Đất vương phủ không yên bắt nguồn những việc làm vô đạo của Trịnh Sâm từ khi lên ngôi chúa. Thái tử Lê Duy Vỹ con trai vua Lê Hiển Tông và thế tử Trịnh Sâm con trai trưởng Minh Đô vương Trịnh Doanh cùng trà lứa. Hai người qua lại chơi bời với nhau. Lê Duy Vỹ là người thông minh, cương trực. Thấy cảnh vua cha bị chúa Trịnh ức hiếp rất lấy làm tức giận. Vỹ ngầm nuôi chí quyết lấy lại quyền hành về tay vua Lê. Nhiều hào kiệt trẻ tuổi hay chữ ở Đông Kinh như Lương Giản, Nguyễn Huy Sưởng, Đan Luân… được Lê Duy Vỹ kết bạn. Tiếng thơm về tư cách của Lê Duy Vỹ bay khắp kinh thành. Vua Lê Hiển Tông rất vui vì người kế nghiệp mình vừa thông minh, sáng láng vừa là một chàng trai bộc lộ tư chất nhân ái quảng giao từ rất sớm. Thái tử Lê Duy Vỹ cũng được chúa Trịnh Doanh rất yêu mến. Tuy Lê Duy Vỹ đã lập hậu nhưng để ràng buộc mối quan hệ giữa cung vua, phủ chúa Minh Đô vương Trịnh Doanh ngỏ ý gả quận chúa Tiên Dung con gái của mình cho Lê Duy Vỹ. Chuyện đó cũng bình thường trong mối quan hệ thượng đỉnh vương triều. Nhưng rồi một lần xổng miệng, Châu Thị, vợ cả của Trịnh Doanh mẹ quận chúa Tiên Dung làm cho mọi việc trở nên nghiêm trọng.
Lần ấy, Trịnh Sâm và Lê Duy Vỹ cùng vào phủ vấn an chúa Trịnh Doanh. Chúa cho ở lại ăn cùng mâm. Châu Thị tuy ở ngôi chính thất nhưng lại chỉ sinh được con gái. Điếu ấy khiến bà ta ngầm căm ghét Trịnh Sâm là con một phi tần mà được kế ngôi chúa. Hôm ấy, khi thấy Lê Duy Vỹ và Trịnh Sâm ngồi cùng bàn, Châu Thị tức tối bảo: “Sao chúa lại được ngồi ăn cùng mâm với vua thế này”. Châu Thị bắt Trịnh Sâm phải ngồi cách ra, thấp hơn một bậc. Trịnh Doanh cười không nói gì nhưng Trịnh Sâm uất nghẹn cổ. Hành động của Châu Thị khiến Sâm khắc cốt ghi xương. Bao nhiêu thù hận dồn cả lên đầu Lê Duy Vỹ. Từ đó, bên ngoài vẫn quan hệ chơi bời nhưng ngày nào trước khi đi ngủ Trịnh Sâm cũng thề: “Ta sống thì Vỹ phải chết”.
Mấy năm sau, Trịnh Sâm lên ngôi chúa. Lê Duy Vỹ vẫn đang là Đông cung thái tử kế vị. Thời cơ trả thù Lê Duy Vỹ đã tới. Trịnh Sâm sai viên quan hoạn Thiều Quận công Phạm Dinh tạo cớ vu cho Lê Duy Vỹ tội thông dâm với cung nữ của cha mình là Trịnh Doanh. Sâm dâng tấu lên vua Lê hạch tội, xin bắt Lê Duy Vỹ bỏ ngục. Biết Vỹ bị Sâm vu hại nhưng vua không cãi được, Lê Hiển Tông chỉ biết cầu trời khấn phật cho con thoát nạn. Trịnh Sâm sai Phạm Dinh đem lính đến bắt Lê Duy Vỹ. Thái tử Vỹ chạy vào cung Vạn Thọ nấp sau long sàng. Phạm Dinh cứ quỳ ở sân rồng không chịu về. Lính phủ chúa mặt mũi đằng đằng sát khí. Sợ chúng làm liều, phạm tới vua cha, Lê Duy Vỹ cúi lạy vua bước ra cho chúng bắt. Vua Lê Hiển Tông ôm con khóc nức lên. Lê Duy Vỹ thét lớn: “Ta đây, bắt thì bắt”. Bắt Vỹ xong, Trịnh Sâm làm bản tấu xin vua đưa người con trai thứ tư là Lê Duy Cẩn lên ngôi Thái tử. Vua Lê Hiển Tông phải nghe theo. Sự hận thù của Trịnh Sâm tưởng thế là hả dạ, nhưng Sâm quyết thực hiện bằng được lời thề: “Ta sống thì Vỹ phải chết”.
Giam Lê Duy Vỹ vài tháng, Trịnh Sâm lại sai Phạm Dinh ngụy tạo ra màn giết lính canh ngục, âm mưu cướp tù. Đám nho sinh trước đây vẫn kết thân với Vỹ là Nguyễn Huy Sưởng, Đan Luân… bị khép tội định giải vây cho Vỹ. Không chịu được đòn tra khảo, chúng mạo nhận là Lê Duy Vỹ sai làm thế. Có bản cung của bọn Đan Luân, Nguyễn Huy Sưởng. Trịnh Sâm dâng tấu lên vua Lê Hiển Tông. Theo luật triều đình, xui bè đảng giết lính canh, âm mưu cướp tù, kẻ chủ mưu là Lê Duy Vỹ phải bị treo cổ. Vua Lê Hiển Tông thương con cháy dạ. Làm vua mà không cứu nổi con mình, khiến vua vô cùng phẫn uất. Ngài chỉ dám thầm chia sẻ nỗi lòng với vài cận thần tin cậy. Ai nghe cũng ôm mặt khóc nức lên mà không biết phải làm thế nào. Ngày 20 tháng Chạp năm Tân Mão (1771), Thái tử Lê Duy Vỹ bị hành hình. Hôm ấy không mưa gió gì mà tự nhiên bầu trời thành Đông Kinh tối đen lại. Bụi, cát nổi lên vả rát mặt người. Cách nhau gang tấc cũng không nhìn rõ. Khoảng nửa khắc mới trở lại bình thường. Mọi người nhớ lại hôm Phạm Dinh đem quân đến cung Vạn Thọ bắt Lê Duy Vỹ, cũng sinh ra một tiếng nổ lớn. Từ lòng giếng Tam Sơn trong vườn Ngự uyển khói đen bốc cuồn cuộn. Đó là điềm trời cảnh cáo hành động ngược ngạo, dã man vô đạo của Trịnh Sâm.
Giết Lê Duy Vỹ xong, Trịnh Sâm thâu tóm mọi quyền bính về mình. Không cần ngai mà uy danh trùm lên cả vua Lê Hiển Tông. Dân gian thán: “Chẳng đế chẳng bá quyền nghiêng thiên hạ”. Bấy giờ Tĩnh Đô vương Trịnh Sâm nếu muốn cướp ngôi vua Lê cũng dễ như trở bàn tay. Vậy mà từ trong thâm tâm Trịnh Sâm lại thấy luôn bất an. Một nỗi âu lo vô cớ khiến Sâm ăn ngủ không thoải mái. Hầu như tháng nào Sâm cũng nằm mơ thấy Lê Duy Vỹ hiện về.
…
Nguyễn Thị, một cung nhân đã có tuổi, hầu hạ lâu năm trong Đông cung thái tử. Tuy không một lần được dựa bóng thuyền rồng, nhưng là người hiền hậu nhân ái. Nguyễn Thị được hoàng hậu và các phi, tần yêu mến nể trọng. Bà quá hiểu sự dã man tranh giành ngôi báu nơi cung cấm. Ba con trai thái tử Lê Duy Vỹ, Nguyễn Thị coi như các cháu của mình. Ngay hôm thái tử Vỹ bị bắt, thấy giếng Tam Sơn phát ra tiếng nổ lớn, Nguyễn Thị đã linh cảm đó là điềm gở. Sớm muộn cũng có chuyện không hay xảy ra. Người ta đã bắt giết chim mẹ thì ổ chim con cũng sẽ bị phá thôi. Nguyễn Thị lặng lẽ gói ghém đồ đạc, âm thầm đem ba con trai của Lê Duy Vỹ đi trốn. Đêm đầu họ chạy đến làng Dịch Vọng, Từ Liêm thì đã khuya. Cả làng chìm trong bóng tối. Chỉ một ngôi nhà nhỏ cuối đường làng le lói ánh sáng. Nguyễn Thị gõ cửa nói thác là bốn mẹ con đi thăm người nhà ở kinh thành, trên đường về quê ở Phùng, đến đây thì tối nên xin ngủ nhờ. Chủ nhà, một lão nông đã cao tuổi nghe thế xăm xắn đón vào. Ông lão nhìn ngắm dung nhan khách và cuống quýt đến lạ. Đóng chặt các cửa, ông mời cung nhân Nguyễn Thị và ba cậu con trai ngồi cái ghế băng đặt ở gian giữa. Gọi vợ và hai đứa con đã lớn ra rồi bỗng cả nhà quỳ mọp xuống trước mặt. Nguyễn Thị thất kinh, đỡ dậy:
– Mấy mẹ con chúng tôi lỡ độ đường ghé nghỉ nhờ các bác, sao có sự lễ lạy kỳ lạ thế này?
Chủ nhà đuổi vợ con xuống bếp. Bảo mổ gà, nấu cơm mời khách. Xong ông quay lại quỳ xuống trước mặt Nguyễn Thị nói nhỏ:
– Đêm trước tôi được báo mộng thiên tử sắp ghé qua. Tôi nghĩ các vị chính là dòng dõi nhà vua hoặc nhà chúa. Thật phúc đức cho gia đình chúng tôi được nghinh giá tới nhà mình.
Nguyễn Thị đỡ ông lão dậy. Biết có chối cũng không được nhưng vẫn tìm cách nói lảng đi:
– Chúng tôi chỉ là thường dân chạy loạn. Nhưng trong lúc loạn lạc này, bác đừng có nói hở ra với ai mà mang vạ vào thân. Bà cháu chúng tôi chỉ nghỉ nhờ đến mai sẽ đi sớm.
…
Cung nhân Nguyễn Thị đưa các con của Lê Duy Vỹ về một xóm nhỏ ven sông sông Hát, phủ Mê Linh. Bà có người họ hàng xa lấy chồng ở đó. Nguyễn Thị không dám về quê, sợ quân phủ chúa dò tìm. Nguyễn Thị tá túc ở đấy vài tháng. Tưởng là đã yên ổn, nào ngờ viên chánh tổng xứ ấy phát hiện ra thân phận thật của mấy đứa trẻ lạ về sống trong vùng. Hắn mật báo cho quan địa phương. Thiều Quận công Phạm Dinh được tin sai quân lên Mê Linh. Cung nhân Nguyễn Thị cùng các con thái tử Lê Duy Vỹ bị bắt. Chúng tra khảo rất dã man, nhưng Nguyễn Thị lấy cái chết báo đáp thịnh tình của bác nông dân ở làng Dịch Vọng. Bà không khai gia đình họ đã cưu mang mình hôm đó. Người họ hàng của cung nhân Nguyễn Thị cũng bị bắt giam. Nhưng họ không biết đó là các hoàng tử cháu vua Lê nên không bị khép tội chết. Thiều Quận công đem ba con của Lê Duy Vỹ về giam ở thành Sơn Tây. Vua Lê Hiển Tông không biết gì về số phận các cháu nội mình. Sau ngày Trịnh Sâm chết, xảy ra cái loạn phủ chúa. Các cận thần và đám quân Thanh, Nghệ phế bỏ Trịnh Cán đưa Trịnh Khải lên ngôi. Ba con trai của Lê Duy Vỹ được đón trở lại kinh thành. Vua Lê Hiển Tông mừng quá cứ ôm lấy các cháu mà khóc.
Lê Duy Cẩn được phong đông cung thái tử ngoài ý muốn của vua Lê Hiển Tông. Nay các con của Lê Duy Vỹ còn sống trở về, khiến mẹ con Lê Duy Cẩn rất lo lắng. Vua Cảnh Hưng vốn rất yêu quý Lê Duy Vỹ. Ngôi Đông cung thái tử tuy đã phong cho Cẩn, nhưng Cẩn không thuộc ngánh trưởng. Rất có thể vua Cảnh Hưng sẽ nghĩ lại mà cho con trai đầu của Vỹ là Lê Duy Kỳ nối ngôi. Mẹ Lê Duy Cẩn thân thiết với Dương Thị Ngọc Hoan mẹ Trịnh Tông. Bà cầu xin thái phi họ Dương giúp đỡ. Hai người đàn bà lại âm mưu giết Lê Duy Kỳ. Dương Thị Ngọc Hoan mời Lê Duy Kỳ vào Huỳnh cung hỏi chuyện. Bà giữ Kỳ ở lại ăn cơm. Bảo đám lính kiệu bên cung vua cứ về trước. Cơm xong lính phủ chúa sẽ rước Lê Duy Kỳ về sau. Khá khuya Kỳ mới được Dương thái phi cho về. Bà ta mật sai một tên thủ lệnh đi cùng lính kiệu. Dặn rước Lê Duy Kỳ đi tắt qua cánh đồng ra hồ sen rồi dìm chết ở đó. Năm ấy, Lê Duy Kỳ 17 tuổi. Thấy kiệu đi đường lạ, Kỳ ngờ rằng chúng muốn hại chết mình. Kỳ bật nhảy khỏi kiệu vừa chạy vừa hét toáng kêu cứu. Đám lính kiệu bị bất ngờ chưa biết xử trí ra sao thì có tiếng chân người chạy tới. Tốp cấm quân Thanh, Nghệ đi chơi về khuya. Chúng đuổi đánh lính phủ chúa, cứu được Kỳ.
Sau vụ việc động trời đó, vua Lê Hiển Tông xuống chiếu truất ngôi thái tử của Lê Duy Cẩn. Phong cháu nội mình là Lê Duy Kỳ, con trai đầu Lê Duy Vỹ làm Đông cung thái tử kế vị. Đúng là Lê Duy Kỳ có số sống. Mấy lần bị nhà chúa hãm hại vẫn thoát được.