Tất cả là gieo hạt

Kể từ khi về ở trong khu vườn nhỏ, rồi cùng người em học lên rẫy lập cái trại nhỏ bên cạnh có ao gần con suối, người giữ vườn được mọi người định danh thay hắn công việc đang làm. Người trẻ nghĩ hắn bỏ phố về quê như trong nhiều bài hát nào đó, lớn tuổi hơn chút thì nghĩ hắn trồng rau sạch, còn kẻ không hay biết gì thì nghĩ gia đình hắn giàu nên muốn làm gì chẳng được. Hắn chẳng bao giờ phủ định họ, vì họ đâu có sai, như kẻ nhìn một tác phẩm hội họa rồi khen chỗ này đẹp chỗ kia xấu vậy, họ chẳng thấy bức tranh mà đã để bức tranh thấy được họ. 

Kể từ khi quyển sách “Cách mạng một cọng rơm” của Fukuoka được dịch và xuất bản, những cụm từ “thuận tự nhiên”, “vườn rừng”, hay đơn giản hơn là “sạch”, bắt đầu xuất hiện khắp mọi nơi. Người giàu đổ tiền vào lập các trang trại mà còn chẳng mấy khi đặt chân lên đó, người trẻ thì dễ dàng bỏ cuộc rồi vẽ ra cảnh nông nhàn sau khi kiếm được ít tiền, còn trẻ con thì bị nhồi nhét cho ăn những thứ nhạt nhẽo được gọi là sạch. Fukuoka đã từng vật vã ra sao với vườn Cam của cha mình, Kimura thì gần chục năm ròng rã sống như kẻ vô sản tưởng chừng đã tự kết liễu bản thân, họ đã trải qua bao nhiêu gian lao khổ sở để đút kết thành những bài học có vẻ rất gọn ghẽ và dễ dàng. Chính quá trình trui rèn đó giúp tạo dựng cho họ một ý chí vững vàng đối mặt với sự bất định và chiến thắng cái tôi xấu xa bên trong của bản thân, đó mới là cái sạch thật sự nên hướng đến, cái sạch của những hạt giống bất khuất.

– “Sao mày trữ nhiều hạt giống khác nhau quá vậy, toàn giống bản địa gì đó hả?” – Người bạn cùng quê đã từng nói với người giữ vườn như thế khi thấy cái tràng phơi hạt của hắn, đó là một ngày trước Tết một tuần, bông Vạn Thọ ở rẫy đã bắt đầu nở rộ

– “Tao ăn gì hay ai cho gì tao giữ nấy, có hạt từ trái cây ở chợ siêu thị ở nhà trồng hay trên rừng, đủ cả”

– “Tao nghe nói giống xưa nó khỏe mạnh hơn, tao nghĩ mày chọn mấy cái đó, trước mày nói vậy mà, kiểu sức sống nó mạnh hơn”

– “Giờ tao khác xưa rồi, đúng là giống bản địa xưa nó mạnh, nhưng ví dụ trước nhà mày có đứa bé, con thằng giết người hàng loạt bị bỏ rơi ở đó, mày ngó lơ hay vứt nó đi?”

– “Nhưng đây là cây mà, phải trồng để mang lại gì chứ ta?” – Gã trước giờ vẫn vậy, luôn dùng sự khôn ranh của mình để nhìn mọi việc, chính vì lẽ đó mà người giữ vườn luôn dùng cái lý kinh tế và logic để trình bày cho gã nghe điều hắn muốn hương tới.

– “10 cây giống yếu tao tin là sẽ có vài cây sống khỏe mạnh, còn những cây còn lại hoạt động như cái máy đào đất tự nhiên, rễ nó sẽ đi sâu xuống và qua nhiều năm rễ cây chết đi sẽ tạo lớp hữu cơ bên dưới, còn phần thân trên thì mỗi năm cắt hai lần dùng làm ủ phân xanh. Không có cây nào vô dụng cả, chỉ mình biết cách tận dụng không thôi” – Người giữ vườn vừa nói vừa vẽ minh họa lên một tấm lịch khổ to đã xé để mọi thứ rõ ràng hơn với bạn mình.

– “Có lý. Lúc nãy mày nói đứa bé bị bỏ rơi, giờ nghĩ lại thấy cha mẹ nó tệ mà được nuôi dạy tử tế chắc cũng sẽ có thay đổi” – Đây chỉ là nhận thức của người bạn được sinh ra từ lý lẽ hợp logic thông qua ví dụ về trồng cây của người giữ vườn, dựa trên lợi ích mà nó mang lại, tiếc thay nó không đi ra từ lòng trắc ẩn của con người với một đứa trẻ.

– “Đừng quá ảo tưởng, “mua heo chọn nái, mua gái chọn dòng” là cũng có lí do cả, đúng là nó sẽ thay đổi nhưng không dễ như nói ra đâu” 

– “Rất có thể qua nhiều thế hệ nhỉ?”

– “Ít ra đó là nghi vấn bây giờ của tao về giống”

Người giữ vườn chưa bao giờ muốn lý giải việc hắn làm thông qua một lý lẽ cụ thể nào cả, điều hắn muốn hướng đến là sự khai phá lòng tò mò hướng về phía sự thật, chỉ có trong đó con người mới nhìn mọi sự thông minh và thiện lành cũng một lúc. 

Nhưng trong thời đại ngày nay, thật khó để biểu đạt về đức hạnh cho người sống trên nền tảng logic thực dụng, nó cũng khó không kém gì phơi bày sự thật trước mặt cho những ai bị dẫn lối bởi ý niệm về lòng tốt mơ hồ, hai con người này là một. Họ gắn chặt mình vào cây cột gỗ như đang hiến tế, họ coi đó như kim chỉ nam định hướng cho mọi quyết định, để một ngày mọi sự đi ngược lại làm họ vụn vỡ lạc lõng, tệ hơn là trở thành Chí Phèo chửi ngược lại nơi mình sinh ra.

– “Nhưng chắc mày có tìm hiểu cây gì phù hợp đất gì chứ hả?” – Người bạn hỏi tiếp khi đứng ở chỗ có ba dây dưa hấu mọc gần đó đã có trái.

– “Có, nhưng tao hoài nghi, tao trồng đủ thứ là vậy, để xem tụi nó phản ứng thế nào. Giờ ai cũng nói trồng đa dạng xong nhét tùm lum vào đó, rốt cuộc đâu có biết được thêm gì, cùng lắm có thêm cái ăn cái để bán, còn hiểu biết thì về MO”

– “Mày làm tao tưởng tượng ra chuyện, kiểu như ai đó 100 năm trước viết ví dụ cây đu đủ trồng đất cát đi, suốt 100 năm ai cũng theo đó mà làm nên chả ai thử trồng ở đất khác. Tao nghĩ có thể cây sẽ có trái ít và nhỏ hơn, cũng có thể chết sớm hơn, nhưng vị của nó ngon khác biệt. Ngoài ra trên vùng như vậy mà trồng được thì giá bán sẽ cao cũng bù lại tiền vận chuyển từ chỗ đất tốt đem đến đó bán”

– “Ví dụ hay đó, rất hợp với người mê kiếm tiền như mày, tao sẽ ghi nhớ nó. Nhưng để tao bổ sung thêm, 100 năm qua đi mọi yếu tố khí hậu thổ nhưỡng và cả DNA của cây cũng thay đổi nhiều, nên bám vào đó sẽ đến lúc gặp những sự kiện dị biệt như dịch bệnh, đóng cửa khẩu rồi cũng tiêu luôn”

– “Đúng, thiếu gì mấy vụ trồng cả đống dưa hấu rồi kẹt ở biên giới. À, khát quá tao hái trái dưa ăn nha mạy” – Hắn chỉ tay vào trái Dưa nhỏ xíu xanh lét dưới chân cách đó 5m.

– “Mày đoán xem nó ngọt không”

– “Nhìn ruột trắng trắng vỏ nhợt nhạt này chắc lạt lạt chua chua, kệ ăn cho mát miệng” – Hắn vừa nói vừa cắn hai miếng dưa liền, hắn tròn xoe mắt rồi thốt lên. “Ý trời đất cơi, ngọt dữ vậy, tao ngạc nhiên luôn á!”

– “ Ừ, nó là vậy mà”

Thông qua nỗ lực tìm kiếm nguồn nước, ánh sáng và sự sống, cây cối và động vật tạo nên cho mình một sinh khí mãnh liệt bên trong, chính sinh khí này tạo dựng nên nét đẹp vững chãi thể hiện thông qua mùi vị và dưỡng chất của hoa quả. Như một người đàn ông từng trải, dù cho bên ngoài chai sạn bên trong lầm lì nhưng vẫn chứa đựng cho mình cái sự “ngon ngọt” ở một mức độ rất khác, và nó chỉ được nhận ra bởi những người phụ nữ can đảm vượt qua những định kiến về cái đẹp mơ hồ. Họ như những cái cây đủ sức đứng trơ trọi một mình giữa bão táp, cũng là nơi che chắn và nâng đỡ xung quanh khi sóng gió ùa về.

– “Với những suy tư của mày hiện tại, chỉ cần có tiền là làm được cái trang trại xịn sò. Hay tao về mua đất làm, mày thiết kế hướng dẫn giám sát được không, tao thấy ổn quá ổn”

– “ Tất cả chỉ là gieo hạt, đi uống rượu thôi”

Người giữ vườn vừa dứt lời, hắn lôi cái tràng phơi hạt giống ra rồi tung tất cả lên trời, một cơn gió mạnh thổi qua trong sự ngơ ngác của người bạn. Hắn sải bước vào nhà chuẩn bị mồi nhậu, bạn hắn chưa hết ngỡ ngàng trước hành động vừa rồi, gã đứng đó 2-3 phút rồi cũng đi theo vào trại. 

Trời đã vào xuân mát mẻ, họ uống rượu cùng món ốc luộc và cá chiên giòn chấm mắm me. Còn rất lâu mùa mưa mới đến, những hạt giống hắn tung lên sẽ theo gió, kiến sẽ tha đi khắp rẫy, cũng có thể lũ chim sẽ đem chúng đến vùng đất xa xôi nào đó. Để rồi nước trời trút xuống, chủ vườn ở một nơi xa ngạc nhiên sao vùng này lại có giống này, gã có thể vui vẻ hoặc điên tiết lên rồi đốn bỏ nó, người giữ vườn cũng không thể nào biết được. 

– “Mày điên thiệt rồi” – Trong cơn say bạn hắn lè nhè nói với hắn.

– “Chắc vậy thật rồi, nhưng mà hôm nay ăn đồ ngon không”

– “ Quá ngon!”

Hai người bạn cười lớn trong cái trại nhỏ giữa đồng không mông quạnh, dưới ánh đèn vàng trông từ xa nó giống như hạt giống nhỏ phát sáng. Để rồi xem cây gì sẽ mọc lên từ chỗ đó.