Chương 12: 8 TỪ CÓ THỂ THAY ĐỔI CUỘC ĐỜI BẠN

PHẦN 4 : 7 CÁCH RÈN LUYỆN TÂM TRÍ ĐỂ MANG LẠI CHO BẠN BÌNH YÊN VÀ HẠNH PHÚC.

Chương 12: 8 từ có thể thay đổi cuộc đời bạn.

Vài năm trước, trong một chương trình phát thanh, tôi nhận được câu hỏi như sau: Bài học lớn nhất mà ngài lĩnh hội được là gì? Câu trả lời rất đơn giản: Đến thời điểm này, bài học thiết yếu nhất mà tôi lĩnh hội được, chính là tầm quan trọng của việc chúng ta suy nghĩ thế nào. Nếu tôi biết bạn suy nghĩ như thế nào, tôi sẽ biết bạn là ai. Suy nghĩ định hình nên chúng ta. Thái độ chính là nhân tố X, quyết định số phận của chúng ta. Emerson nói: Cả ngày suy nghĩ như thế nào, thì làm nên con người như thế đó. Làm sao có thể khác được cơ chứ?

Không còn nghi ngờ gì nữa, tôi chắc chắn rằng vấn đề lớn nhất mà bạn và tôi cũng phải đối mặt, kì thực, đó gần như là vấn đề duy nhất mà chúng ta cần phải đối mặt. Chính là lựa chọn những suy nghĩ đúng đắn. Nếu làm được như thế, chúng ta sẽ nhanh chóng giải quyết được mọi vấn đề của chúng ta. Marcus Aurelius, triết gia vĩ đại từng cai trị đế chế La Mã đã tóm lược điều đó trong tám chữ, tám chữ có thể quyết định số phận của bạn: Suy nghĩ ra sao, cuộc đời như vậy.

chú thích 1: Marcus Aurelius (26/4/121 – 17/3/180). Tên đầy đủ là Marcus Aurelius Antoninus Augustus, Hoàng đế (trị vì từ năm 161 đến năm 180), triết gia La Mã. Từ thuở thiếu thời, ông đã được học kĩ về triết học và sau này, ông được xem là một trong những nhà hiền triết kiệt xuất của chủ nghĩa khắc kỷ.

Norman Vincent Peale (31/05/1898 – 24/12/1993): Là một giáo sĩ và tác giả người Mỹ. Ông nổi tiếng với việc phổ biến khái niệm tư duy tích cực. Các bài giảng, chương trình phát thanh, sách và bài viết trên báo chí của ông đã giúp hàng triệu người nâng cao chất lượng cuộc sống và mức độ hạnh phúc. Ngày nay, N. V. Peale vẫn là một trong những tác giả truyền cảm hứng được đọc nhiều nhất và cuốn sách Sức mạnh của suy nghĩ tích cực của ông luôn là một trong những cuốn sách tâm linh bán chạy nhất trong lịch sử.

Đúng vậy, nếu chúng ta suy nghĩ tích cực, thì chúng ta sẽ hạnh phúc. Nếu chúng ta suy nghĩ tiêu cực, thì chúng ta sẽ khổ sở. Nếu chúng ta có tư tưởng sợ hãi thì chúng ta sẽ sợ hãi. Nếu chúng ta có tư tưởng mệt mỏi, thì có thể chúng ta sẽ cảm thấy mệt mỏi. Nếu chúng ta cứ đắm chìm trong việc thương thân trách phận, thì mọi người sẽ đều muốn tránh xa chúng ta. Norman Vincent Peale nhận định: Không phải bạn nghĩ mình là người như thế nào, thì bạn đúng là người như thế, mà bạn nghĩ như thế nào thì bạn sẽ là người như thế.

Có phải tôi đang chủ trương rằng, hãy luôn giữ thái độ lạc quan trước mọi vấn đề của chúng ta không? Không hề. Thật không may, cuộc đời lại chẳng đơn giản như thế. Tuy nhiên, tôi chủ trương rằng chúng ta nên có thái độ tích cực, thay vì nhìn nhận mọi thứ một cách tiêu cực. Nói cách khác, chúng ta cần để tâm đến vấn đề của chúng ta, nhưng không lo lắng. Sự khác biệt giữa để tâm và lo lắng là gì? Chẳng hạn, mỗi lần đi qua những tuyến phố ùn tắc ở New York, tôi có để tâm đến việc mình đang làm, nhưng tôi không lo lắng. Để tâm nghĩa là nhìn nhận về các vấn đề và bình tĩnh tiến hành từng bước, để giải quyết những vấn đề đó. Lo lắng nghĩa là đi đi lại lại một cách điên cuồng, nhưng không mang lại hiệu quả nào cả.

Người ta có thể để tâm đến những vấn đề quan trọng của mình, mà vẫn đĩnh đạc bước đi với một bông cẩm chướng cài trên khuyết áo. Tôi đã thấy Lowell Thomas làm được điều đó. Tôi từng có vinh dự được hợp tác với Lowell Thomas trong việc giới thiệu những thước phim nổi tiếng của ông, về các chiến dịch của Allenby (chú thích 1) và Lawrence (chú thích 2) trong Chiến tranh Thế giới thứ Nhất. Lowell Thomas và các trợ lí đã chụp ảnh cuộc chiến ở sáu mặt trận và tuyệt vời nhất, trong số đó là bộ phim sống động về T. E. Lawrence, cùng đội quân Ả Rập đa màu sắc của ông ấy và bộ phim về cuộc xâm chiếm vùng đất thánh của Allenby. Những buổi giới thiệu phim mang tựa đề Cùng Allenby ở Palestine và Lawrence ở Ả Rập của ông đã gây xúc động mạnh tại London, cũng như trên toàn thế giới. Đợt biểu diễn opera ở London bị hoãn lại sáu tuần, để Lowell Thomas có thể tiếp tục thuật lại chuyến phiêu lưu mạo hiểm của mình và trưng bày các bức ảnh ở Nhà hát Opera Hoàng gia Covent Garden. Sau những thành công vang dội tại London, là chuyến lưu diễn lừng danh ở nhiều quốc gia. Sau đó, ông dành hai năm để chuẩn bị cho một bộ phim về cuộc sống ở Ấn Độ và Afghanistan. Sau một loạt rủi ro bất ngờ, một điều tưởng như không thể đã xảy đến: Lowell Thomas bị phá sản ở London. Tôi đã ở bên ông tại thời điểm ấy. Tôi còn nhớ là chúng tôi đã phải ăn các món rẻ tiền trong những hàng quán mạt hạng. Chúng tôi thậm chí còn không thể ăn uống ở đó nếu không vay được ít tiền từ James McBey (chú thích 3), một nghệ sĩ nổi tiếng người Scotland. Điểm mấu chốt trong câu chuyện này chính là: Ngay cả khi phải đối mặt với những món nợ khổng lồ và nỗi thất vọng cực độ, ông ấy chỉ để tâm chứ không lo lắng. Ông ấy biết rằng nếu để cho những bất hạnh làm ông gục ngã, thì ông không còn giá trị với bất cứ ai nữa, trong đó có cả các chủ nợ của ông. Thế nên mỗi sáng, trước khi lên đường, Lowell Thomas lại mua một bông hoa và cài lên khuyết áo, sau đó bước xuống phố Oxford với mái đầu ngẩng cao và những bước chân đầy khí thế. Ông có những suy nghĩ tích cực, táo bạo và không để thất bại làm mình nhụt chí. Với ông, nếm mật nằm gai là phần quan trọng của cuộc chơi, một phương pháp rèn luyện hữu hiệu mà bạn phải sẵn sàng thực hiện, nếu muốn đạt được thành công.

chú thích 1: Allenby (23/4/1861 – 14/5/1936), Tức Edmund Henry Hinman Allenby, một sĩ quan cấp cao của Quân đội Anh quốc. Ông đã tham gia chiến đấu trong Chiến tranh Boer lần thứ hai và cả Chiến tranh Thế giới thứ Nhất, ở đó, ông lãnh đạo Lực lượng Viễn chinh Ai Cập của Đế quốc Anh trong Chiến dịch Sinai và Palestine chống lại Đế chế Ottoman.

chú thích 2: Lawrence (16/8/1888 – 19/5/1935), Tức Thomas Edward Lawrence, một sĩ quan Quân đội Anh. Ông được biết đến nhiều nhất trong vai trò cố vấn ở cuộc nổi dậy của người Ả Rập chống sự thống trị của Đế quốc Ottoman – Thổ Nhĩ Kì trong những năm 1916-1918. Tài năng, hiểu biết và lòng trung thành tuyệt đối của T. E. Lawrence khiến ông được tướng E. H. H. Allenby đặc biệt tin tưởng. Ông được xem là người lãnh đạo chiến tranh du kích nổi danh nhất trong Chiến tranh Thế giới thứ Nhất.

chú thích 3: James McBey (23/12/1883 – 1/12/1959), Là một họa sĩ và thợ khắc nổi tiếng người Anh. Ông đã sử dụng màu nước và dầu để vẽ khoảng 300 bức tranh và hiện nay, một số tác phẩm của ông đang được lưu giữ ở Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia. Các bản khắc của J. McBey được đánh giá cao trong giai đoạn sau của phong trào hồi sinh khắc ở đầu thế kỉ 20. Ông đã được Đại học Aberdeen trao bằng Tiến sĩ Danh dự.

Thái độ thậm chí còn có sức ảnh hưởng gần như là không thể tin nổi đối với sức mạnh thể chất của chúng ta. J. A. Hadfield, vị bác sĩ tâm lí nổi tiếng người Anh, đã đưa ra một ví dụ minh họa ấn tượng về điều đó trong cuốn sách tuyệt vời của ông, The Psychology of Power, (Tâm lí của sức mạnh): Tôi yêu cầu ba người đàn ông chấp nhận kiểm tra ảnh hưởng của ám thị tinh thần lên thể lực của họ bằng cách nắm chặt lực kế. Ông ấy yêu cầu họ nắm chiếc lực kế chặt nhất có thể và để họ thực hiện trong ba điều kiện khác nhau.

Khi kiểm tra trong điều kiện bình thường, tỉnh táo, lực nắm trung bình của họ là 101 pounds.

Sau khi thôi miên họ và nói với họ rằng họ rất yếu ớt, lực nắm của họ chỉ còn 29 pounds, ít hơn 1 phần 3 thể lực bình thường của họ. (Một trong ba người là một đấu sĩ từng đạt giải. Sau khi bị thôi miên và được bảo rằng anh rất yếu ớt, anh ấy nói rằng cánh tay của mình nhỏ tí xíu như tay em bé).

Lần thử nghiệm thứ ba, ngài trưởng nhóm Hadfield cũng thôi miên họ, nhưng nói với họ rằng họ rất mạnh mẽ, lực nắm trung bình của họ lên đến 142 pounds. Khi trong đầu họ chỉ toàn là những suy nghĩ tích cực về sức mạnh, họ đã gia tăng thể lực thực tế của mình lên gần 500 phần trăm.

Thái độ của chúng ta có sức mạnh phi thường như thế đấy!

Để cho thấy rõ hơn về sức mạnh kì diệu của tư tưởng, hãy để tôi kể cho bạn nghe một trong những câu chuyện gây sửng sốt nhất trong biên niên sử nước Mỹ. Tôi có thể viết hẳn một cuốn sách về câu chuyện đó, nhưng cứ kể sơ lược đã. Vào một đêm giá lạnh của tháng Mười, khi cuộc nội chiến vừa mới chấm dứt, một phụ nữ vô gia cư khốn khổ, một kẻ tầm thường hơn cả một người lang thang trên thế gian này, đã đến gõ cửa nhà mẹ Webster, phu nhân của một vị thuyền trưởng đã nghỉ hưu ở Amesbury, Massachusetts.

Mở cửa ra, mẹ Webster nhìn thấy một sinh vật nhỏ bé, yếu ớt, chắc chắn là không thể nặng hơn 100 pounds(chú thích 1), toàn là da bọc xương, trông rất kinh. Người lạ mặt xưng tên là Glover và giải thích rằng bà đang tìm một nơi trú ngụ, để có thể tư duy và thực hiện một vấn đề lớn lao đã khiến bà phải ngày đêm suy nghĩ.

chú thích 1 :100 pounds Tức là khoảng 45 ki lô gam.

Tại sao bà không ở đây nhỉ?, bà Webster đáp. Có mỗi mình tôi trong căn nhà lớn này thôi.

Bà Glover đáng lẽ ra đã có thể sống chung vô thời hạn với mẹ Webster nếu anh chàng Bill Ellis, con rể của chủ nhà, không từ New York về đây nghỉ ngơi. Khi phát hiện ra sự tồn tại của bà Glover, anh ta nói lớn: Căn nhà này không chứa chấp bọn lang thang, rồi đẩy người đàn bà vô gia cư ấy ra khỏi cửa. Trời đang mưa tầm tã. Bà ấy đứng trong mưa, người run lên vì lạnh, rồi mấy phút sau, bà rời đi để tìm chỗ trú ngụ.

Đây là phần đáng kinh ngạc nhất của câu chuyện: Kẻ lang thang mà Bill Ellis đã tống ra khỏi nhà vốn được số mệnh an bài, là người cũng có những ảnh hưởng đến tư tưởng của thế giới như bất cứ một người phụ nữ nào khác từng hiện diện trên trái đất này. Hiện nay, bà được hàng triệu người hâm mộ nhiệt thành biết đến, với tên gọi Mary Baker Eddy(chú thích 1), người sáng lập nên Khoa học Cơ đốc giáo.

chú thích 1: Mary Baker Eddy (16/7/1821 – 3/12/1910): Là một nhà lãnh đạo tôn giáo và tác giả người Mỹ. Năm 2014, M. B. Eddy được tạp chí Smithsonian vinh danh như một trong 100 người Mỹ quan trọng nhất mọi thời đại, Cuốn sách Khoa học và sức khỏe với chìa khóa Kinh Thánh của bà được Hiệp hội Sách Phụ nữ Quốc gia, (The Women’s National Book Association) xếp hạng là một trong 75 cuốn sách của những người phụ nữ mà tiếng nói của họ đã thay đổi thế giới.

Tuy nhiên, đến thời điểm ấy, ngoại trừ ốm đau, phiền muộn và bi kịch thì người phụ nữ ấy hiểu biết rất ít về cuộc sống. Người chồng đầu tiên của bà đã tạ thế sau đám cưới không lâu. Người chồng thứ hai thì ruồng bỏ bà, để đi theo một phụ nữ đã có chồng và sau này, ông ta qua đời trong một căn nhà tồi tàn. Bà chỉ có một đứa con duy nhất, một thằng con trai, nhưng vì nghèo đói, bệnh tật và lòng ghen tuông mà bà phải bỏ rơi nó khi nó mới 4 tuổi. Bà không biết tung tích nó thế nào và cũng chưa từng gặp lại nó trong ba mươi mốt năm trời.

Vì sức khỏe của bản thân không tốt, nên trong một thời gian dài, bà Eddy đã hứng thú với cái mà bà gọi là khoa học chữa lành tâm hồn. Nhưng bước ngoặt đầy kịch tính trong cuộc đời bà đã xảy ra tại thành phố Lynn ở tiểu bang Massachusetts. Đang đi trong tiết trời giá buốt, bà bỗng bị trượt chân ngã xuống vỉa hè lạnh lẽo và bất tỉnh nhân sự. Cột sống của bà bị thương nặng đến mức người bà giật lên từng cơn. Ngay cả bác sĩ cũng đoán là bà sẽ không qua khỏi, và nếu bà có thể sống được nhờ một phép màu nào đó thì theo lời bác sĩ, bà sẽ không bao giờ đi lại được nữa.

Trong lúc nằm chờ đợi thời khắc, được xem là giây phút cuối cùng của cuộc đời mình, Mary Baker Eddy đã mở Kinh Thánh ra và được thần linh mách bảo, như lời bà nói, đọc đến đoạn Thánh Matthew kể rằng: Nhìn xem, họ đưa đến cho Người một kẻ ốm liệt giường, và Chúa Jesus bảo với kẻ bị liệt rằng: Nào con trai, hãy can đảm lên, mọi tội lỗi của con sẽ được tha thứ… Đứng dậy, rời khỏi giường và trở về nhà đi con. Thế là người đó đứng dậy và trở về nhà.

Theo lời kể của M. B. Eddy, những câu nói ấy của Chúa Jesus đã nhen nhóm trong bà một luồng sinh khí, một niềm tin và một nguồn năng lượng chữa lành lớn đến mức bà ngay lập tức rời khỏi giường bệnh và đi lại. Trải nghiệm đó, bà Eddy nói, chính là trái táo rụng dẫn dắt tôi khám phá ra phương thức giúp bản thân tôi và cả những người khác được hạnh phúc… Tôi có một niềm tin chắc chắn về mặt khoa học, rằng Tâm chính là nguyên nhân và mỗi hệ quả đều là một hiện tượng của Tâm.

Đó chính là con đường dẫn Mary Baker Eddy, trở thành người sáng lập và nữ giáo sĩ tối cao của một tôn giáo mới, Khoa học Cơ đốc giáo, tín ngưỡng lớn duy nhất do một người phụ nữ sáng lập và được truyền bá khắp thế giới.

Có lẽ lúc này, bạn đang tự nhủ rằng: Tay Carnegie này đang dụ dỗ người khác theo Khoa học Cơ đốc giáo đây mà!. Không, bạn lầm rồi. Tôi không phải là tín đồ của Khoa học Cơ đốc giáo. Nhưng càng sống lâu, tôi càng tin tưởng sâu sắc vào sức mạnh to lớn của tư tưởng. Ba mươi lăm năm giảng dạy cho người trưởng thành, khiến tôi biết rằng tất cả mọi người đều có thể xóa bỏ lo âu, sợ hãi cùng các dạng suy nhược khác và có thể thay đổi cuộc đời họ bằng cách thay đổi lối tư duy. Tôi biết! Tôi biết! Tôi biết chứ! Tôi đã chứng kiến những cuộc đổi thay kì diệu như thế hàng trăm lần rồi. Tôi đã chứng kiến chúng nhiều đến mức chẳng còn lạ lẫm gì nữa.

Chẳng hạn, một trong những cuộc đổi thay kì diệu ấy đã diễn ra ở một học viên của tôi, Frank J. Whaley, ngụ tại số 1469, đường West Idaho, thành phố Saint Paul, tiểu bang Minnesota. Cậu ấy bị suy nhược thần kinh. Vì sao lại thế? Ấy là vì lo âu.

Frank Whaley kể với tôi rằng, em lo lắng về đủ mọi thứ, thầy ạ: Em lo vì em quá gầy, vì em nghĩ là em đang rụng tóc, vì em sợ mình sẽ không bao giờ kiếm đủ tiền để tổ chức đám cưới, vì em cảm thấy mình sẽ không bao giờ là một người cha tốt, vì em sợ mình đang đánh mất cô gái mà em muốn lấy làm vợ, vì em thấy cuộc sống của mình chẳng ổn chút nào. Em lo lắng về ấn tượng của người khác về em. Em lo lắng vì em nghĩ là mình bị viêm loét dạ dày. Em không làm việc được nữa, thế là em nghỉ việc. Em khiến chính mình bị căng thẳng, cho đến khi em giống như một nồi nước đang sôi sùng sục, mà lại không có van an toàn. Áp lực lớn đến mức không thể chịu nổi nữa thì phải xả bớt ra. Nếu thầy chưa bao giờ bị suy nhược thần kinh, thì thầy hãy cầu Trời là thầy sẽ không bao giờ bị. Vì không có cơn đau thể xác nào, có thể lớn hơn nỗi thống khổ của một tâm hồn đang quằn quại. Em bị suy nhược nghiêm trọng đến mức, không thể nói chuyện với ngay cả người thân trong gia đình. Em không kiểm soát được suy nghĩ của mình nữa. Trong đầu em, chỉ toàn là sợ hãi. Âm thanh khẽ khàng nhất, cũng khiến em giật bắn mình. Em lảng tránh tất cả mọi người. Em còn khóc nức nở mà chẳng vì lí do nào cả. Mỗi ngày là một ngày khốn khổ. Em có cảm tưởng là mình bị mọi người bỏ rơi. Ngay cả Thượng đế cũng bỏ rơi em. Em từng muốn nhảy xuống sông để kết thúc tất cả mọi chuyện.

Và rồi thay vì nhảy xuống sông, em quyết định đến Florida một chuyến, với hi vọng rằng việc thay đổi khung cảnh sẽ giúp ích cho em. Khi em đặt chân lên tàu, cha em đưa cho em một lá thư và dặn rằng không được mở ra trước khi đến Florida. Em đến Florida đúng vào dịp cao điểm của mùa du lịch. Vì không thuê được khách sạn, nên em đành thuê phòng ngủ trong một cái gara. Em cố tìm việc ở một tàu buôn hàng hóa, ở ngoài khơi Miami nhưng không gặp may. Thế là em dành thời gian ngoài bãi biển. Ở Florida, em còn thấy khốn khổ hơn ở nhà nên em mở bức thư ra xem cha đã viết gì trong đó. Bức thư viết, Con trai à, con đang ở cách nhà ta 1500 dặm (chú thích 1) mà con vẫn chẳng thấy có gì khác biệt có phải không? Cha biết là con sẽ không thấy gì khác biệt đâu, vì con mang theo một thứ mà đó mới là ngọn nguồn của mọi rắc rối của con, đấy chính là bản thân con. Cả thể xác lẫn tinh thần của con đều không có gì trục trặc cả. Cũng không phải những tình huống mà con gặp phải đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến con, mà chính là những gì con nghĩ về các tình huống ấy. Người ta nghĩ trong lòng như thế nào thì sẽ sống như thế. Lúc nào con nhận ra được điều đó thì hãy trở về nhà nhé, con trai, vì con sẽ được chữa lành.

chú thích 1: Dặm (Mile): Là một đơn vị đo chiều dài/khoảng cách trong hệ thống đo lường của một số quốc gia như Anh, Mĩ, Đức, Hà Lan, Na Uy, Thụy Điển, Ba Lan… Ở mỗi hệ thống đo lường, chiều dài của một dặm được quy định khác nhau, nhìn chung là nằm ở khoảng giữa của 1-3 ki lô mét. Hiện nay, 1 dặm pháp định quốc tế được quy định tương đương với 1609344 ki lô mét. Trong văn cảnh này, 1.500 dặm tương ứng với khoảng 2414 ki lô mét.

Bức thư của cha khiến em giận dữ. Em tìm kiếm sự đồng cảm chứ không phải sự chỉ dạy. Em tức điên đến mức ngay lúc ấy, em đã quyết định là sẽ không bao giờ trở về nhà nữa. Đêm hôm đó, khi đang tản bộ trên một con đường ở Miami, em đã đến một nhà thờ đang làm lễ. Chẳng có nơi nào để đi nữa nên em bước vào đó và nghe giảng về đoạn: Chinh phục được tinh thần của mình còn vĩ đại hơn là chiếm được một thành phố. Ngồi giữa chốn linh thiêng của Thượng đế và nghe thấy tư tưởng tương tự như những gì cha em đã viết trong thư, đống rác rưởi chất chồng đã bị quét sạch ra khỏi đầu em. Lần đầu tiên trong cuộc đời, em có thể suy nghĩ một cách rõ ràng và hợp lí. Em nhận ra mình đã từng ngốc nghếch ra sao. Em bị sốc, khi thấy được con người thật của mình: Đây là em, kẻ muốn thay đổi cả thế giới và hết thảy mọi người, trong khi thứ duy nhất cần thay đổi lại, chính là chiếc tâm ống kính của máy camera: tâm trí của em.

Sáng hôm sau, em gói ghém hành lí để lên đường về nhà. Một tuần sau, em đi làm lại. Bốn tháng sau, em kết hôn với người con gái mà em từng lo sợ là sẽ để vuột mất. Bây giờ, chúng em có một tổ ấm hạnh phúc với năm đứa trẻ. Thượng đế đã đối đãi thật tử tế với em, về cả vật chất lẫn tinh thần. Lúc bị suy nhược thần kinh, em là quản đốc ban đêm của một ban nhỏ gồm mười tám người. Hiện nay, em là quản lí của một xí nghiệp sản xuất bìa carton, với hơn 450 nhân sự. Cuộc sống đủ đầy và thuận lợi hơn nhiều. Em tin là mình trân trọng những giá trị đích thực của cuộc sống hiện tại. Khi những thời khắc khó khăn cố gắng len lỏi vào, (vì chúng sẽ len lỏi vào cuộc sống của bất cứ người nào), em lại tự nhắn nhủ bản thân rằng, hãy để chiếc camera đó về đúng tiêu điểm và mọi thứ sẽ ổn cả thôi.

Thành thực mà nói, em thấy vui vì mình từng bị suy nhược, vì em đã nhận ra tác động to lớn của tư tưởng tới tinh thần và thể chất của chúng ta. Giờ đây, em có thể khiến tư tưởng phục vụ cho em thay vì chống lại em. Giờ đây, em có thể thấy là cha em đã đúng, khi nói rằng không phải các tình huống bên ngoài gây nên tất cả những khốn khổ của em, mà là suy nghĩ của em về các tình huống đó. Và ngay khi em nhận ra điều đó, em đã được chữa lành và đến tận bây giờ, em vẫn được chữa lành. Đó chính là trải nghiệm của Frank J. Whaley.

Tôi rất mực tin tưởng rằng sự bình yên trong tâm hồn và niềm vui mà chúng ta gặt hái được trong cuộc đời, không phụ thuộc vào việc chúng ta đang ở đâu, chúng ta có những gì hay chúng ta là ai, mà chỉ phụ thuộc vào thái độ của chúng ta. Những điều kiện bên ngoài không có quá nhiều ảnh hưởng đến thái độ sống ấy. Chẳng hạn, hãy xem xét trường hợp cụ John Brown, người đã bị treo cổ vì chiếm cứ kho vũ khí của Mỹ ở thị trấn Harpers Ferry và cố gắng xúi giục nô lệ nổi dậy. Cụ ngồi trên chiếc quan tài của chính mình, để đi đến pháp trường. Ngồi bên cạnh cụ, viên cai ngục khá căng thẳng và lo lắng. Nhưng cụ John Brown rất điềm tĩnh và bình thản. Ngước nhìn dãy núi Blue Ridge ở Virginia, cụ thốt lên: Miền đất này mới tươi đẹp làm sao! Trước đây, ta chưa bao giờ có cơ hội ngắm nhìn nó một cách thực sự.

Ta cũng có thể xem xét trường hợp Robert Falcon Scott (chú thích 2) và các cộng sự của ông, những người Anh đầu tiên đặt chân lên Nam Cực. Hành trình trở về của họ, có lẽ là chuyến đi khủng khiếp nhất mà con người từng tiến hành. Thức ăn của họ đã cạn, sau đó là nhiên liệu. Họ không thể đi bộ được nữa vì bão tuyết gầm rú sát mặt đất trong mười một ngày trời, gió dữ dội và buốt lạnh đến mức băng ở vùng địa cực bị cắt thành rãnh. Scott và các cộng sự biết họ sắp chết, nên mang theo nha phiến bên mình để phòng khi khẩn cấp. Một lượng nha phiến không nhỏ, thế là có thể an nghỉ cùng những giấc mộng đẹp và không bao giờ tỉnh lại nữa. Tuy nhiên, họ đã không dùng đến thuốc phiện mà giã biệt cõi đời trong lúc hát vang những khúc ca sôi nổi. Chúng ta biết được điều đó, nhờ một bức thư từ biệt được một đội tìm kiếm tìm thấy vào tám tháng sau, bên cạnh các thi thể đã đóng băng.

Đúng vậy, nếu chúng ta ấp ủ những ý nghĩ can trường và bình thản, thì chúng ta có thể tận hưởng sự bình yên, ngay cả khi ngồi trên nắp quan tài để đi đến giá treo cổ hoặc khiến căn lều của mình ngập tràn những khúc ca sôi nổi trong lúc chết dần vì đói khát và giá rét.

Từ ba trăm năm trước, Milton đã phát hiện ra chân lí tương tự, khi sống trong cảnh mù lòa: Tâm ta vốn thuộc về ta. Nó có thể làm nên thiên đường ở chốn địa ngục, nhưng cũng có thể tạo ra địa ngục ở chốn thiên đàng.

Napoléon và Helen Keller (chú thích 3) là minh chứng hoàn hảo, cho nhận định trên đây của Milton. Napoléon có tất cả mọi thứ mà người ta vẫn khao khát: vinh quang, quyền lực, sự giàu có, nhưng ở St. Helena(chú thích 4) , ông ấy đã nói rằng: Ta chưa bao giờ biết đến sáu ngày sung sướng trong cuộc đời mình. Trong khi đó, một người vừa câm, vừa điếc lại vừa mù như Helen Keller thì tuyên bố: Tôi thấy cuộc sống tươi đẹp biết bao.

Nếu năm mươi năm sống trên cuộc đời có dạy cho tôi một điều gì đó, thì đấy chính là Chẳng ai có thể đem đến bình yên cho bạn, ngoại trừ chính bạn. Tôi chỉ đang cố gắng nhắc lại nhận định đầy ý nghĩa của Emerson, trong phần kết của tiểu luận của ông về sự tự tin mà thôi: Chiến thắng trên chính trường, lợi nhuận gia tăng, không còn đau ốm, người bạn đi vắng quay trở về hay những sự việc khách quan khác khiến bạn cảm thấy phấn chấn hơn và nghĩ rằng hạnh phúc sắp sửa đến với mình. Đừng tin như thế. Chuyện đó không bao giờ xảy ra đâu!. Chẳng ai có thể đem đến bình yên cho bạn, ngoại trừ chính bạn.

Epictetus, triết gia vĩ đại theo chủ nghĩa khắc kỷ, đã lưu ý rằng, chúng ta nên quan tâm đến việc loại bỏ những ý nghĩ sai lầm ra khỏi tâm trí mình, hơn là loại bỏ những khối u và áp xe ra khỏi cơ thể. Nhận định đó của Epictetus đã có từ mười chín thế kỉ trước, nhưng y học hiện đại vẫn tán thành quan điểm ấy của ông. Bác sĩ G. Canby Robinson phát 4 phần 5 số bệnh nhân ở bệnh viện John Hopkins mắc bệnh vì căng thẳng và áp lực. Điều này cũng đúng với cả những trường hợp bị rối loạn về mặt thể chất. Rốt cuộc thì, bác sĩ Robinson nói, tất cả đều do không thích nghi được với cuộc sống và những vấn đề của nó.

Montaigne, triết gia vĩ đại người Pháp, đã dùng hai mươi hai từ sau làm phương châm sống: Người ta không bị tổn thương vì những sự việc đã xảy ra, mà bởi quan điểm về những sự việc đó. Và quan điểm của chúng ta như thế nào về những sự việc đã xảy ra thì hoàn toàn phụ thuộc vào chúng ta.

Ý tôi là gì ư? Có phải tôi vô liêm sỉ đến mức, khi bạn đang sầu não vì những rắc rối của mình còn các dây thần kinh thì đang căng ra như dây điện và xoắn lại ở hai đầu, mà tôi lại nói thẳng vào mặt bạn rằng trong những hoàn cảnh như thế, bạn vẫn có thể thay đổi thái độ sống của mình nhờ sự nỗ lực của ý chí không? Đúng, tôi muốn nói như thế đấy! Và đó chưa phải là tất cả. Tôi sẽ cho các bạn thấy làm thế nào để thực hiện được điều đó. Có thể cần một chút nỗ lực, nhưng bí quyết rất đơn giản.

William James, học giả xuất sắc nhất về lĩnh vực tâm lí học ứng dụng, từng nhận định rằng: Hành động có vẻ đi sau cảm xúc, nhưng thực ra, hành động và cảm xúc vốn song hành với nhau; và khi chúng ta điều tiết được hành động, thứ chịu sự kiểm soát trực tiếp của ý chí, chúng ta có thể gián tiếp điều tiết được cảm xúc, thứ vốn nằm ngoài tầm kiểm soát của ý chí.

Nói cách khác, William James nói cho chúng ta biết rằng chúng ta không thể ngay lập tức thay đổi cảm xúc của bản thân chỉ bằng cách nghĩ tích cực lên, nhưng chúng ta có thể thay đổi hành vi của mình. Và khi chúng ta thay đổi hành vi, chúng ta sẽ tự động thay đổi cảm xúc.

Như thế, ông lí giải, nếu như sự vui vẻ của bạn đã mất đi, thì phương thức chủ động tuyệt vời nhất chính là vui vẻ ngồi dậy, phát ngôn và hành động như thể sự vui vẻ đã đến đây rồi.

Thủ thuật đơn giản này có hiệu quả không ư? Hiệu quả như là phẫu thuật thẩm mĩ ấy chứ! Bạn hãy thử xem. Hãy cười thật tươi, ưỡn ngực lên, hít một hơi thật sâu và hát một đoạn nhạc nào đó. Nếu không biết hát thì huýt sáo. Nếu bạn không biết huýt sáo thì ậm ừ. Bạn sẽ nhanh chóng hiểu ra hàm ý của William James, đó chính là sầu bi, chán chường không thể ở mãi trong người chúng ta nếu chúng ta cư xử như thể mình đang vô cùng hạnh phúc!

Đây là một trong những chân lí cơ bản của tạo hóa có thể dễ dàng tạo nên những điều kì diệu trong cuộc sống của tất cả chúng ta. Tôi biết một người phụ nữ sống ở California, (tôi sẽ không nêu tên bà ấy ở đây). Giá mà bà ấy biết được bí quyết này, thì bà ấy đã có thể xóa bỏ tất tần tật những khổ đau của mình trong vòng hai mươi tư giờ. Bà ấy góa chồng và đã lớn tuổi, tôi biết đó là một cảnh ngộ thật đáng buồn, nhưng bà ấy có cố tỏ ra hạnh phúc không? Không hề. Nếu bạn hỏi bà ấy rằng bà cảm thấy thế nào, thì bà ấy sẽ đáp là: Ồ, tôi ổn cả, song biểu cảm trên khuôn mặt và sự ai oán trong giọng điệu của bà ấy đã nói lên rằng: Ôi, Chúa ơi, giá mà ông biết được những rắc rối mà tôi đã trải qua!. Dường như bà ấy đang trách móc bạn vì bạn sung sướng hơn. Hàng trăm người phụ nữ còn khốn khổ hơn bà: Số tiền bảo hiểm mà người chồng quá cố để lại, đủ cho bà sống đến cuối đời và những đứa con đã thành gia lập thất của bà đều phụng dưỡng bà. Thế nhưng, hiếm khi tôi thấy bà mỉm cười. Bà than thở rằng, ba cậu con rể đều bủn xỉn và ích kỉ, mặc dù có lúc, bà làm khách ở nhà chúng hàng tháng trời. Rồi bà than phiền là các cô con gái chưa bao giờ tặng quà cho bà, mặc dù bà cất giữ tiền riêng rất cẩn thận để dưỡng già. Bà thật là một tai họa cho chính mình và cả gia đình bất hạnh của bà nữa! Nhưng có nhất thiết phải như thế không? Thật là đáng tiếc! Bà ấy có thể thay đổi từ một bà già khốn khổ, cay nghiệt và không hạnh phúc thành một thành viên đáng kính và đáng yêu trong gia đình, nếu bà ấy muốn thay đổi. Và tất cả những gì bà cần làm để thay đổi chính là bắt đầu cư xử một cách vui vẻ, bắt đầu hành động như thể bà muốn cho đi chút yêu thương, thay vì phí phạm mọi thứ vì cái tôi sầu muộn và cay đắng của mình.

Một người quen của tôi là ông H. J. Englert, (ngụ tại số 1335 đường số 11, thành phố Tel, tiểu bang Idiana), vẫn sống đến tận bây giờ nhờ khám phá ra bí quyết đó. Mười năm trước, ông Englert bị bệnh tinh hồng nhiệt (chú thích 5), sau khi khỏi bệnh, ông phát hiện ra mình mắc bệnh thận. Ông ấy chạy chữa ở rất nhiều nơi, thậm chí đến cả nhà thầy lang, như ông ấy nói với tôi, nhưng đều không khỏi bệnh.

Một thời gian ngắn sau đó, ông ấy lại mắc những chứng bệnh phức tạp khác. Huyết áp của ông tăng vọt lên. Ông ấy đi khám và nghe bác sĩ thông báo rằng huyết áp của ông đã chạm ngưỡng 214. Người ta bảo ông thế là nguy kịch lắm rồi, tình trạng đó vẫn cứ tiến triển, và tốt hơn hết là ông nên thu xếp các việc ổn thỏa đi.

Tôi trở về nhà, ông kể, và chắc chắn rằng mình đã thanh toán phí bảo hiểm, sau đó xin Thượng đế tha thứ cho mọi lỗi lầm của mình rồi chìm trong sầu não. Tôi khiến mọi người đều buồn bã. Vợ tôi và cả nhà đều đau khổ, còn tôi thì chìm đắm trong nỗi chán chường. Tuy nhiên, sau một tuần bi thương, tôi tự nhủ rằng: Mi hành xử như thằng ngốc vậy! Có khi mi chỉ sống được một năm nữa, thế thì tại sao lại không cố gắng hạnh phúc trong lúc còn sống trên cõi đời này chứ?

Tôi ưỡn ngực lên, nở một nụ cười và cố gắng hành xử như thể tất cả mọi thứ đều bình thường. Tôi phải thừa nhận rằng ban đầu, tôi phải cố tỏ ra như thế, nhưng tôi đã ép bản thân phải vui tươi, hoan hỷ. Và điều đó không chỉ giúp ích cho gia đình tôi, mà còn giúp chính tôi nữa.

Điều đầu tiên mà tôi nhận thấy, chính là tôi bắt đầu cảm thấy tốt hơn, gần như những gì mà tôi đã giả vờ cảm thấy. Mọi chuyện dần dần được cải thiện. Và hôm nay, sau hàng tháng trời kể từ thời điểm mà người ta cho là tôi sẽ nhắm mắt xuôi tay, tôi không chỉ hạnh phúc, khỏe mạnh và còn sống, mà huyết áp của tôi đã hạ xuống! Tôi biết chắc chắn là lời dự đoán của bác sĩ sẽ trở thành sự thật, nếu tôi cứ tiếp tục sợ sệt khi nghĩ về cái chết. Nhưng tôi đã cho cơ thể mình một cơ hội để tự chữa lành, không phải bằng bất cứ thứ gì khác trên thế giới, mà là sự thay đổi thái độ!

chú thích 1: John Brown (9/5/1800 – 2/12/1859): Là một binh sĩ người Mỹ theo chủ nghĩa bãi nô. Để giành công lí cho những người da đen bị bắt làm nô lệ, James Brown đã đột kích vào kho vũ khí tại thị trấn Harpers Ferry (nay thuộc tiểu bang Tây Virginia) vào năm 1859 và trở thành một người hi sinh cho chính nghĩa, chống lại chế độ nô lệ. Hành động và cái chết của James Brown đã gia tăng thù hận giữa các phe phái ở Mỹ khi ấy, dẫn đến cuộc nội chiến kéo dài trong năm năm liền (1861-1865) và kết thúc bằng sự phá bỏ hoàn toàn chế độ nô lệ trên toàn lãnh thổ Mỹ.

chú thích 2: Robert Falcon Scott (6/6/1868 – 29/3/1912): Là một sĩ quan trong lực lượng Hải quân Hoàng gia Anh và nhà thám hiểm đã chỉ huy hai cuộc thám hiểm Nam Cực: Thám hiểm Khám phá (giai đoạn 1901- 1904) và Thám hiểm Terra Nova (giai đoạn 1910-1913). Trên hành trình trở về ở lần thám hiểm thứ hai, R. F. Scott và bốn người đi cùng đã thiệt mạng do kiệt sức và đói rét.

chú thích 3: Helen Keller (27/6/1880 – 1/6/1968): Tên đầy đủ là Helen Adams Keller, nữ văn sĩ, nhà hoạt động xã hội, diễn giả người Mỹ. Không chỉ là người khiếm thị, khiếm thính đầu tiên giành học vị Cử nhân Nghệ thuật, bà còn được tạp chí Time vinh danh như một trong 100 nhân vật tiêu biểu của thế kỉ 20.

chú thích 4: St. Helena Là một hòn đảo nằm ở phía nam của Đại Tây Dương. Sau thất bại cuối cùng trong trận Waterloo, Hoàng đế Napoléon Bonaparte đã bị lưu đày ở đây cho đến khi ông tạ thế (1815-1821).

chú thích 5: Bệnh tinh hồng nhiệt (Scarlet fever): Là một bệnh nhiễm trùng cấp ở amiđan, da và các vị trí khác của cơ thể do vi cầu khuẩn gây ra.

Hãy để tôi hỏi bạn một câu: Nếu chỉ cư xử vui vẻ và suy nghĩ tích cực về sức khỏe và lòng dũng cảm mà lại có thể cứu rỗi được cuộc đời của người đàn ông đó, thế thì vì sao chúng ta phải chịu đựng những bi ai, sầu muộn của mình thêm một phút nữa? Vì sao, chúng ta lại khiến cho bản thân và những người xung quanh buồn đau, ưu phiền trong khi chúng ta có thể bắt đầu tạo ra hạnh phúc chỉ nhờ hành xử một cách vui vẻ?

Có một cuốn sách mà tôi đã đọc từ hồi trước, nhưng vẫn có ảnh hưởng sâu sắc và lâu dài tới cuộc sống của tôi. Cuốn sách ấy mang tựa đề As a Man Thinketh, (Khi người ta suy nghĩ), do James Lane Allen viết (Fowler & Co. Ltd). Trong đó có đoạn:

Người ta sẽ nhận ra rằng, khi người ta thay đổi suy nghĩ về vạn vật và mọi người, thì vạn vật và mọi người đều sẽ thay đổi theo… Hãy để một người nào đó, thay đổi hoàn toàn tư tưởng và anh ta sẽ rất sửng sốt trước sự biến chuyển nhanh chóng của điều kiện vật chất do tư tưởng tác động nên. Người ta không chú ý đến thứ họ muốn, mà chú ý đến việc họ là ai… Thánh thần ấn định kết cục của chúng ta lại nằm trong chính chúng ta. Đó chính là bản ngã của mỗi người… Tất cả những gì người ta đạt được đều là kết quả trực tiếp của tư tưởng… Một người có thể đi lên, chinh phục và đạt được thành công nhờ thay đổi tư tưởng. Anh ta cũng có thể mãi mãi yếu đuối, hèn mọn và khốn khổ, vì không chịu thay đổi tư tưởng.

Theo sách Sáng thế, Thượng đế đã ban cho con người quyền thống trị toàn bộ trái đất rộng lớn. Một món quà khá đồ sộ. Tuy nhiên, tôi không thích bất cứ đặc quyền nào, mang tính siêu chuyên chế như thế. Tôi chỉ muốn thống trị chính bản thân mình: thống trị tư tưởng, thống trị nỗi sợ hãi, thống trị tâm trí và cả tinh thần nữa. Và điều tuyệt vời, chính là tôi biết rằng mình có thể đạt được quyền lực thống trị đó ở một cấp độ đáng kinh ngạc và vào bất cứ thời điểm nào mà tôi mong muốn nhờ việc kiểm soát hành vi của mình, và hành vi, đến lượt nó, sẽ kiểm soát phản ứng của tôi.

Thế nên, chúng ta hãy nhớ những lời này của William James: Rất nhiều thứ mà chúng ta gọi là Họa… thường có thể chuyển thành Phúc bằng một việc đơn giản, là thay đổi thái độ từ sợ hãi sang đấu tranh.

Hãy đấu tranh cho hạnh phúc của chúng ta!

Hãy đấu tranh cho hạnh phúc của chúng ta bằng cách ngày nào cũng thực hiện chương trình vui vẻ và suy nghĩ tích cực. Sau đây là một chương trình như thế với nhan đề Ngay Hôm Nay. Tôi thấy chương trình này có khả năng truyền cảm hứng mạnh mẽ đến mức, tôi đã phát tán hàng trăm bản sao của nó. Chương trình này được ngài Sibyl F. Partridge quá cố soạn thảo từ ba mươi sáu năm trước. Nếu bạn và tôi đều thực hiện chương trình Ngay Hôm Nay, chúng ta sẽ loại bỏ được phần lớn lo âu và gia tăng đáng kể thứ mà người Pháp gọi là la joie de vivre, (niềm vui sống), trong bản thân mỗi người.

Ngay Hôm Nay

  1. Ngay hôm nay, mình sẽ thật hạnh phúc. Thế có nghĩa là Abraham Lincoln đã đúng khi cho rằng hầu hết mọi người sẽ hạnh phúc khi họ nghĩ mình hạnh phúc.
  2. Ngay hôm nay, mình sẽ cố gắng điều chỉnh bản thân theo hoàn cảnh chứ không cố điều chỉnh hoàn cảnh theo ý muốn của riêng mình. Mình sẽ đón nhận gia đình, công việc và cả vận may của mình khi tất cả những thứ đó đến và thích nghi với chúng.
  3. Ngay hôm nay, mình sẽ quan tâm đến cơ thể mình. Mình sẽ rèn luyện, chăm sóc, nuôi dưỡng cơ thể, không lạm dụng và cũng không bỏ mặc nó, biến nó thành một cỗ máy hoàn hảo để thực hiện các mệnh lệnh của mình.
  4. Ngay hôm nay, mình sẽ khiến tâm trí của mình mạnh mẽ hơn. Mình sẽ học những điều bổ ích. Mình sẽ không nghĩ vẩn nghĩ vơ nữa. Mình sẽ đọc những thứ đòi hỏi mình phải nỗ lực, suy ngẫm và tập trung.
  5. Ngay hôm nay, mình sẽ rèn luyện tinh thần của mình theo ba cách: mình sẽ âm thầm làm một việc tốt cho ai đó và thực hiện ít nhất hai việc mà mình vốn không muốn thực hiện, như William James đã đề xuất, để rèn luyện bản thân.
  6. Ngay hôm nay, mình sẽ thật dễ mến. Mình sẽ trông ổn nhất có thể, ăn mặc phù hợp, nói khẽ, cư xử lịch sự, tích cực khen ngợi và thôi chỉ trích, không bới lông tìm vết và cũng không cố gắng điều chỉnh hay cải thiện bất cứ ai.
  7. Ngay hôm nay, mình sẽ cố gắng sống từng ngày một, không cố gắng ôm đồm hết mọi vấn đề của đời mình để xử lí trong một ngày. Mình có thể làm việc mười hai tiếng đồng hồ liền, nhưng sẽ thật kinh hãi khi cứ phải như thế suốt cả cuộc đời.
  8. Ngay hôm nay, mình sẽ thiết lập chương trình làm việc. Mình sẽ viết ra những việc mình định thực hiện trong từng tiếng đồng hồ. Mình có thể không tuân thủ chương trình đó một cách tuyệt đối, nhưng mình sẽ lập chương trình. Việc ấy sẽ loại bỏ hai rắc rối: vội vàng và do dự.
  9. Ngay hôm nay, mình sẽ dành nửa tiếng đồng hồ hoàn toàn yên tĩnh để nghỉ ngơi và thư giãn. Thi thoảng trong nửa tiếng đồng hồ đó, mình sẽ nghĩ đến Thượng đế để có thêm chút hi vọng trong đời.
  10. Ngay hôm nay, mình sẽ không sợ hãi, nhất là không sợ hạnh phúc, không sợ tận hưởng những điều tuyệt vời, không sợ yêu thương và không sợ tin rằng những người mà mình yêu thương cũng yêu thương mình.

Nếu chúng ta muốn có được bình yên và hạnh phúc, đây là Quy tắc thứ nhất:

Suy nghĩ và hành động một cách vui vẻ, bạn sẽ cảm thấy vui vẻ.