“Không phù hợp”, có lẽ là từ người giữ vườn nghe được trong thời gian về sống trong khu vườn nhỏ, hầu hết nó phát ra từ những con người đang vật lộn với công việc họ không hề cảm thấy thoải mái, mà vì “phù hợp” nên tiếp tục. Họ dùng nhiều lý lẽ khôn ngoan để xoa dịu bản thân như hy sinh, trả giá, thực tế và rất nhiều thứ khác. Họ như những con thiêu thân lao vào ý niệm ánh sáng để rồi phát hiện ra đó là ngọn lửa đỏ rực thiêu đốt mọi sinh cảm của họ. Công việc cuối cùng và duy nhất là hiến tế thân tâm cho con quỷ mang tên “Phù Hợp”, rồi truyền thừa lại cho những kẻ đi sau sự mặc nhiên ấy và bảo nhau rằng “ai rồi cũng sẽ như vậy”.
Lúc còn đi học, giáo viên luôn bảo người giữ vườn phù hợp ngành khoa học tự nhiên, còn có một ông thầy dạy Toán sẳn sàng xin hiệu trưởng cho hắn qua lớp tuyển dù không đủ điểm, hắn từ chối vì cái bầu không khí kích động một màu u ám trong những cái lớp kiểu như vậy làm cho hắn ngộp. Hắn chưa bao giờ phủ định thậm chí là thích thú với những miêu tả về Academy của người Hy Lạp cổ đại, thứ mà hắn lỡ dại đọc qua khi vừa mới lên cấp ba. Chỉ là cách con người hiện đại phân tách học trò làm hắn cảm thấy nhân tính của mình bị suy giảm. Những tò mò về năng lực tiềm ẩn bên trong con người luôn bị sự chia rẽ ấy che mờ đi, người ta bảo tôi giỏi toán và thế là tôi không thể làm thơ.
Khi lớn hơn một chút, dựa trên sự phù hợp mà họ đã được dạy từ nhỏ, người ta lại cho bạn biết đâu là ngành nghề phù hợp, người vợ hay người chồng phù hợp. Mọi thứ như càng đi càng xa với gốc rễ, chỉ còn lại những cành lá mong manh dễ dàng rơi rụng. Chính vì sự phù hợp được dạy dỗ theo một khuôn mẫu, sẽ có nhiều con rối trên một cành đồng hạn hẹp, và kết quả là chúng phải tranh nhau để sống sót. Những kẻ rơi rụng dần chẳng còn biết bấu víu vào đâu, vì cánh đồng ấy là thứ duy nhất trước giờ họ có. Họ trôi dạt, tạm bợ và làm mọi thứ chỉ ở mức “ổn” hay tệ hơn là vịn vào tôn giáo để bỏ cuộc dựa trên cái mác “bình yên và thanh thản”. Người giữ vườn đã từng bị chửi xối xả trong một tiệm tạp hóa đầy tượng Phật chỉ vì không có tiền lẻ.
– “Sao anh không làm nghề gì đó phù hợp, sức khỏe anh không làm nổi đâu” – Một cô gái từng nói người giữ vườn như thế.
– “Đó là do em muốn mọi chuyện nhanh, do em không đợi được mà thôi”.
Người giữ vườn cũng từng là kẻ không đợi được, hắn không đợi được khi chở mẹ đi chợ, hắn không đợi được khi viên đá chưa đông hết và hắn không đợi được để chính hắn thay đổi. Khi chờ đợi con người ta cảm giác như thể mình mất quyền kiểm soát, thời gian như nằm trong tay kẻ khác vậy. Hắn đã được khu vườn dạy cho rất nhiều bài học về chờ đợi, nhẫn nại, thấu hiểu nhịp điệu của tự nhiên, thứ mà với sự phù hợp trước đây hắn không bao giờ học được.
Dạo gần đây người giữ vườn cảm thấy vô cùng thoải mái trong việc viết lách, đó chỉ đơn giản là sự vui thú từ hồi trẻ quay về, nhưng thực ra những người bạn đã thật sự khơi gợi lại trong hắn sở thích năm nào. “Viết hay vậy viết tặng cho cả cái xã hội đi”, đó là câu người bạn cũ đã nói với hắn khi được gửi tặng một bài thơ.
Những người bạn xưa, lưa thưa nhạt dần
Những người ân cần, lần lần biến mất
Anh hùng bất khuất, ẩn dật gió mây
Xảo quỷ leo cây, bầy hầy lộ diện
Hỡi những người điên, luyên thuyên chuyện cũ
Người em ủ rũ, hoa rủ lá bay
Con đường heo mây, loay hoay bất định
Lúc suy lúc thịnh, bịn rịn hàng vi
– “Anh sẽ quay lại viết lách nhưng không phải vì phù hợp với mình, mà vì nó phù hợp với tình cảm anh dành cho em, cho bạn bè, cho lũ chó và cho cây cỏ. Đó là thứ phù hợp duy nhất thật sự tồn tại trên đời này. Anh sẽ tiếp tục trồng cây, vì anh ngưỡng mộ trí tuệ và lòng nhẫn nại của chúng thứ mà anh không nghĩ mình có được. Anh sẽ vẫn tiếp tục thương em, dẫu cho chẳng cần hy vọng về sự phù hợp nào cả, anh không cần chúng ở bất kỳ ai. Anh sẽ vẫn sống và chờ đợi cái chết trên cuộc đời này, cho dù anh chẳng còn thấy mình phù hợp với nó nữa. Anh viết tặng em bài thơ, à không cũng là tặng cho chính anh nữa“
– “Cảm ơn anh”
Anh viết cho em, một chiều mây khói
Tình chúng mình chới với hợp tan
Đôi tình nhân miên man sóng vỗ
Cơm áo gạo tiền, chốn ở người thân
Thân anh gầy, vai trần chai gợn
Đêm đông về, bóng vẫn còn vương
Trong giấc mơ, anh cõng em trên cát
Mong về già, em dìu bước anh đi
Chân anh đó, còn nhưng đã mất
Hồn anh đầy, chứa cả thế gian
Xin lỗi em người thương ơi hỡi
Hết kiếp này, anh mãi vẫn vậy thôi
Hành trình mới của người giữ vườn đã bắt đầu, hắn vẫn là gã nông dân nửa mùa, tay viết nửa mùa, kẻ không bao giờ chấp nhận làm một con người nửa vời. Cuộc hành trình này sẽ dẫn hắn tới đâu, có thể là chẳng đâu cả, nhưng ít ra hắn biết chắc một điều, hắn sẽ kết thúc nó bằng một giọng cười thật to và thì thầm “Mình đã sống một đời điên rồ và hỗn loạn nhưng đáng lắm”.
Ngoài vườn vẫn còn nhiều hạt giống đang đợi được ươm, trước mắt hắn còn nhiều điều cần được viết, thời gian đã dừng lại khi mọi thứ hòa ca cùng một nhịp.