Người giữ vườn bắt đầu viết lại từ khi nào, hắn cũng không còn rõ nữa, có lẽ là khi cây me sau nhà cao vượt quá đầu của bụi củ mì gần đó, khi mà hắn vẫn còn bị hành hạ thể xác sau những năm bay nhảy chốn phố thị. Viết lách với hắn giờ đây mơ hồ như ngày mai của đời người vậy, chỉ là những dòng lưu lại để nhớ ra là mình đã từng như thế. Hắn viết khi trời nắng vì chẳng còn gì có thể làm, hắn viết vào đêm khuya vì chẳng còn gì để nghe và hắn viết khi những dòng sông ngừng chảy.
– “Anh đang gõ gì vậy? Chat hả?” – Một đứa nhóc năm nay lớp 9 đi vào từ cửa sau, chỗ thông qua nhà ba mẹ người giữ vườn, do là cuối cấp nên một khoảng thời gian không thấy nó qua chơi. Những ngày đầu người giữ vườn mới về, cậu nhóc hay phụ dọn dẹp và lau bụi cho sách cùng anh mình.
– “Nay không đi học hay sao đi qua đây? – Người giữ vườn không trả lời câu hỏi, hắn chưa sẵn sàng cho mọi người đi vào những suy tư của mình. Ngoài ra hắn ngày càng dè dặt khi cho ai đó đọc hay nghe điều gì đó, hắn đã thấy những con quỷ hiện hình sau khi đọc Kinh Thánh.
– “Dạ không, nay thầy bận nên không học thêm, với em cần hỏi anh vài thứ”
– “Hỏi gì, nghe nói mày có bồ, tao không làm quân sư được đâu”
– “Đâu có, mà công nhận mọi người nhiều chuyện ghê. Em đang bức rức chuyện học môn Văn thôi, thậm chí là em đang bực mình luôn nè.” – Thằng nhỏ vừa nói vừa đi quanh cái bàn giữa trong nhà, nhìn nó như thể một hành tinh đang bay lạc sang hệ thiên hà nào đó và đang tìm đường về lại vị trí của mình trong vũ trụ đầy hỗn loạn.
– “Hỏi gì, nói trước hồi nhỏ anh học dốt Văn lắm nha”
– “Giờ em nhìn vô lớp em chả biết ai dốt hơn ai. Em thấy mấy môn như Toán, Lý, Hóa thì coi như có giới hạn thời gian thi nghe có lý, chứ như Văn mà kêu viết trong 45-90 phút nghe nó cứ thế nào ấy. Ý em là ví dụ kêu mình viết nêu lên quan điểm cá nhân về một chủ đề nào đó đi, ít ra mình phải có trải nghiệm hay ít ra đọc nhiều góc cạnh về nó thì mới có ý kiến này nọ đc, chứ không như đưa cho tấm hình núi Bà Đen kêu miêu tả vẻ đẹp của nó, làm sao mà tả!?”
– “Chứ mấy đứa bạn mày nó viết được không, có hỏi nó thử chưa?”
– “Hỏi gì tụi nó chỉ quan tâm điểm thôi, đọc bài mẫu hoặc được mớm đề, còn không thì toàn mấy lập luận phiến diện một chiều nghe nó như biết tuốt vậy, chán lắm”
– “Chứ mày không quan tâm điểm hả, mày không nghĩ mày biết tuốt sao dám nói tụi nó chán”
– “Uh thì em cũng muốn điểm cao nhưng em thấy quan trọng nhất vẫn là tri thức do mình biết và phải khách quan. Thật ra em nghĩ môn Văn nên cho về nhà viết, ít cũng nột tuần mười bữa”
– “Mày cũng góp ý cho giáo viên chưa?”
– “Góp gì anh, em con nít mà có thay đổi gì được”
– “Không dám thì chấp nhận đi, viết đủ điểm thôi, còn mày muốn tri thức thì tự học, tức là tự viết cho mình biết thêm. Làm hai bài thôi có sao đâu, vừa đủ điểm vừa biết thêm, kiểu gì mày cũng đâu thể dưới 5 mà lo làm gì . Còn muốn thay đổi thì phải có năng lực và dũng cảm. Không thì tìm cách khác chứ than ai”
Thằng học trò vẫn còn đó bao nhiêu dao động, nó không đi quanh cái bàn trong nhà nữa, mà ngồi xuống ghế rót ly nước rồi có vẻ trầm tư nhịp nhịp ngón tay trên bàn, như đang suy tính gì đó. Trong khi đứa em đang chìm vào những suy nghĩ học trò, người giữ vườn cũng trôi dạt về miền quá khứ năm nào, cơn gió trong vườn thổi vào làm hắn nhớ những ngày đi học gió Bấc buổi sáng. Những ngày làm học trò hắn cũng bị coi là dốt Văn, chả bao giờ viết nổi một đôi giấy, có khi hắn tốn cả 15 phút cố gắng dựng lại gương mặt nhân vật nào đó trong đầu thì thời gian đâu mà viết. Nhưng đến bây giờ, người giữ vườn vẫn còn nhớ những xúc động của mình, hắn không kìm được nước mắt khi đọc “Chiếc lá cuối cùng” của O.Henry. Có lẽ từ lúc đó, hắn lờ mờ nhận ra có những thứ không thể khác đi được, sẽ chả có phép màu của hy vọng, chỉ có lòng tốt và trí tuệ mới tiếp diễn vẻ đẹp của sự sống. Lúc hắn làm bài văn về tác phẩm ấy, người giữ vườn không làm kịp thời gian vì bận vẽ cái khung cảnh ấy, vẽ chiếc lá trên khung cửa như dành cho chính mình. Hắn đã làm bạn với văn chương như thế, bỏ rơi bài vở như một cách tôn vinh nét đẹp của tâm hồn người viết, để mỗi tối hắn lại khắc lên giấy đôi dòng thơ bập bẹ như dấu đi những nỗi niềm gửi về tương lai. “Chẳng biết chiếc lá ấy nói gì khi gặp lại mình hôm nay” – hắn thầm nghĩ.
– “Anh nghĩ như thế nào về ý của tác giả trong một bài thơ, đôi lúc em đọc thấy tác giả chả có ý gì mà chỉ kể lại câu chuyện. Ngoài ra phân tích từng câu chữ nhiều khi em thấy sai sai sao ấy, kiểu chơi lego mà có cảm giác bị mất đi vài mảnh quan trọng hoặc tệ hơn là hình gốc” – Cậu học trò có vẻ đã hiểu ra, nó không còn nói chủ kiến của nó về bài vở ở trường mà chỉ là những băn khoăn khi nó đọc thơ.
– “Anh cũng không rõ nữa, có người viết nhờ tưởng tượng, có người viết dựa vào cảm xúc suy tư, cũng có kẻ lại chỉ kể chuyện. Nhưng có khi nào em đọc thơ mà nó làm em dao động không, cơ thể ấy?”
– “Có anh, đoạn con hổ bị cầm tù trong bài “Nhớ rừng” của Thế Lữ, đầu em nó cứ vo ve kiểu muốn cứu con hổ luôn ấy”
– “Anh nghĩ chắc để hiểu ý của ai đó không chỉ riêng nhà thơ, mình có thể xem đó như một cách để tạm gọi là thấy được ý tứ của họ không?”
– “Anh có viết thơ không? Anh dùng gì để viết?”
– “Cũng có, anh viết bằng lỗ tai”
Khi lớn hơn một vài năm, lúc là sinh viên của một trường kỹ thuật, người giữ vườn đã có những khoảng thời gian vui đùa cùng những con chữ. Hắn viết rồi dựng kịch câm, làm kịch bản và cốt truyện cho game, rồi lâu lâu lại vẽ ra những bài thơ về những chuyến hành trình thời tuổi trẻ. Cũng đã có giai đoạn hắn định bỏ tất cả việc học rồi tập trung viết, nhưng khi sắp hoàn thành quyển tiểu thuyết đầu tiên, hắn nhận ra mình viết mà còn thèm khát sự thành công do con chữ mang lại. Thế là kể từ giây phút ấy, hắn dừng viết và tự đưa ra thời điểm quay lại là khi không còn xu nào trong túi hoặc không còn lo về chuyện cơm ăn hằng ngày. Hắn chỉ viết khi cục súc hoặc thanh thản nhất. Giờ đây, khi ngồi ở ngôi nhà trong khu vườn nhỏ, hắn chẳng còn quan tâm chuyện đó nữa, hắn cứ thể mà viết, khi những dòng chữ tuôn ra là lúc hắn thấy mình được sống thật sự trọn vẹn, không cục súc cũng chẳng thanh thản. Người giữ vườn coi mình là thực thể gián tiếp, như kẻ truyền tin, như vị thần Hermes. Khi những suy tư hắn thu nhặt trong khoảng đời nhỏ bé mà rộng lớn, hắn giữ lại đó như vật kỷ niệm cho sự tồn tại của bản thân. Để rồi những rung lắc hắn tiếp nhận thông qua đời sống làm rơi những chiếc bình cổ, những mảnh vụn ấy chảy qua ngón tay lọt vào những trang giấy trắng, như kể lại quãng đường dài vô định đi từ nơi sâu cùng vụn vỡ nhất để đến được những khát khao được sưởi ấm thế gian và chính hắn. Những dòng tự sự vô bờ bến này có lẽ được nhét vào cái chai rồi thả ra đai dương suy tưởng bao la, để ngày nào đó có kẻ nhặt được, kẻ đó sẽ làm gì với nó? Thật kỳ vĩ làm sao khi nghĩ về cuộc hành trình ấy của cái chai, của nhân loại và của bản thân hắn.
– “Là sao em chưa hiểu!?” – Cậu học trò nhíu mày tỏ vẻ tò mò.
– “Anh nghe cái nhịp hay cái giai điệu trong đầu, rồi cứ thế để chữ nó trào ra, tất nhiên trước đó anh phải nghe ra được những nốt cao nốt trầm cốt lõi của giai điệu đó rồi cứ thể để từ ngữ trôi theo đó”
– “Ma mị quá em thấy chưa nắm bắt được, hôm nào anh cho em đọc với nha”
– “Đại loại khi em đọc sách, có những đoạn em cảm thấy nó kỳ kỳ, lấn cấn, em muốn chỉnh sửa nó không, về mặt từ ngữ ấy?”
– “À có anh, vậy ra cái đó là nhịp mà anh nói hả?”
– “Đúng rồi, em thử nghe cái giai điệu đó của ngôn ngữ đi, độ nhạy xúc cảm và tri thức của em sẽ có những biến chuyển, anh không nói tốt lên nha, mà là khác đi thôi”
– “Giờ em để ý bắt đầu tay em nó nhịp nhịp theo tiếng rao của bà bán xôi luôn nè. Thôi em về nha, trễ không nấu cơm má bả chửi cho banh nóc”
Cậu em ra về trả lại không gian yên tĩnh sâu thẳm, chỉ còn lại tiếng thở nặng của gã hàng xóm đang bị lao, gã chửi cái cây tạo ra bóng mát của khu vườn hắt qua nhà để rồi tối chui tọt vào máy lạnh và than trời trách đất vì căn bệnh hô hấp.
Kể cũng lạ khi con người ngày càng xa rời với cái nhìn trực diện mà đi theo những cong queo cũng chữ nghĩa do một ai đó tạo ra. Dù cho con người có đấu tranh dữ dội và vô ích đến bao lâu thì tán cây vẫn ở đó, vô tư dang rộng bàn tay che chở cho những kẻ lầm lỗi. Người giữ vườn ra nhặt trái Khế vừa rụng, hắn bóp nát để nước chảy ra rồi chà lên mặt, một cảm giác xác khuẩn thật thoải mái cho một ngày hè khô bức. Hắn quay vào nhà và viết tiếp câu chuyện còn dang dở và có thể sẽ là mãi mãi dở dang.
– “Hóa ra anh đang viết truyện” – Thằng nhỏ lúc này chưa về, nó lén lút đứng im lặng ngoài vườn một hồi lâu, rồi rón rén đi vào đứng sau lưng người giữ vườn, nó cũng đã đọc được một ít rồi.
– “Không viết là anh sẽ chết”
– “Thôi vậy viết tiếp đi, để mắc công tội lên đầu em” – Thằng nhỏ vừa cười ha hả vừa xách dép lên chạy, nó cũng không quên chỉa luôn hộp Chà Là sấy khô trên bàn đọc sách
Thật ra chẳng ai phải chết cả, chính xác thì không phải bây giờ. Từ lâu hắn đã nhận ra mình quên sạch những gì muốn viết, cứ thế mà viết thôi. Kể từ khi viết trở lại, hắn cảm thấy nhịp sống, nhịp viết và nhịp thở đã dần tiến về phía nhau, không còn sự lệch pha như trong vật lý nữa. Hắn như cô gái bị nguyền rủa trong câu chuyện hễ nói điều gì là cóc chui ra từ trong miệng, còn hắn thì ngày qua ngày thở ra từng con chữ. Hắn không biết nó đến từ đâu, không quan tâm nó sẽ như thế nào và tự tại với cái kết vô chừng của nó, như dòng chảy sự kiện của một con người trên cõi đời đẹp đẽ này.