Bản Huấn địch thập điều của vua Thánh Tổ ban bố năm 1834 đánh dấu một giai đoạn lớn trong lịch sử giáo dục Việt Nam; bản huấn địch ấy kết tinh những kinh nghiệm giáo dục của những triều đại trước, nhất là triều Lê và đã căn cứ trên thực tại Việt Nam để giải quyết những vấn đề văn hóa giáo dục, do đấy, kế hoạch do nhà vua quy định liên hệ tới nhiều bộ môn chuyên biệt, nhiều giai cấp quần chúng, từ tri thức đến nông gia, công kỹ nghệ và thương mại, kể cả quân sĩ. Như vậy, phần bối cảnh lịch sử này sẽ đề cập tới hai phạm vi căn bản, đó là phạm vi xã hội và phạm vi giáo dục, trình bày theo tiến trình lịch sử để minh định mức độ thực hiện của Nguyễn triều.