Những ngày cuối cùng năm Mậu Thân (1788), tiết đại hàn mà không khí ngột ngạt như giữa hè. Kinh thành Phú Xuân còn oi nồng hơn. Mấy tuần nay tin tức từ ải bắc cấp tập bay về khiến Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ trĩu lòng. Đã ba đêm rồi ông chưa rời khỏi nội điện. Lúc này có lẽ ông mới cảm thấy sức nặng khủng khiếp của một sứ mệnh quá cỡ. Mười bảy tuổi gắn mình trên yên ngựa theo hai anh đánh Nguyễn, dẹp Trịnh đuổi giặc Xiêm La, chưa bao giờ ông phải đứng trước quyết định khó khăn như lúc này. Nguyễn Ánh trỗi dậy đẩy quân của tướng Phạm Văn Tham ra vùng Ba Thác. Sau ngày Nguyễn Lữ bị bệnh qua đời, các bộ tướng dưới quyền Đông Định vương đều tỏ ra yếu hèn. Tây Sơn vương Nguyễn Nhạc ngày càng ham mê sắc dục, yếm thế, nhụt chí. Thành quả của phong trào Tây Sơn và trọng trách gánh vác giang sơn đặt cả lên vai Nguyễn Huệ. Đất nước đối mặt hiểm họa vô cùng nguy nan. Nguy nan hơn nhiều thời kỳ Nguyễn Ánh rước sáu vạn quân Xiêm La vào xâm lược Đại Việt. Sự còn mất lần này thật sự hiện hữu. Xã tắc, mệnh dân chông chênh như trứng để đầu gậy.
Bắc Bình Vương im phắc trước tấm bản đồ Bắc hà. Như một khối thạch nhũ. Bất động. Cô đơn. Cô đơn khủng khiếp. Sau khi dẹp loạn Vũ Văn Nhậm, Nguyễn Huệ đã giao mật lệnh cho Ngô Thì Nhậm luôn cận kề bên hai tướng Ngô Văn Sở và Phan Văn Lân canh phòng giặc phương bắc. Lời ông nói với Ngô Thì Nhậm về tham vọng của các triều đình phong kiến Trung Hoa đã không sai. Nhưng trong thâm tâm Nguyễn Huệ mong nó là tương lai xa hơn. Cả ông và công chúa Lê Ngọc Hân đều nhận ra sự yếu hèn trong tư chất của Hoàng tự tôn Lê Duy Kỳ. Nhưng mời giặc vào giầy đạp lên tôn miếu tổ tông thì quả là ngoài cả trù liệu. Lê Chiêu Thống giờ đây đã đứng cùng hàng những tên vua bán nước cầu vinh như Trần Ích Tắc, Nguyễn Phúc Ánh. Vậy là ở cả hai đầu đất nước, Bắc Bình vương Nguyễn Huệ phải chống chọi với hai kẻ phản quốc rước giặc về bảo vệ cho dòng họ, cho giai cấp quý tộc cung đình của chúng. Không màng gì tới sự an nguy của người dân. Xã tắc đối với Nguyễn Ánh và Lê Chiêu Thống là hoàng tộc, là cái ngai vàng mãi mãi đè trên đầu trên cổ dân lành. Sáu vạn quân Xiêm La, Chân Lạp năm trước là một thử thách nhỏ. Ba mươi vạn quân Mãn Thanh đang rập rình ở biên cương mới là nỗi lo lớn. Các triều đại phong kiến Trung Hoa đều thèm muốn thôn tính Đại Việt. Đất đai, cương thổ với chúng chưa phải là tất cả. Mà vì sự ương ngạnh, cương cường tự chủ, không chịu cong lưng thần phục của dân tộc này mới là lý do để triều đại nào của Trung Hoa cũng ít nhất gây ra một cuộc chiến tranh tàn bạo với người dân Đại Việt. Triều đình Mãn Thanh đang ở đỉnh cao phồn thịnh. Càn Long sắp tám mươi tuổi, ông ta không giấu giếm tham vọng chiến thắng Đại Việt để lưu danh sử sách. Trở thành vị hoàng đế Trung Hoa đầu tiên bắt Đại Việt phải quy phục. Khát khao ấy của Càn Long khiến cho cuộc binh đao sắp tới sẽ khốc liệt và khó lường hơn nhiều một cuộc chiếm giữ đất đai. Phải làm gì đây? Đối đầu với chúng là chuyện không thể tránh. Nhưng với sức vóc nhỏ bé, lực lượng mỏng yếu của Đại Việt lúc này, đánh cách nào để chiến thắng?
Bắc Bình vương chìm đắm trong biết bao câu hỏi chưa có lời giải. Phía xa xa lấp lóa ánh trăng, dòng Hương Giang như dải lụa mỡ gà xôn xao muôn vàn sắc mật vàng ươm. Gió ùa vào làm Nguyễn Huệ cảm thấy chút nhẹ nhõm. Huệ chợt nhớ làn gió trên triền đê sông Nhị Hà năm nào trên đường về làng Nành thăm quê công chúa Lê Ngọc Hân.
Ôi giang sơn ta đẹp quá!
Những dải lụa vàng mơ kia. Triền dâu xanh mởn ấy. Và làn gió xuân tươi nhuần xôn xao trong gió sớm. Gót son ngọc ngà vương bùn chấp chới trong nương dâu Kinh Bắc. Và vị ngọn nụ hôn như vẫn còn đậu lại trên môi… Không thể để cho bàn tay lông lá của bọn quỷ dữ Mãn Thanh làm cho vấy bẩn! Vẳng như từ thinh không lời đức Thái hoàng Trần Nhân Tông tựa sấm rền: “Một tấc đất của tiền nhân để lại cũng không được để lọt vào tay kẻ khác”. Bắc Bình vương bừng tỉnh. Khối thạch nhũ linh động, quả quyết. Tiếng bước chân ngoài hành lang, các tướng soái trong bộ tham mưu của ông đã đến. Nguyễn Huệ xoay người lại. Đô Đốc Long thưa:
– Trình chúa công. Các tướng Trần Quang Diệu, Nguyễn Văn Tuyết, Đặng Tiến Đông, Bùi Thị Xuân… đã có mặt phục mệnh.
Nguyễn Huệ ra hiệu mời ngồi. Đô đốc Long thưa tiếp:
– Trình chúa công, tin từ Ba Thác. Quân Nguyễn Ánh vây hãm, sức ép ngày càng tăng. Tướng Phạm Văn Tham xin ứng cứu.
Nguyễn Huệ bảo Đô đốc Long ngồi xuống. Ông như không quan tâm đến điều đô đốc vừa nói. Nguyễn Huệ hỏi Đô đốc Nguyễn Văn Tuyết:
– Bắc hà có gì mới?
– Trình chúa công, Lê Chiêu Thống hiện ở thành Quế Ổ. Quân của ta từ biên ải phía bắc đã rút về Đông Kinh. Lê Chiêu Thống ban bố chiếu cần vương kêu gọi các thổ hào, quan quân các trấn các lộ truy đuổi quân ta. Chúng dọn sạch đường để đón đại quân của Tôn Sĩ Nghị.
Tin tức làm nóng tim gan các tướng soái. Nguyễn Huệ vẫn không đổi sắc mặt. Ông chỉ bành hai bên má như nhai trèo trẹo vật gì. Nguyễn Huệ hỏi mà không ngước lên:
– Tôn Sĩ Nghị thì sao? Do thám được gì?
– Trình chúa công. Giặc Thanh đã xuất binh từ ngày hai mươi tháng này. Quân bộ vào ba hướng. Đạo quân thủy đang tiến xuống phía Nam. Phó Đô đốc Võ Văn Đai báo về, điểm đến của chúng phải từ phá Tam Giang trở vào. Theo các tướng Lân, Sở, nếu không gặp phải kháng cự, Tôn Sĩ Nghị sẽ tới Đông Kinh nửa tháng sau khi phạm vào bờ cõi nước ta.
Bắc Bình vương Nguyễn Huệ nhìn các tướng, soái một lượt, điềm tĩnh hỏi:
– Các ông và nữ Đô đốc ai có ý kiến gì khác không?
Mọi người im lặng. Nguyễn Huệ đứng lên. Ông cầm chiếc que gãi lưng bằng gỗ thơm công chúa Ngọc Hân tặng lần về thăm quê Kinh Bắc. Một đầu như ba ngón tay. Đầu kia tiện quả mâm xôi núm nhọn. Lê Ngọc Hân bảo đó là loại gỗ hương Đồng Kỵ. Hầu như lúc nào ông cũng mang nó theo bên người. Thái độ bình tĩnh và cử chỉ của Nguyễn Huệ làm cho tất cả những vị chiến tướng có mặt nén được ngọn lửa phẫn nộ đang phừng phừng trong lòng. Nguyễn Huệ trở đầu que chỉ vào bản họa đồ. Ông ra lệnh mạch lạc, tự tin:
– Đô đốc Nguyễn Văn Long cầm thư của ta vào thành Quy Nhơn bẩm lên Tây Sơn vương. Trong thư ta đã có mẹo lược kìm giữ Nguyễn Ánh. Đô đốc Nguyễn Văn Tuyết gấp rút đem thư của ta ra Thăng Long. Nhận thư hồi đáp của quân sư Ngô Thì Nhậm và hai tướng Lân, Sở đem về Phú Xuân cho ta. Ta đồ trong vòng một tháng nữa Bắc hà sẽ thay đổi chóng mặt. Và tất cả chúng ta sẽ bận rộn đây.
Hai đô đốc lĩnh mệnh lui ra. Giọng Nguyễn Huệ hơi chùng xuống. Huệ nhìn mọi người nói vừa đủ nghe:
– Đất nước lúc này đang hai đầu thọ địch. Nhưng phía Nam ta đã có kế sách. Nguyễn Ánh với ta chỉ như đốm lửa ma trơi. Chúng có thể gây ra đám cháy nhỏ. Làm rối lòng kẻ nhát. Tây Sơn vương sẽ dập được. Cốt giữ yên phía Nam trong vòng một tháng. Giặc Mãn Thanh mới là nỗi lo lớn. Chúng giương cờ phò Lê đem quân vào, mà thực chất là ăn cướp nước ta. Âm mưu ấy ủ sẵn trong đầu của Càn Long từ lâu rồi. Nay mượn cớ Lê Chiêu Thống cầu viện mà đem quân sang. Thanh thế như thác dội. Lại được tiếng làm việc trung nghĩa. Đó mới là đám cháy lớn. Ngọn lửa ma quái ấy sắp táp vào tôn miếu xã tắc. Vì thế lúc này chống giặc Mãn Thanh là chuyện sống còn. Phải đuổi chúng. Đuổi thật nhanh rồi quay lại tính chuyện với Nguyễn Ánh.
Các tướng soái cùng Bắc Bình vương Nguyễn Huệ dò lại một lượt những điều đã bàn. Khuya lắm họ mới lui. Căn phòng lớn trở nên rộng thênh. Nguyễn Huệ vẫn ngồi im như tượng. Người lão bộc đến bên nhẹ nhàng:
– Bẩm chúa công, xin ngài đi nghỉ. Đã ba đêm liền ngài thức trắng. Trong hậu cung, công chúa Ngọc Hân vẫn chong đèn đợi ạ.
– Ta vào ngay đây. Vào đây.
Nói vậy, nhưng Nguyễn Huệ vẫn chưa dứt khỏi được những toan tính ứ chặt trong đầu.
Chợt bước chân rất nhẹ. Đôi hài thêu như lướt trên nền gạch. Lê Ngọc Hân nhón gót đến bên chồng. Từ ngày theo Nguyễn Huệ vào Phú Xuân, công chúa Lê Ngọc Hân sớm tối là cánh tay mặt giúp chồng từ việc trong nội cung đến mối quan hệ bên ngoài. Càng ở lâu bên Huệ, Ngọc Hân càng nhận ra những phẩm chất tốt đẹp ẩn giấu trong con người tưởng như khô cứng, thô bộc này. Huệ là vỉa vàng mười, là khối kim cương ẩn trong tảng đá nham nhở, xù xì. Người thường chỉ nhìn thấy vẻ ngoài gồ ghề ấy. Chỉ có nàng mới hiểu những giá trị cao quý mà Nguyễn Huệ ôm chứa bên trong. Cao vọng đế vương. Yêu nước thương dân cháy bỏng. Thông tuệ, quyết đoán, nhưng cũng mềm yếu, cô đơn đến ngạc nhiên… Mấy ngày nay, Nguyễn Huệ ở lì trên điện, Ngọc Hân rất lo cho chồng song không dám khinh động. Tuy không được dự bàn chính sự, Ngọc Hân vẫn lờ mờ cảm thấy chồng nàng đang phải đối mặt với những thử thách rất nặng nề. Mà có lẽ cũng chỉ ông mới giải tỏa được. Người lão bộc thưa rằng chúa công nghị bàn với các tướng đã xong, chỉ có nàng mới khuyên được chúa công đi nghỉ. Nhìn dáng chồng chìm đắm, nặng chịch, Ngọc Hân vô cùng thương xót. Nàng khẽ khàng thưa:
– Thiếp cúi xin thượng công hãy dành cho mình một ít phút nghỉ ngơi. Đã mấy hôm nay thượng công quên ăn, quên ngủ khiến thần thiếp đau lòng lắm.
– Ôi nàng! Lê Chiêu Thống rước ba mươi vạn giặc Mãn Thanh về dầy đạp lên tôn miếu xã tắc. Hoạ binh đao đã táp đến giường nằm, làm sao ta không phải lo nghĩ.
Lê Ngọc Hân lặng người trước tin dữ. Nàng đỡ Nguyễn Huệ ngồi xuống chiếc ghế mây có tựa cao. Nơi này ông vẫn thích được cùng nàng ngồi ngắm dòng Hương Giang êm đềm lượn xa xa ngoài cánh song. Nguyễn Huệ nắm bàn tay nhỏ, mềm của Ngọc Hân, lòng ông như được san sẻ bớt nỗi ưu tư. Huệ muốn xả bớt nỗi niềm trĩu nặng trong lòng. Ông nói với Ngọc Hân những điều không thể nói với ai khác:
– Đôi lúc ta chợt thấy ân hận đã không nghe lời nàng. Lê Chiêu Thống không chỉ là kẻ nhu nhược, ươn hèn. Hắn đang tâm cõng rắn cắn gà nhà. Chuyến này ta lại phải vất vả lần nữa. Kẻ thù chân ướt chân ráo vào nước ta, gươm chưa rút khỏi vỏ, ngựa chưa đồ mồ hôi đã cướp được Bắc hà. Chúng đắc ý cao ngạo chính là lúc nên đánh. Ta ra đi không thể đem nàng theo. Nàng ở lại ta cậy nàng mọi sự nặng nề chẳng kém gì trận mạc.
Công chúa Lê Ngọc Hân khiêm nhường nép vào lòng chồng. Xót xa, thương cảm dâng lên. Không phải chỉ chồng nàng ân hận về chuyện đưa Hoàng Tự tôn Lê Duy Kỳ lên ngôi báu. Từ ngày theo chồng vào Nam, trong lòng Ngọc Hân chưa lúc nào rũ bỏ được nỗi lo lắng về triều đình nhà Lê. Bởi đó chính là gia đình nàng. Là họ hàng tông tộc của nàng. Là mẹ, là anh trai nàng. Giờ đây, Lê Chiêu Thống đã thành kẻ bán nước. Không ai khác, chồng nàng lại phải lao vào chốn tên đạn. Cuộc binh đao này chưa biết sẽ ra sao. Thiên mệnh đặt lên vai Nguyễn Huệ khiến nhiều lúc trong mắt các văn thần võ tướng, Huệ như một “lão thủ hung tợn”. Một con người lạnh lùng sắt đá. Một chiến tướng say máu chém giết. Họ đâu hiểu Huệ cũng cô đơn khủng khiếp. Cũng có lúc yếu đuối đến không ngờ. Người mẹ nào khi hoài thai cũng ký thác trong con mình phẩm chất “Nhân chi sơ tính bản thiện”. Nhưng cuộc sống có cho họ giữ lại được hay cướp đi sự lương thiện ấy. Chỉ có Ngọc Hân hiểu mọi uẩn khúc. Cao vọng và nỗi bất hạnh trong con người Nguyễn Huệ. Từ khi theo hai anh lên lưng ngựa không lúc nào Huệ có điều kiện để sự cô dơn, nỗi buồn riêng trỗi dậy. Có công chúa Lê Ngọc Hân, Nguyễn Huệ được sống trong cảm giác của một con người bình thường. Mối duyên tình tưởng như nặng màu sắc chính trị phò Lê ấy lại mở đầu cuộc tri âm tri kỷ. Nó như mặt hồ phẳng lặng dịu mát trong cuộc đời đầy dông bão của Huệ. Ngọc Hân chỉ còn biết ôm ghì lấy chồng như muốn san bớt về mình gánh nặng quá đỗi mà chồng nàng đang phải mang. Trong vòng tay người vợ yêu, bao nhiêu kỷ niệm ước muốn trẻ thơ lại trở về. Nguyễn Huệ bật cười thầm. Sao lúc này mình lại nhớ kỷ niệm ấy nhỉ. Huệ biết mình phải mang trên vai sứ mệnh quá cỡ của một con người bình thường. Huệ có muốn rũ bỏ đi cũng không được. Nhưng may thay, bù lại trời đem công chúa Ngọc Hân đến cho Huệ. Không chỉ là đem đến một người vợ. Trời gửi nàng xuống để chung vai gánh đỡ Huệ thiên mệnh nhất thống giang sơn.