CHƯƠNG III: HOANG MANG VÀ TỈNH NGỘ
Khi cả hai bà cháu bước vào căn nhà sáng trưng với những ngọn đèn to nhỏ, quanh bàn ăn mọi người đã chờ sẵn thì có hai cái bóng nhỏ vẫn đứng từ xa nhìn vào. Chúng cũng không dễ dàng vào được ngôi nhà khi gia chủ, ông bà của gia đình đấy nhìn thấy và xua đuổi. Nhưng cũng vài lần chúng lẻn vào được ngôi nhà ấy khi họ không để ý. Chúng đã nhìn thấy mọi thứ. Một căn nhà rộng rãi, bày biện sang trọng với những chùm đèn ấm áp và sự vui vẻ của những người đang sống trong căn nhà đó. Nhà có bà già – chính là cô bé gái năm xưa từng sống cùng ông ngoại và bà Ba trong khu vườn – hai vợ chồng người con trai, cô cháu gái và một cậu con trai nhỏ. Ngoài những người trong gia đình còn có một cô giúp việc khoảng ngoài 40 tuổi, không chồng, không con. Cô ta cũng được đối xử tử tế nên cả ngày cứ hát véo von dù làm việc không ngơi tay. Hai vợ chồng người con trai thì đi suốt, chiều muộn mới có nhà. Cô cháu gái và cậu con trai nhỏ cũng đi học từ sáng tới tận chiều. Ở nhà, chính thức chỉ có bà già và cô giúp việc. Bà già, sáng thì tha thẩn ra chợ. Bà ấy hay dừng ở hàng này, hàng khác ngắm nghía là chủ yếu chứ cũng không mua nhiều. Đôi khi, bà đi cùng cô giúp việc. Những khi ấy thì thịt cá, rau củ, hoa quả sẽ mua nhiều hơn một chút. Chúng nghe lỏm thì là nhà hôm ấy có giỗ hay tụ tập con cháu ăn tươi. Nhiều hôm bà ấy ra chợ nhưng lại chả mua gì. Có vẻ bà ấy thích ngắm không khí của chợ hơn là mua bán. Buổi chiều bà ấy lại hay thơ thẩn ra ngồi chơi bên ngôi chùa cạnh nhà. Cô giúp việc hết lau dọn, lại giặt giũ, cơm nước nhưng cũng khá thoải mái khi được quyền sắp đặt việc nào làm trước, việc nào làm sau. Thỉnh thoảng cô còn có thời gian đi tập thể dục hay buôn chuyện với mấy người trong ngõ. Mà cái ngõ ấy cũng lạ. Mặt người nào người nấy từ già đến trẻ cứ hớn ha hớn hở. Người lớn thì bận đi làm. Trẻ con bận đi học. Người già và giúp việc có nhiều thời gian tán chuyện và chơi. Sao họ lại sống sung sướng như thế? Cảnh sống ấy thật khác với những gì hai chị em chúng từng trải qua khi còn nhỏ. Ngày đó, gia đình của chúng cũng gọi là có chút của ăn của để so với làng xóm nhưng bố mẹ tất bật từ sớm tới khuya chả mấy khi ngó ngàng tới chúng. Ông nội thì suốt ngày đi đánh tổ tôm. Ngoài mấy quân bài ra, có khi ông cũng chẳng nhớ hết mấy đứa cháu trong nhà. Bà nội thì chỉ chăm chăm soi mói người làm, người ở. Bà hay nói không có bà giám sát thì lũ người làm sẽ lười nhác, ăn vụng. Chúng còn bé nên không biết mấy người làm có lười nhác hay không? Nhưng chỉ biết là bà nội rất hay quát nạt, hành hạ họ. Lúc rảnh rỗi, bà cũng chỉ chăm bẵm mấy thằng cháu trai chứ không ngó ngàng gì tới mấy đứa cháu gái. Chúng lớn lên dưới sự thờ ơ của cha mẹ, ông bà. Chứng kiến những người làm bị quát nạt, mắng mỏ, thậm chí bị chửi bới, đánh đập. Rồi còn bị đối xử phân biệt giữa con trai, con gái, cháu trai và cháu gái. Rồi đến khi chúng ốm và mất. Về nhà thì bị xua đuổi vì không được cúng lễ tử tế. Ở lại nhà ông thầy thì cũng giống như người vô hình, chả ai quan tâm. Chúng đã nuôi thù hận bao nhiêu năm. Vậy mà, cả cái ngõ này, cả cái gia đình này đều vui sướng, hớn hở. Sao chúng thấy khó chịu thế không biết. Ngày được giải thoát, đáng lẽ phải đi theo các Đức Phật như lời sư thầy căn dặn nhưng đến phút cuối chúng lại bỏ trốn. Chúng cũng không biết tại sao lại làm thế. Có lẽ sự tò mò đã thôi thúc chúng. Chúng đã muốn biết cô bé ấy – nay là bà già ấy – đã sống ra sao khi đi khỏi khu vườn. Chúng cũng tò mò về cô cháu gái của bà ta. Trông nó thật rạng rỡ, hạnh phúc. Nó rất khác với chị em chúng và cả cô bé ấy ngày trước. Sự tò mò đã khiến chúng đã bám theo hai bà cháu. Chúng đã về đến tận đây. Một nơi có rất ít cây cối, sông hồ. Chỉ có những ngôi nhà, nhà và nhà san sát nhau. Có những toà nhà rất cao, cảm giác như cao chạm đến tận mây, tận trời cao. Lại có nhiều căn nhà cao từ 5 đến 7 tầng sáng choang cả ngày lẫn đêm. Chúng đã bị ngợp khi theo về đến đây. Mấy ngày đầu tiên, chúng vất vưởng nơi mấy cái cột điện và suýt bị phát hiện khi cái cột ấy bỗng bật sáng vào lúc chúng không ngờ nhất. Chúng cũng kịp lẻn vào nhà mấy bận và chứng kiến cái gia đình ấy đầm ấm, hạnh phúc, tràn ngập tiếng cười. Nhưng chúng cũng không thể ở lại trong đó khi gia chủ và ông bà, thậm chí là chồng của bà ấy xua đuổi. May là chúng luôn theo chân bà già và biết đến ngôi chùa này. Chùa cũng khá gần với ngôi nhà. Bà ấy thường ra chùa vào buổi chiều và ngồi ở đó cả buổi. Khi thì giúp nhà chùa mấy việc lặt vặt. Lúc lại chỉ ngồi chơi, tán chuyện hay im lặng nhìn vào một nơi nào đó trong tâm trí. Có lẽ bà ấy nhớ tới chồng, người đã mất cách đây hơn một năm. Ông ấy tuy không cao lắm nhưng dáng người to đậm và rất đẹp trai. Chính ông ấy đã mấy lần xua đuổi chúng. Ông có vẻ vẫn quyến luyến với ngôi nhà, với vợ và các con cháu. Chính ông đã bảo với chúng:
– Đi đi, đi mà giải thoát rồi đầu thai lại làm người. Các ngươi chưa được hưởng những lạc thú và niềm vui của kiếp người quả là đáng phí. Hãy cứ đi, cứ tu và trở lại. Đừng có tơ tưởng làm hại vợ con ta, đặc biệt là con bé cháu.
Vì ngỡ ngàng, vì bối rối chúng đã vơ vẩn ở đây khá lâu. Chúng thấy lạ với cuộc sống của mọi người trong cái ngõ này. Chúng cũng thích ngôi chùa mà bà ấy hay ra. Ngôi chùa ấy thật đẹp, rộng rãi và thoáng mát. Chùa cũng có nhiều cây to giúp chúng có thể trú ngụ. Là chùa, là đất của các thần phật cai quản nhưng thực tế cũng chả của riêng ai. Ngoài chị em chúng còn có khá nhiều linh hồn cùng trú ngụ trên những cành cây, khóm hoa, hòn non bộ hay những bức hoa văn trên tường, trên cánh cổng chùa. Có những kẻ mới đến như chị em chúng. Nhưng lại có người ở đây đã khá lâu như mấy cụ già. Có người ngày ngày nương theo tiếng kinh kệ, trì tụng mà mặt mũi, thân thể, lời nói nom thật thư thái, thoải mái. Có vẻ như họ chả chú ý gì đến mọi người, mọi việc ngoài việc thả mình trong tiếng kinh, tiếng kệ được nhà chùa bật suốt từ sáng tới tối. Lại có kẻ chỉ nhìn hau háu vào những lễ vật mọi người mang tới dâng cúng. Ở đây, đói thì không đói vì lúc nào cũng có sẵn hoa quả, bánh trái. Tuy nhiên, rượu thịt lại khá ít trừ hôm nào có đám lễ to to. Có người thực sự đã coi chùa là nhà khi tối ngày vào ra ở đó. Nhưng nhiều kẻ lại nhấp nhổm, toan tính khi vào ra nhòm ngó những thực khách đến chùa. Nhiều kẻ táo tợn còn lén đi theo vài người mà chúng nghĩ là giầu có hay có nhiều ám muội. Ám muội ở đây là lòng tham. Họ đến chùa nhưng tâm thì không tịnh, lòng thì không yên và đôi mắt thì chứa đầy dục vọng. Họ đến chùa và cầu xin đủ thứ. Đôi khi còn khấn oang oang át hết cả tiếng của người khác. Đám âm hồn còn hay la cà tại những hàng quán ngay bên cạnh chùa. Khi thì nương vào mấy cành hoa, lúc buồng cau, trái quả. Khi có đám nào đến xin viết sớ, nhờ mấy ông thầy lễ hộ là chúng xúm vào nghe ngóng, hóng hớt. Có người xin thầy viết cho cái sớ cầu tài, cầu lộc. Người cầu con thi đỗ, mẹ hết bệnh. Người lại cầu lên chức, lên quyền. Cá biệt, có người cứ thì thầm xin thánh xin thần vật chết hay làm cái đứa phá nát gia cang nhà họ phải bệnh tật, phải trả giá. Chúng nghe lén mấy âm hồn bặm trợn kháo nhau phải bám vào mấy đứa đến xin hại người mà quấy quả. Hội đấy thứ nhất là tâm bất chính khi đi xin thần, xin thánh để hại người. Thứ hai là u mê khi chả có thần phật nào giúp họ làm những việc ác. Thứ ba là ngu nên dễ lừa, dễ tin quàng xiên. Cứ hành cho chúng ốm, chúng đau để chúng phải đi lại lễ lạt, cúng bái. Nhiều kẻ còn kháo nhau cứ bám theo mấy ông thầy hay viết sớ, lễ hộ để kiếm chác. Nhiều ông thầy sau buổi viết sớ, cúng hộ gia chủ thường la cà ra quán làm vài món tươi tươi với vại bia, điếu thuốc. Hứng lên còn ăn nhậu, bài bạc, gái gú, ca hát. Cứ bám theo đám ấy là hưởng đủ mọi lạc thú chứ cứ ru rú mãi trong chùa thì chỉ có chết thèm, chết nhạt. Chị em chúng chưa lần nào đi theo nhưng cứ chứng kiến các ông bà thầy cãi chửi nhau vì tranh khách thì biết họ cũng vì lợi lộc chứ chả tin có thánh thần gì. Nhiều ông bà chả cần biết đang đứng trong hay ngoài chùa cứ cãi chửi nhau oang oang khi bị tranh khách hay bị giành mất mối ngon. Không chỉ đám đàn ông, các bà buôn bán quanh cái chùa này cũng chua ngoa không kém. Chỉ vì vài đám khách mua ở hàng này mà không mua ở hàng kia cũng có thể khiến mấy bà, mấy cô nhẹ thì lườm nguýt, nặng thì tốc váy, tốc áo chửi nhau. Nếu so với dân cư trong ngõ vui vẻ, hạnh phúc thì đám người kiếm ăn quanh ngôi chùa này phức tạp và ô hợp hơn nhiều.
Ở đây một thời gian, chúng đã chứng kiến nhiều chuyện. Nhà chùa thường xuyên bật các bài kinh kệ qua cái đài be bé nghe cũng thấy thư thái dù có hơi não nề. Vui nhất là ngày rằm hay mồng một. Cả chùa hôm ấy đông vui lắm. Ngay từ sáng sớm đến khi tối mịt các hàng quán quanh chùa đều nhộn nhịp mua mua, bán bán. Nghe nói ngôi chùa này rất thiêng, lại là chùa cầu duyên, cầu công danh nên nam thanh nữ tú đến chùa rất đông. Có nhóm thì đi đông 5 đến 7 người. Nhiều nhất là đi đôi. Lại có những cô cậu chỉ đi một mình và lầm rầm cầu khấn đến lâu. Nhiều lần, vì tò mò, chị em chúng đã sấn đến, cố nép sát vào để nghe xem họ cầu khấn, xin xỏ thần Phật những gì. Đa phần là xin cho con có người yêu, có chồng, có vợ đẹp trai, xinh gái, làm ra tiền và quan trọng là yêu con, yêu chỉ mình con. Eo ơi, đồ dâng cúng thì chỉ có tý tiền vàng mã, ít hoa quả, bánh trái mà xin thì rõ lắm. Có người vừa xin có người yêu xịn lại còn xin học giỏi, xin được điểm cao. Vài lần nghe lén chúng thấy nhiều người đúng là tham. Cái gì cũng muốn, cái gì cũng xin. Để đáp ứng hết từng ấy lời cầu xin thì chắc phải có đến nghìn ông Phật, nghìn bà Thánh mới làm hết được. Ơ mà, có người còn cầu xin rõ cả tên người, địa chỉ và xin chư Phật, chư Thánh run rủi cho người ấy yêu mình. Ơ thế nhỡ cái người có đúng tên và địa chỉ như thế cũng đến chùa và cầu xin Phật, xin Thánh cho yêu một người mà người đó không trùng với người đã cầu xin được họ yêu thì thế nào nhỉ? Xem ra cũng khó phết! Phật, Thánh chắc cũng rối não khi cô A thì xin cho anh B yêu mình. Nhưng anh B lại xin được yêu cô C. Ôi, cái thế giới yêu đương này phức tạp quá. Chúng nghe vài lần rồi chán vì biết chả Phật, Thánh nào có thể giúp nổi cái đống não yêu này.
Quanh quẩn mãi ở đó một thời gian rồi bỗng một ngày chị em chúng bừng tỉnh. Chúng về đây vì tò mò, vì muốn biết cô bé năm xưa nhất quyết không đi theo chúng đã sống ra sao suốt mấy chục năm. Còn cả vì con bé cháu trông đầy rạng rỡ của bà ta nữa. Nhưng về đến đây rồi, nhà bà ta thì không phải lúc nào chúng cũng vào được. May còn có ngôi chùa để chúng nương náu. Nhưng những ngày tới chúng sẽ phải làm gì? Không lẽ cả đời chúng sống tạm ở ngôi chùa, hưởng tý hương hoa, trái quả bánh kẹo và nghe mãi thiên hạ cầu xin đủ kiểu, đủ thứ khi đến chùa. Đặc biệt là cái đám be bé, tre trẻ chỉ rặt cầu xin chuyện yêu đương. Chúng phải làm gì đó. Nhưng cụ thể là làm gì? Hồi còn ở khu vườn, tuy không được ông thầy dung nạp nhưng chúng cứ bám theo đám âm binh. Có buổi chúng bám theo họ ra đồng tát nước, be bờ. Có bữa chị em chúng đi theo họ đến nhà người lạ tìm hiểu xem gia chủ nhà ấy đau ốm lâu ngày là do bệnh dương hay bệnh âm để về báo ông thầy lo chữa trị, trấn yểm. Sau ngày ông thầy mất cả đám như rắn mất đầu, đi không nổi, ở cũng không xong. Chúng rặt rẹo ở đó mấy chục năm thi thoảng lại nổi lên các trận cãi vã, đánh nhau khi cùng quẫn, bất lực. Rồi những lúc rảnh rỗi hay khi buồn bã chúng lại kể cho nhau nghe khi còn sống như thế nào? Rồi vì sao mà chết? Kể chán, chúng lại ước một ngày nào đó khi bùa phép hết hiệu lực chúng sẽ thoát ra ngoài. Khi đó, chúng sẽ làm gì nhỉ? À, việc đầu tiên là chúng sẽ về nhà. Chúng sẽ hành hạ, làm ốm, làm bệnh những kẻ đã ghét bỏ, hãm hại chúng khi sống và thờ ơ, bỏ mặc chúng khi chết. Cả lũ say sưa với những kế hoạch trả thù. Trả thù người thân, người quen, thậm chí cả những người xa lạ nếu chúng thấy ghét, thấy ngứa mắt. Rồi chúng mơ. Mơ được đi đây đi đó, mơ thăm thú nơi này nơi khác. Trong số chúng chỉ có gã lái trâu là được đi nhiều nơi khi còn sống. Gã kể có nhiều nơi đẹp lắm khi có núi, có sông, có đồng ruộng phì nhiêu bát ngát. Lại có nơi là phố thị đông người buôn bán sầm uất. Ở đó có những cái chợ lớn nơi người ta vào ra tấp nập, buôn bán, ăn uống, tụ tập… Cả bọn cứ ước một lần được đến đó. Được hoà vào cái không khí náo nhiệt, bán bán, mua mua, ăn ăn, uống uống đầy sôi động ấy. Gã ấy còn bảo muốn được sướng, muốn trả thù đời thì thi thoảng phải vặt cổ, làm ốm, làm chết vài đứa thì mới có rượu, có thịt, có lễ lạt mà đánh chén, thưởng thức. Gã còn bảo đã từng khuyên ông thầy nhiều lần phải làm chết vài đứa nhưng ông ấy không nghe. Ông ta cứ nửa tà nửa chính, vừa nuôi giấu âm binh vừa không muốn làm điều ác, hại người, di luỵ đến con cháu. Vì ông ta cứ chính tà lẫn lộn như thế nên bọn chúng mới khổ, mới bị mắc kẹt mãi tại khu vườn. Giờ thì không biết những kẻ ấy thế nào? Đàn lễ hôm ấy đã giải thoát cho một số người trong đó có chị em chúng, vợ chồng thuyền chài, chàng trai trẻ bị đánh chết vì ăn cắp gà khi mẹ ốm. Còn ai nữa nhỉ? Chúng cũng không nhớ. Vẫn còn rất nhiều kẻ bị kẹt lại nơi khu vườn cùng với ông thầy. Ông ấy đã quyết tâm ở lại để ghìm chân bọn chúng. Ông buộc chúng phải ở lại nơi đó, không thể thoát ra ngoài để làm hại người khác. Ông thầy còn nói làm thế là để chuộc lỗi. Là lỗi gì nhỉ? Ông ấy cũng đã cứu giúp nhiều người. Ông ấy đã đưa gã lái trâu từ nơi đầm lầy hôi thối về với khu vườn. Ông ấy đã cho vợ chồng thuyền chài và gã trai trẻ một nơi nương náu. Ngay cả chị em chúng cũng vậy. Về nhà thì bị đuổi. Lang thang thì đói rét. Chúng cũng đã về trú ngụ ở tại vườn nhà ông thầy đấy thôi. Ông ấy là người ngoài, không máu mủ, ruột rà nhưng cũng không xua đuổi chúng. Với ông ấy chúng vừa có ơn vừa có oán. Ơn vì đã không đuổi chúng. Oán vì đã giam cầm chúng bao lâu cùng lũ âm binh của ông. Giờ thì chúng ở đây. Không người giam cầm, không người chỉ dẫn. Chúng cũng muốn về lại quê cũ, thăm lại ngôi nhà cùng những người thân. Nhưng chúng không biết lối. Mọi thứ đã khác quá. Khác từ phong cảnh, nhà cửa, đường xá. Chúng đã đi theo xe chở hai bà cháu về đến tận đây. Chúng đã đi quá xa và không biết lối để quay về.
Cũng có ngày chị em chúng cứ vẩn vơ ra ra vào vào rồi lại tự hỏi nhau làm gì, làm gì nhỉ? Không lẽ chị em chúng sẽ làm theo lời gã lái trâu hay mấy kẻ bặm trợn đang nương náu ở đây. Đó là làm ốm, làm chết vài người để có rượu, có thịt, có đàn, có lễ. Nhưng chúng đâu có thèm rượu dù vẫn thèm xôi, thèm thịt. Vả lại, nếu làm thế thì chị em chúng có bị trả giá, bị đầy sâu xuống bảy tầng địa ngục hay bị các thầy cao tay trừ khử hay không? Ngày còn ở khu vườn nhà ông thầy nhiều khi cả bọn cũng tranh cãi dữ dội. Khi gã lái trâu say sưa với các kế hoạch hại người thì có kẻ đã bảo gã:
– Đừng có tưởng thích làm gì thì làm, thích hại ai thì hại. Vẫn có các pháp sư, các thầy cao tay chuyên trừ ma, trị quỷ đấy. Nhiều thầy cao tay đã phong ấn những con quỷ hại người suốt nhiều năm khiến chúng không thể trốn ra khỏi nơi bị giam hãm. Có thầy thì hô gọi quỷ sứ lôi đi.
Nghe nói khi bị như vậy thì sẽ rất đau đớn, khổ sở. Ngay tại ngôi chùa chúng đang nương náu cũng có một bức tường với các bức tranh nói về những nỗi khổ, những sự đoạ đầy đối với người mắc lỗi sau khi chết. Người hay nói dối, vu vạ thì bị cắt lưỡi. Người hay ăn cắp thì bị chặt tay. Có người còn bị cho vào vạc dầu sôi đun lên. Những hình phạt ấy chỉ nhìn vào thôi cũng đã thấy sợ. Còn có những bức tranh lại kể về những người hành thiện, tích đức hay tu tập thành phật, thành tiên. Những người đó sau khi chết đều được hưởng phúc, được vãng sinh vào cõi cực lạc. Có quá nhiều sự việc, những ngả đường tốt xấu khiến chị em chúng hoang mang không biết sẽ phải đi theo hướng nào.
Lần đầu tiên gặp lại cô bé nay đã thành một bà lão 90 chúng thấy cảm xúc thật lẫn lộn. Một chút ghen tỵ, một chút tò mò. Đặc biệt khi biết cô bé ấy đã lấy chồng, sinh con và còn có cả một đàn cháu nội, cháu ngoại. Con bé cháu lại vô cùng rạng rỡ. Cả người nó như toả ra nguồn năng lượng vui vẻ, hạnh phúc – thứ mà chị em chúng chưa bao giờ có. Từ tò mò, không cam lòng đến căm hận, muốn phá hoại cứ từng nấc tăng dần. Vì muốn biết cuộc đời của cô bé năm xưa không đi theo chúng ra sao, cũng như không cam lòng khi thấy con bé cháu bà ấy hạnh phúc, rạng rỡ mà chị em chúng đã bám theo về đến tận đây. Những ngày quanh quẩn trong các góc tối, nóc nhà, cột điện chúng đã chứng kiến cuộc sống của gia đình bà ấy và cả con ngõ. Không chỉ gia đình bà ấy vui vẻ, hạnh phúc mà các gia đình khác trong ngõ cũng như được tắm trong bầu không khí của sự hoà thuận, viên mãn. Đám bạn con bé cháu, cả trai lẫn gái đứa nào đứa nấy đều rạng rỡ, xinh xắn. Ngay cả cái đám hay đến chùa cầu xin thì những thứ họ cầu mong cũng không phải cơm ăn, áo mặc. Họ mong cầu tiền bạc, chức tước, giầu sang hay thứ tình cảm trai gái yêu đương mà chúng nghe mãi vẫn không hiểu. Những nỗi đau bị bỏ mặc, bỏ đói, sự thiếu quan tâm của ông bà, cha mẹ mà chị em chúng phải chịu khi còn sống cũng như khi đã chết dường như chỉ là chuyện của riêng chúng và thuộc về một giai đoạn đã xa. Những người chúng gặp gần đây từ già đến trẻ, đặc biệt là bọn trẻ con dường như không ai phải chịu cái kiếp nạn như chị em chúng và cả bà già kia phải chịu khi còn nhỏ. Mấy chục năm bị giam hãm trong khu vườn, chị em chúng và cả đám âm binh, âm hồn vất vưởng dường như đã bị bỏ lại, bị lãng quên. Cuộc sống bây giờ đã quá khác. Ngày mới gặp lại bà ấy, chúng chỉ hận bà ta đã có một cuộc đời hạnh phúc khác với chị em chúng bị giam hãm, cầm tù bởi bùa phép. Chúng cũng tưởng chỉ có mình con bé cháu bà ấy là vui vẻ, rạng rỡ. Hoá ra, đã có rất, rất nhiều người giống như bà cháu nhà ấy. Họ không phải vật vã trong cái đói, cái nghèo, cái khổ. Họ không bị thiêu đốt trong sự so sánh, dằn vặt, hận thù ngay cả với người nhà như ông bà, cha mẹ, anh chị em giống như chúng. Từ chỗ ghen tỵ và muốn làm hại hai bà cháu, dần dà chúng nhận ra những kẻ như hai bà cháu họ có quá nhiều. Không lẽ chị em chúng phải căm hận, phải làm hại tất cả bọn họ. Nhưng kể cả là có muốn thế thì với sức lực của hai chị em, bọn chúng cũng không thể nào làm nổi. Cái sự ngộ ra ấy khiến cho chúng lúng túng, bực bội. Cái mục tiêu ban đầu đã ngày càng xa vời khi chúng biết chúng không có những lý do chính đáng để làm hại hai bà cháu họ. Vậy thì lỗi do ai? Vì sao cuộc đời chúng lại bi thảm như thế? Phải có ai đó để trút giận. Phải có ai đó chịu trách nhiệm về sự khốn khổ của chị em chúng suốt những năm qua chứ?