như ước vọng, như kẻ đi tìm vàng nhưng lại quên mang theo hộp cơm ăn dọc đường, kết quả là cái chết đến trước khi tìm thấy kho báu.

    Tình trạng này chẳng mấy khác với cái mẻ kho ở nhà ba mẹ người giữ vườn. Mẹ hắn vẫn giữ nếp nấu ăn cho gia đình khi bà còn trẻ, ba hắn thì ám ảnh rằng những gì ông xây dựng mua sắm bị người trong nhà phá hỏng. 

    Có một hôm cả hai người đi ăn đám ở mỗi nơi khác nhau nhưng không hề cho nhau biết, người mẹ vẫn nấu theo thói quen rất nhiều đồ ăn, cả nhà hôm ấy chỉ có hắn ăn hai bữa sáng chiều nên còn dư lại 2/3 chảo tàu hủ kho khóm cùng bốn trái khổ qua nhồi thịt. Những món này vào những ngày hè rất dễ bị thiêu, đến chiều khi họ về nhà thì chúng đã bắt đầu có mùi và rỉ nhớt. 

    – “Mẹ, con lấy đồ ăn thừa cho mấy con ki ăn nha, tụi nó khoái ăn tàu hũ lắm” – Người giữ vườn trộn cơm cho mấy chú chó nhỏ ăn chiều, dạo này trời nắng nên hắn nghĩ sẽ cho một ít nước khổ qua vào cho tụi nó mát  

    – “Ừ, con cho nó ăn đi, chừa ba mẹ hai trái khổ qua được rồi” – Mẹ hắn trả lời mà mắt dán vào điện thoại, bà còn không biết trong bếp còn bao nhiêu đồ ăn.

    – “Đồ cho người mà đem cho chó ăn gì mạy?” – Ba của người giữ vườn trong cơn say ngà ngà nói với xuống bếp từ ngoài võng đặt ngoài mái hiên. Mỗi khi nghe ai đó kể rằng hắn đem một thứ gì đó đi cho người khác là ông ấy lại nổi điên lên chửi rủa như ai đó lấy đi phần xương máu của mình. Ông đã bị chính lý tưởng thời trẻ của mình phản bội, để giờ đây ông coi mọi người đều là kẻ phản bội ông. “Ông mới chính là kẻ phản bội chính mình”, người giữ vườn nghĩ như vậy mỗi khi nghe ông nổi nóng vì những chuyện nhỏ nhặt trong nhà.

    Người giữ vườn nhìn xuống mấy chú chó nhỏ, xoa đầu từng con rồi nói “thôi hôm nay ăn cái khác cũng được hén”. Hắn cất đồ ăn vào trong tủ lạnh mà không nói lời nào, sau đó đi chiên cho mỗi con một cái trứng gà nhặt trong đám đinh lăng ngoài vườn. Tụi chó từ sắp ăn đồ mém thiu thì giờ được ăn ốp la xanh sạch, quả là trong họa có phúc. 

    Kể từ khi về đây người giữ vườn không coi mình đang về với ba mẹ, hắn sống khép nép lễ độ như đang ở trọ, vì hắn biết mình có thể ra đi bất kỳ lúc nào. Hắn ăn khi họ ngủ, hắn dọn dẹp xung quanh khi họ vắng nhà và tránh mặt khi có cãi vã xảy ra. Không phải hắn không quan tâm tới họ, khi trời lạnh hắn luôn đắp mền khi ba say rượu ngủ ngoài võng và luôn hỏi thăm mẹ đi chơi ăn gì có vui không. Mỗi lần đi ngang khi họ nhắm mắt, hắn dừng lại trong 10 giây để xem nhịp thở họ có vấn đề gì không, khi trời đổ mưa hắn lén cắt một lát gừng bỏ vào bình thủy đựng nước sôi. Chỉ là hắn không thể thu nạp thêm những lời cay nghiệt nào từ bất kỳ ai thêm nữa, những năm tuổi trẻ hắn đã nghe và thấy đủ rồi. Giờ đây, hắn từ chối tiếp nhận những loại độc dược tinh thần ấy, con người ai cũng cần có thời gian để giải trừ những cặn bã tích tụ nơi sâu thẳm trong tâm hồn. “Khi đã bị bọ cạp chích rồi thì ít nhất đừng để rắn cắn mới mong giải độc”, hắn đã từng viết như vậy khi nghe vợ chồng một người chú cãi nhau vì quên đóng cửa sổ trong nhà. “ Họ đã từng yêu nhau mà phải không?”, hắn tự hỏi.

    Hai ngày tiếp theo sự việc trên, ba mẹ hắn lạ tiếp tục duy trì mật độ đám tiệc và nấu nướng như thể, lần này người giữ vườn không xen vào khẩu phần của họ mà tự nấu cho mình và tụi chó. 

    Chiều hôm đó, hắn thấy mẹ mình đổ đi nồi khổ qua và chảo tàu hũ kho, “Nấu cho đã không ai thèm ăn”, bà lèm bèm và dường như đã quên sạch những gì xảy ra hôm trước. Chuyện này như một vòng lặp đi lặp lại, cái kết của nó là khi ba mẹ hắn nổi điên lên với nhau vì cái tủ lạnh bẩn thỉu tràn lan thực phẩm và mùi thì như một bãi rác. Để rồi vào buổi tối họ lại khóc thương cho một đứa bé châu Phi đói khát, lòng trắc ẩn của họ mà đặt vào cái mẻ kho tiết kiệm thì hay biết bao nhiêu. 

    Sự tiết kiệm lại trở thành hoang phí, lẽ ra họ nên xem lại lịch sinh hoạt và trao đổi nhiều hơn, lẽ ra cứ vứt bỏ đồ ăn thừa một cách hoang phí để sâu bên trong họ thật sự nhận thức những sai lầm, thì khi đó những thay đổi mới diễn ra. 

    Tiết kiệm, tối giản, mọi thứ đều được nhìn nhận ở mức độ hời hợt mà không thấy tính phổ quát, sự lờ mờ này chỉ làm con người trở thành con chuột chạy trong bánh xe, ngỡ rằng mình di chuyển nhưng lại là dậm chân tại chỗ. Sự tiết chế thực chất nằm ở chỗ nhận thức và điều chỉnh liên tục những thực trạng bản thân, tìm ra những vấn đề gốc rễ, những thứ thối rữa cần được loại bỏ, chỉ khi đó sự vừa đủ sẽ đến một cách tự nhiên. Vậy đó, niệm câu “biết đủ là đủ” vẫn là chưa đủ để bạn tiến gần đến sự vừa đủ, đó không phải thứ bạn có thể đạt được mà là thứ bạn hướng đến bằng sự nghiêm túc tuyệt đối.

    Hôm đó, mấy con chó được ăn cá biển chiên và nước rau má luộc, bọn chim sẽ cũng bay lại ăn mót những hạt cơm thừa cùng lũ kiến đen. Sự tiết kiệm hiển lộ một cách đáng kinh ngạc và mang lại cho chúng một đêm ngủ mát mẻ ngày hè.

  • Chất phát hay cục súc

    Người giữ vườn đang ngồi trên bậc thềm chỗ bước qua nhà ba mẹ, mỗi buổi chiều chật dật hắn lại thích ngồi đó và nhìn qua, như nhìn về một thế giới khác, nơi đáng lẽ ra phải đẹp đẽ hơn như thế. Ánh sáng dần tắt như báo hiệu những điều mới mẻ của bóng tối đang kéo đến, nơi xảy ra những điều kỳ diệu mà hắn có muốn cũng không thể thấy hết được. Đôi khi hắn thấy kỳ lạ khi ai đó tự hào khi diệt được con sâu này, con rầy nọ con bọ kia, trong khi những gì cây cối nỗ lực hay những bí ẩn kỳ vĩ xảy ra vào ban đêm cũng nhiều như ban ngày, nơi mà không bao nhiêu người đủ kiên nhẫn quan sát. Ngày hôm đó một điều thú vị cũng xảy ra ở thời khắc ấy.

    – “Dạ con muốn nuôi ốc nhồi, ta còn gọi là ốc bươu đen, ngoài mấy quán nhậu nó hay làm ốc hấp xả?” – Một đứa em họ đến và xin phép ba mẹ hắn được canh tác trên miếng đất có sẵn ao của họ, sau một hồi nói về đủ thứ ước mơ mong muốn thì chỉ có nói trên và ba tiếng “ốc bươu đen” là lọt được vào tai người giữ vườn. Ước mơ ư? Con ốc nó ăn bèo chứ nào ăn ước mơ mà lớn, thứ đó chỉ có con người ăn mà thôi. Ăn rồi ai nấy đều nôn mửa, bệnh tật và kích động.

    – “Em xin phép xong đi rồi làm gì thì qua đây nói chuyện, em làm gì làm nhưng anh sẽ giám sát, không để ai làm bậy được” – Người giữ vườn đứng bật dậy đi vào trong chỗ ba người kia đang nói chuyện, nói xong câu đó hắn quay lưng đi về lại khu vườn, bỏ lại sau lưng là bầu không khí chùn xuống.

    Người giữ vườn chả mấy quan tâm đến mong muốn kiếm tiền hay ước mơ gì đó của bất kỳ ai, hắn chỉ quan tâm con ốc bươu đen. Món ốc kho ớt là món mà hắn thích nhất và cũng làm ngon nhất, Lúc nhỏ hắn hay ăn ở nhà một người chú, từ đó thì chôn mình luôn trong món ăn ấy, đôi khi hắn thấy khó hiểu khi ai đó tìm ra được một món ăn ngon mà lại cứ phải tìm món khác, hắn có thể ăn nó cả đời không biết ngán, tìm mãi vẫn chỉ là sự thèm khát bất tận mà thôi.

    Về nhà bật một ấm nước nóng, pha bình trà lá vối rồi ngồi đợi người em qua trò chuyện. Ngày hôm đó tiết trời hơi lạnh sau một ngày mưa phùn râm ran từng đợt, hơi nước nóng vì thế cũng bốc lên rõ hơn bên ánh đèn vàng, nhìn như một thầy bói thay vì xem lá trà thì hắn đang xem hơi nước để sắp xếp vận mệnh của hàng vạn con ốc.

    – “Mình bắt đầu như thế nào đây anh, em chỉ muốn nuôi được những con ốc sạch và ngon nhất, dù gì cũng chỉ là để kiếm tiền nên em thấy nuôi con này ít vốn” – Người em hắn đã qua, sau một hồi trà cùng những câu chuyện đời sống, những con ốc mới bắt đầu bò vào cuộc trò chuyện.

    – “Những người muốn nuôi con gì đó kiếm tiền nhanh, họ hay bắt đầu với câu hỏi “làm sao để gà lớn nhanh?” anh dùng gà để tượng trưng thôi nha. Đó là cách tiếp cận cục súc, sớm muộn gì họ cũng sẽ lệ thuộc mấy tay bán thức ăn công nghiệp hay kỹ sư dỏm. Đầu tiên em phải tìm hiểu đời sống thường nhật của một loài động vật, coi nó như trọng tâm để tìm cách bám theo tái tạo lại nó. Hầu hết đều bỏ cuộc sớm, vì nó tốn thời gian và tâm trí, ngoài ra chắc chắn sẽ không làm đại gia được, em chỉ có thể trở thành người nông dân chất phát.”

    – “Anh nói tới chữ chất phát làm em nhớ ra ông này nuôi ốc, để em mở Youtube cho anh coi” – Người em mở đoạn Youtube và một gã nông trung niên, đại loại là đang nói gì đó về con ốc.

    Người giữ vườn im lặng, hắn nhận ra một sai lầm nghiệm trọng của người em về cục mịch và chất phát. Sự nhầm lẫn này làm hắn nhớ về sự xuồng sả của những người gọi nhau là bạn thân, hắn không thể hiểu nổi. Lẽ ra càng thân thiết với nhau, con người càng dành cho nhau những hành vi lời nói lịch sự đẹp đẽ hơn, sao lại có những lệch lạc tồi tệ như vậy xảy ra, hắn không biết và cũng không thể chấp nhận. Người ta lẫn lộn một người nông dân chất phát và một kẻ ăn nói thô lỗ chẳng đầu chẳng đuôi. Cái sự chất phát nó nằm ở từ ngữ giản dị, giọng hơi trong lời nói của họ khỏe khoắn và còn xuất phát từ cả sự khiêm tốn nơi những con người hằng ngày đối mặt tự nhiên khắc nghiệt.

    – “Em có quá nhiều nhầm lẫn, thôi em về tìm cách nuôi được Bèo đi đã, anh thấy nước phèn không dễ đâu. Mai xế xế ra chở anh vô ao, anh muốn đi dạo một vòng, lâu rồi anh cũng chưa vô thăm.” – Người giữ vườn không muốn tốn thời gian mổ xẻ về sự sai lệch, hắn chỉ muốn lôi người em tạm thời ra khỏi vũng bùn dơ đó, để trở về với mặt đất cứng cáp, còn việc có lọt lại chỗ khác hay không, tính sau vậy.

    Đêm hôm đó, người giữ vườn đã tạo ra một kế hoạch chi tiết để thực hiện một thứ lớn hơn rất nhiều so với việc nuôi ốc, nhưng hắn để yên nó vào ngăn kéo, như một con nhộng chờ ngày phá kén.

    Chiều hôm ấy, sau khi vào đến khu rẫy, hắn biến mất vào trong đám cỏ lau cao quá đầu, “Nếu đất này của tao thì tụi mày sẽ sống vui biết bao nhiêu, tao xin lỗi”, người giữ vườn lẩm bẩm ngồi xuống ở bãi đất trống lọt thỏm trong rừng cỏ lau cao vót. Hắn ngồi nhìn đám cỏ tranh và dương xỉ mọc cùng Kèo Nèo dưới nền ao như thể đó là người thân của hắn ở một cuộc đời khác, trong phút chốc hắn còn nghĩ mình là con Rùa chỉ muốn lặn mất tăm trong đám cỏ dại dưới ao. Hắn nằm xuống, ngước lên bầu trời không một gợn mây, bỗng đâu giọt mưa rơi xuống gò má hắn lăn dài xuống dái tai. Mà không phải, là nước mắt, hắn đã khóc trước vẻ đẹp sắp mất, khóc vì sự bất lực, khóc vì phẫn nộ trước sự chăm chỉ một cách ngu xuẩn của kẻ khác. “Con người mà lười biếng chỉ một chút thôi, tụi mày sẽ được sống lâu thêm một chút”.

    Sau những phút chìm nghỉm vào trong cái lõi của sự sống, tưởng như hắn bị nhốt luôn ở đó, thì chính sự sống đã lôi hắn về với hiện thực. Tiếng của ngọn gió luồn qua hàng cỏ lau, mọi thứ đung đưa trong sự tĩnh lặng mới đẹp làm sao. “ Tao sẽ không để mọi thứ đi quá xa “, hắn bật người dậy rồi cúi chào cây cỏ để ra về.

    Trên đường đi ra khỏi khu đất, hắn nhìn thấy một chiếc xe đang đậu gần con suối cạnh đó, hắn gọi xem có ai không thì chẳng ai trả lời. Hắn quay ra chỗ người em đang đợi, uống một ngụm nước và chỉ tay về hướng con suối.

    – “Ai đó đã để xe đằng kia vậy ku“

    – “Chắc mấy ông anh trong xóm đi câu cá, ở đây người ta hay đi câu và vô cắt cỏ bò lắm anh“

    – “ Họ có xin phép ai không “

    – “ Không anh, xin phép gì toàn người quen không mà, đời sống nông dân nào giờ vậy rồi. “

    Người giữ vườn đứng im lặng trong 2 phút, mắt vẫn nhìn về phía xuôi, tay bóp chặt chai nước, hắn không chịu nổi câu nói chụp mũ lên nông dân kiểu đó. Hắn vứt chai nước bị bóp nát méo mó xuống đất, đi một mạch thẳng về phía cái xe đang để trong đám cỏ lau. Khi đến chỗ cái xe, hắn không tìm chủ nó nữa, cứ thế rút chìa khóa treo lên nhánh dừa gần đó. “May cho mày là tao hiền hơn trước rồi, không là tao ném mày xuống ao “ hắn nhìn như thể đang nói chuyện với cái xe mà cũng là người chủ của nó. Hắn quay ra chìa khóa xe đang móc trên là dừa và chỉnh chỉnh sửa sửa để sao cho người chủ xe dễ thấy. Người giữ vườn chỉ không hài lòng với sự sai lệch trong nhận thức, hắn không ghét ai cả.

    – “ Anh đi đâu vậy, về chưa “ – Người em họ quay vào tìm hắn thì thấy hắn ló đầu ra khỏi bụi cỏ lau.

    – “ Em lo tìm cách nuôi Bèo đi, không dễ đâu. Còn cái xe là vô phép vô tắc chứ nông dân gì “ – Người em chở hắn về nhà, trên đường về không một lời nào được nói ra thêm nữa.

    Về đến nhà, tắm rửa xong hắn ngồi ăn cơm, tiếng Tivi vang ra đến bàn làm người giữ vườn khó chịu. Hắn thường ăn một mình sớm hơn giờ mọi người coi Tivi, nhưng hôm ấy hắn về trễ. Vừa định đứng lên để ra chỗ khác ăn thì mẹ hắn cười sảng khoái rồi đưa ra câu cảm thán về một lão nông nào đó đang quảng bá một loại thuốc sinh học mới.

    – “ Nông dân bởi vậy ăn nói chất phác ghê “

    – “ Chất phát hay cục súc “ – Người giữ vườn đáp lời trong vô thức rồi biến mất vào khu vườn nhỏ.

  • Chiếc van hồ tư tưởng

    Mùa mưa chỉ còn hơn hai tháng rưỡi là đến, người giữ vườn như mọi năm ươm thêm hạt giống vào bầu đất, để khi mưa kéo về là lúc hắn thả cây con về với đất mẹ, mang theo những tò mò về những gì sắp diễn ra. Năm nay hắn quyết định trồng thêm chục cây Thị. Sau một thời gian quan sát và tìm hiểu, hắn thấy Thị có sức sống mãnh liệt vì là dạng cây cổ thụ bền bỉ, ngoài ra Thị cung cấp một lượng lá khô rất lớn giúp quá trình cải tạo đất diễn ra ổn định.

    Đang dang dở được 2/3 lượng chậu giống thì có cuộc gọi video call reo, người giữ vườn không vội vã mà làm nốt 1/3 còn lại, sau đó tưới ướt đẫm những chậu cây giống mới ươm rồi rửa tay vào nhà gọi lại cho ai đó. Đôi lúc hắn thấy mình như con rùa biển bị mắc cạn, chậm chạp rị mọ bò mãi mà chẳng thấy đại dương đâu.

    – “Chuyện gì em?” – Hắn gọi lại cho cuộc nhỡ lúc nãy, đó là của một cậu sinh viên Marketing đang học năm cuối ở Sài Gòn. Hai người gặp nhau trong chuyến leo núi Bà Đen hai năm trước và trò chuyện từ đấy

    – “À không có gì, hôm nay em ngồi ăn trưa với mấy đứa bạn, có người mở một đoạn quảng cáo, ai cũng bu vào coi rồi khen hay sáng tạo độc đáo gì gì đó. Em ngồi im re chẳng biết nói gì, vì em thấy nó tục, không khác gì coi hài bậy giờ người ta cười ầm còn em thấy mắc mửa”

    – “Vài tháng nữa em hỏi lại bạn em xem còn nhớ gì về quảng cáo đó không?”

    – “Ừ anh nói có lý, em cảm giác mọi thứ nó có một sức nặng nào đó từ người làm, có những thứ thấy hay phát quên ngay trong vài hôm. Ngày cả hài đôi lúc lại làm em nhớ hoài”

    Sáng tạo và độc đáo có lẽ là hai điều làm người giữ vườn bối rối nhất khi còn học đại học, cả hai ngành tự nhiên và xã hội hắn từng học, người ta đều dạy hắn phải có hai thứ đó. Giờ khi ngồi nhớ lại, hắn chỉ thấy toàn tối tạo và độc dược, thứ bóng tối đầu độc tinh thần khởi tạo trong lao động. Có một sự thật mà chúng ta có vẻ muốn tránh né, khi cùng học để trở nên đặc biệt, chẳng phải vô tình chúng ta trở nên tầm thường sao. Điều này rất có thể bị hiểu cạn cợt trên bề nổi của chữ nghĩa, nhưng hãy nhìn xem những thứ xung quanh mình, những bộ quần áo dị hợm, những tác phẩm văn học nhơ nhớp, những căn nhà loèt loẹt chẳng phải là sản phẩm từ những sai lệch trong nhận thức về sự tạo mới chăng.

    – “Mà hồi đó anh học Marketing mà phải không? Anh nghĩ như thế nào về nó? Em hỏi vì bây giờ ai cũng nói về phục vụ khách hàng rồi tạo ra nhu cầu mới này nọ, nhưng em thấy những người đi đầu hầu như họ không có làm vậy, cái gì đó rất ngẫu nhiên”

    – “ Em nghĩ Iphone, cách xây dựng Marketing của Apple nó phảng phất hình bóng ai, kỹ sư, designer, Wozniak hay khách hàng?”

    – “Em có đọc về Apple và Steve Job, giờ nghe anh nói làm em nhớ lại thì đúng thật, hình bóng của SJ bao trùm cấu tạo, thiết kế, mọi thứ ngay cả việc không làm từ thiện.”

    Những trường phái hay phong cách được tung hô và học theo tại thời điểm nó được gọi tên, nhưng hãy lần mò ngược dòng lịch sử sẽ thấy nó đã tồn tại từ trước đó, nó len lỏi trong từng ngóc ngách của dòng chảy lịch sử, chỉ là không định danh mà thôi. Nếu gọi Khôi Kiện là cha đẻ nhạc rock Trung Quốc thì những người bạn cùng thời hát rock của ông là gì, cha hai cha ba chăng. Và nếu gọi Fukuoka là ngươi khai sinh nông nghiệp thuận tự nhiên thì người tiền sử là gì. Vậy mà họ tung hô tán tụng nó giống như chiếc chìa khóa vạn năng mở ra tất cả cánh cửa của sự sống, chính vì lẽ đó mà giờ đây đi đâu cũng thấy cây xanh mọc vô tội vạ trong những công trình kiến trúc, sự bắt chước không hề tồi tệ chỉ những sự tung hô mới là tội ác giết chết tiềm năng vô hạn.

    Nói như vậy không phải phủ định những con người được nêu tên trong lịch sử khai phá, và cũng không thể chối bỏ sạch trơn những thứ mới mẻ được sinh ra. Nhưng cần có cái nhìn phổ quát hơn, để lần mò xem đâu mới là ngọn nguồn của cái mới, để tìm thứ ánh sáng của khởi nguyên.

    – “Mỗi ngày em học hay làm việc mấy tiếng?” – Cuộc gọi video tiếp diễn sau khi bị ngắt quảng bởi một khoảng lặng, khi anh bạn sinh viên đi pha một ít cà phê còn người giữ vườn thì ra ngoài đốt một điếu thuốc. Làn khói tan ra trong không gian vô hạn và sự đánh bật dậy của những giọt cà phê như hai hình ảnh khác nhau của vào và ra, tan chảy và hội tụ. “Những người bạn có nghe thấy mùi khói thuốc mà quay về”, người giữ vườn nhìn khói thuốc tan ra hòa vào những tán cây và nghĩ về họ.

    – “Tùy bữa anh, có hôm nhiều ít bài vở và công việc” – Câu hỏi quá đột ngột khiến người trả lời một chút nhíu mày và buông ra một câu trả lời nửa vời. Có lẽ chữ “ Tùy” là từ được dùng nhiều nhất trong thời hiện đại, nơi mà mỗi người một kiểu này.

    – “Em rà xét kỹ lại xem, lượng thời gian thật sự chú tâm làm việc ấy”

    – “Thật sự chắc tầm 2-3 tiếng mỗi ngày” – Đã mất một khoảng do dự thì anh chàng sinh viên Marketing mới trả lời được. Có lẽ cụm từ “ thật sự chú tâm “ tạo nên sự băn khoăn và ngờ vực bản thân cho bất kỳ ai nghe nó.

    – “Vậy thời gian còn lại thì sao?”

    – “Thật sự em chưa bao giờ để ý chuyện này, giờ ngồi niệm lại thì chắc là sinh hoạt cá nhân lặt vặt và giải trí”

    – “Theo em có cần sáng tạo trong những việc như rửa chén, nấu cơm, quét dọn không? Nó chiếm khoảng thì giờ rất nhiều, không lẽ nó lại trôi qua vô nghĩa, trong khi đó hiểu theo nghĩa nào đi nữa thì nó chiếm phần đa số tức là nó rất quan trọng?”

    – “Thật sự câu hỏi làm em bối rối, có lẽ trong khoảng thời gian chính yếu đó con người mình trở nên máy móc, vô hồn. Rất nhiều khi em còn bực bội vì phải làm việc nhà và luôn nghĩ về chuyện mua thêm máy móc hoặc sử dụng dịch vụ ngoài”

    Nguồn sống như dòng nước mát lành tinh khiết chảy ra từ nơi sâu thẳm nhất của đời sống, nó không như một vụ nổ một lần rồi tắt lịm đi, đó là một dòng chảy bất tận rỉ rả, âm ỉ và bền bỉ. Dòng chảy này nằm khuất sâu bên trong những ngọn núi cao nhất của sự sống, nó trào ra chậm rãi những liên tục, tích trữ và chất chứa trong mỗi sự hiện tồn, như một chiếc hồ bên trong sinh thể hay một con người. Con nước này nuôi dưỡng cả bệnh tật và khỏe mạnh, đúng và sai, tạo dựng nên chiến tranh và hòa bình, tùy vào vùng đất và thời điểm mà nó đi qua, mọi thứ hiện ra cũng chỉ như một hình hài khác. Dẫu có trở thành bao nhiêu hình thái hiện tượng đi nữa, nó vẫn chậm rãi giữ vẹn nguyên và bền chí chảy qua tất cả sự thường nhật trong đời người. Nó chảy trong trái táo rơi lên đầu Newton, nó chảy qua con đường mà Tam Tạng đã đi, nó chảy vào trong những giọt rượu mà Lý Bạch đã cạn chén cùng những tâm giao. Để rồi chúng biến thành khu rừng tri thức vững chãi, những dòng sông thi ca thơ mộng và những hàng rào triết lý khó lòng vượt qua. Bằng biết bao nỗ lực, con người khám phá và đào bới khắp khu rừng, họ lặn ngụp dưới những tầng nước của con sông, rồi cố tìm cách vượt qua hàng rào cao bất tận trước mắt. Để cuối cùng đánh mất đi sự vững chãi, thơ mộng và bất tận của nguồn sống, đánh mất đi những thứ ngay dưới chân họ, phá hủy những thứ bên cạnh họ, và lụn bại chính bản thể làm người. Có những kẻ có vượt rừng băng sông để tìm kiếm sự tồn tại của dòng nước mát lành trong cái hồ tư tưởng bất tận ấy, để rồi bị nó nuốt chửng bởi sự vô hạn đột ngột ùa đến. Những chiếc van vừa tầm với là thứ lẽ ra họ nên tìm, nó lẩn khuất trong những sinh hoạt căn bản, chìm vào trong những niềm thương nỗi nhớ hằng ngày hay đơn giản chỉ là một thứ mang hình hài cái van nước. Tìm thấy chúng, con người sẽ sử dụng chúng một cách chậm rãi và đúng mực, vì có muốn thì cũng không thể tăng dòng chảy ra, như không thể làm đời sống này nhanh hơn được, mọi thứ sẽ được tạo dựng đúng mực. Khi nhận ra cái van của hồ tư tưởng, liệu rằng ta có cần phải đi tìm về với nơi mà dòng chảy bắt đầu, hay chỉ để yên nó ở đó và tạo dựng thế giới thông qua chiếc van. Câu hỏi đó có lẽ sẽ mãi treo lơ lửng trên đầu những con người đã nhìn ra chúng, những cái xác sẽ vẫn còn được tìm thấy trên hành trình dài bất tận của khởi tạo.

    – “Thật khó để diễn tả nó, nhưng em có thấy kì lạ không khi những thứ rất trực quan ở xung quanh bị bỏ lỡ và mình lao vào thứ gì đó mang tính giả định rằng nó tồn tại”

    – “Em hiểu ý anh, khoan đã em đói quá đi ăn cái anh”

    Cuộc trò chuyện hôm ấy kết thúc bằng cơn đói của cả hai người, liệu món ăn ngày hôm đó có như quả táo năm xưa, liệu có những con đường mới được khai phá hay đâu đó chỉ là mùi tro tàn của một người mù quơ quào tìm nước đã va phải cây đèn dầu để rồi tự thiêu chính mình. Có lẽ khu vườn nhỏ không bận tâm lắm, những chú chim vẫn đang bón phân cho cây mận, chiếc lá mận trên cành vẫn đang tạo dựng những cánh bướm thật đẹp, trong khi xác con ong bầu đang nằm dưới giàn mướp hương.

    Hôm đó, người giữ vườn ngủ như một đứa trẻ sau một ngày gieo hạt cho vườn.

  • Tiếng vọng của thần rừng

    Trời vừa trút những giọt nắng cuối ngày xuống những tán lá của khu vườn, màu nắng đang dần trầm mặc như bức rèm sân khấu đang dần hạ xuống, để vở diễn của loài người tạm nghỉ trong phút chốc. Người giữ vườn đứng đó, trước hiên nhà, tay cầm quả thông của một đứa em họ vừa làm potter cho đoàn khách trên Lâm Đồng mới về. Người em đến khi nào hắn cũng không rõ, chỉ thấy 3 trái thông đặt trên bàn đọc sách khi vừa về tới vườn, hắn đi đâu trước đó cũng chẳng ai hay biết.

    Từ lâu rồi, giác quan của hắn trở nên kỳ lạ, không còn phân biệt được xấu đẹp, thơm tanh hay ngon dỡ, chỉ còn là những phân tích mạch lạc về vật chất. Còn thứ người ta gọi là giác quan thứ sáu âu cũng là trạng thái khi não bộ chợt nắm bắt sự kiện ngay tức thì bao trọn cả năm giác quan kia và cả những phần còn thiếu. Trạng thái trọn vẹn ấy làm sao diễn tả thành lời, chỉ là những rung động sâu bên trong lòng hồ sâu thẳm của ý thức, hay đơn giản là hiện tượng đồng tử giãn, đôi lúc là một cơn rùng mình nổi da gà. Con người thật kỳ lạ, họ luôn gán tên cho mọi thứ, kể cả những thứ không thể có tên, sự nắm bắt sự kiện tức thì này là vùng đất nhuộm màu tâm linh và huyền học, là nơi mà ngoài kia có những kẻ kiếm lợi trên nỗi sợ về cái không biết của những kẻ khác.

    Mân mê quả thông trên tay, chìm vào những ký ức năm xưa, khi Đà Lạt còn là một người đàn ông hòa nhã. Những ký ức về chuyến độc hành ma mị năm nào lại được mở toang, những ngày của tuổi hai lăm hai sáu đầy rối ren.

    – “Sáng mai tao sẽ đi Đà Lạt một mình, đứa nào dậy nổi chở tao ra bến xe”, trong cơn ngà ngà say hắn đã đứng dậy và nói với những gã trai trẻ đang cùng uống rượu, ai cũng nghĩ hắn say nên nói cuồng dại, nhưng hắn biết rằng chuyện đó sẽ xảy ra. Sáng hôm đó hắn thức sớm nhất, đám say rượu vẫn còn vật vã trên sàn, rón rén đi lên gác chuẩn bị vài bộ đồ và vật dụng cùng vài trăm nghìn đủ đi hai chiều, lúc đó hắn vẫn còn muốn về lại Sài Gòn.

    – “Để tao chở mày ra bến xe rồi về nhà ngủ tiếp” – một gã say nghe tiếng lục đục làm tỉnh giấc, mùi rượu còn lất phất trong từng bước đi của cả hai, nhưng khi bước ra khỏi nhà thì sương sớm như đánh thức và làm tan hết men say đêm qua.

    Chẳng có cái vẫy tay nào, không có tiếng tạm biệt, hắn đã từng không nuốt trôi những lời lẽ kiểu đó, lên xe và biến mất mà thôi. Mở mắt ra vì những tia lạnh len lỏi, hắn đã đến Đà Lạt, ngủ suốt chặng đường dài như một lát cắt chưa từng tồn tại, hắn đã như kẻ vượt ngục trốn chạy điều gì đó không rõ ràng.

    Ký ức về chuyến đi này thật vụn vỡ, mà cũng phải thôi, đó là bản chất phân tán của ký ức. Như một đống xà bần của công trình kỳ vĩ bị đánh sập, con người nhặt nhạnh, bới móc, lắp ghép chúng với hy vọng có được những điều kỳ diệu xưa cũ, nhưng chỉ toàn là những tiếc nuối vỡ tan. Nhưng có những mảnh ký ức trọn vẹn còn sót lại, những thứ có muốn quên cũng khó, những âm vang còn mãi về sau. Chúng chỉ nằm im ở đây đó, như một hạt giống đợi chờ, chỉ một cái chạm nhẹ vào quả thông khô cũng đủ làm chúng bật dậy sắc nét và rực rỡ. Đó là lần hắn ngủ lại dưới tán rừng thông và có lẽ đã trò chuyện cùng một con người.

    Đêm hôm đó là sau buổi thăm Phân viện sinh học Đà Lạt, một công trình tuyệt đẹp nhưng chẳng mấy du khách ghé qua, có lẽ nghe tới chữ “Viện” thì du khách chẳng lấy gì hứng thú tò mò. Nằm lẩn khuất giữa rừng thông, những con đường bật thang đi xuống thung lũng, để chào hỏi hết các giống cây ở đó cũng đủ làm một người thể chất như hắn mệt lã đi.

    Leo lên ngọn đồi nhỏ ngoài Viện, hắn ngã lưng xuống bãi cỏ vẫn còn ẩm ướt từ cơn mưa lác đác buổi trưa. Thiếp đi một giấc hồi nào không hay, khi bật dậy thì trời đã chật dật tối, người hắn ê ẩm toàn thân không còn sức đi ra đường lớn bắt xe, nói đúng ra sự mệt mỏi ở Sài Gòn đã làm hắn cạn dần năng lượng, “Thôi thì găng võng ngủ lại vậy”, hắn nghĩ thầm. Tìm được chỗ đất phẳng, sau một hồi loay hoay hắn cũng nhóm được đống lửa nhỏ bên cạnh cái võng quân đội găng dưới tán thông.

    – “Mày đi lạc hay gì vậy?”- Hắn giật bắn mình suýt té lộn nhào rơi ra khỏi võng, giọng nói của gã trung niên còm nhom phát ra cùng tiếng “rắc rắc” của nhánh thông khô gãy. May mà trước đó đã ngủ một mình nơi hoang vu vài lần, nên hắn kịp trấn tĩnh lại và điều hòa nhịp thở. Nhờ những chuyến đi, hắn nhận ra mọi thứ không nguy hiểm như người ta hay vẽ vời, chả mấy ai tự dưng làm hại một kẻ lạ mặt đồng loại. Phải chăng chính nỗi sợ đang được gieo rắt thái quá làm những giao tiếp của con người ngày một lạc nhịp, và khi không đồng điệu hay mất năng lực thấu hiểu, con người dễ nảy sinh mâu thuẫn dẫn đến ác quỷ bên trong có chỗ hiện hình.

    – “À dạ, em đi Viện sinh học mà ngủ quên trên này, mà anh là ai vậy? Làm em hoảng hồn xém té võng”

    – “À tao làm rẫy cafe ở gần đây, thấy đốm lửa nên lại coi sao, sợ cháy rừng mạy” – người đàn ông dần tiến lại gần và ngồi xuống đất phía bên kia đống lửa, mặt ông ta quay về phía thung lũng bên dưới nên chỉ thấy một nửa. Trong ánh sáng le lói của ngọn lửa nhỏ dần tàn thì thật khó để nhận diện. “Trời sắp lạnh rồi đó, mặc cho ấm vô, mà mày uống rượu không làm vài ly cho ấm, chú có đem theo một ít” lão nói tiếp sau một hồi lâu nhìn vào bóng tối đặc quánh như muốn hút tất cả vào đó.

    – “ Được chú, con có ít khô nai mua hồi sáng “

    – “Nai mẹ gì mày ơi, bò đó, trên này đâu ra mà nai với hươu” – Giọng lão sang sảng nhưng nhịp điệu rất đều và vang, như ai đang thò đầu xuống giếng và ngân nga vài khúc cổ nhạc.

    – “Mà sao mày lên chỗ này, ai đâu đi du lịch lên đây, ta đi mấy khu nổi tiếng, rồi sao đi có mình vậy?”

    Sau vài ba ly rượu, câu chuyện dần trở nên cởi mở hơn cho phiên bản trẻ của người giữ vườn, hắn kể về những trăn trở đang gặp phải. Có lẽ nếu người đàn ông kia không ngồi đó, hắn cũng sẽ sổ ra cho hả cái muộn phiền đang bủa vây thân tâm. Trong giây phút, hắn ước lão trung niên kia là ba hắn, vì qua giọng nói, lão cũng trạc tuổi đó.

    – “Con hoài nghi những thứ con biết, nó làm con ngộp thở, không còn biết đâu là thật, chú biết bây giờ con có thể viết cả một sớ chầu dài để phủ định hết những quyển sách”

    – “Làm cái sớ đó có vui vẻ gì không?” – câu hỏi làm hắn im bặt, tưởng chừng có thể nghe thấy tiếng những chú nai nhút nhát ở vùng đất xa xăm nào đó, sức lay động của sự nghi vấn trực diện.

    – “Mày làm tao nhớ cái đợt có đứa nó bị lạc trên Đơn Dương, lúc đó nó cỡ 13-14 tuổi gì đó, hồi đó làm gì có điện thoại mạy, lạc trong rừng chết nhiều lắm. Lúc đó cả đám người gần đó gọi nó quá trời. Tao có hỏi sao nó không la lên hay chạy về hướng đó. Nó nói âm thanh tùm lum bốn bề làm nó rối, không biết đi hướng nào.”

    – “Ý chú là con biết nhiều quá nên bị hỗn loạn hả?”

    – “Phải rồi, đầu mình như cái hang động, nhiều người gọi quá biết đi hướng nào. Mà thằng nhỏ kia nó có kể tao thêm. Nó bị ngất 5’ rồi bật dậy chạy 1 đoạn thì thấy tao, tao mới dẫn nó về nhà. Trong lúc ngất nó nghe ai đó hát chỉ đường cho nó.” – Hắn rùng mình ớn lạnh, không phải vì sợ mà vì thứ gì đó sâu hơn như thế, mang tính lay động những chất chứa.

    – “Thằng đó có nhớ bài hát không chú?”

    – “ Có mà tao quên rồi, có khi lát mày nghe thấy hổng chừng, trong rừng mà”- Lão nói chữ “trong rừng mà” nghe rất hiển nhiên, như thứ gì đó thân quen mà lão mắt thấy tai nghe tận nơi chứng kiến.

    – “Chú làm con vừa ớn ớn vừa tỏ mò”

    – “Tò mò gì mày ơi, gặp rồi biết. Thôi tao quay về lại chỗ đằng kia đây, để lại rượu cho mày đó, uống cho ấm dễ ngủ. Mai về mạnh giỏi nha mạy”

    – “À dạ dạ, con cảm ơn, chú về nha” – Lão trung niên biến mất vào màn đêm nhẹ nhàng như lúc xuất hiện. Một nửa gương mặt lão le lói trong đóm lửa chớp tắt như in lại trong ký ức tưởng như bức phù điêu tự họa treo trên trần nhà hoài niệm ma mị nhất.

    Ta bay trên những ngọn đồi

    Ta say trong chốn đơn côi

    Chốn đơn côi, kẻ lạc lối

    Nghe tiếng thần rừng mở lối về nhà

    Dưới đám lá thông già rơi

    Dưới đám cỏ ta thảnh thơi

    Ta thần rừng, hát gọi mới

    Mang quả thông nhỏ dẫn lối về trời

    Đứng đây, trong khu vườn nhỏ với quả thông trên tay, người giữ vườn bỗng nghêu ngao khúc hát lạ lẫm. Chẳng biết hắn vừa tự sáng tác một bản nhạc trong lúc nhớ chuyện xưa, hay hắn đã nghe thấy gì đó ở ngọn đồi năm ấy. Chỉ có hắn mới biết, một bí mật đẹp đẽ thầm kín ma mị cổ xưa. Những thứ vẫn còn, những thứ đã mất, khó mà tìm lại được.

    – “ Hát gì vậy, đồng dao hả?” – Mẹ hắn vỗ vai từ phía sau và hỏi

    – “Tiếng vọng của thần rừng” – Hắn trả lời thản nhiên như lão trung niên nói “trong rừng mà” năm đó.

  • Không viết là sẽ chết

    Người giữ vườn bắt đầu viết lại từ khi nào, hắn cũng không còn rõ nữa, có lẽ là khi cây me sau nhà cao vượt quá đầu của bụi củ mì gần đó, khi mà hắn vẫn còn bị hành hạ thể xác sau những năm bay nhảy chốn phố thị. Viết lách với hắn giờ đây mơ hồ như ngày mai của đời người vậy, chỉ là những dòng lưu lại để nhớ ra là mình đã từng như thế. Hắn viết khi trời nắng vì chẳng còn gì có thể làm, hắn viết vào đêm khuya vì chẳng còn gì để nghe và hắn viết khi những dòng sông ngừng chảy.

    – “Anh đang gõ gì vậy? Chat hả?” – Một đứa nhóc năm nay lớp 9 đi vào từ cửa sau, chỗ thông qua nhà ba mẹ người giữ vườn, do là cuối cấp nên một khoảng thời gian không thấy nó qua chơi. Những ngày đầu người giữ vườn mới về, cậu nhóc hay phụ dọn dẹp và lau bụi cho sách cùng anh mình.

    – “Nay không đi học hay sao đi qua đây? – Người giữ vườn không trả lời câu hỏi, hắn chưa sẵn sàng cho mọi người đi vào những suy tư của mình. Ngoài ra hắn ngày càng dè dặt khi cho ai đó đọc hay nghe điều gì đó, hắn đã thấy những con quỷ hiện hình sau khi đọc Kinh Thánh.

    – “Dạ không, nay thầy bận nên không học thêm, với em cần hỏi anh vài thứ”

    – “Hỏi gì, nghe nói mày có bồ, tao không làm quân sư được đâu”

    – “Đâu có, mà công nhận mọi người nhiều chuyện ghê. Em đang bức rức chuyện học môn Văn thôi, thậm chí là em đang bực mình luôn nè.” – Thằng nhỏ vừa nói vừa đi quanh cái bàn giữa trong nhà, nhìn nó như thể một hành tinh đang bay lạc sang hệ thiên hà nào đó và đang tìm đường về lại vị trí của mình trong vũ trụ đầy hỗn loạn.

    – “Hỏi gì, nói trước hồi nhỏ anh học dốt Văn lắm nha”

    – “Giờ em nhìn vô lớp em chả biết ai dốt hơn ai. Em thấy mấy môn như Toán, Lý, Hóa thì coi như có giới hạn thời gian thi nghe có lý, chứ như Văn mà kêu viết trong 45-90 phút nghe nó cứ thế nào ấy. Ý em là ví dụ kêu mình viết nêu lên quan điểm cá nhân về một chủ đề nào đó đi, ít ra mình phải có trải nghiệm hay ít ra đọc nhiều góc cạnh về nó thì mới có ý kiến này nọ đc, chứ không như đưa cho tấm hình núi Bà Đen kêu miêu tả vẻ đẹp của nó, làm sao mà tả!?”

    – “Chứ mấy đứa bạn mày nó viết được không, có hỏi nó thử chưa?”

    – “Hỏi gì tụi nó chỉ quan tâm điểm thôi, đọc bài mẫu hoặc được mớm đề, còn không thì toàn mấy lập luận phiến diện một chiều nghe nó như biết tuốt vậy, chán lắm”

    – “Chứ mày không quan tâm điểm hả, mày không nghĩ mày biết tuốt sao dám nói tụi nó chán”

    – “Uh thì em cũng muốn điểm cao nhưng em thấy quan trọng nhất vẫn là tri thức do mình biết và phải khách quan. Thật ra em nghĩ môn Văn nên cho về nhà viết, ít cũng nột tuần mười bữa”

    – “Mày cũng góp ý cho giáo viên chưa?”

    – “Góp gì anh, em con nít mà có thay đổi gì được”

    – “Không dám thì chấp nhận đi, viết đủ điểm thôi, còn mày muốn tri thức thì tự học, tức là tự viết cho mình biết thêm. Làm hai bài thôi có sao đâu, vừa đủ điểm vừa biết thêm, kiểu gì mày cũng đâu thể dưới 5 mà lo làm gì . Còn muốn thay đổi thì phải có năng lực và dũng cảm. Không thì tìm cách khác chứ than ai”

    Thằng học trò vẫn còn đó bao nhiêu dao động, nó không đi quanh cái bàn trong nhà nữa, mà ngồi xuống ghế rót ly nước rồi có vẻ trầm tư nhịp nhịp ngón tay trên bàn, như đang suy tính gì đó. Trong khi đứa em đang chìm vào những suy nghĩ học trò, người giữ vườn cũng trôi dạt về miền quá khứ năm nào, cơn gió trong vườn thổi vào làm hắn nhớ những ngày đi học gió Bấc buổi sáng. Những ngày làm học trò hắn cũng bị coi là dốt Văn, chả bao giờ viết nổi một đôi giấy, có khi hắn tốn cả 15 phút cố gắng dựng lại gương mặt nhân vật nào đó trong đầu thì thời gian đâu mà viết. Nhưng đến bây giờ, người giữ vườn vẫn còn nhớ những xúc động của mình, hắn không kìm được nước mắt khi đọc “Chiếc lá cuối cùng” của O.Henry. Có lẽ từ lúc đó, hắn lờ mờ nhận ra có những thứ không thể khác đi được, sẽ chả có phép màu của hy vọng, chỉ có lòng tốt và trí tuệ mới tiếp diễn vẻ đẹp của sự sống. Lúc hắn làm bài văn về tác phẩm ấy, người giữ vườn không làm kịp thời gian vì bận vẽ cái khung cảnh ấy, vẽ chiếc lá trên khung cửa như dành cho chính mình. Hắn đã làm bạn với văn chương như thế, bỏ rơi bài vở như một cách tôn vinh nét đẹp của tâm hồn người viết, để mỗi tối hắn lại khắc lên giấy đôi dòng thơ bập bẹ như dấu đi những nỗi niềm gửi về tương lai. “Chẳng biết chiếc lá ấy nói gì khi gặp lại mình hôm nay” – hắn thầm nghĩ.

    – “Anh nghĩ như thế nào về ý của tác giả trong một bài thơ, đôi lúc em đọc thấy tác giả chả có ý gì mà chỉ kể lại câu chuyện. Ngoài ra phân tích từng câu chữ nhiều khi em thấy sai sai sao ấy, kiểu chơi lego mà có cảm giác bị mất đi vài mảnh quan trọng hoặc tệ hơn là hình gốc” – Cậu học trò có vẻ đã hiểu ra, nó không còn nói chủ kiến của nó về bài vở ở trường mà chỉ là những băn khoăn khi nó đọc thơ.

    – “Anh cũng không rõ nữa, có người viết nhờ tưởng tượng, có người viết dựa vào cảm xúc suy tư, cũng có kẻ lại chỉ kể chuyện. Nhưng có khi nào em đọc thơ mà nó làm em dao động không, cơ thể ấy?”

    – “Có anh, đoạn con hổ bị cầm tù trong bài “Nhớ rừng” của Thế Lữ, đầu em nó cứ vo ve kiểu muốn cứu con hổ luôn ấy”

    – “Anh nghĩ chắc để hiểu ý của ai đó không chỉ riêng nhà thơ, mình có thể xem đó như một cách để tạm gọi là thấy được ý tứ của họ không?”

    – “Anh có viết thơ không? Anh dùng gì để viết?”

    – “Cũng có, anh viết bằng lỗ tai”

    Khi lớn hơn một vài năm, lúc là sinh viên của một trường kỹ thuật, người giữ vườn đã có những khoảng thời gian vui đùa cùng những con chữ. Hắn viết rồi dựng kịch câm, làm kịch bản và cốt truyện cho game, rồi lâu lâu lại vẽ ra những bài thơ về những chuyến hành trình thời tuổi trẻ. Cũng đã có giai đoạn hắn định bỏ tất cả việc học rồi tập trung viết, nhưng khi sắp hoàn thành quyển tiểu thuyết đầu tiên, hắn nhận ra mình viết mà còn thèm khát sự thành công do con chữ mang lại. Thế là kể từ giây phút ấy, hắn dừng viết và tự đưa ra thời điểm quay lại là khi không còn xu nào trong túi hoặc không còn lo về chuyện cơm ăn hằng ngày. Hắn chỉ viết khi cục súc hoặc thanh thản nhất. Giờ đây, khi ngồi ở ngôi nhà trong khu vườn nhỏ, hắn chẳng còn quan tâm chuyện đó nữa, hắn cứ thể mà viết, khi những dòng chữ tuôn ra là lúc hắn thấy mình được sống thật sự trọn vẹn, không cục súc cũng chẳng thanh thản. Người giữ vườn coi mình là thực thể gián tiếp, như kẻ truyền tin, như vị thần Hermes. Khi những suy tư hắn thu nhặt trong khoảng đời nhỏ bé mà rộng lớn, hắn giữ lại đó như vật kỷ niệm cho sự tồn tại của bản thân. Để rồi những rung lắc hắn tiếp nhận thông qua đời sống làm rơi những chiếc bình cổ, những mảnh vụn ấy chảy qua ngón tay lọt vào những trang giấy trắng, như kể lại quãng đường dài vô định đi từ nơi sâu cùng vụn vỡ nhất để đến được những khát khao được sưởi ấm thế gian và chính hắn. Những dòng tự sự vô bờ bến này có lẽ được nhét vào cái chai rồi thả ra đai dương suy tưởng bao la, để ngày nào đó có kẻ nhặt được, kẻ đó sẽ làm gì với nó? Thật kỳ vĩ làm sao khi nghĩ về cuộc hành trình ấy của cái chai, của nhân loại và của bản thân hắn.

    – “Là sao em chưa hiểu!?” – Cậu học trò nhíu mày tỏ vẻ tò mò.

    – “Anh nghe cái nhịp hay cái giai điệu trong đầu, rồi cứ thế để chữ nó trào ra, tất nhiên trước đó anh phải nghe ra được những nốt cao nốt trầm cốt lõi của giai điệu đó rồi cứ thể để từ ngữ trôi theo đó”

    – “Ma mị quá em thấy chưa nắm bắt được, hôm nào anh cho em đọc với nha”

    – “Đại loại khi em đọc sách, có những đoạn em cảm thấy nó kỳ kỳ, lấn cấn, em muốn chỉnh sửa nó không, về mặt từ ngữ ấy?”

    – “À có anh, vậy ra cái đó là nhịp mà anh nói hả?”

    – “Đúng rồi, em thử nghe cái giai điệu đó của ngôn ngữ đi, độ nhạy xúc cảm và tri thức của em sẽ có những biến chuyển, anh không nói tốt lên nha, mà là khác đi thôi”

    – “Giờ em để ý bắt đầu tay em nó nhịp nhịp theo tiếng rao của bà bán xôi luôn nè. Thôi em về nha, trễ không nấu cơm má bả chửi cho banh nóc”

    Cậu em ra về trả lại không gian yên tĩnh sâu thẳm, chỉ còn lại tiếng thở nặng của gã hàng xóm đang bị lao, gã chửi cái cây tạo ra bóng mát của khu vườn hắt qua nhà để rồi tối chui tọt vào máy lạnh và than trời trách đất vì căn bệnh hô hấp.

    Kể cũng lạ khi con người ngày càng xa rời với cái nhìn trực diện mà đi theo những cong queo cũng chữ nghĩa do một ai đó tạo ra. Dù cho con người có đấu tranh dữ dội và vô ích đến bao lâu thì tán cây vẫn ở đó, vô tư dang rộng bàn tay che chở cho những kẻ lầm lỗi. Người giữ vườn ra nhặt trái Khế vừa rụng, hắn bóp nát để nước chảy ra rồi chà lên mặt, một cảm giác xác khuẩn thật thoải mái cho một ngày hè khô bức. Hắn quay vào nhà và viết tiếp câu chuyện còn dang dở và có thể sẽ là mãi mãi dở dang.

    – “Hóa ra anh đang viết truyện” – Thằng nhỏ lúc này chưa về, nó lén lút đứng im lặng ngoài vườn một hồi lâu, rồi rón rén đi vào đứng sau lưng người giữ vườn, nó cũng đã đọc được một ít rồi.

    – “Không viết là anh sẽ chết”

    – “Thôi vậy viết tiếp đi, để mắc công tội lên đầu em” – Thằng nhỏ vừa cười ha hả vừa xách dép lên chạy, nó cũng không quên chỉa luôn hộp Chà Là sấy khô trên bàn đọc sách

    Thật ra chẳng ai phải chết cả, chính xác thì không phải bây giờ. Từ lâu hắn đã nhận ra mình quên sạch những gì muốn viết, cứ thế mà viết thôi. Kể từ khi viết trở lại, hắn cảm thấy nhịp sống, nhịp viết và nhịp thở đã dần tiến về phía nhau, không còn sự lệch pha như trong vật lý nữa. Hắn như cô gái bị nguyền rủa trong câu chuyện hễ nói điều gì là cóc chui ra từ trong miệng, còn hắn thì ngày qua ngày thở ra từng con chữ. Hắn không biết nó đến từ đâu, không quan tâm nó sẽ như thế nào và tự tại với cái kết vô chừng của nó, như dòng chảy sự kiện của một con người trên cõi đời đẹp đẽ này.

  • Một con người bình thường

    “Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui”, câu hát người giữ vườn nghe trên Facebook mẹ mình đêm qua vẫn còn vang trong đầu vào buổi sáng. Hắn tự hỏi con người có gì để chọn kia chứ, những cơn mưa rả rích buổi sáng có cho chúng ta chọn, những chú chim hót chào một ngày lao động mới có phải là lựa chọn, hay trở thành người giữ vườn có phải lựa chọn của hắn. Hắn không còn nhớ lần cuối cùng phải chọn là khi nào nữa. Mỗi ngày những chú chim quành quạch chọn cho hắn giờ thức giấc mà không cần báo thức, hãy thử nghe đàn chim lắm lời bàn bạc công chuyện sáng sớm xem ai có thể chọn đi ngủ tiếp được.

    Mỗi sáng, việc đầu tiên người vườn là điểm danh nhân sự trong vườn. Lũ chó xuất hiện đầu tiên với vẻ lấm la lấm lét vì đêm qua chắc đã lén lút, phá phách, lục lọi, moi móc chỗ nào đó. Tiếp đó là tên trộm hạt giống thằn lằn láu cá, nó vẫn còn chưa chịu đi ngủ, vẫn lột xột cả đêm trên cái tràng chứa hát giống với cái bụng căng tròn hạt bí đỏ. Hai con rắn mối giờ đã thành năm con hồi tháng trước. Độ ẩm và bóng mát của khu vườn đủ giúp chúng sống mà mập mạp kể cả trong tiết trời oi ả khi hè sang. Mỗi sáng tụi rắn mối lại lột xột dưới đám lá khô, rồi chạy qua chạy lại đường xi măng trong vườn như muốn khiêu khích lũ chó còn đang mơ ngủ sau một đêm nghịch ngợm. “Mình có được chọn để thấy những thứ này không?”, người giữ vườn thầm nghĩ.

    Sau khi loanh quanh kiểm tra quân số, người giữ vườn bước qua nhà ba mẹ hắn, tự nấu cho mình bữa sáng và ly cà phê sữa đá. Hắn nhấm nháp ít cà phê cùng sự yên tĩnh của sự vô cảm, hắn gọi cái không khí vắng lặng buổi sáng bên nhà ba mẹ mình như thế. Kể từ khi những suy nghĩ về hưởng thụ tuổi già và tự do an nhiên len lỏi vào trong gia đình này, mọi chuyện trở nên vô hồn và lãnh đạm. Hắn nhớ cái cảm giác màn khói cơm nóng bốc ra buổi sáng, hắn nhớ những tiếng rôm rã như lũ chim chào nhau mỗi sáng, và những tất bật chuẩn bị lao động của mọi người. Tất cả đã tan biến theo chân những lý luận dối trá sinh ra những tinh thần man rợ. Giờ đây, mạnh ai người nấy làm, mạnh ai người nấy đi, rồi mạnh ai người nấy gọi tên cho tự do của mình. Người cha người mẹ giờ đây chỉ còn mối liên kết mờ nhạt mang tên trách nhiệm, sự ấm áp của tình thương đã chìm vào quên lãng, như mùi cà phê đọng lại vào buổi trưa của người giữ vườn.

    Ngày hôm đó người mẹ về sớm hơn mọi khi, mỗi sáng bà đi cùng nhóm tập thể dục, những người phụ nữ cùng độ tuổi đang cùng nhau níu giữ chút thanh xuân còn sót lại. Từ ngoài cổng bà thấy con trai mình đang ngồi uống cà phê một mình, bà rôm rả nói một hơi thật lâu về những tật xấu của những người bà gọi là bạn trong nhóm thể dục, những gì bà nghe được hôm nay. Những lúc như vậy, người giữ vườn thấy như mình đang ở trong sự bủa vây của hàng ngàn đống un đang bốc khói, những làn khói độc hại len lỏi vào phổi làm hắn lơ mơ không nghe rõ và chẳng thốt nổi câu nào. Sau một hồi dài những làn khói từ ngữ ùa ra mà con trai mình không phản ứng gì, có lẽ trong vô thức bà sợ nó chết ngộp nên đã chuyển chủ đề sang những chuyện bình thường hơn.

    – “Lát mẹ đi nấu đám giỗ bà cố ngoại trong Út, rồi chiều qua phụ đám hỏi bé con của chú mày luôn, mệt quá, nhiều khi muốn bỏ mà đâu có được”

    – “Không có mẹ họ vẫn làm được, mẹ đi tới hồi bệnh như mấy lần trước lại than thân trách phận. Mà mẹ đừng ăn ở đám, đem gì theo ăn đi, lần nào cũng nhập viện vì mấy món ở đám tiệc”

    – “Không có mẹ tụi nó sớ rớ lắm mày ơi, như bữa không thấy mì xào mà khô khốc khô queo có ăn được đâu, lấy chồng cho đã già cái đầu làm mì xào cũng không xong”

    – “Không có mẹ thì người ta làm món khác, món nào dễ hơn thôi, con thấy trên đời này con người không quan trọng như họ nghĩ đâu.”

    Người giữ vườn luôn nghĩ mẹ hắn đáng ra phải làm một chính khách thay vì một bà nội trợ. Người mẹ dù không được học hành nhiều khi còn nhỏ, nhưng bà luôn nhận định vấn đề rất hài hòa cho mọi người có liên quan. Bà luôn là trung tâm điều tiết những xung đột trong dòng họ dù chỉ là người con thứ bảy trong nhà. Khí chất dám nghĩ dám làm của người mẹ là thứ người giữ vườn học hỏi từ bà nhưng cũng biết rằng không thể có được trọn vẹn. Nhưng khi lớn hơn một chút, hắn nhận ra rằng có gì đó tự ti của người mẹ về học vấn của bà, nên bà luôn lao vào giải quyết chuyện này chuyện nọ để bản thân cảm thấy mình quan trọng và có giá trị hơn, để thấy mình không tầm thường. Con người đã quằng mình như vậy suốt chiều dài tồn tại để tạo ra thứ họ gọi là giá trị hay ý nghĩa của cuộc sống, để hầu như tất cả nhìn lại chỉ là những khoảng trống chới với không nơi neo đậu. Mỗi đêm về, nếu không có việc gì để bận rộn suy nghĩ chắc họ sẽ như con chó hoang lạc trong bóng đêm của bình nguyên trống không rộng lớn, chỉ còn lại chú chó hoang và ánh trăng cô độc.

    – “Thì dạo này mẹ cũng bớt đi rồi, chứ như mấy lần cấp cứu, ớn rồi”

    – “Đi đâu thì đi nhưng đừng làm quá sức, lớn tuổi rồi phụ lặt vặt thôi để họ làm, còn không ai làm thì mình cúng kiếng ít ít lại. Với đừng đi trời nắng trưa”

    – “Biết rồi, mẹ đi chợ mua một số thứ vô cho tụi nó đây, ở nhà ăn uống đàng quàng nha”

    Nhìn người mẹ lao vào biển lửa trách nhiệm, người giữ vườn mới hiểu ra hai chữ “khiến chết”, trên con đường chúng ta đi luôn có lũ quỷ kề bên. Chả phải ma quỷ ở đâu xa mà chính là những mây mờ trừu tượng mà chúng ta bám vào. Khởi nguyên của trách nhiệm là điều gì đó cao cả hơn sự dìm mình vào hố sâu thăm thẳm của mơ hồ, lẽ ra nó phải khiến chúng ta nhẹ lòng đi thì lại như mang thêm những xiềng xích, trách nhiệm phải mang tính toàn vẹn và chẳng sinh ra một cảm giác hy sinh nào cả, nó thuần khiết là thiêng liêng của sự sống. Nhưng ngược lại cũng có những kẻ sống một đời vô trách nhiệm rồi gắn cho nó cái mác tự do, người chủ xích lấy con chó và nghĩ rằng đang kiểm soát được nó, cho đến khi con chó ấy trở nên điên rồ loạn xạ, ai mới là kẻ kiểm soát cơ chứ. Con chó ấy mang tên “tự do trong ý niệm”. Chỉ khi sợi xích được tháo bỏ, người và chó mới cùng nhau đi trên hành trình đẹp đẽ bất tận của sinh mệnh, chuyến hành trình ấy mới đẹp làm sao, cái đẹp của bất định.

    Chiều hôm đó, người giữ vườn đang cặm cụi phân loại hạt giống mới mua của những nông dân Tây Bắc, họ chuyển vào cho hắn một gói zip-lock to trộn nhiều loại giống bản địa nên phải phân loại cho vào hộp nhựa, loại hộp người ta hay bỏ phụ kiện nhỏ trong may mặc, để bảo quản và gieo trồng thử nghiệm sau đó. Đang lọ mọ với mớ hạt nhỏ li ti đủ loại, hắn ước gì lũ chim trong truyện Tấm Cám bay tới phụ mình thì tốt biết mấy, “không biết bọn chim có phân biệt được mấy giống Tây Bắc không hay tụi nó chỉ biết lúa và gạo?, hắn nghĩ lơ mơ trong khi nằm dài ra sàn nhà vì mỏi cổ. Chim không thấy đâu, chỉ có mẹ hắn bưng tô mì xào chay và cà ri nấm qua cho hắn. Mỗi khi đi phụ đám tiệc về, bà thường mang về rất nhiều đồ ăn, không phải đồ thừa mà dư do vài người không đến dự như dự kiến. Phần thức ăn ấy như cái đặc quyền tối cao của bà, vì ở đó bà là trung tâm, là một người quan trọng. Nhưng chẳng còn quan trọng nữa, giờ đây đó chỉ còn là đồ ăn với người giữ vườn, đôi lúc ăn mà hắn cảm giác như mình là người đã khuất chỉ toàn ăn đồ cúng, thật trớ trêu làm sao.

    – “Con làm gì đó, mẹ phụ cho? Mẹ có mang mì xào và cà ri về nè, để đây khi nào đói ăn nha.”

    – “Mẹ lựa hạt rồi phân loại bỏ vô các ngăn hộp nhựa, nào bị đầy thì tháo vách ngăn ra cho gộp hai ngăn thành một ngăn lớn với mấy loại hạt to.”

    – “Này con mua trên mạng hả, có đảm bảo không vậy?” – Bà vừa nói vừa ngồi bẹp xuống sàn gạch Tàu, rồi nhìn con ong chăm chỉ kết hợp con sóc nhanh thoăn thoắt bà dùng hai tay mình để phân loại hạt. “Rồi định làm gì với mớ hạt này?”, bà vừa nói tiếp vừa tiếp tục công việc.

    – “Con gieo trồng thử trong ao mẹ, xem loại nào nó sống khỏe được rồi tính tiếp”

    – “Giờ người ta làm công nghiệp bón phân ầm ầm mà tự dưng mày bỏ việc về loay hoay làm thủ công biết khi nào có ăn”

    – “Chính vì làm ầm ầm nên mới lăn ra dịch bệnh lật gọng ầm ầm đó mẹ”

    – “Sao mày không sống như người bình thường đi cho khỏe, ngược đời chi cho cực hổng biết” – bà nói trong tiếng thở dài như đang nghĩ về một tương lai bất ổn của đứa con trai.

    – “Mẹ cũng cực mà, con thấy ai chả cực. Con thấy con là người bình thường đó chứ, bình thường là khi không biết chắc thì mình phải thử, sai thì phải sửa, cái đó ba mẹ dạy con hồi nhỏ còn gì”

    Người mẹ im lặng không nói một lời, có lẽ bà đang suy nghĩ về hai chữ “bình thường”, có lẽ hầu hết con người chấp nhận một khái niệm gì đó một cách quá dễ dàng, dần dà trí não con người như phản xạ kiểu “nó là vậy rồi” mà không ai suy xét cặn kẽ. Họ khen người Nhật nhặt rác trong khi đáng lẽ ra ai cũng phải thế, họ xem sự quơ quào vật chất là thứ “ai cũng vậy” rồi chấp nhận nó như lẽ thường, họ tôn vinh hành vi bình thường và tầm thường hóa những thứ quan trọng.

    – “Tại mẹ thấy mày thông minh, nhiều trí thức ai cũng nghĩ mày có gì đó đặc biệt, mà sao cứ ở nhà mãi không chịu làm gì” – Người mẹ im lặng cho đến khi bà phân loại xong mớ hạt giống, đóng nắp cẩn thận rồi đến lên bàn, sau đó bà quét dọn sàn nhà sạch sẽ, ngồi lên bàn uống ngụm trà lá Vối.

    – “Mẹ có nghĩ sống giản dị vừa đủ nó khó không, ý con là ai cũng muốn mình trở nên xuất chúng, nổi bật, độc đáo hay bất kỳ từ nào để diễn tả nó con không biết?”

    – “Mẹ hiểu ý con mà, những thứ đó nó khiến con người ta dễ dàng biến chất để dành giật lắm, bữa mẹ nghe Thím mày ngồi toan tính sao cho thằng con nó nổi trội mà nghe một hồi toàn mưu mẹo, mẹ rùng mình luôn đó chứ. Nhưng mẹ vẫn nghĩ con nên làm gì đó, kẻo sẽ phí”

    – “Con cũng đang làm đó chứ, con hiểu rõ năng lực của mình, chính vì vậy mà con chọn công việc khó nhất, đó là làm một con người bình thường” – Nụ cười nở trên môi khi người giữ vườn nhìn vào mắt mẹ mình, hắn không hy vọng ai đó đi trên con đường này cả, đôi khi hắn nghĩ đó là lỡ dại mà bước vào rồi thì phải tiếp tục, có lẽ đã không còn kịp bước ra nữa.

    – “Thôi con nói vậy mẹ không biết nói gì thêm, hạt giống lựa xong rồi đó, mẹ về đi tắm đây, ăn xong rửa chén mang qua nhà dùm mẹ”

    Ngoài vườn những chú chim đã bắt đầu quay về sau một ngày lang bạt kiếm ăn, một ngày bình thường của chúng, nhưng những gì chúng đã trải qua hôm nay chỉ chúng mới biết, bí mật nhỏ bé mới đặc biệt làm sao. Có lẽ hôm nay, chúng đã bay qua cánh đồng lúa vàng ươm vào vụ gặt, thấy người nông dân chạy chiếc xe cũ màu đỏ đang trở về nhà sau một ngày bình thường. Trên đường về, người ấy nở một nụ cười khi thấy những chú chim từ phương xa đang nhặt nhạnh những hạt lúa sót lại trên đồng, điều đó mới đặc biệt làm sao.