Con mắt trong rừng

Mỗi hôm trời mưa nấm mối tôi lại nhớ thằng Lòng Tòng, khi trời đổ cơn mưa phùn lúc vẫn còn chang chang nắng, nó lại rủ tôi đi coi Nấm Mối mọc. Con người hay bảo phải hên lắm mới thấy được Nấm Mối, chắc có lẽ Lòng Tòng được ban cho con mắt nhìn thấy những thứ may mắn. Do nó không thể lên bờ nên tầm nhìn hạn chế, nhưng lại biết chính xác vị trí nấm mọc, nó bảo họ hàng nó từ xưa đã có khả năng đó, như một cái nghiệp hơn là cái may. Nó hay nhờ tôi leo lên bờ xem rồi về kể lại cho nó, mỗi lần nghe, mặt nó mở to như cả bầu trời rộng mở ra trước mặt, nó biết còn tôi nhìn thấy. Nếu xét tuổi theo năm thì tôi xa hơn nhiều, nhưng nếu quy ra tuổi Rùa và tuổi họ cá nhà nó thì bọn tôi trạc nhau khi gặp dưới gốc Táo gai rừng. Bọn tôi hay bơi cùng nhau khắp nơi, trêu ghẹo mấy con Cua, Ốc, đôi khi thì rỉa chân bọn Cò rồi bơi muốn hụt hơi. Tôi hay kể cho nó nghe những chuyện trong căn nhà gỗ, chuyện trong rừng, còn nó cho tôi hình dung về bến sông và mặt ao phẳng lặng. Có lần tôi kể nó nghe về chuyện ông bà đã dạy học cho bọn nhỏ trong làng mà không lấy tiền, nó ngồi nghĩ một hồi lâu rồi nói

– “Tao không biết có ghét ông già đó không, hồi nhỏ tao bị ổng câu dính, ổng thấy tao nhỏ nên thả đi, tao biết ơn quá trời, về kể cho cậu và mẹ tao. Mày nhớ cậu tao không, cha mập tù nu á, vì bà ngoại thương ổng nhất nhà nên gì cũng được ưu tiên. Vậy đó, vài ngày sau cậu tao bị ông già câu mất tiêu, tối hôm đó nghe mùi mẻ kho mà bà ngoại và mẹ tao khóc bù lu bù loa. Lúc đó tao giận lắm, nên giờ hỏi tao không biết ổng tốt hay xấu nữa mày ơi”

Trong thế giới con người, họ không chịu nổi khi một kẻ hành động không nằm trong “Thiện – Ác”, còn bọn tôi chỉ có sinh tồn, sợ thì chạy, đau thì hét, đói thì ăn còn mất ai đó thì khóc thương rồi tiếp tục cuộc hành trình bất tận. Những câu chuyện về loài vật trả thù con người là do họ tự bịa ra, đó là khi bọn tôi đã cùng đường phải bật dậy hành động để giảm bớt sự tàn sát mà loài người mang đến cho thế hệ sau của bọn tôi. Chẳng con Rùa nào muốn trả thù hay làm giàu cả, chỉ một cây Sung là đủ.

Thằng Lòng Tong kể, có lẩn Ông già thấy mấy người đi đặt cá con, cá ròng ròng, ông đã trả tiền đúng bằng một ngày làm việc của họ để họ rời đi. Câu chuyện làm tôi nhớ ra, Thằn Lằn có kể một lần nó thấy Ông già đọc sách để tìm hiểu cách giết một con cá Lóc nhanh nhất có thể, lúc ấy Bà lão đang mang thai người con thứ hai, tức cha của Thằng nhỏ. Nó còn nói thêm, những nhát đập đầu cá của ông làm nó vừa rùng mình nhưng cũng vừa thích thú, nó dứt khoát và chính xác, như Thiên Lôi giáng một búa Tầm Sét để kẻ phàm phu dừng cơn mê muội. Tôi tự hỏi, năm đó khi trời tuôn con nước lớn xuống Lòng Tong tự dưng biến mất, không biết nó theo con nước không một lời từ giã mà đến sống ở bến sông nào đó, hay có ông Thần nào giáng con nước để nó theo dòng chảy mà về trời không, bỏ lại một người bạn Rùa. Ngồi đây tôi lại nhớ bài thơ mà con Thằn Lằn đọc trong sổ ghi chép của Ông già, ngày hôm đó cũng là ngày Lòng Tong không còn được thấy nữa.

Trời tuôn con nước trên sông

Có chú cá Lòng Tong đang nhảy múa

Như nhánh thiên thai vào mùa

Làm người cô thế xua đi muộn phiền

Lòng sông nhộn nhịp chợ phiên

Tôm mua Cá bán không phiền lòng nhau

Bỗng đâu rớt một tàu Cau

Trông như Phật Mẫu đưa thuyền ghé thăm

Nói chuyện với Thằn Lằn thì có cả ngày không hết, chúng là loài hoạt ngôn thạo tin đến kỳ lạ. Hễ chỗ nào dù cho hẻo lành đến đâu mà dựng láng cất nhà, là y như rằng vừa xây xong sẽ thấy bóng dáng bọn nó ngay, có khi còn dọn vào ở trước cả người. Con Thằn Lằn lớn tuổi nhất hiện giờ là đời thứ sáu sống ở căn nhà gỗ, những chuyện xảy ra ở đây tổ tiên của nó biết hết và kể lại cho nhau nghe đời này qua đời khác như một dạng cổ tích hay thần thoại. Hàng ngày, bọn nó treo mình trên những thanh xà gỗ, nhìn ngó, quan sát, để ý từng cử chỉ sự kiện xảy ra. Mỗi khi ông bà viết gì, đọc gì, vẽ gì thì tụi nó cũng được biết đầu tiên, cứ thế thông tin được tích lũy qua nhiều đời, cũng có vài chuyện nghe khó tin nhưng âu cũng là do sai lệch khi truyền đạt qua các thế hệ, những dị bản Thằn Lằn. Bọn nó là loài chăm chỉ, chắc chắn là tháo vát hơn tôi, chúng bắt muỗi và côn trùng nhỏ từ ngoài rừng đi vào nhà do sự thu hút của ánh đèn. Ngoài ra, bọn nó chăm chỉ cũng vì mang ơn Bà lão về chuyện cái rổ trứng, chuyện được bắt đầu từ đời thứ 3 của bọn nó.

Chuyện là hồi đầu khi họ chưa cưới nhau, Ông lão sống một mình trong căn nhà nhỏ hơn bây giờ, nhỏ nhưng các bộ phận chính thì đầy đủ và vững chãi. Tuy nhiên, do còn đơn sơ và không có bàn tay đàn bà nên nó cũng có gì đó thô kệch, trứng Thằn Lằn hai đời đầu đẻ rồi bị rơi, bị ăn, còn không nở ra thì cũng sống vất vả, đứa bị thương đứa chết mất xác. Có giai đoạn gia đình tụi nó phải bàn bạc chia nhau ra đi vào làng sống, tứ tán ở khắp nơi. Đến khi bà đến, lúc đó họ chỉ mới quen biết nhau hay đúng hơn là gặp nhau, bà mới ngỏ lời làm thêm các phần trong nhà ngoài sân, vườn rau nằm dưới đoạn thoát nước nhà bếp cũng là do bà khởi xướng. Một hôm trong lúc bà đang trò chuyện cùng Ông già, thì trứng Thằn Lằn rơi xuống đầu rồi vỡ ra. Bà ngước lên nhìn trần nhà một hồi lâu, “Tụi nó đẻ hay rơi lắm, cả Chim Sẻ nữa”, Ông già nói chen vào. Vài hôm sau bà mang đến 5 cái rổ loại nhỏ xíu bằng nắm đấm, rồi bắt thang trèo lên đặt nó ở các thanh xà và cố định chúng bằng sợi cói. Xong bà còn bóp nát mút ra thành viên nhỏ trắng cho vào trong rổ. Từ đó, tụi Thằn Lằn và đôi khi là Chim Sẻ đẻ vào đó, chúng nó biết ơn bà đến bây giờ, và luôn dặn dò con cháu 3 điều:

Chăm chỉ bắt muỗi ở đâu cũng bắt

Không vì an toàn mà đẻ nhiều

Ghi nhớ và kể lại cho đời sau

Ngoài chuyện đó ra, bọn Thằn Lằn còn kể họ luôn âm thầm đặt đồ ăn thức uống cho những sinh vật xung quanh nhà. Ngày trước, mỗi khi đi ngang cái lu nước ngoài đám Xuyến Chi, tôi đều thấy ở đó luôn có Bắp, Táo và nhiều thứ nữa, lúc đó tôi chỉ nghĩ tự nhiên nó ở đó thôi. Một con Thằn Lằn đời thứ tư đã chửi tôi “Đồ Rùa đã chậm còn không biết ngó, Ông già để chứ tự nhiên nào”, sau này tôi tình cờ thấy Bà lão treo nải Chuối lên cành cây Thị cho tụi chim Quành Quạch ăn, tôi mới tin lời tụi nó. Những lúc trời khô hanh, họ còn đặt mấy gáo dừa xung quanh rồi đổ nước vào cho tụi Rắn Mối hay Tắc Kẻ uống. Bọn Thằn Lằn quả là biết nhiều chuyện thật, nhưng tôi luôn thắc mắc tụi nó sống tối đa bao nhiêu năm, vì đứa nào nhìn cũng giống y khuôn đúc ra, nên đôi khi nhìn bọn cháu chắt của thằng bạn đời thứ ba mà cứ tưởng nó vẫn còn sống, cũng có thể nó đang lừa tôi không chừng.

Nhắc bọn Rắn Mối mới nhớ, có đợt bọn nó gần như tuyệt chủng vì cái phong trào ngâm rượu mà người ta kháo nhau rằng sẽ trị được bệnh, thế là bọn nó bị truy cùng lục tận khắp nơi, mỗi con nghe nói bán giá 5.000 đồng. Rắn Mối là bọn hiền lành, chẳng gây sự với ai bao giờ, tính tình có chút nhút nhát chỉ thích sống dưới lá khô vì cần giữ độ ẩm cho da của chúng. Vậy mà sự hiền lành đó chỉ đáng giá 5.000 đồng, không rõ một con người hiền lành đáng giá bao nhiêu nữa. Nhưng lần đó, có một hôm Lão hàng xóm mang cả thùng Rắn Mối sang nhà ông bà, lúc ấy tôi không ở đó, chỉ nghe bọn Chim Sẻ kể lại.

– “Ủa anh đi đâu mà xách cả thùng Rắn Mối vậy, bắt ở đâu nhiều dữ?” – Bà lão thấy lão từ xa nên đi ra chào hỏi rồi tò mò.

– “Không biết bọn nào lại nghe lời ba cái Rắn Mối ngâm rượu nữa” – Lão vừa nói vừa quay về phía sau lưng hướng vào trong xóm.

– “Cái gì cha nội, ông mua về ngâm rượu hả, già rồi còn nghe ba cái tầm bậy, bệnh thì đi khám”

– “À không không, bọn nhỏ trong làng nó nghe ai nói có kẻ mua 5.000 đồng một con để ngâm rượu, tui thấy ghê quá. Thằng cháu nhà tui nó cũng đi bắt sáng giờ, nên tui mua hết của tụi nó, định mang qua đây thả về rừng anh chị” – Lão vừa xua tay vừa nói và chỉ về phía khu vực gần suối.

– “Mọi khi tui thấy ông cũng ngâm Rắn ở nhà còn gì, sao nay tự nhiên động lòng trắc ẩn vậy” – Bà lão vừa nói vừa ghé sát mặt lão, đi vòng quanh lão với hai con mắt tròn mở to dò xét.

– “Thì cái đó hồi xưa thôi, chứ mấy năm nay đâu có”

– “ Già rồi nên ngẫm thấy có tội rồi định tu hay gì?

– “ Tu gì mệt bà quá”

– “Hay uống cho đã rồi không hiệu quả nên bỏ chứ tốt lành gì đó”

– “Ê cái bà già này, đúng là tui ăn uống không sạch như vợ chồng mấy người nhưng lâu lâu tui phóng sanh mà bà cũng chọc ghẹo là sao, đi lo đám rau của bà đi, ổng đâu?” – Lão như lên giọng rồi xuống giọng liên tục thấy rõ sự bối rối.

– “Bên kia suối, đem qua đó thả đi, bên đó ẩm đó. Mà tui có chọc ghẹo gì đâu, hỏi thiệt mà, về mà tự ngẫm lại đi” – Bà lão nhảy xồm tới lão rồi vò đầu làm tóc lão xù lên dù đã chải gọn gàng như thường lệ.

Ngày hôm đó, sau khi được thả ra, bọn Rắn Mối đã trốn biệt tăm trong rừng 2-3 tháng, rất hiếm thấy chúng bén mảng tới trong xóm. Bản tính nhút nhát và cẩn trọng, một lâu sau khi thấy an toàn, chúng mới chia nhau ra đi về các khu vực đề kiếm ăn. Gần nhà gỗ có bốn con nhưng chỉ một con là chịu nói chuyện mà cũng kiệm lời, bọn kia thì lầm lũi cả ngày kiếm ăn. Mãi về sau tôi mới nghe bọn nó kể, bọn chúng chia ra làm năm khu nhiệm vụ rõ ràng, cứ thế mà canh gác mọi ngóc ngách xung quanh.

Đứa nào thích cào cào thì cho vào gần cỏ

Đứa nào thích lũ bọ thì lọ mọ vườn rau

Đứa nào thích ăn sâu nương náu vườn hoa

Đứa nào hay nói dối thì ăn mối cột nhà

Đứa nào hay la cà thì ra vườn quả

Bọn Rắn Mối chỉ sợ một khu vực là chỗ đàn Gà về ngủ sau một ngày bới móc loanh quanh. Ông Bà chỉ mới nuôi gà khi Thằng nhỏ cháu được sinh ra, “Mình nuôi gà để gửi trứng cho nó chứ ăn uống gì, rồi khi nó về chơi nó dòm cũng hay”, Bà lão nói như vậy với Ông già khi muốn nuôi Gà. Cặp Gà trống mái đầu tiên đến giờ cũng đã gần 10 tuổi, Ông Bà ít khi cho bọn Gà ăn nhiều trừ khi còn đồ ăn thừa, chủ yếu bọn nó được thả ra mỗi sáng rồi tự vào rừng kiếm ăn, xong thì quay về đó khi ánh sáng không còn. Đôi lúc tới mùa người dân xung quanh vào vụ Lúa, họ cũng mua một ít để chúng ăn thêm, “Để nó còn nhớ mình là Gà Việt”, ông đã nói như thế.

Hồi mới về đây, Thằng nhỏ không thèm bén mảng ra chuồng Gà, nó cả ngày ôm điện thoại. Sau thì ông bà ra quy định, muốn ăn cơm thì phải cho Gà ăn ngày hai chén Lúa và phải trông chừng không cho Gà phá vườn rau. Một hôm khi đi ra cho Gà ăn, nó thấy đàn Gà inh ỏi vì có một con đi tìm chỗ đẻ, bọn nó chạy loạn xạ vào vườn rau, Thẳng nhỏ không biết làm sao liền chạy vô kêu Ông già. Ông đi ra rồi cúi xuống nhặt vài viên sỏi, rút cái ná cao su vắt sẵn gân đó rồi bắn vào mông tụi Gà la oai oái, Thằng nhỏ mở hai mắt tròn xoe rồi hỏi Ông già:

– “Sao ở đây ai cũng bạo lực, bà thì đánh con túi bụi, ông thì bắn mông Gà la oai oái, không văn minh một chút xíu nào cả”

– “Để ngăn mọi chuyện sai trái không đi quá xa” – Ông già khoác vai thằng nhỏ dẫn vào trước hiên nhà rồi cùng ngồi xuống.

– “Nhưng rủi như gây thiệt hại nặng rồi sao, như con gãy xương hay con Gà bị bắn bể đầu, cái ná đó con biết nó giết người còn được nói chi Gà”

– “Ông có đủ kỹ năng để bắn trật”

– “Kỹ năng để bắn trật là sao ông? Sao rèn luyện mà để thất bại, con nghĩ luyện bắn cho trúng chứ”

– “Ông bắn vào mông hoặc trúng vào đất chỗ sát chân nó, để nó hết hồn ra khỏi vườn rau, lực kéo ông cũng chỉ kéo một nửa, trước khi ông bắn ông còn hô nhiều tiếng để nó tránh”

– “Nó như một hình phạt vừa đủ để răn đe hả ông?”

– “Không, không ai trên đời này đáng bị phạt cả, chỉ là ngăn khi mất kiểm soát”

– “Con đi vào nhà ông bà, con không nhất thiết phải thích ông bà, nhưng con phải tôn trọng chủ nhà, không thể vô lễ, vô phép tắc, con còn chẳng nói chuyện với ai cho tròn một câu, toàn nói trổng lốc, như con Gà chạy loạn trong vườn rau, nên Bà thông qua chuyện con Rùa để ngăn con lại. Con còn giãy nãy bỏ đi về, thói trịch thượng đó của tụi nhỏ bây giờ sẽ hại con. Nếu con văn mình như những gì con nói, con có nghĩ mình văn minh không?” – Bà lão đi từ nhà sau lên rồi ngồi xuống bên hai ông cháu.

– “Ở thành thị chẳng ai lại đánh con nít cả” – Thằng nhỏ cãi cố.

– “Vậy thì thành thị toàn những kẻ vô cảm hoặc hèn hạ” – Ông già nghiêm nghị nói.

– “Nhưng có mấy vụ người ta đánh con nít chấn thương cho tới chết đó còn gì, làm sao biết được”

– “Khi cháu quan tâm ai đó, cú đánh của cháu sẽ có kỹ năng và được toan tính hơn. Còn những kẻ con kể không phải là người thành thị, họ thậm chí đã không còn thấy phần người của mình” – Bà lão xoa đầu Thằng nhỏ rồi nói.

– “Phần người là gì bà?”

– “Con coi clip mấy đứa con thấy trên mạng bị đánh, con cảm giác và phản ứng như thế nào?” – Bà lão nhìn thẳng mặt Thằng nhỏ hỏi.

– “Con tức lắm, nhưng sau đó lại khóc”

– “Đó là phần người” – Ông già nói rồi đứng dậy đi ra vườn rau để dọn bãi chiến trường bọn Gà mới tạo ra.

Ông bà hiền lành như vậy mà nó còn bảo là không văn minh, có lẽ ấn tượng đầu tiên của Thằng nhỏ về Chàng trai hàng xóm là cục súc và thô lỗ. Thật ra anh là người sống tình cảm, nhưng sinh ra không phải kẻ hoạt ngôn, ba mẹ lại mất sớm nên dần hình thành lời ăn tiếng nói thô kệch, nếu không nhờ ông bà uống nắn, có lẽ giờ anh đã là một kẻ dung tục thật sự.

Trước khi cha mẹ anh qua đời vì tai nạn giao thông, anh là một đứa nhỏ lanh lợi và lễ phép. Gia đình anh cũng có truyền thống học hành và khá giả, thư viện xã bây giờ là do cha anh nhờ Ông già tư vấn làm, giờ thì nó được một tổ chức xã hội tiếp nhận quản lý. Ngày cha mẹ anh mất, anh không ăn uống, không nói cũng không khóc, đó như một cú sốc quá lớn với một đứa trẻ lớn lên trong cảnh mọi thứ quá dễ dàng. Bà lão lo lắng nên dẫn anh qua ở cùng ông bà vài tháng, bà gửi con chó của anh cho nhà họ hàng cha mẹ anh, còn con Sóc đuôi chồn cha anh mang về từ chuyến đi công tác thì bà thả về rừng sau nhà. Mộ con sóc đó anh chôn ở con suối gần nhà tôi, mấy hôm trước thấy một con sóc là cháu mấy đời của nó ghé qua thăm mộ rồi kể lại câu chuyện nó được nghe trong nhà.

Con Sóc của anh năm đó sau khi về rừng dù đã ổn định đời sống sau vài tháng làm quen môi trường mới, rồi sau đó sinh con đẻ cái. Nhưng mỗi ngày nó lại đi theo những cành cây ăn trái bên căn nhà gỗ chỉ để nhìn chủ của mình, để biết anh vẫn khỏe, chỉ nhiêu đó là đủ với nó như sự tạ ơn cho sự chú tâm của anh dành cho nó. Anh ít khi nhốt nó lúc biến cố gia đình chưa xảy ra, anh còn hay cho nó vào túi áo mang đi học, để nó trong hộc bàn ăn bánh tráng muối vụn rồi bị cô giáo phát hiện. Những ngày xa rừng, xa tự do ấy đối với nó lại là khoảng thời gian đẹp nhất.

Sau cú sốc gia đình vài tháng, anh đã trở thành một đứa nhỏ khác, anh lầm lầm lì lì, cả ngày vác cây nạn ná đi khắp nơi bắn chim như để xả đi bực tức. Đến nỗi có hôm Ông già phải trói anh lại, rồi có khi còn bẻ gãy cái ná thun vì anh đã giết quá nhiều chim. Một đêm Bà lão đã phải viết 1 tờ giấy dán lên chỗ anh ngủ “Rồi con sẽ bắn trúng bạn mình, tim mình, sẽ đau đấy”. Anh chẳng buồn quan tâm mà cứ thế tiếp tục, Ông già một lần đuổi anh đi, anh vẫn chai mặt không đi, anh như muốn chọc cho cả thế giới này tức giận lên như anh lúc đó, lúc còn là một đứa trẻ mất gia đình.

Rồi một trưa trời nắng gắt, tôi đi dạo ngang thì thấy anh quỳ gối ngồi bệt trên hai chân, tay cầm cái gì đó. Dáng người anh như một kẻ đi ăn xin, xin trả lại một thứ gì đó đã mất, chứ không phải thứ mình chưa có. Bà lão bước ra thì thấy đó là con Sóc anh nuôi trước đây, đầu nó nát bét, máu còn dính trên đôi tay bé nhỏ của anh. Bà lão đứng ngoài nắng cùng anh năm phút rồi đi vào nhà, bà lấy ra một tấm vải hoa và chiếc hộp gỗ nhỏ bà hay dùng để đựng nữ trang ít ỏi của mình. Bà lót tấm vải vào trong hộp gỗ, đặt xác con Sóc từ tay anh lên miếng vải vào trong hộp gỗ, lúc ấy anh vẫn còn quỳ ở đó, đóng hộp lại bà lôi anh dậy và nói “Đi vào tắm rửa rồi ra đi chôn nó, sau đó sống cho đàng hoàng lại”. Anh nghe lời bà rồi cả hai cùng đi ra suối chôn con Sóc của anh. Anh ngồi xếp bằng xuống đá, nhìn chăm chăm vào cái mộ người bạn cũ. Miệng anh mếu máo nhưng anh ráng kìm nước mắt, “Muốn khóc thì khóc đi, làm bộ quài”, bà nhẹ xoa đầu anh rồi ôm anh vào lòng. Anh khóc òa lên như bao nhiêu nước mắt đã ứ lại ở đó bao lâu nay, như con đập xả lũ mà chẳng còn quan tâm gì đến ai. Rồi bà cũng rơi nước mắt thành dòng.

Kể chuyện Chàng trai hàng xóm bắn chim lại làm tôi nhớ đến tụi Chim Én hay lượn qua đây uống nước lúc xế chiều những ngày nắng hực. Đó là cảnh tượng đầy hứng thú với Cô bé, cô đã cố gắng vẽ đi vẽ lại nhiều lần nhưng chưa được, nói đúng ra thì cô thích vẽ những chuyển động hay cảnh lao động hằng ngày của người và vật. “Truyền tải cái sức sống qua một thứ tĩnh là điều làm say đắm”, cô nói như vậy với Ông già khi họ cùng ngồi ngắm đàn chim Én một ngày nọ.

Tôi không hiểu loài người lắm, sao họ không chỉ nhìn ngắm và lắng nghe thôi mà cứ phải vẽ lại, viết lại hay soạn lại, đôi khi tôi nghĩ chúng thật vô dụng. Cũng có thể có gì đó sâu bên trong họ muốn kể lể hay gào thét thông qua những thứ họ gọi là tác phẩm, những thứ vô dụng đôi khi cũng có ích một cách nào đó, một lúc nào đó.

Một ngày nọ khi cô đang cố vẽ đàn chim Én lao xuống vì cơn khát, “thử thêm lần nữa” cô luôn nói vậy rồi bưng tôi theo mỗi khi vẽ chưa được thứ cô mong muốn. Lần đó cô không cố gắng vẽ lại y chang những gì mắt thấy nữa, cô vẽ những đường vệt dài nhiều màu sắc, mở rộng phần đầu nét vẽ rồi nhọn dần về đuôi nét. Có những nét không cùng một màu, mà nhiều mảng màu nối tiếp nhau, có nét mờ dần ở cuối cũng có nét mờ đầu rồi rõ dần ở đuôi. Có nét xiên ngang, có nét lao thẳng xuống, có nét vòng quanh lượn lờ, cũng có nét cuộn tròn thành hình xoắn ốc, đôi khi cô cũng chấm một vòng tròn rồi thôi. Ngồi nhìn một hồi lâu tôi mới nhận ra, đó như đàn chim Én xé toạc bầu trời, lao vun vút, hay lượn quanh nô đùa, cũng có con tách biệt rồi một mình như cái chấm tròn ấy vậy. Hay cái chấm tròn đó là cô, cái gì đó sâu bên trong cô nhìn mình như thế, một cái chấm trơ trọi giữa những con đường bất định, tôi cũng không rõ nữa.

Bỗng nhiên tôi nghe tiếng “uỵt” một cái trong bụi Cỏ Lau gần đó, nghe cứ như tiếng Mít rụng khi chín, nhưng có cây Mít nào ở đó đâu kia chứ. Cô bé lại gần vạch tìm trong bụi Cỏ Lau thì thấy một con chim Én đang bị thương ở cánh, có lẽ gã thanh niên thành thị nào đó lại về đây giải trí với cái thú vui máu me này. Con chim đã cố gắng bay thêm một đoạn từ phía rừng Tràm bên sông đến đây, trên cánh vẫn còn dính viên đạn chì màu bạc.

Cô bưng con chim chạy vội vào nhà gỗ, trên đất vẫn còn vương vãi dụng cụ và màu vẽ, tôi thì lọ mọ theo sau. Tôi vừa đến thì thấy cô trải tấm vải đen của Bà lão còn dư sau khi đặt may cho Ông già cái quần tây để đi dự lễ gì đó trên thị trấn, cô đặt nó lên trên, bên cạnh là nhíp cùng dao mổ và bông băng thuốc tím. Con chim đang hoảng nên vẫy vùng, đúng lúc ấy Chàng trai hàng xóm đang leo nóc nhà sửa lại mái đang bị dột cho mùa mưa năm đó, cô nhờ anh vịn con chim lại để trị thương cho nó. Tay chân anh vụn về nên giữ hơi chặt bị cô rầy “Anh vịn nhẹ thôi không nó đau lại giãy dụa”, rồi tặng anh luôn một cú lườm hình viên đạn. Cô tỉ mỉ phẫu thuật cho con chim, từng đường dao kéo như giao thoa giữa bác sĩ chuẩn xác và một họa sĩ tài hoa, như đang vẽ một bức tranh máu của sự hồi sinh. Mắt cô mở to chăm chú đến nỗi một con Ong Bầu bay ngang, loài Ong mà cô rất sợ hằng ngày, cô vẫn không phát hiện ra nó. Thật ra tụi Ong nói với tôi rằng cô có mùi hương của hoa Mướp trên tóc nên tụi nó hay ghé sát lại, một mối quan hệ trái ngoe giữa con Ong Bầu và Cô bé. Lấy viên đạn và băng bó xong cho con chim Én, cô đưa nó cho Chàng trai hàng xóm, kêu anh tìm cho nó nơi dưỡng thương, bất giác lúc ấy cô mới nghe thấy tiếng “E e e” xung quanh rồi vùng chạy hét toáng lên “Bà ơi cứu cứu, Ong Bầu mày ở đâu ra vậy!?”.

Chiều ngày hôm đó, Chàng trai hàng xóm chở cô về nhà vì cô đã mệt sau một ngày đóng vai làm bác sĩ, trên xe hai người nói chuyện với nhau, dưới ánh đèn điện mờ tỏa nhè nhẹ trên đường đi vào nhà gỗ. Sáng hôm sau tôi mới được kể bởi con Sáo Đá gần đó nghe lõm lại.

– “Vui nha, nay cứu được con chim” – Chàng trai hàng xóm phá vỡ sự im lặng

– “Em không cứu nó, em chỉ thực hành những gì hôm trước bà dạy thôi “ – Cô trả lời với sự thản nhiên, không một chút xúc cảm.

– “Anh thấy em tốt mà sao cứ ai khen lại chối làm gì vậy?”

– “Anh phải nghĩ rằng mình tốt, anh mới dám khen em. Như có ai dốt Toán mà khen người khác giỏi Toán không? Nghe như một lời sáo rỗng. Hoặc họ chỉ bắt chước khen theo người khác”

– “Chứ không lẽ em muốn bị chê?” – Giọng Chàng trai hàng xóm đã lớn hơn như muốn nạt cô.

– “Nếu anh thấy em tệ, hãy dạy dỗ em, đánh em cho tỉnh ra, thật sự bên cạnh để sửa chữa em, như chiếc xe đạp đã hỏng vậy, anh chê thì nó cũng đâu chạy được, anh cũng chẳng được nhận gì từ việc chê đó”

– “Có phải do ba em hay bảo em vẽ vời vô dụng mà em thế này không?”

– “Thế này là thế nào, anh thì biết gì về tôi, thả xuống mau, thả xuống” – Cô vừa nói vừa quăng mình trên xe đạp, khiến anh phải dừng xe nhảy tót xuống đường. Xong cô xô anh ngã lăn quay ra đất, rồi ném luôn đôi dép vào anh, đi chân trần về nhà.

Nằm dưới đất, Chàng trai hàng xóm gãi đầu không hiểu chuyện gì xảy ra, anh nói với theo Cô bé “Em cũng muốn được khen chứ gì ở đó”. Cô đi với bước chân dậm mạnh lên cỏ ven đường, làm rơi luôn cái nón cói cũ của Bà lão mà cô lỡ quên đội về, sáng ngày mai khi nghe Sáo Đá kể, tôi mới bò ra gặm mang vô nhà như chưa hề có chuyện gì. Chàng trai hàng xóm thì vừa dựng xe dậy vừa lẩm bẩm “Đi theo bà riết y chang, hở ra là động tay động chân, con gái vậy thằng nào dám bén mảng “.

Sau khi được cứu, con Én quay lại đàn sau một tuần, nó kể cho những con khác nghe câu chuyện. Vài hôm sau, khi Cô bé vừa đến chỗ cái ao chưa vào đến nhà gỗ, bọn Én cả trăm con bay ùa đến, lượn vòng, lao vun vút, nhảy múa xé toang sự tĩnh lặng trong không gian vô tận của bầu trời. Cô bé chạy vội vào nhà gỗ để mượn đồ vẽ, vừa chạy vừa thì thầm một mình “Sao hôm nay bọn nó khát sớm dữ, mà lại đông và nhộn nhịp nữa”. Ngày hôm đó, cô đã vẽ được một bức mà cô ưng ý, cô mang cho ông bà xem trong sự hân hoan của mình. Bức tranh ấy được lộng khung kim loại và ép kính rồi đặt ngay chỗ cô hay ngồi vẽ về sự khát khao không chỉ của chim Én.

Con vật, cây cối và những sinh vật bí ẩn khác luôn sống theo “luật rừng”, cái cụm từ mà con người đã dùng nó một cách lệch lạc như thể chúng tôi là những kẻ vô tri. Trước đây người trong xóm còn gọi Ông già là Gã Rừng Rú, cứ như thể rừng là cái gì đó lạc lõng và không văn minh. Chúng tôi âm thầm lặng lẽ làm việc của mình để sống, quan sát xung quanh, kết nối mọi thứ lại bằng hành đồng nhỏ nhưng cụ thể. Chính một lần đi mua cây giống khi còn trẻ mà Ông già đã gặp Bà lão rồi họ gắn bó suốt gần trọn một đời người sau đó. “Cái duyên của tôi và bà chính là cây xanh tạo dựng”, Ông già từng nói như thế lúc bà bị ốm, lúc ấy hai người ngồi dưới gốc cây Sa Kê ôn lại chuyện xưa cũ, khi khu rừng còn vắng bóng chim.