Bao nhiêu lời hứa hẹn, phơi bày, và cả khích lệ gợi mở trong những quyển sách mà bạn nhận lấy trên đường đời ? Bạn có tự hỏi những người viết sách được nhận điều tương tự từ đâu ? Cũng từ những cuốn sách xa xưa hơn ? Vậy với suy nghĩ một người bình thường sẽ chất vấn, chắc hẳn phải có cuốn sách đầu tiên của kẻ chẳng bao giờ đọc sách. Vậy thật chất chúng ta đang nhận lấy điều gì và từ ai qua thứ vô dụng với một kẻ không biết chữ ? Bạn có chắc phần người của mình được nâng cao hay chỉ là sao chép mọi thứ của một kẻ gian dối sống cuộc đợi thông qua những chiếc mặt nạ do chính người đọc dựng lên cho họ ? Sách thật sự là gì ?
Tôi thật sự không có câu trả lời nào làm chính mình thỏa mãn cho các câu hỏi trên, nó dồn tôi vào những ngõ tối không lối ra và chỉ còn lại là những mâu thuẫn hoài nghi không ngừng. Nhưng khi tôi nhìn lên kệ sách của mình, tôi nhớ lại chặng đường đã qua, cuốn sách là tôi và ngược lại. Tôi không thể phân biệt khởi nguyên của dòng suy tư hiện giờ của mình từ đâu mà có, những tôi nhớ cảm giác kết nối với cuộc đời của ai đó và sâu thẳm nơi mình khi đọc. Tôi không học mà bị thử thách, tra hỏi, cám dỗ cùng những thôi thúc mãnh liệt, tôi cảm nhận thật sự người viết đi qua một hành trình nào đó phức tạp hơn những dòng giản tiên mà tôi đọc.
Có người chê cuốn này khen cuốn kia, mổ xẻ ngóc ngách của từng con chữ, tôi không phủ định tính cần thiết đó vì dẫu sao việc đầu tiên là hiểu cho ra ở mặt ngôn từ. Nhưng thứ tôi nhận được khi sắp, đang và sau khi kết thúc một quyển sách có tính trọn vẹn hơn như thế rất nhiều, hay đúng hơn là bao trùm toàn bộ ngữ nghĩa. Tôi thật sự nhìn lên bầu trời và có lúc hoa mắt nhìn ra hai mặt trăng nhưng 1Q84 kể lại, nghe thấy để tin chắc rồi cười thật vang với ý nghĩ về người tí hon dưới tán lá sau vườn trong Người Vay Mượn. Mặt trăng và người tí hon chỉ là hình hài của niềm hân hoan khám phá, tự mình nhìn ra mọi việc mặc cho ai đó đã miêu tả nó trước đó cũng không còn quan trọng. Tôi biết họ nhìn nhiều hơn bầu trời đêm và đám lá khô, giác quan của họ chỉ là cầu nối đi đến một vùng đất rộng lớn mênh mông hơn như thế, nơi mọi thứ đều có một ý nghĩa tự thân.
Tự thân mà liên kết, không có tương tác sự tự thân trở thành vô nghĩa, dù cho đó là bịa đặt hay chân thật, tận cùng con người vẫn hướng về phía kết nối mọi thứ xung quanh để nhìn rõ chân thật ý nghĩa đời mình. Tôi tin kẻ nói dối cũng chân thật, người chân thật lắm lúc lại giả dối, chân thật với sự yếu hèn chính mình và giả dối vẻ ngạo nghễ của bản thân chưa biết điều gì tồi tệ hơn. Ý nghĩa trong phận sự của một sinh mệnh chỉ thật sự tồn tại khi cả hai thức tự thân và kết nối sinh ra cùng một lúc, đập vỡ quả trứng con gà sẽ tuyệt chủng còn giết chết con gà sẽ chẳng còn quả trứng nào.
Người ta phân chia các cuốn sách ra làm đủ mọi hạng mục và ngày càng lặt vặt và tiểu tiết hơn dưới cái mác dễ tìm. Thật ra đó là biểu hiện của sự phân rã trong nhìn nhận tính tròn vẹn của đời sống, kiểu như sách văn chương thì không cần đến tính phân bỏ hay đồng đều trong hình hài của toán học làm gì. Bạn nhìn thơ lục bát, Haiku, thơ Đường mà xem, người xưa họ không chỉ viết ra những áng văn đẹp đẽ mê hoặc, mà còn đủ trí thông minh để sắp xếp chúng đi về phía cân đối của cả hình hài và âm luật. Ý tôi là liệu rằng một quyển sách chỉ thao thao bất tuyệt và một cái ngách nào đó có thể thật sự trở nên hữu ích cho đời sống hay không chứ chưa nói gì đến có khi đó chỉ là ảo tưởng. Hầu hết chúng ta đều co rút bản thân lại trong lĩnh vực, thâu tóm vắt kiệt chúng nhưng kẻ đi chống gậy mà không nhìn ra mình đang nghiêng về một bên. Sự sống nắm lấy cây gậy rồi quăng đi, thế là chẳng còn đứng dậy nổi nữa, có thể tệ hơn là tìm cây gậy khác rồi đi nghiêng về phía ngược lại. Chẳng phải vài kẻ phủ định tôn giáo luôn có khuynh hướng ngả sang cuồng tín khi cuộc đời đến điểm cùng hạn của bất hạnh đấy sao ? Thứ giữ thăng bằng tốt nhất là hai tay mình và bờ vai tạm của những con người vững chãi hiện hình qua những cuốn sách lành mạnh mà khắc nghiệt.
Có những con người bạn gặp làm bạn khoái trá muốn đi cùng để chơi bời nghịch ngợm, cũng có những đến mang cho bạn những thách thức rồi một đi không trở lại. Sách cũng vậy, tôi không thể phân tích chi tiết làm sao để nhận mà đây là thể nghiệm chân thật và tôi tin rằng con người nào cũng đủ năng lực nhận ra. Có những quyển sách khiến bạn thao thức, không phải bật dậy lao đi làm một điều gì đó cụ thể mà như con ong vo ve ngoài dàn mướp mỗi sáng khi mặt trời ghé qua. Nó ong ong trong người bạn, dai dẳng âm vang suốt một đoạn đường dài về sau, đôi khi bạn chỉ mở ra đọc lại không phải để hiểu hay cần chỉ dẫn, mà để nhắc nhở về thứ gì đó không rõ ràng mà bạn lại tin chắc rằng tốt cho bản thể làm người của mình. Tất nhiên tôi loại bỏ những kẻ cuồng tín khư khư quyển sách trong tay rồi nhại lại chúng trong tình trạng bẻ cong về hướng có lợi cho mình, tôi chỉ muốn nói đến những con người bình thường như mình tận sâu muốn tìm lại tính người chân thật nhất. Bạn không liên tục nghĩ về nó, cũng không vật vã nhớ ra mà nó đến như một người bạn cũ cứ thế mà xuất hiện nói về hành trình của mình dù nó như thế nào. Vẫn là cầm cây cuốc ra đồng nhưng hôm nay chuyện lại khác, lúc man mác buồn khi lại mát lành mới mẻ, tinh thần sách quay lại cũ mà lại mới như vậy như cuộc đời nhìn từ đôi măt rộng mở.
Ngay cả những trang sách về kỹ nghệ của những nhân vật thú vị trong ngành nghề cụ thể, cái thứ họ kể nó cứ lãng đãng trãi rộng ra khắp hướng của cuộc sống dù vẫn trụ lại trong ngành của mình vì đó là nghiệp đời bổn phận của họ. Họ không lang mang hay lạc đề mà nhìn ra sự bao quát của mọi sinh thể cùng dịch chuyển với nhau không dùng trọng tâm để chi phối mọi sự. Họ đưa cuộc đời mình, những sự kiện gặp phải, tất cả như áng khói ám vào từng tế bào của việc họ làm, họ không tách những thứ xung quanh ra khỏi đời mình mà coi chúng là thống nhất một khối. Sách cũng vậy, dẫu biết không thể nói hết nhưng khát khao cực hạn khiến họ phải làm hết sức có thể, như chính thôi thúc khi họ làm nghề. Gỗ đá không gian từ ngữ không còn là trọng tâm nữa mà chính cuộc sống len vào hòa nhịp cùng những thứ tưởng như vô tri vô thức.
Tôi nghe ai đó bảo sách là người bạn, quả không sai, nhưng bạn là thế nào ? Bạn không áp đặt mà chấp nhận trọn vẹn, bạn không cổ xúy mà cùng nhau dựng xây, bạn là những kẻ cùng nhau loại bỏ bản than6 để bồi đắp những điều đẹp đẽ thuần khiết, thứ đáng ra con người xuất hiện là để học tập tự nhiên cùng hướng về. Bạn là những buổi chuyện trò bất tận, không chỉ bằng lời nói mà còn hình hài màu sắc thanh âm. Lâu ngày gặp lại người bạn khác đi, ta cũng khác đi, sự chuyện trò không bao giờ cũ với những ai coi nhau là bạn, sách cũng vậy. Cách ta đọc ở những thời điểm lại khác nhau, đây không phải là nhìn sách qua góc nhìn thiên kiến, nếu vậy thì sẽ phát sinh yêu ghét và chẳng còn lần sau tao ngộ. Đây là nhìn ra sự dịch chuyển của chính mình và thấy được các góc khác của người bạn trong quá trình ta và họ di chuyển, chữ thì đứng im nhưng tinh thần chìm sâu từ con người đưa vào thì không bao giờ dừng lại. Sự di chuyển của cả hai tạo ra muôn ngàn tổ hợp nhìn thấy, nhận ra, che mờ đi để sự khơi gợi còn được nuôi dưỡng trong lần trùng phùng nào đó tiếp theo.
Sách là thứ sống như tinh thần người, tiếng nói hình hài vật chất bằng cách này hay cách khác vẫn tồn tại dưới dạng khác sau khi tan biến, thì tâm hồn tinh thần người cũng vậy, được lưu giữ ẩn sâu trong sách. Kể ra thì một dấu chân, một vết nứt hay một tiếng vọng kỳ quái từ rừng phát ra cũng là một trang sách theo nghĩa rộng. Tất cả đều mang đầy đủ tính chất một quyển sách, nhưng có lẽ khác nhau ở chỗ nỗ lực khắc họa lại toàn cảnh và hành động ngây ngô bất chợt xuất hiện. Không phải thứ nào quan trọng hơn mà bổn phận trong những phương thức truyền đạt tùy thuộc vào cách sinh thể sống mà truyền dạy. Khả năng ngôn ngữ thể hiện thông qua tính quan trong của sách với loại người không có nghĩa nó là thứ duy nhất có giá trị. Viên ngọc quý thật sự ẩn bên trong những trang sách. Người viết ra khao khát mãnh liệt bao nhiêu thì kẻ thụ hưởng cũng phải cùng mức độ để nhìn ra trọn vẹn thứ được truyền đạt, nếu không tẩu hỏa nhập ma là có thật.
Chúng ta sinh ra với đầy thiên kiến, dù là một đứa trẻ ngây thơ cũng ẩn chứa những dính chấp từ đời trước truyền lại qua nhiễm sắc thể trong từng tế bào. Dù có điều chỉnh bao nhiêu qua sách, con người cũng phải tự mình nếm trải khổ đau vì định kiến không chỉ từ cha mẹ hay xã hội mà là xuyên suốt quá trình tiến hóa. Tôi tin rằng phận sự của sách là nhắc nhở con người về một việc tưởng chưng cơ bản nhưng không mấy ai sáng tỏ, chúng ta không hoàn thiện cho đến khi nhận ra sự mất trật tự mang tính bản thể của chính mình. Nó đến từ thèm khát luôn muốn trở thành trung tâm, khao khát kiểm soát mọi thứ và cả những ảo tưởng về sở hữu những thứ vô hình hay hữu hình.
Sách còn nhắc cho con người thế gian rộng lớn đến nhường nào, sự suy tư của một cá thể không bao giờ có thể giúp ích gì trong sự vận hành chung rộng lớn, tất cả những gì ta nghĩ chỉ là một cái chớp mắt trong toàn bộ quá trình sống của chính mình. Một quyển sách tốt lành khuyến khích con người nhìn ngắm thế gian bằng đôi mắt mở to mở ra các cánh cửa cho chính mình và nhân gian. Sách hướng về cái chung nhưng không đánh mất cái riêng, cả hai cùng xuất hiện song hành phải có nhau thì mới mang ý nghĩa thật chất. Những kẻ ma quỷ mới đưa đẩy loài người ngả sang phía hắn và muôn con người bịt tai bịt mắt mà đi theo và chấp nhận mọi thứ đến cực đoan giết chóc. Cái chung cực đoan thực ra là cái riêng ích kỷ bị vặn vẹo muốn thoát ra ngoài cái chung, chúng lừa dối chính mình và kẻ khác rồi hủy họa tất cả trong mưa đạn bom rơi.
Nhìn về hướng khác, người viết như đang tự sự đời mình, họ nhận ra mình nhìn thấy mình vừa giống mà vừa khác người nên chia sẻ chuyện của mình với tâm thế “còn một cách nhìn khác tồn tại thế này”. Trong hạn chế và sai lệch bản thể của ngôn ngữ, nhận ra điều đó người viết trở nên khiêm nhường hơn mà cũng quyết liệt hơn với thứ mình làm ra. Họ biết kiểu gì ma quỷ cũng sẽ đốt sách và bịa đặt về những gì họ kể lại nên kẻ viết sách phải có lòng trắc ẩn mà hoàn chỉnh đến tận cùng lời thì thầm của mình. Chúng phải vừa đủ nhẹ nhàng như gió để đi xa cho muôn ngàn con người đang do dự, mà cũng phải cuồn cuộn bền chí để quỷ dữ không cản đường lan xa. Suy đến tận cùng trong làn chữ của họ, không thế lực nào cản nổi, cũng như khao khát tự do đi vào đời sống hài hòa cùng vạn vật của con người không gì dập tắt nổi. Có lúc yếu lúc mạnh, lúc không còn bao nhiêu kẻ giữ được lòng trung đi về phía mặt trời, nhưng chỉ một cái hắt xì hơi ở tận cùng góc tối cô độc của kẻ nhìn ra phận sự, sẽ xoay chuyển và lan ra tinh thần cổ của loài người. Chúng luôn tồn tại như sự tự vệ sâu xa nhất của loài người đầu tiên.
Bao lâu rồi bạn không chuyện trò cùng sách mà chỉ vâng vâng dạ dạ hay phản đổi cuốn cuồng với câu chuyện của tác giả. Thử một lần đóng vai người bạn với sách, nghe ra câu chuyện đời họ, cái nhìn thiên kiến tôi không nói sẽ biến mất mà dẹp nó sang một bên, lắng nghe thật sự những mong muốn thật chất họ đang muốn truyền đạt. Dù yếu ớt hay dữ dội, dù ngu xuẩn hay tinh tế, tất cả họ muốn hướng về sự sẻ chia, tình yêu thương và những thứ mang tính người nhất. Ngay cả những quyển sách toán học vật lý có phần nặng học thuật, bạn hãy thử kiểm trả những hình hài khác của những định luật ấy, ẩn sâu bên trong luôn là những bài học và câu chuyện và đời sống con người. Như Định luật ba Newton chẳng phải cũng nói về việc khi bạn ai làm hại ai đó là bạn đang làm hại chính mình sao ? Luôn có những mặt con người trong những thứ kém con người nhất, vì con người và mọi vật mang trong mình một giai điệu đồng nhất. Tính người đưa nâng cao lên cũng do cái tôi ích kỹ muốn hiện hình cao cấp hơn những thứ khác, nó luôn muốn mình xuất hiện ở vị trí trang trọng nhất, chính vì vậy mà chúng hèn hạ biết bao.
Phân chia sách là cần thiết, dù sao con người vẫn phải sống với công việc của mình đang cảm thấy gắn bó, tôi tin ai cũng phải tìm cho mình một nghề dù đó là gì đi nữa. Chia sách ra các hạng mục là để dễ dàng chuyện trò hơn, sự hiện hình trong cùng lĩnh vực thúc đẩy những bước đi đầu tiên đến với suy tư sâu hơn, nó không phải sự dẫn đường mà khởi đầu để nhìn thấy tình trù phú trong chính ngôi nhà của mình, lĩnh vực mình, để được mách bảo về sự rộng lớn.
Đừng nhầm lẫn sự trù phú và mỗi người nhìn ra thế giới một màu, không đó là cái bẫy của tư duy nửa vời yếu hèn, không dám đi đến tận cùng cuộc đời mình khi được ban cho bộ não tốt. Có sách hay có sách tồi, chuyện trò với ai đó bạn cũng phải nhận ra ai mạnh mẽ hơn mình và kẻ nào chỉ là tiểu nhược, bạn phải hướng về phía những ai mang lại cho mình sự mãnh liệt chứ không phải những cổ xúy cho qua. Đây không còn là khen che mà là sự thật phải nhìn cho ra, nếu không đọc sách nhiều cũng chỉ là vô dụng. Bạn chỉ đang thu nhặt chữ nghĩ cho các buổi nói chuyện phiếm, hay để tích trữ năng lực leo cao vật chất của mình. Khi nói tới vật chất thì bao hàm danh tiếng, địa vị và cả tri thức thô kệch.
Hiện thực hóa sau khi đọc sách cũng khó chẳng kém gì nhận thức trọn vẹn câu chuyện trong đó. Hầu hết đọc điều gì đó hay xong thì chỉ “Ồ à” vài ba tiếng, đi khoe khoang về mớ từ ngữ nhưng không bao giờ thật sự tiêu hóa chúng, đưa chúng vào tận sâu cuộc đời mình. Hành vi này là do tính thuần khiết trong những quyển sách hay là thứ bên trong bạn có sẵn, có cảm giác đồng cảm nào đó như hiểu trọn vẹn, chúng nguyên vẹn bên trong. Nhưng hành vi hằng ngày của bạn lại không lấy chúng làm la bàn mà vẫn giữ quen những nhận thức ăn sâu bám rễ quá lâu. Thực hành những ý nghĩa suy tư sâu xa này là nghĩa vụ sống chết tối hậu của bạn, nếu không số tiền bạn mua sách chỉ khiến cho thêm một cây rừng bị đốn ngã làm giấy, không hơn không kém. Nó còn dẫn đến tai hại khác, bạn tin rằng mình là người có học thức, người tốt. Sống trong cái mê hoặc ấy và có khi thành một tên khôn lỏi luôn đi chế nhạo cuộc đời nhưng thật ra là con chim trong lòng đang quằn quại hót trong rĩ máu tận sâu con tim.
Bản thân tôi mua sách những năm sau này không chỉ là mưu cầu đọc, tôi nhận ra một cuốn sách hay đôi khi không dành cho mình mà thế hệ sau nữa. Biết đâu đấy đời tôi không dẫn tôi đến chỗ đọc trọn vẹn cuốn sách mình mua, nhưng những ai ghé qua, con cháu sau này và cả những người lạ xung quanh cần đến. Tôi không bao giờ ủng hộ sự ban phát sách vô tội vạ, đó là không có trách nhiệm như một kẻ đi khắp nơi làm bạn với bất kỳ ai thì gã chắc chắn có vấn đề gì đó ( cũng có thể là một tên hiếm hoi thú vị còn sót lại ). Lưu giữ sách không phải để định hình thể diện hay vị trí sứ mệnh gì cả, nó là lưu giữ dòng chảy tính người luôn rộng mở để con người nhìn ra những trật tự vững bền trong bao la trù phú. Đọc viết nói nhiều mà tâm địa hẹp hòi toan tính, cái khi hắc ám ấy sẽ chảy tràn vào lời nói ra, từng con chữ làm đầu độc thế gian và cả chính nhận thức lẽ ra phải được trả về cái trong sạch, cái không biết mà bao người lưu giữ ngàn năm qua sách.
Kẻ muốn nói về cái không biết, đốt sách phải là kẻ đọc sách nhiều hơn hết thảy. Khoan hẳn rêu rao về chuyện đọc sách cũng toàn thiên kiến, sách cũng chỉ là góc nhìn của người viết. Không, chỉ kẻ nhìn ra và nắm trong tay rồi đưa sự trù phú vào đời mình thì lời nói ấy mới có giá trị, còn lại chỉ là cuộc tháo chạy trên con đường tìm đến sự thật tận sâu của đời người. Cáo thủ đánh kiếm nói về vô chiêu cũng là kẻ hiểu sâu nắm rõ vô số chiêu thức có trên đời, anh ta nhìn chúng ở nhiều góc đồ và nhận ra rõ nét tín “vô” này chứ không phải múa may quay cuồng có khi chém luôn vào chính mình là hoàn toàn có thể xảy ra. Đừng ngớ ngẩn mà phủ định hay ủng hộ điều gì trước khi tường minh mọi ngóc ngách về chúng. Mà bạn biết không, kẻ nhìn ra lại khiêm nhường vì thấy luôn cả thứ trước mặt là sự sống dịch chuyển chứ không kệch cỡm mà coi rằng mình nắm rõ trong lòng bàn tay.
Cha tôi từng kể Thép đã tôi thế đấy ảnh hưởng đến ông ra sao, mang lại cho ông năng lượng sống thế nào. Nhưng bạn biết không, ông lưu giữ các xác của quyển sách chứ không phải phần hồn, sách không dạy bạn hay đưa ra một lối sống, chúng vốn dĩ sinh ra từ một sinh mệnh thật nào đó. Ngay cả những viễn tưởng cũng có nguồn gốc chân thật trong đời người viết, người đọc mà đóng khung quyển sách không nhìn ra chúng chuyển đồng, thời đại chuyển động, chính bản thân mình cũng thay đổi dần. Ta cần nhận ra, tiêu hóa tận cùng mọi thứ đọc, đừng quá dính chặt vào chúng mà cũng không xem nhẹ coi chúng lỗi thời. Có thể xem sách là con dao nhưng ta ghi nhớ bản thể của hành động chặt mà nó mang lại chứ không phải hình hài một con dao cụ thể nào đó. Mong sao cha tôi một ngày nhìn ra, đọc lại cuốn sách rồi trò chuyện lại cùng Ostrovsky và Pavka, kể họ nghe chuyện đang diễn ra trong đời ông ở hiện tại và xem hai người nga kia nói gì trong một đêm hè ở miền nhiệt đới.
Tôi bắt đầu lang mang viết từ cấp hai dù học văn không điểm cao bao giờ, tôi còn chẳng hiểu tại sao cô bạn mình suy nghĩ về bài thơ của ông nào đó lại hay hơn của tôi trong khi lão ta không có mặt ở đó để đối chất sự thật. Nhưng đó là suy nghĩ cuồng nộ của cậu nhóc muốn vượt ra ngoài những bí bách của giáo dục mà khắp thế giới dù ở đâu đều có, chúng ta lăn lộn trong đó khi còn nhỏ để nhìn ra còn có những trạng thái khác cho nhận thức chứ không phải để chê bai hay chửi rủa. Quyển tôi nghiêm túc thứ sức đầu tiên là “Có và không có” khi tôi bị hứng khởi thái quá khi đọc một tiểu luận “Quyền lực của cái không quyền lực”, chỉ vài trang nhỏ của một người thợ viết Đức. Một thời gian tôi nhận ra mình đang quá kích động, khát khao được chứng tỏ điều gì đó khi viết, mình đang đi theo cái thứ quyền lực hữu hình hơn là cái không quyền lực mình bị lôi cuốn từ người Đức vô danh kia. Tôi dừng lại mà không hẹn ngày quay về miền chữ nghĩa.
Sách đến với tôi, rời đi rồi quay lại như người bạn thật sự, có lúc tôi phẫn nộ với chính nó nhưng lại sẵn lòng lắng nghe. Những người bạn thật sự không bao giờ cười nói cả đời với nhau, họ đấm nhau, bỏ đi nhưng không bao giờ bất trung. Cách này hay cách khác tôi và sách gặp lại nhau nhiều lần và chính tôi là người ngỏ ý được đồng hành cùng người cộng sự sách. Tôi viết rãi rác dủ thứ trước khi định hình cuốn sách đầu tiên của mình, bạn biết đấy, những người bạn mới quen nói rất nhiều nhưng thân thiết càng lâu thì sự lặng thinh bình yên chen vào giữa. Giờ thì nhẹ như dòng suối, là khô rơi và tiếng lộc cộc ai đi ngoài ngõ, tôi kể vào người bạn sách và sách kể lại cho người khác nghe. Tôi tin sách cũng như tin chính mình và tận cùng là tin vào bản thể làm người, đó là thứ duy nhất còn lại sau cùng dù máu đồ đầu rơi, chơi vơi hay sum vầy, nó vẫn còn sâu bên trong tôi và quyển sách. Thời gian gần đây, tôi không còn phân biệt mình đang viết sách, hay sách viết lại cuộc đời mình cho hoàn chỉnh một con người.
Tí ta tí tách
Sách rơi vô đầu
Câu này nghĩ cũ
Từ này ý xa
Ta cùng trò chuyện
Luyên thuyện chuyên xưa
Mưa rồi lại nắng
Trắng dần thành đen
Ten tén tèn ten
Sách là người bạn
Nạn phúc có nhau
Chuyện xưa tích cũ
Từ cổ chí kim
Tim này còn đập
Chấp nhận gian truân
Xuân đời gõ cửa