LO ÂU TRƯỚC KHI NÓ TIÊU DIỆT BẠN.
Chương 6: Đẩy lo âu ra khỏi tâm trí bạn bằng cách nào.?
Tôi SẼ không bao giờ quên được buổi tối hôm ấy, cách đây mấy năm, khi Marion J. Douglas còn là học viên của lớp tôi. Tôi không sử dụng tên thật của cậu ấy ở đây. Vì những lí do cá nhân, cậu ấy đã đề nghị tôi không tiết lộ danh tính. Tuy nhiên, những gì mà tôi sắp sửa thuật lại chính là câu chuyện có thật của cậu ấy, được cậu ấy kể trước cả lớp. Cậu ấy thổ lộ về việc bi kịch đã ập đến gia đình cậu như thế nào, không chỉ một lần mà là hai lần. Bi kịch đầu tiên xảy ra khi cậu ấy mất đi cô con gái mới được 5 tuổi, đứa con mà cậu vô cùng thương yêu. Vợ chồng cậu đã nghĩ rằng cả hai sẽ không thể chịu được nỗi mất mát ấy. Nhưng, như cậu ấy kể, mười tháng sau, Thượng đế ban cho chúng tôi một cô con gái nữa, và rồi cháu ra đi khi mới được 5 ngày tuổi.
Hai nỗi mất mát này thật sự quá sức chịu đựng. Tôi không thể chịu được, người cha đó nói với chúng tôi. Tôi không ăn, không ngủ được, cũng không thể nghỉ ngơi hay thư giãn. Thần kinh của tôi bị chấn động và niềm tin trong tôi cũng biến mất.
Cuối cùng, cậu ấy tới gặp bác sĩ, người thì khuyên cậu nên sử dụng thuốc ngủ, người khác thì bảo nên đi nghỉ dưỡng. Cậu ấy thử cả hai phương pháp, nhưng không có phương pháp nào hiệu quả. Cậu ấy nói: Cơ thể tôi như thể bị kẹp trong một chiếc kìm và hai gọng kìm mỗi lúc một kẹp chặt hơn, chặt hơn nữa. Đó là trạng thái căng thẳng vì đau thương mà phải trải qua tình cảnh sầu não đến mức tê liệt, thì bạn mới hiểu được ý nghĩa trong câu nói của cậu ấy. Nhưng tạ ơn Chúa, tôi vẫn còn một đứa con, thằng bé mới 4 tuổi. Chính nó đã cho tôi giải pháp để xử lí vấn đề của mình. Một buổi chiều, khi tôi đang gặm nhấm nỗi buồn của mình, nó bảo: Bố ơi, bố làm cho con một con tàu được không ạ?. Tôi chẳng có tâm trí nào để làm tàu cả, mà kì thực, tôi chẳng có tâm trí để làm bất cứ việc gì nữa. Tuy nhiên, con tôi là một chàng trai rất bền bỉ! Tôi đành bỏ cuộc.
Tôi mất gần ba tiếng đồng hồ để hoàn thành con tàu đồ chơi. Khi đã làm xong, tôi chợt nhận ra rằng ba tiếng đồng hồ làm con tàu đó chính là những giây phút thư thái và yên bình nhất trong tâm hồn mà tôi từng có trong mấy tháng qua. Phát hiện đó đã thức tỉnh tôi khỏi trạng thái hôn mê và khiến tôi phải suy nghĩ một chút, lần suy nghĩ thực sự đầu tiên của tôi trong mấy tháng qua. Tôi nhận ra là thật khó để mà lo lắng trong khi bạn đang bận làm một việc buộc bạn phải tính toán và suy nghĩ. Trong trường hợp của tôi, việc làm tàu đã đánh bật nỗi lo lắng đi. Thế nên, tôi quyết tâm khiến cho mình luôn luôn bận rộn. Tối hôm ấy, tôi đi từ phòng này sang phòng khác, hoàn thành danh mục những việc nên làm. Rất nhiều thứ cần được sửa chữa: tủ sách này, bậc cầu thang này, cửa chống bão này, rồi rèm cửa, tay nắm cửa, cả mấy cái vòi nước bị rò rỉ nữa. Thật kinh ngạc, chỉ trong hai tuần, tôi đã soạn xong một danh sách gồm 242 thứ cần chú ý.
Trong hai năm qua, tôi đã hoàn thành phần lớn các đầu việc trong danh sách ấy. Bên cạnh đó, tôi còn lấp đầy cuộc đời tôi bằng nhiều hoạt động thú vị. Tôi tham gia các lớp học dành cho người lớn ở New York vào hai buổi tối hàng tuần. Tôi tham gia các hoạt động công ích ở thành phố nơi tôi sinh sống và hiện nay, tôi là Hội trưởng Hội phụ huynh. Tôi tham dự nhiều cuộc họp. Tôi giúp quyên góp tiền cho Hội Chữ thập đỏ và nhiều hoạt động khác. Bây giờ, tôi bận đến mức chẳng có lúc nào để lo lắng nữa.
Chẳng có lúc nào để lo lắng! Đó chính là những gì Winston Churchill đã nói khi làm việc tới 18 tiếng/ngày khi chiến tranh đang cực kì căng thẳng. Khi được hỏi rằng liệu ông có lo lắng về những trách nhiệm khổng lồ của mình hay không, ông đã trả lời như sau: Tôi rất bận. Tôi chẳng có lúc nào để lo lắng cả.
Charles Kettering cũng ở trong tình thế khó khăn như vậy, khi bắt đầu chế tạo hệ thống khởi động dành cho ô tô. Trước khi về nghỉ hưu gần đây, ông Kettering là Phó Chủ tịch của General Motors, phụ trách Tập đoàn Nghiên cứu General Motors nổi tiếng khắp thế giới. Nhưng ngày ấy, ông từng nghèo đến mức phải sử dụng vựa cỏ khô trong chuồng ngựa để làm phòng thí nghiệm. Ông phải dùng 1.500 đô la mà vợ ông kiếm được nhờ việc dạy đàn piano, sau đó còn phải mượn 500 đô la trong gói bảo hiểm nhân thọ của mình để mua hàng hóa. Khi nghe tôi hỏi rằng ở thời điểm khó khăn như thế, bà có lo lắng hay không, vợ ông ấy đáp: Có chứ! Tôi lo đến mất ngủ. Nhưng ông Kettering thì không. Ông ấy làm việc say mê đến nỗi quên cả lo lắng.
Nhà bác học vĩ đại Pasteur từng nói: Sự bình yên được tìm thấy trong thư viện và phòng thí nghiệm. Tại sao sự bình yên lại được tìm thấy ở những nơi đó? Bởi vì những người trong thư viện và phòng thí nghiệm thường làm việc say mê đến mức chẳng còn bận tâm về chính họ nữa. Các nhà nghiên cứu hiếm khi bị suy nhược thần kinh. Họ chẳng có thời gian cho những điều xa xỉ như thế. Vì sao một việc đơn giản như là giữ cho bản thân bận rộn lại có thể khiến chúng ta thoát khỏi lo lắng? Ấy là vì một định luật, một trong những định luật cơ bản nhất từng được các nhà tâm lí học hé lộ. Đó là: Bất cứ bộ não nào của con người, dù thông tuệ đến đâu chăng nữa, cũng không thể tư duy nhiều hơn một việc ở một thời điểm nhất định. Bạn không tin ư? Được thôi, thế thì hãy thử xem sao.
Giả dụ bây giờ, bạn hãy ngả người về phía sau, nhắm mắt lại và cố gắng cùng lúc nghĩ đến bức tượng Nữ thần Tự Do và những gì bạn dự định làm vào sáng ngày mai, (Nào, hãy thử đi!).
Có phải bạn đã nhận rằng bạn chỉ có thể tập trung vào từng việc một chứ không bao giờ có thể đồng thời làm cả hai việc không? Vâng, trong tình cảm cũng thế. Chúng ta không thể vừa cảm thấy hứng khởi và nhiệt tình khi làm một chuyện gì đó phấn khích lại vừa ủ rũ vì lo lắng được. Loại cảm xúc này sẽ triệt tiêu loại cảm xúc kia. Và đó chính là phát kiến đơn giản, mà các bác sĩ tâm thần trong quân đội đã vận dụng để tạo nên những điều kì diệu dưới thời chiến.
Khi những người lính bước ra khỏi cuộc chiến và bị tác động bởi những trải nghiệm mà họ gọi là rối loạn thần kinh chức năng, các bác sĩ quân y đã chỉ định một phương pháp điều trị là giữ cho bản thân luôn bận rộn.
Từng giây, từng phút tỉnh táo của những người lính bị sang chấn thần kinh đó đều được lấp đầy bằng các hoạt động, thường là những hoạt động ngoài trời như câu cá, đi săn, đá bóng, đánh golf, vẽ tranh, làm vườn và khiêu vũ. Họ chẳng còn thời gian để nghiền ngẫm về những trải nghiệm tồi tệ của họ nữa.
Hiện nay, các bác sĩ tâm thần thường vận dụng thuật ngữ vật lý trị liệu ( chú thích 1) khi mà vận động được chỉ định như một loại thuốc điều trị. Phương pháp này vốn không hề mới mẻ, mà đã được các bác sĩ ở Hy Lạp thời cổ đại tiến hành từ năm trăm năm trước Công nguyên.
Hội Giáo Hữu ( chú thích 2 ) đã sử dụng phương pháp này ở Philadelphia khi Ben Franklin còn sống. Năm 1774, khi tới thăm một an dưỡng đường của Hội Giáo Hữu, một người đàn ông đã rất sửng sốt khi chứng kiến các bệnh nhân bị suy nhược thần kinh đang bận rộn quay sợi. Ông ấy cứ tưởng là những con người bất hạnh, khốn khổ đó đang bị bóc lột. Nhưng sau đó, các thành viên của Hội Giáo Hữu đã giải thích rằng họ nhận thấy bệnh tình của các bệnh nhân thực sự được cải thiện khi người bệnh vận động nhẹ nhàng. Điều này khiến cho hệ thần kinh được thư giãn. Bất cứ bác sĩ tâm thần nào cũng sẽ nói cho bạn biết rằng khiến cho bản thân luôn bận rộn, chính là một trong những phương pháp gây mê hữu hiệu nhất từng được biết đến dành cho người bị suy nhược thần kinh. Henry W. Longfellow ( chú thích 3) đã nhận thấy phương pháp ấy có hiệu quả với ông khi người vợ trẻ của ông qua đời.
Một ngày nọ, vợ ông đang hơ con dấu sáp ( chú thích 4 ) trên ngọn nến thì quần áo của nàng bắt lửa. Ngay khi nghe thấy tiếng thét của vợ, Longfellow đã cố gắng tiếp cận nàng, nhưng nàng đã chết trong đám cháy. Đã có lúc, Longfellow bị kí ức về trải nghiệm khủng khiếp đó hành hạ đến mức gần như điên loạn. Nhưng may mắn thay, ba đứa con nhỏ vẫn cần được ông quan tâm. Dù trong lòng còn rất đau thương, nhưng Longfellow vẫn phải đảm nhiệm cả hai vai trò của người cha và người mẹ để chăm lo cho các con mình. Ông đưa lũ trẻ đi dạo, kể chuyện cho chúng nghe, chơi đùa với chúng và bất tử hóa những phút giây gần gũi ấy trong bài thơ The Children’s Hour ,(Thời gian dành cho các con). Ông cũng dịch các tác phẩm của Dante và tất cả những việc này đã khiến ông bận bịu đến mức, quên luôn bản thân và tìm được sự bình yên trong tâm hồn một lần nữa. Như Tennyson ( chú thích 5 ) đã nói, khi mất đi người bạn thân nhất của mình, Arthur Hallam ( chú thích 6 ) : Tôi phải làm việc hết mình để không bị héo mòn trong sầu đau.
Chú thích 1: Vật lý trị liệu (Occupational therapy): Là phương pháp sử dụng các đánh giá và can thiệp y tế để duy trì, phục hồi và phát triển các hoạt động cho bệnh nhân về cả thể chất lẫn tinh thần, qua đó giúp bệnh nhân có một cuộc sống sinh hoạt bình thường.
Phương pháp này thường được áp dụng cho những người có vấn đề về sức khỏe tâm thần, bị chấn thương hoặc suy yếu chức năng của một số bộ phận hoặc người khuyết tật.
Chú thích 2:Hội Giáo Hữu (The Religious Society of Friends hay The Quakers): Là một phong trào của những người theo Kitô giáo được khởi xướng ở nước Anh từ đầu thập niên 1650, sau đó lan rộng ra nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là ở châu Phi và châu Mĩ. Các thành viên của phong trào nhìn chung đều thống nhất ở niềm tin vào khả năng của từng người để trải nghiệm ánh sáng bên trong, hoặc của Thiên Chúa trong mọi người. Hội Giáo Hữu đã góp phần quan trọng vào việc bãi nô, sự thừa nhận quyền bình đẳng nam nữ và sự chấm dứt tình trạng chiến tranh. Họ cũng giúp xúc tiến giáo dục và đối xử nhân đạo với tù nhân và với người bệnh tâm thần qua sự thành lập và canh tân nhiều định chế.
Chú thích 3: Henry W. Longfellow (27/2/1807 – 24/3/1882): Tên đầy đủ là Henry Wadsworth Longfellow, một nhà thơ người Mĩ. Ông là tác giả của nhiều tập thơ nổi tiếng như The Song of Hiawatha; A Psalm of Life; Excelsior… Bản dịch bằng tiếng Anh của ông được xem là bản chuyển ngữ hay nhất của tác phẩm Thần khúc, Dante.
Chú thích 4: Con dấu sáp (Sealing wax): Là loại con dấu không dùng mực mà sử dụng sáp nung chảy để đóng lên phong thư, giấy tờ… Loại dấu này có nguồn gốc từ thời La Mã cổ đại và rất được giới quý tộc thời trung đại yêu thích vì con dấu sáp không chỉ là chữ kí định danh mà còn là phương tiện để họ thể hiện quyền lực, tương tự như ấn tín của vua chúa phong kiến ở các nước châu Á.
Chú thích 5: Tennyson Tức Alfred Tennyson ( sinh ngày 6 tháng 8 năm 1809, mất ngày 6 tháng 10 năm 1892), nhà thơ người Anh. Ông là tác giả của một số bài thơ được coi là tác phẩm cổ điển của nền văn học Anh như: The Lady of Shalott và Ulysses. Ông là một trong những người có nhiều câu danh ngôn được yêu thích và sử dụng nhiều nhất. Chẳng hạn, Đại hội Thể thao Thế giới tổ chức tại London vào năm 2012 đã chọn câu thơ: To strive, to seek, to find, and not to yield, (Khao khát, kiếm tìm, tìm thấy và không chịu lùi bước) của Tennyson để làm khẩu hiệu cho Thế vận hội này.
Chú thích 6: Arthur Hallam ( sinh ngày1 tháng2 năm 1811, mất ngày 15 tháng 9 năm 1833): Tên đầy đủ là Arthur Henry Hallam, một nhà thơ người Anh. Trong mắt bạn bè, A. Hallam là người quyến rũ nhất và hứa hẹn nhất, một thiên tài về khả năng phân tích những thứ siêu hình, một tâm hồn thánh thiện. Thế nên, khi Hallam đột ngột qua đời vì đột quỵ, cái chết của anh là một cú sốc lớn và khủng khiếp đối với những người quen biết anh. Alfred Tennyson đã dành hẳn một tác phẩm, có tựa đề In Memoriam để tưởng nhớ Hallam và đặt tên con trai lớn của mình theo tên người bạn quá cố.
Phần lớn chúng ta đều có chút mệt mỏi vì đánh mất bản thân trong công việc khi chúng ta cứ làm lụng quần quật để hoàn thành các phần việc của từng ngày. Nhưng những khoảnh khắc sau giờ làm việc mới thật sự nguy hiểm. Chỉ khi chúng ta được rảnh rỗi, để tận hưởng những thú vui của riêng mình và đáng ra phải là lúc hạnh phúc nhất, thì chính lúc ấy, những con quỷ lo âu lại tấn công chúng ta. Đó là lúc chúng ta bắt đầu thắc mắc rằng mình đã cải thiện được cuộc sống hay chưa; liệu cuộc sống của mình có tẻ nhạt quá không; phải chăng hôm nay, sếp có ẩn ý gì đó khi ra hiệu như thế; hay có phải mình đang bị hói đầu không nhỉ…
Khi chúng ta không bận rộn, tâm trí của chúng ta có xu hướng trở thành một trạng thái gần như chân không. Tất cả sinh viên ngành Vật lí đều biết rằng tạo hóa ghét chân không. Thứ gần giống chân không nhất mà bạn và tôi có thể hình dung được chính là không gian bên trong chiếc bóng đèn sợi đốt. Khi bóng đèn bị nứt, tạo hóa sẽ đẩy không khí vào và lấp đầy khoảng không gian trống rỗng theo lí thuyết ấy.
Tạo hóa cũng sẽ ùa vào để lấp đầy tâm trí trống rỗng. Bằng cái gì ư? Thường là bằng cảm xúc. Tại sao? Bởi vì những cảm xúc lo lắng, sợ hãi, căm ghét, ghen tị và ham muốn đều bị chi phối bởi sức sống nguyên thủy và nguồn năng lượng mạnh mẽ có từ thuở sơ khai. Những cảm xúc ấy đều mãnh liệt đến mức, chúng có xu hướng đánh bật tất cả những suy nghĩ và cảm xúc ôn hòa, tích cực khỏi tâm trí chúng ta.
James L. Murrel, Giáo sư về Giáo dục ở trường Sư phạm (Columbia) đã giải thích rất rõ ràng về vấn đề này: Sự lo âu có khả năng giày vò bạn nhất không phải vào lúc bạn đang làm việc, mà là khi bạn đã hoàn tất các công việc của ngày hôm đó. Trí tưởng tượng của bạn có thể bị rối loạn, sau đó nghĩ ra đủ thứ ngớ ngẩn có thể xuất hiện và phóng đại từng lỗi lầm nhỏ nhặt. Những lúc như thế, tâm trí của bạn giống như một chiếc xe máy không phải chở vật gì. Nó cứ thế lao đi và sắp sửa đốt cháy cả vòng bi hoặc thậm chí là vỡ toang thành những mảnh nhỏ. Phương pháp điều trị lo lắng chính là khiến cho mình hoàn toàn bận bịu khi làm việc gì đó tích cực.
Tuy nhiên, bạn không nhất thiết phải là giáo sư thì mới nhận ra chân lí này và áp dụng nó vào thực tiễn. Vào thời chiến, một bà nội trợ đến từ Chicago đã kể cho tôi nghe về việc bà ấy đã tự mình khám phá ra phương pháp điều trị lo lắng chính là khiến cho mình hoàn toàn bận bịu khi làm việc gì đó tích cực như thế nào. Tôi gặp vợ chồng người phụ nữ đó ở khoang ăn trên xe lửa, khi tôi đang trên đường từ New York tới nông trại của gia đình tôi ở Missouri, (Thật tiếc vì tôi không biết danh tính của họ. Tôi không thích đưa ra ví dụ mà không nêu tên và địa chỉ, những chi tiết giúp khẳng định tính chất xác thực của câu chuyện).
Cặp vợ chồng đó cho biết con trai họ đã nhập ngũ ngay sau khi sự kiện Trân Châu Cảng ( chú thích 1 ) xảy ra. Người phụ nữ ấy nói với tôi rằng bà đã suýt chút nữa thì hủy hoại sức khỏe của mình vì lo lắng cho cậu con trai độc nhất. Nó đang ở đâu? Nó có an toàn không? Hay nó đang làm nhiệm vụ? Nó có bị thương không? Hay nó đã bị sát hại rồi?
Chú thích 1: Sự kiện Trân Châu Cảng là cuộc tấn công bất ngờ mà Không lực Hải quân Đế quốc Nhật Bản đã thực hiện ở Trân Châu Cảng, (thuộc tiểu bang Hawaii) ,vào sáng Chủ nhật, ngày 7 ngày 12 năm 1941. Khi đó, Trân Châu Cảng là căn cứ hải quân của Mỹ. Trận đánh này nằm trong kế hoạch ngăn ngừa Hạm đội Thái Bình Dương Mỹ can thiệp vào cuộc chiến mà phát xít Nhật đang hoạch định nhằm xâm chiếm Đông Nam Á. Tuy nhiên, sau sự kiện này, Mỹ đã quyết định tham gia vào hoạt động quân sự trong Chiến tranh Thế giới thứ Hai.
Khi nghe tôi hỏi về việc làm thế nào để bà vượt qua được mối lo lắng đó, bà ấy đáp: Tôi bận rộn. Bà ấy kể rằng ban đầu, bà cho ô sin nghỉ việc và cố gắng khiến mình bận rộn bằng cách tự mình làm hết việc nhà. Nhưng chuyện đó cũng không mấy hiệu quả. Rắc rối nằm ở chỗ, bà nói, tôi có thể làm việc nhà gần như một cái máy mà không cần vận dụng đến trí não. Vì vậy, tôi vẫn cứ lo nghĩ. Trong lúc sắp xếp giường ngủ và rửa chén đĩa, tôi nhận ra mình cần một kiểu công việc mới, kiểu công việc có thể khiến tôi lúc nào cũng phải bận rộn cả về thể xác lẫn tinh thần. Thế là tôi nhận làm nhân viên bán hàng ở một cửa tiệm lớn.
Điều đó thật sự có hiệu quả. Tôi lập tức bị cuốn vào guồng quay của công việc: khách hàng vây quanh tôi, hỏi han đủ thứ về giá cả, kích cỡ, màu sắc. Chẳng có phút giây nào để nghĩ về thứ gì khác ngoài công việc hiện tại. Và khi đêm xuống, tôi chẳng thể nghĩ đến thứ gì khác ngoài việc thoát khỏi đôi chân đang đau nhừ tử. Ngay sau khi ăn tối xong, tôi ngã vật ra giường và lập tức chìm vào vô thức. Tôi chẳng còn thời gian lẫn năng lượng để lo lắng nữa.
Bà ấy đã tự khám phá ra điều mà John Cowper Powys ( chú thích 1) muốn hướng đến khi phát biểu trong cuốn The Art of Forgetting the Unpleasant, (Nghệ thuật lãng quên chuyện khó chịu) rằng: Khi say mê thực hiện các nhiệm vụ được phân công, người ta có thể cảm thấy sự bình yên dễ chịu, sự an nhiên thực sự trong tâm hồn, một dạng mụ mị nhưng hạnh phúc làm xoa dịu hệ thần kinh của con người.
Chú thích 1 : John Cowper Powys (sinh ngày 8 tháng 10 năm 1872 mất ngày 17 tháng 6 năm 1963 ): Là một triết gia, giảng viên, tiểu thuyết gia, nhà phê bình và nhà thơ người Anh. Bên cạnh những kiệt tác như Autobiography, A Glastonbury Romance và Weymouth Sands, ông còn là tác giả của Owen Glendower, Porius, The Brazen Head, Wolf Solent, Maiden Castle cùng các nghiên cứu phê bình về Rabelais và Dostoevsky…
Điều đó mới tuyệt vời làm sao! Osa Johnson ( chú thích 1 ) , nhà nữ thám hiểm nổi tiếng nhất thế giới, gần đây đã kể cho tôi nghe cách bà ấy thoát khỏi muộn phiền và lo lắng. Có thể bạn đã đọc câu chuyện về cuộc đời bà ấy. Cuốn sách ấy mang tựa đề I Married Adventure, (Tôi kết hôn với mạo hiểm). Nếu có người phụ nữ nào từng kết hôn với sự mạo hiểm thì đó chắc chắn là bà ấy. Martin Johnson và bà ấy cưới nhau khi bà mới 16 tuổi và nhấc bàn chân bà ra khỏi những vỉa hè ở thành phố Chanute, (Kansas) rồi đặt chúng xuống những con đường mòn trong rừng hoang ở đảo Borneo ( chú thích 2 ) . Trong một phần tư thế kỷ, cặp đôi người Kansas này đã chu du khắp thế giới và làm các bộ phim về cuộc sống hoang dã đang dần biến mất ở châu Á và châu Phi. Khi quay trở lại Mỹ vào chín năm trước, họ thực hiện một tour diễn thuyết và công chiếu các bộ phim nổi tiếng của họ. Họ bắt máy bay từ Denver và chuẩn bị đáp xuống bờ biển Thái Bình Dương thì máy bay va vào núi. Martin Johnson chết ngay lập tức. Các bác sĩ nói rằng Osa sẽ không bao giờ rời khỏi giường được nữa. Nhưng họ không hiểu rõ về Osa Johnson. Ba tháng sau, bà đã ngồi trên xe lăn, diễn thuyết trước đông đảo công chúng. Trên thực tế, ở mùa đó, bà đã diễn thuyết trước khán thính giả đến một trăm lần, tất cả đều là trên xe lăn. Khi tôi hỏi rằng vì sao bà lại làm như thế, bà ấy trả lời như sau: Tôi làm vậy để bản thân không còn thời gian mà sầu não và lo âu nữa.
Osa Johnson đã phát hiện ra một chân lý tương tự như những gì Tennyson đã phát biểu trước đó khoảng một thế kỷ: Tôi phải làm việc hết mình để không bị héo mòn trong sầu đau.
Chú thích 1: Osa Johnson (sinh ngày 14 tháng 3 năm 1894 mất ngày 7 tháng 1 năm 1953): Tên đầy đủ là Osa Helen Johnson, nhà thám hiểm, nhà làm phim tài liệu người Mỹ. Bà kết hôn với Martin Elmer Johnson (sinh ngày 9 tháng 10 năm 1884 mất ngày 13 tháng 1 năm 1937) và họ đã cùng nhau khám phá những vùng đất chưa được biết đến và mang về những thước phim và bức ảnh giúp cho người Mĩ có những hiểu biết đầu tiên về các vùng đất xa xôi này.
Chú thích 2:Borneo: Còn được gọi là Kalimantan, Bà La Châu, hòn đảo lớn nhất châu Á và lớn thứ ba thế giới, nằm về phía bắc của đảo Java, phía tây đảo Sulawesi và phía đông đảo Sumatra. Về mặt chính trị, đảo bị phân chia giữa ba quốc gia: Malaysia và Brunei tại phần phía bắc và Indonesia ở phía nam. Khoảng 73% diện tích đảo Borneo thuộc lãnh thổ Indonesia. Borneo có các khu rừng mưa cổ nhất trên thế giới.
Đô đốc Byrd ( chú thích 1 ) cũng phát hiện ra chân lí tương tự như thế khi ông sống cô đơn hoàn toàn trong năm tháng liền ở một cái lán bị vùi lấp, theo đúng nghĩa đen, trong một chỏm băng khổng lồ che phủ vùng Nam Cực chỏm băng đã lưu giữ những bí mật xa xưa nhất của tạo hóa, cũng là chỏm băng che phủ một lục địa còn chưa được biết đến và rộng lớn hơn tổng diện tích của cả Mỹ lẫn châu Âu. Đô đốc Byrd đã ở đó một mình trong năm tháng trời. Không có một sinh thể nào khác của bất cứ giống loài nào tồn tại trong phạm vi một trăm dặm quanh đó cả. Cái lạnh khủng khiếp đến mức, ông ấy có thể nghe thấy hơi thở của mình bị đóng băng và kết tinh lại khi gió thổi hơi thở qua mang tai.
Chú thích 1: Đô đốc Byrd Tức Richard Evelyn Byrd Jr. (25/10/1888 – 11/3/1957), sĩ quan hải quân, phi công, nhà thám hiểm và nhà tổ chức hậu cần người Mỹ. Các chuyến bay mà ông làm hoa tiêu và trưởng đoàn thám hiểm đã vượt qua Đại Tây Dương, một phần của Bắc Băng Dương và một phần của Cao nguyên Nam Cực. Ông cũng được biết đến với việc phát hiện ra núi Sidley, ngọn núi lửa không hoạt động lớn nhất ở Nam Cực. Ông đã nhận được Huân chương Danh dự vinh dự cao quý nhất dành cho lòng dũng cảm do Chính phủ Mỹ trao tặng.
Chú thích 1:Chỏm băng (Ice cap): Là thuật ngữ được dùng để chỉ khối băng che phủ một diện tích mặt đất nhỏ hơn 50.000km2. Khối băng che phủ một diện tích mặt đất lớn hơn 50.000km2 thì được gọi là dải băng, (ice sheet).
Trong cuốn Alone, (Cô độc), Đô đốc Byrd đã tường thuật rõ ràng về năm tháng trời, mà ông ấy đã trải qua trong thứ bóng tối khuấy đảo tâm hồn và khiến người ta hoang mang đó. Ngày cũng tối như đêm. Ông ấy buộc phải luôn bận rộn để giữ được sự tỉnh táo. Buổi tối, ông kể, trước khi tắt đèn, tôi đã hình thành một thói quen là hoạch định công việc của ngày hôm sau. Tôi ấn định với bản thân rằng sẽ dành một tiếng đồng hồ để, chẳng hạn, đào hầm tẩu thoát, nửa tiếng để san phẳng đống tuyết, một tiếng để sắp xếp các thùng xăng cho ngăn nắp, một tiếng để chế tạo mấy chiếc giá sách trên các bức tường trong đường hầm chứa thực phẩm và hai tiếng để sửa chữa thanh xà bị gãy ở xe kéo… Thật tuyệt vời! khi có thể chia nhỏ thời gian theo kiểu đó. Nó mang đến cho tôi cảm giác đặc biệt của việc làm chủ đời mình. Và ông ấy bổ sung thêm: Nếu không làm thế hoặc một việc gì đó tương tự, thì những ngày tháng đó sẽ trôi qua mà không có một mục tiêu nào cả, và khi không có mục tiêu nào, chuỗi ngày ấy chắc chắn đã chấm dứt như thể chúng bị phân hủy vậy. Một lần nữa, hãy lưu ý câu cuối cùng này: Khi không có mục tiêu nào, chuỗi ngày ấy chắc chắn đã chấm dứt như thể chúng bị phân hủy vậy.
Mỗi lúc lo âu, hãy nhớ rằng chúng ta có thể sử dụng hành xử cổ hủ, nhưng công hiệu ấy như một phương thuốc điều trị. Không ai có tư cách hơn bác sĩ Richard C. Cabot quá cố, nguyên Giáo sư khoa Y dược của trường Đại học Harvard để phát biểu về điều đó. Trong công trình What Men Live By, (Người ta sống bằng gì), bác sĩ Cabot đã viết: Là một bác sĩ, tôi hạnh phúc khi chứng kiến việc lao động đã chữa trị cho rất nhiều người bị run rẩy, tê liệt thần kinh vì không làm chủ được những nghi ngờ, lưỡng lự, dao động và sợ hãi… Lòng can đảm mà lao động trao cho chúng ta cũng giống như sự tự tin đã khiến Emerson (Chú thích 1) lừng danh mãi mãi.
Chú thích 1: Emerson (1803 – 1882): Tên đầy đủ là Ralph Waldo Emerson, nhà viết tiểu luận, giảng viên, triết gia và nhà thơ người Mỹ. Emerson nổi tiếng nhờ tài hùng biện cùng khả năng sử dụng ngôn ngữ văn hóa nhằm thể hiện một cách hùng hồn ý tưởng của ông. Không như nhiều tác giả chỉ dùng ngòi bút, ông còn dùng ngôn từ qua những bài diễn văn, những tiết dạy thỉnh giảng cho sinh viên đại học…, từ đó tạo sức thu hút mạnh mẽ đối với công chúng.
Nếu chúng ta không giữ cho mình luôn bận rộn, nếu chúng ta ngồi xuống và nghĩ ngợi, thì chúng ta sẽ ấp ra toàn thứ mà Charles Darwin (Chú thích 1) gọi là wibber gibbers. Và không gì khác, wibber gibbers chính là những con quỷ hủ lậu sẽ khiến chúng ta trở nên trống rỗng và phá hủy sức mạnh của ý chí, cũng như sức mạnh của hành động của chúng ta.
Chú thích 1:Charles Darwin (12/2/1809 – 19/4/1882): Tên đầy đủ là Charles Robert Darwin, nhà tự nhiên học, địa chất học và sinh học người Anh. Darwin được xem là một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất trong lịch sử nhân loại với những đóng góp lớn lao cho ngành sinh học tiến hóa.
Tôi biết một doanh nhân ở New York đã chiến thắng bọn wibber gibbers, bằng cách làm cho bản thân bận rộn đến mức, không có thời gian để bực dọc hay bối rối. Tên anh ấy là Tremper Longman, có văn phòng ở số 40 phố Wall. Anh ấy là học viên trong lớp tôi và buổi nói chuyện về cách đánh bại lo âu của anh ấy thú vị và ấn tượng đến nỗi tôi đã đề nghị anh ấy đi ăn đêm với tôi sau khi tan học và chúng tôi đã ngồi trong quán đến quá nửa đêm để nói về những trải nghiệm của anh ấy. Đây là câu chuyện mà anh ấy đã kể cho tôi nghe: Mười tám năm trước, em từng lo lắng đến mất ngủ. Em căng thẳng, dễ bị kích thích và hay hoảng hốt. Em cảm thấy mình bị suy nhược thần kinh. Em có lí do để lo lắng. Em là Trưởng phòng Tài chính của Công ty Crown Fruit & Extract ở số 418 West Broadway, (New York). Công ty em đầu tư nửa triệu đô la cho sản phẩm nước dâu tây đóng hộp. Chúng em đã bán những hộp nước dâu tây đó cho các cơ sở sản xuất kem trong hai mươi năm liền. Bỗng nhiên việc kinh doanh bị đình trệ, vì những ông lớn trong lĩnh vực sản xuất kem, chẳng hạn National Dairy và Borden’s, đã nhanh chóng đẩy mạnh sản xuất và tiết kiệm được thời gian cũng như tiền bạc nhờ việc mua nước dâu tây đóng thùng.
Công ty em không chỉ bị bỏ lại với nửa triệu đô la đã đầu tư cho số dâu tây mà chúng em không thể bán được nữa, mà còn bị ràng buộc bởi một hợp đồng trị giá 1 triệu đô la để mua thêm dâu trong mười hai tháng tới. Chúng em đã vay ngân hàng 350.000 đô la. Chúng em không thể trả nợ hoặc vay thêm được nữa. Em không lo lắng mới lạ!
Em lao đến xưởng sản xuất của công ty ở Watsonville, California và cố gắng thuyết phục ngài chủ tịch rằng thời thế đã thay đổi, rằng chúng ta đang đối diện với nguy cơ phá sản. Ông ấy không tin. Ông ấy đổ lỗi cho văn phòng ở New York vì tất cả những rắc rối này. Tội nghiệp họ!
Sau nhiều ngày nài nỉ, cuối cùng em cũng thuyết phục được ngài ấy dừng việc đóng hộp dâu tây lại và bán dâu tươi trong chợ ở San Francisco. Việc đó gần như đã giải quyết được vấn đề của chúng em. Đáng lẽ ra sau đó, em đã có thể thôi lo lắng, nhưng em lại không thể. Lo âu là một thói quen và em đã mắc phải thói quen ấy mất rồi.
Khi trở về New York, em bắt đầu lo lắng về đủ mọi thứ, từ số anh đào mua ở Italy cho đến chỗ dứa mua ở Hawaii… Em căng thẳng, bồn chồn, không sao ngủ được và như em đã nói, em bị suy nhược thần kinh. Trong cơn tuyệt vọng, em đã sống theo một cách khác và lối sống này đã điều trị chứng mất ngủ cũng như chấm dứt các mối lo âu của chính em. Em khiến mình bận rộn. Em bận rộn với những vấn đề buộc em phải toàn tâm toàn ý cho nó đến mức chẳng còn lúc nào mà lo âu nữa. Ngày trước, em từng làm việc bảy tiếng một ngày. Bây giờ, em bắt đầu làm việc mười lăm, mười sáu tiếng một ngày. Em đến văn phòng từ lúc 8 giờ sáng và ở lại đến gần nửa đêm. Em đảm nhiệm những công việc mới, những chức trách mới. Khi trở về nhà vào lúc nửa đêm và đặt mình lên giường, em đã mệt mỏi rã rời đến mức chỉ mất có vài giây là đã chìm vào vô thức.
Em duy trì chương trình làm việc như thế trong khoảng ba tháng. Đến thời điểm ấy, em đã phá bỏ được thói quen lo âu rồi, nên em quay trở về với thời gian biểu bình thường là mỗi ngày làm bảy hoặc tám tiếng. Sự việc này xảy ra từ mười tám năm trước. Kể từ đó, em không bao giờ gặp rắc rối với chứng mất ngủ hay lo lắng nữa.
George Bernard Shaw nói đúng. Ông ấy đã tổng kết tất cả trong nhận định sau đây: Bí mật của sự khốn khổ chính là có thời gian để bận tâm về việc mình có hạnh phúc hay không. Bởi vậy, đừng bận tâm về chuyện đó! Hãy bắt tay vào làm việc và khiến bản thân bận rộn. Máu bạn sẽ bắt đầu lưu thông, đầu óc bạn sẽ bắt đầu hoạt động và rất nhanh sau đó, toàn bộ sinh lực trong cơ thể sẽ đẩy lo lắng ra khỏi tâm trí bạn. Hãy bận rộn! Hãy giữ cho mình luôn luôn bận rộn! Đó là phương thuốc rẻ tiền nhất trên thế gian này và là một trong những phương thuốc hữu hiệu nhất.
Để phá bỏ thói quen lo âu, đây là Quy tắc đầu tiên:
Hãy giữ cho mình luôn luôn bận rộn. Người đang lo lắng phải làm việc hết mình để không bị héo mòn trong tuyệt vọng.