Tôi cùng hai ông cháu lên taxi cùng đi về thăm nhà cũ, nơi ông sống khi còn nhỏ. Trên đường đi Thằng nhỏ đột nhiên khều vai ông chỉ qua cửa kính xe vào trong quán nước mía trên đường, thì ra cô gái xinh xắn mặc váy hoa lúc nãy nó thấy đang ngồi chung với thằng móc túi trong quán. Nó quay ra nhìn ông lắc đầu ngao ngán, ông cười rồi xoa đầu nó nói “ Con có chắc đã biết hết toàn bộ câu chuyện không “. Thằng nhỏ đan hai bàn tay để ra sau đầu rồi thả người dài ra băng ghế đáp lời ông “ Khó mà chấp nhận được nhưng có gì đó giống sự cảm thông trong con bật dậy khi nghe ông nói câu đó, con chỉ sợ nó đặt sai chỗ ‘. Ông chau mày có vẻ nghiêm trọng nhìn nó và nói “ Sự cảm thông nếu sinh ra trong con nó sẽ nằm ở đó, chẳng còn chỗ nào khác để mà sai “. Thằng nhỏ im lặng nhìn ra cửa sổ ngó lên trời nhìn những đám mây, còn tôi thiêm thiếp ngủ được một ít.
Nhà ba mẹ của Ông già nằm trong khuôn viên khá rộng ngay tại con hẻm lớn ở trung tâm thị trấn, nhìn vào là biết ít khi có người ở. Hàng rào bên ngoài có rất nhiều dây leo tôi thấy có Hà Thủ Ô, Lá Giang, Mồng Tơi lá xanh, Vú Bò và một ít Tóc Tiên loài hoa leo đã lâu tôi không thấy. Mỗi cuối tuần ông đều thuê một người họ hàng gần đó quét dọn trong nhà, mỗi tháng lại có người dọn dẹp cắt tỉa sân vườn cho gọn nên dù cũ kỹ nhưng mọi thứ gọn gàng tươm tất, một người hoàn toàn có thể vào ở ngay được. Khoảng sân vườn ở phía trước chiếm gần một phần ba diện tích đất trong đó khoảng chính giữa chiếm một nửa là gạch vỉa hè màu đỏ nhạt. Bên trái được để trống không lát gạch trồng Mai rừng, có một ít Đu Đủ tự mọc cũng ra vài quả, xen trong đó là Riềng và Bồ Ngót không có trật tự cụ thể nào. Bên phải là vườn hoa nhỏ có đường đi ra bên hông nhà, ông kể ngày xưa mẹ ông trồng rau để nhà ăn bên đó, sau ông trồng một hàng cây Mãng Cầu Dai để che bớt nắng chiều, ông chỉ vào một góc vườn hoa kể ngày xưa ở đó có Hòn Non Bộ ông hay chơi với bọn cá bảy màu ở đó. Chếch bên trái khi đi vào trong một chút chỗ đối diện cửa sau nhà bếp là cây Khế và Cóc rất to, bên dưới có nhà kho nhỏ ba ông xây để chứa dụng cụ vì ba ông là người rất thích sửa chữa rồi tự tay làm mọi việc trong nhà. Khu vườn đằng sau nhà chiếm hơn một nửa diện tích đất trồng Mai Tứ Quý và một ít cây ăn trái nay đã rất to khỏe gồm Vú Sữa, Xòai, Mận Lý, Bơ Rừng, Mít và kha khá cây Ổi. Mặt dưới vườn có nhiều Lá Lốt, Đinh Lăng và Huệ Mưa cùng Dừa Cạn, ông chỉ ra góc bên trái cùng của vườn bảo ở đó ngày xưa có hai ngôi mộ của người họ hàng bên mẹ ông, khi bán đất cho ba mẹ thì họ bốc mộ về để thờ phụng.
Không gian chính trong nhà hình L với hai phòng ngủ, phía trước và bên hông đều có phần đưa ra rất rộng, theo lời ông thì ngày xưa dùng làm tiệc hoặc tiếp khách, ngày hè có thể kéo đệm và võng ra để ngủ, hiện tại bên ngoài chỉ còn bộ bàn ghế cũ đã sờn màu và gãy một ghế cùng nhiều vết xước mà ông còn nhớ là do một con chó nhỏ ngứa răng cạp chân ghế. Phòng khách ông giữ lại bộ Salon gỗ, bán thờ nhỏ và kệ gỗ lớn chứa vật lưu niệm còn lại. Đi vào trong thì trên đường là kệ sách cũ ông còn đề ở đây nằm đối diện hai phòng ngủ. Kế đến có một khoảng trống còn bộ bàn ăn ở đó, trên bàn là giỏ hoa khô đã đóng nhiều bụi và tơ nhện. Nhà bếp thì trống trải chỉ còn là bếp gas và vài dụng cụ để người dọn dẹp định kỳ có thể tự nấu ăn, nhà về sinh cũng chỉ có chai dầu gội hai chức năng để vừa gội đầu vừa tắm. Ông bảo “ Ngôi nhà cũng như con người, khi dẹp bỏ những thứ không cần thiết nó chỉ còn lại những hoài niệm và ý tứ của người làm ra, người sống cùng người ở lại “. Thằng nhỏ nhìn lên tủ đồ lưu niệm thấy ba bức hình, nó đoán được hai người là ba mẹ ông còn người phụ nữ còn lại không biết nên hỏi ông là ai, ông ngồi xuống Salon tay cầm bức hình lộng kính sạch sẽ kể cho nó nghe về chị của mình.
– “ Chị ông là bác sĩ ở bệnh viện khá lớn, có cuộc đời êm đềm, có lúc thăng lúc trầm nhưng không biến động gì lớn. Không như ông chị chăm chỉ học tập và năng động, chưa bao giờ thấy chị gặp khó trong các kì thi kể cả sau khi ra trường đi làm. Ngày đó phụ nữ làm nghề y đàn ông ngại làm quen vì sợ với không tới, phần vì ba mẹ cũng ngăn không cho yêu đương nên chị không lấy chồng mà tự sinh con, cũng có lúc khó khăn bận rộn nhưng chú con cũng lớn khôn trở nên giỏi giang như mẹ nó. Chú ấy giờ sống và làm việc ở châu Âu, có tiền đồ danh phận bên đó, công việc hối hả nên từ khi mẹ mất do bệnh bao tử thì nó cũng không về Việt Nam nữa, có đôi khi viết thư gửi quà gửi rượu về biếu. “
– “ Mối quan hệ của ông và chị thế nào, sao ít nghe ông kể thế ạ “ – Thằng nhỏ mượn hình người chi của ông rồi nhìn hỏi ông.
– “ Hai chị em ta hay nói chuyện, nhưng không phải tâm giao, luôn có một khoảng cách nào đó ta luôn vạch ra vì ta hiểu những mối bận tâm của ta không phải ai cũng cần đi vào đó, chúng ta chỉ nói về những câu chuyện thật tế cùng nhau đưa ra giải pháp cho một việc cụ thể. Cũng còn đó những kỉ niệm nhưng không nhiều và không mấy khắc sâu lắm, nhưng nói chung là hai chị em ta có một quan hệ tốt, rõ ràng và sạch sẽ, ta cũng thoải mái khi ở bên cạnh cả khi nhỏ lẫn lúc về già. Chị ta ra đi cũng nhanh và thanh thản, bệnh ập đến một tháng rồi mất, không dày vò hành hạ gì, cuối đời có gia đình bên cạnh, con trai ở xa về chăm lo, đủ mãn nguyện rồi. Đôi lúc ta cũng mong sống một đời như vậy, nhưng nhìn lại thì ai cũng toại nguyện dễ dàng thì chắc ý chí của nhân loại sẽ không bị thử thách mà vươn xa hơn.”
– “ Ông có kỷ niệm nào đáng nhớ không, về chị ông và chú con ấy “
– “ Nhớ nhất thì chắc là lúc chú con mới sinh ra, mọi thứ loạn lên cả, người ta bàn ra tán vào đủ chuyện, những ngày ấy mâu thuẫn trong nhà lên đỉnh điểm nên chỉ bị cha mẹ từ mặt tự ra ngoài nuôi con một mình, đến mãi về sau chị mới quay lại thăm nhà lúc mẹ ta sắp qua đời.Nói chung không khí lúc ấy rất ngộp thở nên ta đã quyết định viết tập truyện đồng dao cho thiếu nhi cho chị và cháu đỡ cảm thấy cô quạnh. “
– “ Nguyên một tập thơ luôn hả ông, sao chưa nghe ông kể bao giờ “ – Ông đáp sau đó: “ Ta viết chơi cho vui thôi, để ta đọc cháu nghe một bài, lúc ấy ta mới bắt đầu viết lách lại.
Có chú bé nhỏ lon ton
Đòi dạo xóm khi mẹ còn đang bận
Không khóc mà chạy lăn săn
Tím góc khuất trong căn nhà ngói đỏ
Nơi có một người ngồi đó
Đang cắm cúi lọ mọ nơi thư bút
Chẳng bận lòng một chút tiếng tâm thư
“ Con tự đi qua đây hử”
Cậu cháu cười mở tủ lấy trời sao
Chú bé vẽ một ngôi sao
Xanh hy vọng cậu tô màu năm cánh
Rồi lại vẽ chiếc bánh tròn
Như đời người chạy vòng hồi quay lại
Người đó họa một nhành mai
Nơi Tết cũ nhà sum vầy nô nức
Trên nền loang những vết mực
Tất cả như chực chờ hồi sống lại
Điệu múa âm vang còn mãi
Hai người một bút trãi rộng ước mơ
Ông vừa đọc xong, từ đâu bay đến một con chim nhỏ bằng nắm tay đậu trên cái mai của tôi, hỏi nó thì chẳng trả lời gì mà nhảy lên vai Ông già làm ông cũng hơi ngạc nhiên. Màu lông của nó giống một con chim Sẻ thường thấy, khác ở chỗ là có thêm hai đường lông màu nâu cam ở hai bên hông, trước bụng là chùm lông xanh dương chạy dài và thu hẹp lên tới ngực và cổ, dưới cằm nó có nhúm lông màu trắng. Nó kẹp nhẹ dái tai ông rồi bay đi một đoạn lại đậu xuống như gọi ông theo, chúng tôi đi cùng nó vào trong phòng mà ông kể là phòng ngủ của ba mẹ ông. Đó là hệ tủ gỗ cửa kéo ngang chia nhiều hộc. Vừa mở ra con chim chui tọt vào ngăn sâu nhất bên trái dưới cùng, có lẽ ông đã bỏ quên gì đó khi dọn dẹp nhà năm xưa. Ông thò tay vào lấy ra một túi Tote bằng vải chứa món đồ gì đó bên trong được cuộn tròn và cột dây xơ Dừa đã mục đứt ngay khi lấy ra. Ông cùng chúng tôi ra cái bàn ngoài nhà cho sáng để xem. Mở ra thì trong đó có một cái áo trắng học sinh rất nhiều chữ ký lem nhem vết mực là tên người trên đó, một tấm hình chụp ở trường học hồi ông còn bé và một lá thư tay nhưng trên đó có hai kiểu chữ viết của hai người khác nhau. Ngồi nhìn hồi lâu ông mới nhớ ra đó là ông viết cho chính mình khi về già, còn vài dòng nhỏ ở cuối là nét chữ của ba ông. Ông cho phép Thằng nhỏ đọc dùm mình lá thư cũ.
Gửi tôi khi về già
Gửi tôi của những năm sau đó, và cả những năm về già, khi này tôi học lớp 8. Sáng nay tôi đứng trước cổng trường, nghe mấy người bạn mình bàn bạc với nhau về việc thi vào lớp Chuyên nào để sau này định hướng nghề nghiệp thi đại học, tôi tự hỏi họ quên mất mình chỉ còn là những đứa trẻ chưa đủ thời gian để nhìn ngắm thế giới sao, hay đơn giản họ chỉ nói lời của kẻ khác, kẻ tự cho mình là người lớn. Hỡi tôi khi đã lớn, khi đã già, mong ngươi đừng đặt con trẻ vào những thứ nhàm chán ấy của chính mình, lên những đứa trẻ, đó là tội ác còn nặng nề hơn cả Pol Pot mới đọc trong sách lịch sử. Hỡi tôi ơi, hãy để cho tụi con nít được làm những đứa con nít đúng nghĩa, đừng để linh hồn chết quá sớm khi chưa một lần được nở hoa.
Gửi tôi của những năm sau đó, và cả những năm về già, không biết người có thoải mái không, người có được một gia đình riêng chỉ toàn tiếng nô đùa, thời đại người sống có khác đi không, hy vọng là có. Còn ở hiện giờ, đi đâu cũng toàn những gia đình vụn vỡ và những gia định vụn vỡ giỏi che đậy, chẳng biết họ có còn nhớ mình đã yêu nhau ra sao khi còn trẻ. Không biết họ có thật sự yêu ai như ta hiện đang nhớ thương cô ấy, ta chỉ dám đứng nhìn từ xa vì thực trạng ta làm ta sợ đó là tình yêu thoáng qua, rồi ta cũng sẽ như ba mẹ mình cãi cọ lườm liếc nhau những việc vặt và thất vọng thèm thuồng đồ lên đầu những đứa con thơ cần thời giờ để làm con nít. Hỡi tôi khi đã lớn, khi đã già, người là đàn ông thì phải thương lo cho phụ nữ mình đã hứa hẹn, mong sao người đừng sợ hãi trước tình yêu lớn như ta.
Gửi tôi của những năm sau đó, và cả những năm về già, người ta đã chặt hàng cây che bóng mát trên đường về nhà mà chẳng một giọt lệ rơi, chẳng một ai thương xót, họ chỉ nói về ai đã tham những chặt cây đi kiếm chát, vậy còn nỗi buồn da diết bên trong thì sao, những sinh mệnh đã miệt mài lặng lẽ che mát cho họ, vậy mà khi chúng chết đi, điều họ nói về là tham nhũng sao. Nó làm ta do dự về sự trưởng thành vô cùng, lớn lên là tàn nhẫn và vô cảm vậy sao, là cạn dòng nước mắt vậy sao, là sự phẫn nộ lấn áp đầu óc vậy sao, đã thế ta xin được làm con nít mãi mãi rồi chết đi như một đứa con nít. Hỡi tôi khi đã lớn, khi đã già, làm ơn hãy làm con nít lâu nhất có thể và trở lại làm con nít nhanh nhất có thể, làm người lớn thì có gì vui đâu kia chứ.
Gửi tôi của những năm sau đó, và cả những năm về già, sao mọi thứ xung quanh lại ồn ào đến vậy. Tiếng chim đâu rồi mà chỉ còn tiếng bóp còi giận dữ ngoài đường, tiếng xào xạc khi bước lên đám lá khô sao giờ chỉ còn là những lê bước mệt mỏi trên nhựa đường thô ráp, xung quanh ta là một sự hỗn tạp âm thanh hung hãn. Bây giờ ta hiểu câu của ông ngoại “ Im lặng là vàng “ theo một nghĩa khác rồi, ta sẵn sàng trả tiền để thế giới này im lặng dịu dàng hơn. Sao người ta chạy vạy để kiếm vàng rồi dùng vàng đó xây một căn nhà nơi im lặng, sao ngay từ đầu nếu họ không tìm vàng thì tiếng ồn nào có xuất hiện. Hỡi tôi khi đã lớn, khi đã già, hãy tìm cho mình một nơi thanh vắng để sống một cách dữ dội bên trong, mặc kệ họ cười mình là kẻ trốn chạy, chính họ mới là kẻ trốn chạy tĩnh lặng.
Gửi tôi của những năm sau đó, và cả những năm về già, sao mọi thứ lại trở nên lòe loẹt đến mức làm ta nhức mắt. Sao mọi thứ lại thành ra thiếu tinh tế và tao nhã, mọi thứ như trở nên nhồi nhét và ai cũng như muốn khè thiên hạ, xin lỗi ta chưa có nhiều vốn từ để nói lên điều mình muốn, nhưng cái đẹp phải được tạo ra trong lò luyện đan khác nghiệt, qua tay nhà luyện kim kiên định và trùi rèn nơi rừng thiêng, chứ không phải vài năm học tập được tung hô rồi nháo nhào tự gọi đó là nghề nghiệp. Hỡi tôi khi đã lớn, khi đã già, hãy kiên nhẫn, kiên định và kiên trung tạo ra cái đẹp, nếu sợ quên thì đặt tên con mình là Kiên cũng được. Mà thôi, làm vậy chẳng khác nào đặt gánh nặng của mình lên vai của một sinh vật còn chưa có mặt trên đời.
Gửi tôi của tất cả, mở to đôi mắt, dang rộng cánh tay, khép kín cái miệng, và vểnh hai tai lên mà sống như một đứa trẻ và đứa trẻ thêm nhiều lần nữa.
Bên dưới là dòng chữ của ba ông viết, có lẽ là sau khi phát hiện là thư của ông trong túi vải, ba ông đã rất muốn nói với ông điều gì đó nhưng không thành.
Xin lỗi con khi còn có thể
Xin lỗi con, bất cứ khi nào con đọc, đời ta quả thật nhàm chán. Ta chỉ mong sao con có sự ổn định, thứ tận giờ đây ta mới biết là viễn vong, chỉ là những lời hứa mơ hồi của nỗi sợ hãi bên trong ta. Khi trẻ ta cũng lắm hoài bão, ngọn lửa cũng cháy rực như núi lửa. Nhưng rồi giông bão dập tắt chúng một cách tàn bạo, ta không dám tự đổ lỗi cho mình, nên đã bày ra một thứ gọi là hy vọng truyền cho đời sau, để lừa gạt bản thân rồi ghì chặt con trẻ. Xin lỗi con, hãy làm con nít lâu nhất có thể và trở lại làm con nít nhanh nhất có thể.
Xin lỗi con, bất cứ khi nào con đọc, ta đã quá ồn ào mà gào thét. Thật ra ta đang gào thét với chính mình chứ không nhắm vào con hay mẹ con. Ta là người đàn ông hèn nhát không dám thừa nhận sự yếu ớt của mình, cầm con dao trong tay nhưng ta đã không dám cắt sợi dây ràng buộc mình mà quay lại đâm vào tim những người ta thương mến. Ta đã nghĩ nín nhịn thêm chút nữa rồi mọi thứ sẽ khác, nhưng tiếng hét càng ngày càng to, sợi dây ngày một chặt còn con dao lại lục dần theo năm tháng, ta bất lực gào thét trong im lặng. Xin lỗi con, hãy làm con nít lâu nhất có thể và trở lại làm con nít nhanh nhất có thể.
Xin lỗi con, bất cứ khi nào con đọc, tình thương của ta bị bào mòn theo năm tháng. Ta như con xe lao xuống dốc mà chưa chuẩn bị sẵn sàng tâm thể, ta bị trọng lực của sự thực dụng kéo xuống ghì đầu xuống đường nhựa cháy nóng, cứ thế ta cứ lao đi. Xung quanh ta là bủa vây những xe đạp mất phanh, cùng nhau lao xuống vực sâu của vô cảm rồi tự gọi đó là hiến dâng, ta dâng hiến con tim mình cho quỷ dữ khi nào không hay, khi nhận ra thì đã không còn quay lại được nữa. Xin lỗi con, hãy làm con nít lâu nhất có thể và trở lại làm con nít nhanh nhất có thể.
Xin lỗi con, bất cứ khi nào con đọc, ta không hề thất vọng về con như ta nói, mà ta ghen tị. Thật xấu hổ khi một người cha lại tị nạnh với con mình, ta ghen tị vì lòng tốt của con. Ta chán ghét bản thân mình đến mức nếu không tiêu diệt cái tốt trong con, chẳng khác nào ta là kẻ thất bại đáng khinh bỉ. Chính vì suy nghĩ đó mà ta thật sự là người cha đáng khinh bỉ. Lẽ ra ta phải cho con sự ủng hộ, cổ vũ và cả trân trọng chứ không chỉ là tiền và mùi kim loại, những thứ chẳng làm ra nổi một giây thành thản nào trong ta lúc này cả. Xin lỗi con, hãy làm con nít lâu nhất có thể và trở lại làm con nít nhanh nhất có thể.
Xin lỗi con, bất cứ khi nào con đọc. Xin lỗi con, hãy làm con nít lâu nhất có thể và trở lại làm con nít nhanh nhất có thể. Ta nguyện cầu những ngày cuối đời con sẽ có một đời sống đẹp đẽ và dịu dàng mát lành bên cánh rừng, con sông và đất mẹ. Ta chẳng giúp được gì cho con trên con đường đang đi, ta chỉ là một lão già cô độc chờ ngày được gọi tên, tất cả chỉ như những vụn vỡ đã vương vãi khắp nơi không sao lắp ghép lại để thành bức tranh hoàn chỉnh. Ít ra ta sẽ để lại cho con mãnh rừng xinh tươi ấy, bao năm qua ta đã không động đến nó dù chỉ trong suy nghĩ, vì ta biết con muốn như vậy. Hãy nhận nó và tạo nên cái đẹp dù bất kỳ ở đâu, khi còn trẻ hay đã già, tạo ra cái đẹp để ân xá cho người cha già tội lỗi này. Xin lỗi con, hãy làm con nít lâu nhất có thể và trở lại làm con nít nhanh nhất có thể.
Là thư dứt, Ông già đứng lên đốt một điếu thuốc rồi đi ra cây Dâu Da đứng hút, con chim kỳ lạ vẫn đứng trên vai ông không rời đi, không nói năng gì với tôi. Tôi và Thằng nhỏ mở cái áo sơ mi trắng học trò nhiều chữ ký ra đọc cùng nhau, những lời chúc nhau của những người bạn xưa, khi ông học lớp 9. Bức hình chắc là ngày bế giảng lớp 6 của ông, đằng sau ghi dòng chữ “ Bế giảng lớp 6 của con trai, mong con khỏe mạnh, MẸ CỦA CON “.
Hút xong điếu thuốc ông đi vào ngồi xuống uống một ít nước trong chai nước suối mua khi còn trong chợ rồi ông cầm cái áo và tấm hình lên nhìn một hồi lâu rồi ông kể:
– “ Trường ông học ngày xưa mỗi khóa chỉ có hai lớp, tổng chỉ chưa bao giờ quá 100 người, tụi ông biết và chơi chung với nhau cả. Ngày xưa đó là trường dành cho con dân lao động ít tiền nên bạn bè ông không ai giàu có gì, đứa nào cũng luộm thuộm đi học tèm lem, ông là gia đình khá giả nhất trong đó rồi. Ai ông cũng chơi cùng vui vẻ thoải mái, mấy đứa mê chơi thì mình không nói chuyện học hành được thì nghe tụi nó chuyện bụi đời cũng vui, con gái cũng có những suy nghĩ khác con traI, đi với nhà nghèo thì uống nước lề đường, với lại nội ngoại ông cũng đâu giàu có gì nên từ nhỏ cũng quen. Thời đó mọi người hiền lắm, đi chơi cũng có nhưng kiểu chỉ chọc ghẹo phá làng phá xóm, khá tí thì đi tụ tập chơi game bắn súng, vậy mà mối quan hệ mọi người rất tốt, tới giờ bọn ông đôi khi vẫn còn liên lạc làm vài ly rượu, thật đáng quý”
– “ Giờ khác lắm ông ơi, tụi nó có điện thoại nên bạn bè đủ nơi, vô lớp như ngày họp chợ thôi chứ không thân thiết gì. “
– “ Con mở lòng mình ra thì mới đón được những người đã khép, cả khu phố ai cũng cửa khóa then cái thì buồn lắm, như phố ma ấy. “
– “ Dạ, mà ông, con chim này là sao, nhìn nó dạn người quá vậy, không sợ người gì luôn. Đã vậy còn dẫn ông vô lấy cái hộp nữa “ – Vừa nói nó vừa chỉ tay về phía con chim
– “ Rất lâu rồi khi ta học đại học, có lần ta về nhà chơi vài hôm, sáng ra ta đi dạo trong vườn ông bà cố của con, thì thấy trong đống lá khô lột xột. Ông đi vào vén lá ra thì thấy nó đang nằm thở gấp, cánh bị xước gì đó bị rách một đường, kiến bâu suýt chết. Ông mang vào vệ sinh sức dầu Mù U cho nó rồi bỏ vô lồng nghỉ ngơi ăn uống vài hôm. Lúc khỏe lại thả ra lúc ông không có ở nhà, nghe ba ông kể là nó đậu trên vai ông không chịu đi, rồi từ đó nó ở lại đây luôn. Qua bao nhiêu năm hỏi chẳng ai biết nó là loại chim gì, chẳng biết do nó sống lâu hay con này là con cháu gì của con chim hồi xưa ông gặp. Nó cứ lởn vởn khu vực này, hễ ông về là nó đậu lên vai đến khi ông đi khỏi cửa thì bay vào khu vườn này sống. Hàng xóm bảo nó sống ẩn mình lắm, ít khi thấy nên cũng không rõ, nhưng nó sống lâu ở đây mấy người già biết chuyện nên kể lại cho con cháu, nên giờ hễ có mấy người bẫy chim khu này là bị họ đuổi rồi bảo là để có con chim linh thiêng ở đây, ông thì chỉ coi nó như người bạn ngày nào gặp ở rặng Chuối sau nhà. Ông còn viết một bài tặng nó ông còn nhớ rất rõ để ông đọc con nghe.
Hỡi chú chim non trên cành
Sao lìa tổ nơi khu vườn thanh vắng
Khi ngày hè trời oi nắng
Nhìn quanh quất chẳng ngóng tiếng mẹ đâu
Có người thức suốt đêm thâu
Dạo quanh rặng chuối duyên cầu gặp chim
Rã rời mắt chú lim dim
Trong giấc mộng ngắn “ mẹ chim đâu rồi “
Kẻ ấy người ngợm lôi thôi
Xách lồng xách chậu xách nồi xách thao
Ngó nhìn hắn vẫy tay chào
“ Đừng lo con nhé trong rào chút thôi.
Khi nào hết mệt hết đao thì về “
Hắn lấy thanh cũi làm kê
Chim non ngơ ngác tỉ tê điều gì ?
“ Con cứ ở yên đây đi
Ra ngoài tụi chó tụi Ki dứt mày
Nhìn lên tổ quạ này này
Đầu anh có khác mấy gì tổ chim “
Chim nhỏ thoáng chốc im lìm
Có chăng trống vắng người chim một niềm
Con chim vừa nghe nó vừa kẹp kẹp dái tai của Ông già, còn ông thì cười cười vui vẻ. Thằng nhỏ chống tay lên cằm tỏ vẻ suy tư rồi đột nhiên nó hỏi “ Có một người con luôn tò mò, đó là người em dựng nhà cùng ông, ông chưa bao giờ kể gì nhiều, còn sống hay đã chết vậy ông “
– “ Còn sống, bọn ta là anh em cô cậu, tức là bên Ngoại của ông. Đó là một con người kiệm lời hơn ta rất nhiều, khỏe mạnh hơn bất kỳ ai ta từng quen biết, lúc ấy mình ông ấy bưng nguyên một cây gỗ to ai cũng lóa mắt, nhìn như Hercules vậy. Số nó khổ lắm, cha mẹ nó không hiểu sao sinh con ra không chăm lo mà báo hại nó không, có những kẻ trên đời đúng là toàn đi phá. Ông con phải đi làm việc lao động chân tay từ khi rất nhỏ, dáng người thấp bé nhưng ý chí thì không thể đo lường, làm việc gì cũng nghiêm túc và phải hoàn thiện mới dừng dù cho mưa gió bất chợt hay mệt cỡ nào đi nữa”
– “ Rồi sao ông ấy không sống gần mình vậy ông, ông ấy đi đâu và đang sống ra sao “ – Thằng nhỏ hỏi tiếp.
– “ Mỗi lần cha mẹ anh chị nó gây tai họa mang nợ nó lại phải gánh để trả, ông ấy nói với ông là không thể vượt qua được cảm giác tội lỗi nếu không trả nợ, chứ nếu hắn chỉ lo cho bản thân thì đã giàu lâu rồi. Dù nó không học hành gì đàng hoàng nhưng ham học hỏi, không chấp nhận điều gì mà luôn tự kiểm chứng lại thông qua công việc cụ thể, cộng thêm sức khỏe và nghị lực nên nhiều người thuê nó làm việc lắm. Nhưng mỗi khi nhích lên được thì lại bị gia đình đè xuống lại. Đến một ngày không chịu nổi nữa, nó chào ông tạm biệt rồi đi biệt xứ, sau nó gửi tin về bảo là vào làm cho một trang trại rồi gặp kết hôn cùng một cô gái dân tộc miền núi trên đó, cuộc sống ngày một tốt hơn. Lúc trước anh em ta vài năm cũng có gặp nhau, nhưng giờ lớn tuổi cả nên khó hơn”
Hai ông cháu nó ngồi kể chuyện ở trường ở lớp thêm một hồi lâu thì đứng dậy thu dọn, đóng cửa ra về. Đúng như ông kể, vừa bước ra khỏi cửa chính thì chú chim kẹp kẹp lỗ mũi ông rồi bay vào trong khu vườn vắng. Lên xe taxi ông còn kể thêm mấy người dọn vườn mỗi khi thấy nó là lại nghe một tiếng chuông nhè nhẹ vọng ra từ trong nhà và trong cả các góc vườn kêu “ Kleng Kleng Kleng “. Hồi đầu họ còn hồi hợp có hơi sợ vì cũng là nhà bỏ hoang lâu năm, nhưng rồi cũng quen dần vì không có sự kiện gì xảy ra. Một lần có người còn mang một cục đá cuội to gấp 10 lần nó sơn màu theo màu lông của nó rồi mang vô đặt ở góc vườn mà khi nãy ông quên mất nên không dẫn đi xem.