Bạn có bao nhiêu cái tủ trong nhà và chúng chứa những gì ? Đồ ăn, quần áo, tài liệu, thuốc men, và cả những thứ chẳng biết chúng để làm gì ngoài là vật chủ để bám bụi. Suy cho cùng tủ là một dạng vật chứa tích trữ, nhưng thật sự thì chúng đang tích chứa gì, có phải chỉ là những vật chất thuần túy như chính bản thân chiếc tủ được chứa trong nhà và chúng ta bị chứa trên hành tinh này ?
Không, chúng chứa những thứ mà ta coi còn quan trọng hơn chính đồ vật. An toàn, thể diện, vai trò, và cả ảo tưởng cùng cảm giác hiện tồn của chính ta. Dao động bên trong hiện hình bên ngoài là vậy, ta sợ hãi, yếu đuối và cảm giác mình thật nhỏ bé trên thế gian quá rộng lớn này, thứ gì đó bên ngoài phải làm trụ đỡ cho mình, là nền tảng cho sinh mệnh này, ta không tìm thấy mối liên kết tinh thần nào nên chọn vật chất làm người bạn. Tôi không coi tủ là đại diện cho lòng tham, bản thân khi nhìn vào một chiếc tủ tôi chỉ thấy sự cô đơn gào thét đến co dại của chủ nhân. Tâm hồn họ như những không trống bên trong chiếc tủ, ngày một thu hẹp dần, dồn nén gò ép quanh những thứ họ nhét vào với mong muốn có một đời rộng mở thoải mái. Có lẽ người ta không còn cần nhìn vào mắt nhau để thấu đạt người đối diện nữa, chỉ cần mở một cái tủ nào đó của họ, mọi thứ hiện ra không thể rõ ràng hơn.
Tính chất dự trữ thuần túy là để sử dụng cho các trường hợp thay đổi đột ngột hay tình cảnh đặc trưng, ví dụ do thời tiết, khoảng cách địa lý và các tình huống chắc chắn xảy ra nhưng tần suất không thường xuyên. Người ta dự trữ đồ ăn cho mùa đông, khi đi rừng xa nhà vài ngày, hoặc vì còn các liên kết xã hội thật chất. Nhưng nhìn đến tận gốc rễ và thật sự nhìn nhận một cách trong sạch, chúng ta không thật sự lưu trữ quá nhiều thứ. Mùa đông chúng ta ít đi ra ngoài lao động hơn nên ăn ít lại, sử dụng bất cứ thứ gì cũng hạn chế ngoài trừ năng lượng giữ nhiệt được trữ lại trước khi đông đến. Vậy bản chất vấn đề là con người không thay đổi nhịp sống mà luôn muốn giữ cố định liên tục không ngừng nghĩ. Nắng mưa hẹ đông họ đều lao đi trong bất chấp, tự nhiên vận hành theo sự đổi thay không ngừng nhưng con người lại muốn cố định nó rồi bẻ cong mọi thứ. Thẳng thành ra cong trong khi cong hóa ra lại thẳng.
Cái đổi thay ngay thẳng của tự nhiên ẩn chứa sự chân thật, nước không thể tích trữ mãi trên cao mà đến hồi nào đó phải rơi xuống đất, sự luân chuyển này về thực chất không làm ảnh hưởng gì đến con người nếu ta đi cùng chúng. Tôi không nói là tuyệt đối theo mà là đi cùng tạo ra những tương tác cần thiết thật sự cho đời mình. Khi đó sự tích chữa sẽ được trả vệ với hệ số hài hòa và dao động quanh đó. Đúng vậy, chúng dao động và hướng về điểm cân bằng tuyệt đối nhưng vẫn đồng hành với sự chuyển động.
Sự thật là bạn nghĩ những vật tích trữ trong tủ khiến bạn an lòng nhưng khi bạn giữ chúng bạn phải bảo quản, kiểm tra hay nực cười với vài người là làm họ đau đầu trong việc lựa chọn. Bạn muốn bớt phiền phức nhưng thật ra lại mang khổ não còn hơn như thế về phía mình, vậy là bạn phải tích trữ nhiều thứ hơn nữa vì nghĩ đến mức độ nào đó sẽ an lòng mà ngủ một đêm ngon giấc. Vòng tròn sản sinh vật chất này lan rộng không chỉ bên ngoài mà kéo theo những bất an lây nhiễm bên trong. Những nỗi sợ vô hình cứ thế chồng chất trong một cái tủ khác, tủ nhận thức về sự thật của bạn.
Bạn muốn biết nhiều hơn, thấy nhiều hơn, hay nói thâu gọn lại là trải nghiệm nhiều hơn. Thật ra trải nghiệm, kinh nghiệm, tri thức hay sự biết là một, những cái xác chết đôi khi còn chút hơi ấm làm ta ngỡ sinh mệnh còn bên trong và cảm thấy gắn bó. Tôi không nói chúng vô nghĩa, mà ý niệm về chúng bạn lưu giữ mới là thứ độc hại, bản thân sự biết sẽ đi vào nhận thức vì dịch chuyển không ngừng, nhưng hình ảnh về cái xác chết của chúng là chi phối hành vi của bạn. Những chiếc tủ cứ thế chất đầy khắp mọi ngóc ngách của cả ngôi nhà và tâm hồn, bạn khiến chúng không còn chứa được những thứ thật sự mang tính người. Mọi thứ được chứa lại với mong mỏi lấy ra sử dụng khi một sự kiện y chang xảy ra trong đời, nhưng sự giống hệt này lại là một ảo tưởng trong việc nhìn vào một hiện tượng cụ thể. Bất hạnh và lẩn quẩn cứ thế mà kéo dài trong cuộc tìm kiếm kinh khủng này cho đời người.
Tôi nhìn lại cái tủ thì nhận ra chúng là cái kệ có thêm những bức tường xung quanh. Dường như sư nâng đỡ thêm phần bao bọc tạo nên một chiếc tủ của sự dự trữ và mọi thứ bị biến đổi tính chất bên trong của nhận thức con người, có thể lắm chứ. Khi chúng ta cảm thấy gắn kết với ai đó, họ làm chúng ta cảm thấy an toàn vững vàng hơn và thế là sinh ra sự lệ thuộc, hay đúng hơn là dính chấp muốn giữ thành của riêng mình. Chẳng phải bạn cũng tự chuốc lấy khó khăn với cách nhìn nhận ấy về đồ đạc lẫn con người bên trong các loại tủ đủ mọi hình hài hay sao ? Sinh vật sống thật sự không bao giờ chấp nhận sự cầm tù, dù chúng bị giam cầm thì tâm trí cũng bay đi ngàn dặm chỉ còn lại xác thân, chỉ kẻ chết bên trong mới để bị giữ lại. Giữ một cái xác làm gì kia chứ ?
Sự sống cần có khoảng trống, hay đúng ra chúng phát sinh bùng vỡ cùng nhau xuất hiện, tâm trí muốn tiếp nhận được sự sinh động thì không thể chất chứa đầy xác chết, thiếu khoảng trống chỉ còn là mùi hôi thối bệ rạc của một tâm hồn đã chết chờ ngày lìa khỏi xác. Dọn dẹp tủ theo nhiều nghĩa đầu tiên là nhòm ngó lại đời mình một cách nghiêm túc, đọc vị chính mình thông qua các câu chuyện mà chiếc tủ cùng vật bên trong kể lại cho mình, tin tôi đi khi tôi nói việc này thú vị hơn nhiều đọc một quyển sách ai đó dạy bạn về tâm hồn của chính mình. Một chiếc tủ mới là người bạn đồng hành nắm giữ nhiều câu chuyện đời ta nhất, chỗ nào dư, thứ gì cần kết nối lại, thứ gì nên vứt đi không hối tiếc, mọi thứ của một con người rõ nét bên trong cái tủ. Nếu bạn không phải là kẻ có thể đào bới bên trong mình thông qua việc ngồi yên hít thở, thì đào bới cái tủ thật sự có khi lại mang đến một hơi hít thở thật mãnh liệt mà đầy gợi mở, không kém sự tĩnh lặng bị hứa hẹn ngoài kia.
Khi những kết nối với những vật chất ám mùi hoang đường bị giảm dần đến một mức độ làm bạn dễ chịu, những khoảng trống hiện ra nhưng đây không còn sự dày vò khó chịu. Khoảng trống này là thứ căn bản tồn tại để thúc đẩy sự dịch chuyển của tâm trí, ánh sáng cũng sẽ lọt và cả phát ra từ chính bên trong sâu thẳm. Bạn có bao giờ thấy dễ chịu khi ở cạnh ai đó mà không có lý do hữu hình hay dễ hiểu nào không, đột nhiên bạn thoải mái đến tận cùng khi nhìn thấy họ mà không có dục vọng nắm giữ được dấy lên. Người như vậy có tồn tại vì loài người sinh ra chứa đựng sự hài hóa ấy, cái tinh thần phong phú nở ra như bông hoa dại ngoài đồng, một mình tỏa sắc mà mang đến màu sự sống cho xung quanh mình. Không đòi hỏi, không làm gì thái quá mà vẫn thu hút một cách nhẹ lòng, đó mới là hình hài thật chất của một con người thật sự, trống để tỏa ra kết nối với nhau..
Thời gian qua tôi luôn cảm thấy con người càng nhiều hoạt động thì bên trong họ thu hẹp dần về sự bao dung và lòng trắc ẩn. Họ nhìn nhiều hơn nhưng dơ bẩn cũng đi vào nhiều hơn, hình hài về thuần khiết dần bị che đi mờ mịt không còn nhận ra. Như chiếc tủ bị những thứ bụi bặm bám vào những thứ thừa thãi bên trong lâu ngày không ai dọn dẹp, vật quý giá nhất bị che đi và đánh đồng bụi bẩn, niềm tin cứ thể tắt dần chẳng có đường nào cho ánh sáng đi vào thêm lần nào nữa. Giờ đây khi người ta cố nhìn vào chiếc tủ bên trong của mình, một bóng đêm mù mờ là thứ duy nhất còn sót lại, dần họ không còn muốn dọn dẹp chúng nữa vì chẳng còn gì mà mong chờ trước mắt họ. Mầm xanh lụi tàn ngay khi vừa nứt hạt, chỉ cần một chút nữa thôi là nảy mầm nhưng không sao làm được một mình.
Càng nhiều kẻ buông xuôi trong việc thu xếp chiếc tủ của mình thì đồng nghĩa mảnh đất cho kẻ khác nhảy vào, thời đại phân công lao động từ chi tiết biến dần thành tiểu tiết đến nực cười và kỳ quặc. Bây giờ họ còn bày ra nghề sắp xếp tủ đồ cho mình, không thể nào còn kham nổi sự bừa bãi trong nhận thức, họ cần ai đó thu xếp thứ họ gọi là tài sản cá nhân hay những thứ họ muốn gìn giữ. Họ thuê luôn người khác dọn dẹp chiếc tủ bên trong, thứ đã không còn chỗ ánh sáng len vào để nhìn ngắm. Họ bảo mình có quyền tự do làm cái này cái kia, rằng chỉ họ mới hiểu thân mình, rồi rốt bỏ tiền ra để ai đó giúp họ hiểu chuyện gì xảy ra với đời mình. Thật là một mánh khóe trơ trẽn mà cũng thật đáng thương. Đáng thương vì trông họ như một con nhím hoảng sợ xù lông khi ai đó tiến về phía mình, lồng lộn lên có vẻ là cách cuối cùng cho kẻ cần được giúp đỡ.
Bạn có thể mua thêm tủ nhưng không ai bán thêm cho mình khoảng trống để chất chứa những sai lầm chất chứa. Cách duy nhất với một chiếc tủ dù nó ở đâu là thận trọng nhìn vào nó, lắng nghe những câu chuyện chúng kể thật kỹ mà không phán xét đúng sai, chỉ nhận ra xem điều mình thật sự muốn làm là gì. Những người không quen thu dọn các chiếc tủ sẽ bối rối là chuyện bình thường, nhưng hãy xem đó như một đòi hỏi rốt ráo không làm thì sinh mệnh bạn sẽ hiểm nguy. Mà đó không còn cố tính nghĩ hiểm nguy mà nó thật sự ảnh hưởng đến sức sống của chính bạn, càng dính vào những đòi hỏi thì không sớm thì muộn chúng cũng nuốt chửng ta theo một nghĩa nào đó. Có thứ cần được cho đi, những gì phải biến mất thì không được phép ở lại, không quá nhiều thứ bạn nhìn chúng trực diện tường mình mà muốn giữ lại đâu, tôi luôn tin con người có đủ năng lực để thu dọn chiếc tủ cuộc đời mình.
Không nhất thiết mà cũng không thể dọn dẹp dùm người khác, các khoảng trống của bạn lộ ra sẽ là minh chứng để kẻ khác nhìn vào như một ví dụ điển hình. Bạn không khuyến khích chiêu mộ ai đi theo mình, chỉ kể cho họ nghe câu chuyện chân thật nhất điều gì diễn ra trong quá trình những chiếc tủ. Không phải bạn cho họ một cách thức, mà mở ra một cánh cổng mang tên “mọi thứ đời bạn cũng hoàn toàn có thể thế này”. Những ai cảm giác về sai lầm của mình sẽ tự chủ động lắng nghe thêm, suy tư nhiều lên, họ cũng không học từ bạn mà bạn như một sự khích lệ thúc đẩy, một cú hít tinh thần tạo ra những khoảng trống rộng hơn cho những tương tác mang tính người xung quanh. Dọn dẹp không phải rời xa thế gian mà để có khoảng sân chơi nô đùa cho con người trên trái đất xinh đẹp này. Đừng sợ hãi trước các khoảng trống dần lộ ra bên trong khi dọn dẹp từ trong ra ngoài, cảm giác hồi đầu cứ như thể đời bạn chẳng có thứ gì là ý nghĩa. Đó là khi ý nghĩa thật sự của cơn gió mát lành mang tên tương tác tinh khôi giữa người và người tiến vào, làm mát lành cả căn tủ mốc meo bụi bẩn, ai trong chúng ta cũng đều thích sự sạch sẽ và một con người lành mạnh phải không ?
Tôi không thể cho bạn gợi ý nào quá rõ ràng, không phương pháp nào dẫn bạn đến sự trong sạch, những quả bom xóa sổ những chiếc tủ là khả dĩ nhưng cái chết của tâm trí, cái chết mang tên lệ thuộc vĩnh viễn vào ngoài lực của thứ bên ngoài mãi sẽ khiến bạn không thể tự dọn dẹp chiếc tủ, rộng hơn là toàn bộ ngôi nhà và cả thế giới ngoài kia. Chúng ta luôn muốn thay đổi những thứ xung quanh, bên ngoài, luôn coi chúng là căn nguyên cho bất hạnh chán chường của mình, trong khi chiếc tủ ở nhà còn biết bao vấn đề không sao giải quyết nổi. Trước khi nói, đưa ra những khuyên giải cho người khác, ít ra con người phải nhìn lại mình thật sự làm được chưa, nếu không những trò chiêu dụ toàn là độc dược và tội ác. Cái ác còn nguy độc tàn phá rộng hơn cả những quả bom, suy cho cùng bom đạn cũng đi ra từ sự không hiểu mình mà nghe theo kẻ khác một cách cuồng dại còn gì !
Viết tới đây tôi thật sự nhìn vào tủ sách của mình, tôi tự hỏi những quyển sách đọc xong kia còn ở đó làm gì. Sự tích trữ hình ảnh dân tri thức tôi không còn, bao nhiêu năm qua gặp bao nhiều kẻ khốn nạn đọc sách không ít, tôi hiểu ra các danh ấy chẳng đáng một xu. Sách bây giờ tràn lan nhưng tâm hồn dịch bệnh của chúng thì không hề thuyên giảm. Cái đầu nghênh nghênh không phải sự vô tư của chú bé giao liên, mà của những tên ngạo nghễ tin vào mớ nhặt nhạnh của mình rồi coi trời bằng vung xem người khác thấp kém hơn mình. Tôi vứt bỏ những thứ ấy từ lâu rồi và ai đọc sách cũng nên như vậy. Tôi nghĩ còn một sự chứa cơ hội nào đó tôi đang mang trong mình, cơ hội và cả thách thức cho thế hệ sau, những đứa trẻ đi ngang tủ sách này có trò chuyện cùng chúng mà mở ra một chân trời nào đó ? Vật bạn chứa giữ không quan trọng bằng tinh thần mà chúng mang trên người. Hay có khi đây chỉ là màn xảo biện của một kẻ có nhiều tri thức ?
Thật ra tự mình tôi biết chính xác câu trả lời nhưng nói ra thì chẳng khác nào thuyết phục bạn, không tôi chán trò chơi ấy lắm rồi, tôi đang nghĩ có cách nào một người kiểm chứng đâu là tích trữ cần thiết ? Một định hướng hay hiện tượng mang tính khuynh hướng trên một con người, chứ không phải một phương pháp đo lường được. Tôi nghĩ chúng ta hãy thử đặt ra những trường hợp mà mình sẽ vứt chúng đi, cảm giác sâu bên trong, dòng chảy dao động ta đang nói điều gì ? Do dự hay tiếc nuối, sự dứt khoát giữ lại vì một căn nguyên rõ ràng sẽ khiến bên trong bạn rất bình lặng, còn những lấn cấn trỗi dậy rõ ràng là dấu hiệu của không thấu đạt về sự tích trữ của bản thân. Tôi tin rằng nếu ai đó cho mình thời gian để bình tâm lắng nghe bản thân, những chuyển động này ai cũng nhận ra rất rõ ràng thông qua các tín hiệu bên trong não bộ và các giác quan hay bộ phận khác trên cơ thể. Ngoài ra còn một biểu hiện tổng thể hơn, nó mang tính thôi thúc dữ dội đồng thời mà không sao che dấu, trừ phi con quỷ suy nghĩ manh mún bên trong bạn quá mạnh với vạn lời ngụy tạo. Khi bạn nhìn vào tình trạng thực nào đó của những chiếc tủ của mình đủ lâu mà thử gạt dòng suy nghĩ sang một bên, chắc chắn tín hiệu rõ nét sẽ đến bên trong và ca bên ngoài bạn. Sự thật là tôi đã chứng kiến một người làm thử việc này, họ đã thật sự rơi nước mắt khi nhìn ra sự bựa bãi hoang phí của mình mà không cần lời nói nào để giảng giải. Đây chắc chắn là sự thật tận sâu mà tạo hóa ban cho con người để tự thân sống trên thân xác mình.
Sự thật là cứ vài tuần thì bản thân tôi lại ra soát lại đồ đạc trong nhà, đây là nguồn tư liệu giá trị nhất cho chính bạn chứ không cần lời giáo huấn nào của Tây hay Nhật. Những thừa mứa luôn xuất hiện nhưng dần được xóa bỏ vì chắc chắn bạn không muốn mãi dọn dẹp quá nhiều thứ, tôi chắc chắn rằng có rất nhiều thứ cần vứt đi đấy. Nếu bạn là người bận rộn đến mức ngôi nhà hay chiếc tủ trở nên tạm bợ, những dư thừa lúc này phải được nhìn ở góc độ công việc chứ không còn là những món đồ. Cách đây ba tháng tôi nhận ra một việc từ câu chuyện của bạn mình, vài người giờ đây dư tiền đến mức họ phải làm cho mình bận rộn bằng cách kiếm thêm việc để làm hay tiêu. Vậy thì lúc này cần phải hỏi sao chúng lại dư ra đến như vậy, cách nào đó chúng ta đang làm việc gì đó sai lệch với nhịp điệu tự nhiên và nhận về nhiều hơn với thứ ta làm ra. Cũng có khi chúng ta đang kiếm tiền dựa trên những sai lầm của đám đông và hãy tin tôi khi nói rằng bạn sẽ lây bệnh từ những nạn nhân của bạn.
Tôi khuyên bạn nghèo đói không ư, đúng nhưng cái nghèo ở đây là sự tiết chế, trả con người mình về với thực chất chứ không phải lao đi trong điên cuồng rồi vàng và rác cùng sinh ra một lúc. Trên danh nghĩa của phòng ngừa bệnh tật khi tuổi già, ta phá nát cơ thể xinh đẹp của mình, vặn vẹo nhận thức theo nhiều cách khác nhau. Suy cho cùng không có gì được tăng thêm nếu dùng lý trí đơn giản nhìn vào nhưng bất hạnh lại sinh ra nhiều hơn trong sự tích trữ an toàn này. Chẳng lẽ bạn lại muốn nằm phòng bệnh năm sao hơn là ngắm trời sao khi đứng trên đôi chân mình ? Nhìn mà xem người ta nói quá nhiều về virus lây lan nhưng bệnh dạ dày xương khớp còn kinh khủng hơn, một thế hệ rồi sẽ thiếu sức sống đến chán chường trong vài chục năm tới, đây là hiện thực không phải viễn vong đơm đặt của một kẻ về vườn ở nhà viết sách. Thế giới và cuộc đời một con người không quá phức tạp như những gì loài người đang theo đuổi trong tuyệt vọng.
Nhìn vào chiếc tủ chúng ta còn thấy sai lầm của con người khi đưa cá quy luật của vật thể vào trong tinh thần. Một chiếc tủ đầy có thể dọn dẹp và thu xếp, phân loại đánh mã số để lấy ra khi cần, nhưng chiếc tủ bên trong thì không như vậy. Những thứ trong đó luôn sống và tác động lên chính chiếc tủ bên trong đó. Sự hư hao dồn nén này gây ra các hư hao, mất mát không sao hồi phục được. Không phải chỉ vài viên thuốc hay nhiều giờ đồng hồ mà có thể chữa trị được, nó đòi hỏi sự tự thân cùng thận trọng cao độ. Nói đúng ra thì con người thật sự tự thân họ phải vô cùng thận trọng khi đưa mọi thứ vào trong người mình theo nghĩa đồ ăn lẫn những thứ vọng tưởng sai lầm hay độc hại len vào nhận thức. Tôi không thể mô tả chi tiết qua vài dòng nhìn vào cái tủ này, bản thân chỉ muốn nhắn gửi về tầm quan trọng của đánh giá và nhìn nhận cách vận hành quá trình tích trữ và chiếc tủ theo nhiều góc độ.
Với năng lực dịch chuyển như hiện tại, có khi nào ngôi nhà với con người sẽ trở thành một cái tủ không, ý tôi là sẽ chẳng còn ai thật sự sống trong đó mà như chỗ để tha đồ về, có khi trở thành một dạng hình ảnh đại diện cho bản thân. Câu chuyện tôi đề cập đến từ đầu không phải là rời xa vật chất, vứt bỏ hết tất cả hay tệ hơn một số người cực đoan đòi loại bỏ những phát minh. Những thứ vật chất giờ đây hiện hình còn tinh vi hơn, trên các đám mây hay nói trắng ra là mạng xã hội. Chúng ta luôn chứa những thứ nổi bật, xu thế để nhiều người biết tới mình, nói ra những thứ kẻ khác quan tâm trong một trạng thái kích động bon chen nhốn nháo. Câu chữ cũng là một loài vật chất mà sâu hơn nữa ý niệm mơ hồ của con người cũng luôn tuân thủ đặc tính của vật chất. Âu lo, căng thẳng, dòng suy nghĩ không lối thoát là thứ đang chứa trong những con người mang vỏ bọc không dính chấp vật chất. Đây là cách mà chúng ta tiến hóa sao, tinh vi hơn để lừa phỉnh chính mình. Chúng ta chê bai người khác chứa quá nhiều đồ đạc, nhưng chúng ta cũng lưu trữ ở đủ mọi phương trời những thứ chất chứa làm đánh mất khoảng trống dành cho tương tác tính người. Vấn đề này đòi hỏi sự chân thành nhìn nhận chứ không phải mặc nhiên mà chia bè kết phái dựa trên bề nổi của từ ngữ.
Thật thú vị, viết đến đây tôi chợt nhận ra có một thứ không bị tác động hay biến đổi dù trong các chiếc tủ có diễn ra chuyện gì, khoảng trống. Đúng vậy, chúng thuần khiến, không biến mất mà âm thầm chờ đợi, luôn xuất hiện để tạo nên các liên kết sống mang tính người cao và sâu nhất. Chúng không bị vấy bẩn, yên ắng âm thầm ở đó nhìn ngắm chúng ta, không cố làm gì cả mà lại làm ra tất cả. Một khi ai đó chấp nhận chúng, người đó có thể khiến mọi thứ đi ra đi vào mà không hề vấy bẩn mình mà cũng không hề nhuộm màu ai khác. Sự thấu hiểu chỉ diễn ra trong khoảng trống, càng dày đặc càng tách rời> Con người luôn muốn biết mình, người khác, mọi thứ, nhưng cái biết làm khoảng trống thu hẹp, khi ấy “cái biết chân thật” không còn chỗ chen vào nữa. Họ sợ sự trống trải, ai đó đứng trong hang động rộng lớn rồi hét to sẽ hiểu, tiếng nói của chính mình trong không gian bao la còn đáng sợ, nói gì đến những thứ đằng sau thứ sâu hoắm dày đặc đen ngòm ấy. Khoảng trống sẽ nuốt chửng tất cả nhưng cũng sinh ra những điều mới mẻ, cái đẹp tinh khôi của tính người, vì khoảng trống cũng chính là tính người cao nhất. Cái tủ phải nhường chỗ cho khoảng trống, đến lúc không còn tủ nữa, khoảng trống trở thành chiếc tủ, và chiếc tủ cũng trả về phận sự của mình, lưu giữ sinh mệnh trù phú mà thôi.
Đổ vào muôn ngàn bụi đất
Nhồi nhét vào những tất bật đời người
Không còn nghe thấy tiếng cười
Chẳng nhìn thấy giọt mắt rơi về nguồn
Tủ này, còn có tình thương ?
Xin cho khoảng trống dọn đường ghé thăm
Cô đơn một nỗi trăm năm
Mở toang cái tủ tình thâm gọi mời.