“Ai đã dẫn tôi đến đây ? Ai tác động khiến tôi rời bỏ đô thành để vào rừng mà cất căn nhà thế này ? Thế giới loài người đáng khinh bỉ đến mức tôi không chịu nổi nữa, tôi chỉ đang lánh xa chúng hay trốn chạy vì bản thân không còn tìm ra cách nào để hòa nhập vào đống rác thải bên kia khu rừng này ? Có bao giờ tôi đã cố gắng hết sức dọn dẹp cặn bã xung quanh chưa, sao tôi chẳng thể nói ra hay góp ý chân thành với ai, sâu thẩm bên trong tôi vừa muốn cùng họ thay đổi mà phần nào đó lại bảo chẳng ích gì đâu ?!
Tôi ngồi đây khi ngôi nhà gỗ vừa dựng xong, đã từng háo hứng lăm, năng nổ lắm, trong vài tháng đầu vào rừng. Sao giờ lại lạc lõng thế này ! Ban đêm ở đây thật đáng sợ theo một kiểu khác !
Không còn những tiếng cãi nhau, mạt sát của những gia đình người xung quanh, không còn tiếng gào khóc tuyệt vọng của người đàn bà trung niên không chồng hàng xóm. Những tiếng nẹt pô điên cuống cũng im bặt, như thể đám nhóc hỗn loạn kia đã chết cùng sự mơ hồ, không ai chìa tay ra nâng đỡ chúng một lần. Ở đây nỗi sợ là nhịp điệu trầm mặc, âm thanh hoang dại đến tận cùng. Tiếng côn trùng chỉ thanh bình khi con người ta vài lần vào rừng nghĩ dưỡng, ngày qua ngày nghe thấy chúng, người ta bị thôi miên đi vào một cõi không còn phần người.
Nhân tính nhạt dần bên trong tôi !
Trên hết, cái tự do chủ động mọi việc cho đời mình, tận hưởng bản thân và nhào nặn tất cả tùy ý này, thứ tưởng chừng như là tận cùng hạnh phúc chỉ có nơi cực lạc, giờ lại thành ra một dạng cực hình kỳ quặc hơn hết. Tôi đang bị tự do của chính tôi giam cầm đến kiệt quệ ! Hôm qua, sau khi ăn xong, tôi quyết định không rửa chén, mặc cho lũ kiến vào dọn dẹp phần thừa, chỉ vì tôi cần điều gì đó xảy ra đề thấy rằng mình được giúp đỡ, tương tác. Sự lệ thuộc vào đàn kiến đã giúp tôi như được giải phòng. Nhưng nó sẽ kéo dài được bao lâu, hay chỉ như giai đoạn đầu của việc xây và sống nơi ngồi nhà gỗ này ?!
Mọi thứ này đến từ đâu, phải có căn nguyên nào đó trong đời một con người chứ, nếu không sự vô nghĩa bấp bênh này xuất hiện như vậy để làm gì ? Hay chính sự vô nghĩa này chính là mục đích thật chất mà tính sống của một con người vốn dĩ là ? Một ý nghĩ chợt nãy ra, cũng là nhờ lũ kiến, “Tôi phải tương tác và sống cùng rừng nhiều hơn, biết đâu đấy chúng sẽ cho tôi một manh mối, dấu vết. Như một bức thư hay mùi hương âm thanh nào đấy, chúng khuấy động những mảng bám khởi nguyên của việc tôi tồn tại trên đời. Đã từng, hiện là, rồi sẽ ! Có lẽ tôi phải kiên nhẫn hơn với rừng và chính tôi thêm nữa”
Không thể gõ thêm ký tự nào cả ! Thật mệt mõi khi nghĩ về chuyện nhà xuất bản đọc những dòng trên, họ sẽ lại bảo không phù hợp để xuất bản như những bản thảo trước. Dù cho tôi không cạn sức làm việc, nhưng lại dần cạn niềm tin vào hệ thống bộ lọc văn chương còi cọc ở cái quốc gia này. Chiếc lưới chỉ bắt những con cá phô trương nhỏ xíu, mà để sinh vật tỏ tường vô hình biến mất.
Nhiều lần cũng nghĩ có khi do mình vô năng, kỹ nghệ viết kém, nhưng rồi các tác phẩm hiện hành làm hoài nghi ấy trong tôi không còn, một đám chữ nghĩa vô hồn bắt chước và lắp ghép. Vả lại, bây giờ ai còn muốn đọc về một ông Walden sống trong rừng nữa, hay tệ hơn họ sẽ bảo tôi bị ảnh hưởng bởi gã W đấy. Tôi chẳng muốn nói cái gì đó cao siêu trong tác phẩm lần này, chỉ phơi bày cái giả dối nơi những kẻ cứ đòi tận hưởng thiên nhiên, chúng chẳng sống nổi quá một tháng ở bìa rừng. Viễn cảnh kinh tởm hơn là chúng sẽ dùng tiền tạo ra một khu rừng nghĩ dưỡng, vỏ bọc che đi nhơ nhuốc văn minh cục súc từ dục tính. ngụy trang kỹ lưỡng trong lớp ngôn từ nồng nặc.
Thôi chửi rủa làm gì, chung quy tôi cũng đang kẹt lại không viết tiếp được, vì chính tôi cũng đâu có đủ kỹ năng thực tế trong rừng. Dù cho nội dung quan trọng, nhưng các sự kiện thông qua đó truyền tải nội dung tôi chưa trãi nghiệm thì viết lại thành ra bịa đặt. Thảm hại hơn với người viết là khì google ra dữ liệu rồi chỉnh sửa AI, copy paste đầy rẫy ngoài kia, vụ tự sát hàng loạt của tâm trí sáng tạo nhân loại.
Tôi không làm như vậy được ! Tôi buồn nôn khi viết ra những thứ tôi chưa hiểu rõ, ít nhất cũng phải tận mắt chứng kiến trực diện.
Thế nhưng, những câu hỏi của nhân vật ở đoạn đang viết là thực, mấy ngày qua chúng như đang chậm rãi bao lấy tôi, cảm giác thứ gì đó đang tiến về cuộc đời tôi nhắc nhở về điều gì còn thiếu sót. Lúc này đây, tôi chưa chắc chắn gì cả, nhưng dịch chuyện nào đó rất rõ ràng, vừa ngoại lực mà còn là nội tâm. Ai đó hay điều gì đó là nguyên cớ của tôi lúc này mà tôi chưa thấu suốt, không bước tiếp nổi dù chỉ một bước khi gốc rễ còn chẳng thể nắm chắc. Tôi là kẻ tha hương với chính nhận thức của bản thân.
“Tối tao ghé, cho tao một bát súp củ thập cẩm với roux màu hơi nâu và tất nhiên là một xị rượu nhà nấu”, tin nhắn đến làm ngắt đoạn chuyến phiêu lưu nội tâm, một vị khách quen của quán rượu một người. Mỗi khi có tiếng tin nhắn, thứ tôi mong mỏi là email của nhà xuất bản hay một ban tổ chức cuộc thi viết lách nào đó, nhưng thường thì là báo hiệu của tiền về túi. Ngày một chán ngán với âm thanh ấy, những công việc thứ yếu nuôi thân cho hành trình làm nhà văn lại trở thành việc chính yếu từ khi nào không hay.
Nghĩ lại thì thân phận con người thật hèn mọn, sống chẳng biết từ đâu đến, lớn lên loay hoay mãi với những ước vọng khao khát để rồi chìm dần vào thứ tầm thường, mông lung không biết gì phía trước. Muốn thoát ra thì số phận kéo chân, ở lại thì nghiệp báo đè đầu cưỡi cổ, chẳng dễ dàng gì như những lời khuyên. Hay chỉ tôi và những ai chưa đủ cố gắng mới mắc phải vòng lẩn quẩn ấy, hay chính sự thiếu sót trong nhìn nhận quá trình hình thành bản thân, chúng dẫn đến vụn vỡ không bao giờ lành lại này. Đi chữa lành ư, toàn một đám tôi gọi là du côn nhiều chữ.
“Đừng cay nghiệt như vậy, từ ngữ tưởng như giết người ta nhưng thật ra tự giết chết ông đấy”, ai đang nói với tôi thế này.
Tiếng ai đó trước cổng rào làm tôi tỉnh dậy sau cơn mê màng, chán ngán lúc đọc đoạn tin nhắn của khách. Nhưng giọng nói trước đó nữa trong đầu tôi, trước khi tỉnh dậy, lại là của ai khác, ai vậy chứ ? Tôi lao bật dậy, chạy siểng niễng mở cửa sổ nhìn ra cây ổi, mấy quả non lủng lẳng làm tôi giật bắn mình vì tưởng là một em bé treo đung đưa trên cành. Tôi ngã lăn ra sàn gạch tàu cũ, hai chú chó Bo và Tai đang sủa ngoài cổng, rồi chạy ào vào liếm mặt cùng bàn tay tôi đang dụi mắt. Tôi vẫn quay đi quẩn lại nhìn ra nhà sau, rồi ngã nghiêng nhìn vào khe phòng bếp, vẫn không có ai.
Tỉnh táo hơn một chút, đứng dậy tôi vặn hông một chút cho giãn gân và phũi tay chân xem lại có bị thương không. Bo và Tai tiếp tục chạy ra ngoài rào, lần này không sủa nữa mà hứ hé the thé, chắc ai đó quen đến. Trước khi bước ra ngoài vườn, có gì đó kéo tôi về phía sau, cũng có thể tôi còn choáng váng và ngờ vực về câu ai đó nói khi nãy. Tôi quay đầu đi ra sau nhìn về phía vườn rau sau nhà dành cho khách đến quán mỗi đêm, không ai cả. Chỉ có đám bướm đang mơ màng trên bông hoa sao nhái và vài con nhái nhảy lọt tọt dưới đám rau lang, vẫn không ai cả. Tôi bước ra ngoài mà lòng còn ngờ ngợ, định hỏi vị khách bên ngoài có nói gì trước đó không, nhưng không thể vì tôi nghe giọng cô gái trẻ.
Ngoài cổng lại là ông năm Ngữ đến mua cây và hạt giống bản địa, thường thì ông mua cà chua múi và ớt Xiêm về trồng làm quà biếu người thân họ hàng. Đôi khi tôi thắc mắc về ông ta, vì mấy giống bản địa này trồng một lần là giữ giống được cả đời, chứ đâu phải mấy loại biến đổi gen, vậy mà sao ổng cứ đến mua đúng mấy loại cũ trước đó. Sau này khi ông thường xuyên đến mua, ông mới nói “Môi trường và bầu không khí trên sân thượng nhà tôi không thể bằng khu vườn của anh được, cha mẹ mà được rèn luyện trong gian khó, ý chí sức sống mới tốt mà truyền lại cho con cháu. Nên tôi mua hạt mới ở đây vì chắc chắn nó sẽ khỏe hơn hạt do tôi trồng để giống”. Đó là lần đầu tiên một lời khen mà không làm tôi vui lại còn làm tôi lay động vì học ra điều gì đó.
Ý chí và sức sống, những thứ tưởng chừng vô hình chẳng liên quan gì gen hay di truyền sinh học, qua một ông già lại thành ra một thứ thật một cách rõ nét đến vậy. Biết đâu đấy, vài chục năm nữa người ta lại tìm ra đoạn mã ADN của ý chí, sức sống, sợ hãi, lười biếng thì sao. Ai mà biết được, con người luôn có sở thích đặt tên cho những thứ hiển nhiên xung quanh họ rồi coi đó là phát hiện vĩ đại còn gì.
Tôi thích cách ông năm Ngữ đi quanh vườn chọn cây, thật ra cũng vì nụ cười tươi như gặp lại người bạn cũ thân thiết mỗi khi nhìn thấy những cây giống lâu ngày mới xuất hiện. Lần này ông đứng trước cây Chòi Mòi rất lâu, hai chú chó đứng hai bên cứ ngước nhìn ông như thể hỏi: “Ông thấy cái gì hay ở cái cây này, nó có ăn được không?”. Ông quay lại nhìn tôi ý muốn định ngắt một lá ăn thử, tôi hiểu vì nhiều lần ông chọn cây bằng vị giác như vậy rồi nên gật đầu. Nhai thật chậm rồi ngậm lại rất lâu, ông từng bảo làm vậy thì ký ức khi còn nhỏ ở trong quê ngoài bìa rừng của ông được kích hoạt rất rõ, “Ngậm vào một hồi là trong óc như bộ phim hiện ra vậy”, ông từng nói với tôi như vậy.
– “Mặt cháu hôm nay sao thần sắc có vẻ khác vậy, như đang nghĩ gì mà cứ nhìn quanh” – Ông đứng lên khi ôm chậu chòi mòi trên tay.
– “À dạ không, chắc ngủ trưa hơi mệt, mỗi hôm ngủ trưa nhiều con lại cảm thấy như ai đó vừa đè lên người” – Thật ra đó chỉ là một nửa sự thật, tôi vẫn còn ám ảnh câu nói khi nãy trong cơn mê.
– “Hồi còn nhỏ, nội ông bảo, ngủ dậy mà mệt thì có thể còn lưu luyến gì đó ở đời sống trong giấc ngủ, nên khi thức dậy thì chưa kịp hoặc chưa muốn quay lại” – Ông già vừa nhìn chăm chú vào đám chậu cây vừa nói như thể chuyện ấy hết sức bình thường.
– “Hả là sao ông, đời sống trong giấc ngủ ? Nghe giống chuyện ma, trời ơi ông làm cháu nổi da gà rồi này” – Thật sự tôi nghe có chút rùng rợn, những kiểu chuyện thế này còn quái dị hơn cả ma quỷ, vì nếu chấp nhận một số lý luận huyền ảo thì chúng rất có lý và khả dĩ.
– “Có một dòng sông vô hình, lưu trữ toàn bộ suy nghĩ của tất cả con người ở trên đó, chúng ta chia sẽ cùng nhau mọi cảm giác lưu lại ở đó. Cháu buồn thì ông cũng buồn, cháu trải qua đau khổ thì ông cũng sẽ không thể vui. Ông mà hỗn loạn thì cháu cũng rối ren, dù có cố gắng thu xếp thế nào cũng không thể thoát ra khỏi dòng sông này. Khi ngủ, suy nghĩ cá nhân biến mất, mọi thứ đếu dịch chuyển lên đó, những ai nhạy cảm, hằng ngày nhiều suy tư, khi lên đấy sẽ cảm thấy thân thuộc và muốn ở lại đó. Nhưng chúng ta phải sống tiếp nên buộc quay về, thức dậy thì toàn bộ ý thức chưa kịp quay lại” – Ông già vẫn lũi thũi lục lọi khắp vườn, Bo và Tai có vẻ chán quá nên lăn ra khóm nắng ngủ mất, có khi nào chúng cũng đang lên dòng sông vô hình mà ông năm nói không.
Không gian im lặng, tôi không nói được lời nào vì chúng thật thú vị, câu chuyện ở đâu đó giữa rất thật và rất ảo. Nghe mà nghĩ không kỹ thì nó như chuyện huyễn hoặc Thần Phật Tiên Thánh các thứ, nhưng không, cái gì đó rất con người. Suy cho cùng mọi suy nghĩ rốt cuộc cũng là sóng hạt, nên chuyện ông già kỳ quái này kể thì cũng không phải là vô lý đến mức điên rồ không chấp nhận được. Tôi tự hỏi có khi nào tôi đã lạc lên trên dòng sông ấy và ai đó nhận ra tôi và nói với tôi khi nãy, hay suy nghĩ tôi trôi dạt trên đó rồi tìm thấy những mãnh ngày xưa còn sót lại. Nếu vậy tôi đang ở gần ai đó, thứ gì đó, sự kiện nào đó để tiếp xúc nghe thấy câu nói ban nãy.
“Đừng cay nghiệt như vậy, từ ngữ tưởng như giết người ta nhưng thật ra tự giết chết ông đấy”, vài giây tôi nhớ lại giọng nói một cô gái trẻ.
“Lấy cho ông thêm hai gói hạt giống cà chua và ớt như mọi khi và cây chòi mòi cùng chùm quân này. Lâu rồi không thấy cái giống đầy gai góc này”, sau một hồi lâu mỗi người chìm vào suy tư của riêng mình, ông năm Ngữ ngước nhìn cười tươi nói, tôi vẫn không khỏi nghĩ ngợi về điều thú vị ông ấy vừa kể. Tôi tính tiền cho ông và tặng một lọ mứt bứa tây mới thử nghiệm vừa ăn được vài hôm, tất nhiên kèm thêm lời giới thiệu về giống cây.
– “Cảm ơn cậu, có người như cậu thì thế giới này chậm lại một chút, người già như tôi cũng bớt thấy bị bỏ lại” – Ông vỗ vai tôi rồi cúi người xoa đầu hai con chó trước khi ra xe, thật tình mắt tôi đỏ hoe không phải vì lời cảm ơn mà vì hai chữ bỏ lại.
– “Cháu cũng chẳng tài cán gì, nhiều người góp vào đây lắm” – Tôi tiễn ông ra cổng khi mặt cuối xuống đất nhìn những chiếc lá mận non đỏ tía đứt đọt rơi xuống sau cơn gió mạnh vừa qua.
– “Này, nếu cậu nghe thấy hay nhìn thoáng cái gì đó không rõ, đó không phải là mơ hay quỷ ma gì đâu, chỉ có tình cảm con người mạnh lắm mới tạo ra ranh giới hai miền hư thực. Chú tâm một chút nữa, cậu sẽ hiểu” – Trước khi lên chiếc xe đạp cuộc cũ về nhà, ông năm Ngữ quay đầu nói với tôi như vậy rồi gật đầu chào.
Cuộc gặp hôm nay thật kỳ lạ, cứ như thế những mãnh ghép khớp nối vào nhau đúng thời điểm, trên đời này cái gì cũng có thể xảy ra nếu như người ta ở đúng nơi đúng lúc. Ông già vừa nhắc tôi không chỉ về một điều ma mị nào đó, câu nói trong cơn mê ban nãy có thể thật có thể không, nhưng sự chú tâm để thấu hiểu cùng tình cảm con người nằm giữa hư và thực mới đáng suy ngẫm. Càng ngày, chuyện gì xảy ra không rõ, nhưng tôi cảm thấy bị tuột ra khỏi bàn tay của sự tồn tại chính mình, mọi thứ đều lưng chừng, hời hợt vụn vỡ.
Kể một chút về bản thân, cũng chẳng có gì nhiều, thậm chí nó nên vỏn vẹn một trang sách A5 hơn vài dòng. Bán giống cây bản địa là nghề tay trái thứ hai, tôi có tận hai cái tay trái, một nuôi bao tử và một nuôi chữ. Nghề còn lại là quán rượu một mình, nghe có vẻ hơi kỳ lạ phải không, chẳng có gì khó hiểu cả, tôi kể vắn tắt là các bạn hiểu ngay. Nhưng tôi sẽ cố ngồi nhớ lại xem mình về đây vì điều gì và những mãnh vụn trước thời khắc thay đổi toàn bộ cuốc sống của bản thân. Chỉ là một gã đã hơn 30 tuổi mà còn chưa biết mình có đi đúng đường hay không ?!
Tôi đơn giản không chịu nổi việc suy giảm sức khỏe tinh thần cùng thể chất khi làm việc ở thành thị, sa sút và bệ rạc trong bon chen lộn nhộn đến nhớp nháp đến mức không còn nhận ra mình. Nhưng tôi cũng như bao gã đô thị tầm thường, tiền cùng sự tiện lợi níu giữ tôi lại dù sinh lực ngày một dần bị con quái vật neon ấy hút cạn. Chuyện của tôi ở đó chẳng có gì đặc biệt so với phần đông, không khổ hơn họ, chẳng khá hơn ai, chỉ là lặn ngụp chết chìm bảy phần còn ba phần mê ngủ. Không thấy nét đẹp nào như người ta kể trong tác phẩm văn chương về đô thị.
Tình yêu đột nhiên đánh trúng khi đón xe buýt ư, không hề có, cũng nào thấy cú hích động lực nào để trở thành kẻ đi bộ vòng quanh thế giới. Còn cái thứ tình người vĩa hè ấy à, đó chỉ là một dạng tự xoa dịu lấy những chuyện lặt vặt che lấp mây mù, bao kín trời xanh mà thôi. Tất cả chỉ còn lại ngột ngạt, bế tắc và hỗn loạn, không còn khoảng không mà nhút nhít chứ đừng nói đến tạo ra cuộc cách mạng như lyrics của một bài rock. Ở đó quá nhiều thứ phù phiếm thoáng qua làm con người hầu như quên mất bản thân mình là một sinh vật sống. Trôi đi, trôi đi trong vô vọng, thấy vậy đó nhưng chẳng làm được gì ! Đúng cái thời khắc tận cùng u tối ấy, ông ngoại lại cứu tôi lần nữa, thông qua cái chết của chính mình.
Thật ra hai ông cháu cũng không thật sự thân thiết lắm, ngoại là nông dân suốt hôm sáng tối ngoài đồng, còn tôi là thằng nhóc công tử nửa mùa chỉ biết học. Dù vậy, mỗi khi có dịp gặp ông, mặc cho chẳng nói được gì đáng nhớ hay ý nghĩa, nhưng thứ gì đó rất đặc biệt từ người đàn ông ấy khắc sâu đến tận cùng trong lòng tôi đến mãi bây giờ. Đôi khi tôi còn nghĩ, tình thường tinh khiết của ngoại hiện hữu trong tôi như một dạng thuốc an thần, không có tác dụng phụ nào. Không khác gì một lực từ trường cho cái la bàn trong đời tôi. Chúng không cố tình tác động, nhưng chúng ở đó với tất cả những gì chúng là, vậy thôi, không gì mà tất cả.
Không từ ngữ cao xa, không hành động ấn tượng, những gì ông nói và làm vô cùng ngắn gọn và luôn đúng vào thứ ngưới khác đang mong đợi ở khía cạnh một con người. Tôi còn nhớ lúc còn học đại học, Tết về ông hỏi học ngành gì, thật khó để giải thích cho một ông già xuất thân nghèo khó không học hành gì nhiều về công việc copywriter trong ngành marketing. Sau một hồi loay hoay với ngôn từ, đến giờ tôi cũng chẳng nhớ mình nói gì và cũng không chắc ông hiểu không, nhưng lời đáp cuối cùng của ông thì không sao quên được, “Học cái đó chắc khó lắm, thôi cố lên, còn không được về đây, đất trời còn rộng thênh thang, ông cháu mình cứ mặc sức mà làm”. Chỉ có vậy mà khi ngày một dần lớn, tôi mới thấy sức nặng và ý nghĩa lớn lao của câu nói ấy, lớn lắm, không gì đo đếm hay miêu tả nổi. Bao năm qua dõi theo ông dù chỉ còn là trong ký ức phai nhạt, tôi phải dày vò mà nói rằng mình chưa có nổi đại lượng hải hà ấy của ông. Thứ cảm giác về tình thương chân thật dần biến mất trong đời mình.
Ngày ông ngoại chết tôi đã về không kịp lúc, phần nào đó tự trách mình, nhưng tôi lại nhận ra sự phẫn nộ của mình dành cho đời sống hiện đại điên cuồng này còn gấp bội, chính chúng làm mọi người xa cách nhau không thể hàn gắn. Mắt người bị lóe nhòe bởi ánh đèn chói nhức mắt nhức tận tình thân, mọi thứ cắt đứt, gãy vụn, chỉ còn lại những kết giao sơ sài trên nền tảng dục vọng tham lam. Thứ mùi hỗn tạp ở đó làm người ta không còn nhớ nổi mùi cỏ tươi sau mưa vào một đêm mùa hè, trong một tang lễ tỏa loang khói trầm hương dịu nhẹ. Đám tang ở thành thị chóng vánh như đời sống ở đó vậy, mọi thứ đều nhanh đến và đi như đèn giao thông ở ngã tư đường, Đám tang ngoại cho tôi một cảm giác thật khác.
Tôi còn nhớ đêm người ta tụng kinh Cao Đài cho ông, mấy người đạo tì ngân nga những câu lục bát trong tiếng đờn cò đờn nhị, hòa vào đó là tiếng dế mùa hè lên ăn cỏ khi có vài hàng mưa nhỏ lúc sáng, vừa nao lòng mà lại bình yên đến lạ. Tất cả những thứ ấy hòa vào làm ký ức về câu nói thuở đại học ngoại nói trồi lên, tôi giật mình tỉnh dậy lúc 2h sáng khi chỉ còn vài người bên cổ quan tài. Khoảnh khắc ấy lóe lên trong tôi đi theo tiếng gọi mời của ngoại chục năm về trước, một năm hơn sau đó tôi về quê với chẳng có kế hoạch gì.
Chuyện tôi về nhà sống là vậy, chẳng mang theo ý nghĩa sống thuận theo trời đất nào cả, chỉ quá mệt mỏi và đi theo tiếng gọi tình thương xưa cũ. Về ở tạm ngôi nhà cũ mái ngói ngoại để lại cho mẹ, một khu đất không quá nhỏ cũng không quá lớn nằm khuất một góc trong con hẽm nơi thị trấn. Tôi bỏ hẳn cái nghề ráng viết cho người ta mê đắm trong chủ nghĩa tiêu dùng hay một thèm khát nào đó của họ, thật lòng tôi khinh bỉ bản thân trong những năm tháng làm cái nghề chữ đầy tội nghiệt ấy. Phải làm cho người ta mua nhiều bia rượu, ăn nhiều đồ đóng gói đóng hộp, và rồi khích lệ họ mua nhiều nhiều hơn nữa đủ mọi hàng hóa. Cái ác không thể được cho qua dưới cái “mác kiếm” cơm được !
Tôi dành một năm đầu tìm hiểu lại xung quanh, ngẫm nghĩ xem mình có làm được gì để sống ở đây không. Nhưng một năm là đủ để tôi nhận ra căn bệnh từ đô thị lây truyền khắp nơi, hang cùng ngõ hẹp ở nông thôn núi đồi ruộng lúa. Nhà cao tầng cùng đèn neon không nhiều, nhưng những con mà đói khát điên cuồng bắt đầu xuất hiện khắp nơi ở cái chốn người ta gọi là vùng quê này. Không có cái nhìn sâu sắc triết lý cao siêu hay tri thức xã hội học nào, nỗi ám ảnh tôi quan sát được là tính kích động ngày một tăng bất thường, thông qua luồng dữ liệu ngợp trời đi vào bộ não vốn dĩ bình lặng của người thôn quê.
Tôi cảm giác rằng họ chưa kịp thích nghi với sự chiếm đóng của các hãng điện thoại, dăm ba xe mía, bao gạo, đàn vịt là họ tha hồ quẹt thả ga trên tấm kính ma quái của chiếc smartphone. Các hãng sản xuất tôi tin rằng cũng tập trung vào để tầng lớp thu nhập trung bình thấp nghiện ngập trong mớ thông tin, thứ tưởng như khiến người ta “biết” lại thành ra đần độn theo rất nhiều khía cạnh. Trên bàn ăn không phải là chuyện ngoài đồng, thời tiết mùa vụ, mà là những thứ ông này ba kia đang nói gì, chửi nhau ra sao. Còn những bộ não non trẻ thì chỉ có thể nói là bị đầu độc một cách đáng thương, chúng còn thành thị hơn cả tôi theo nghĩa tệ hại không gì sót xa hơn. Tôi lần nữa phải thu hẹp không gian quan hệ, tôi phải cứu tôi trước rồi mới nhìn vào họ sau, cặn bã trong một gã thành thị vẫn còn đầy trong tôi.
Ngày một ít ra ngoài hơn, chẳng biết đi đâu gặp ai, chi tiêu bóp chẹt thì tiền vẫn còn đủ sống vài năm, tôi quyết định tự cung tự cấp vậy. Lý do ngoài chi phi giảm ra, tôi được ăn những thứ thật sự sạch do mình chứng thực, cũng là cách rèn luyện thân thể sau nhiều năm chỉ ngồi mòn mông từ nhà trường đến công việc. Hồi đầu thì việc gì chẳng khó, nhưng nói thật không còn lựa chọn nào tốt hơn, nên buộc phải kiên trì chứ chẳng phải ý chí phấn đầu gì cho cam.
Rồi tôi lại dần thích công việc làm vườn, ngoài ra cũng có thời gian đọc sách và quay lại viết nhũng thứ mình thích. Sáng mát mẻ tôi làm vườn cùng hai chú chó mới xin là Bo và Tai, tôi đặt nó theo hai chữ Bored và Tired nhưng ai hỏi không dám giải thích. Trưa nắng thì ở trong nhà nghiên cứu về cây cỏ hay đọc sách về tự nhiên nông nghiệp, chiều xế lại lạn một vòng quanh mấy tiệm cây giống ngoài rìa thị trấn. Nửa năm như vậy trôi qua, chỉ có khu vườn là thay đổi, còn tôi chẳng cảm thấy sự khác biệt nào, vẫn chẳng biết gì về tương lai. Dường như lúc ấy tôi bắt đầu sống với những hồi tưởng quá khứ nhiều hơn hình dung xem sẽ làm gì tiếp theo.
Số người tôi tìm đến và đến tìm tôi ngày một ít đi, những cuộc trò chuyện chỉ toàn là những ganh đua tham lam cũ rít, thứ vì nó tôi tìm đường lánh xa đô thị. Người tôi trao đổi nhiều nhất chắc là thằng Nam An, bạn cũ đai học, lý do vì hắn cũng về quê Tây Bắc để kinh doanh đặc sẳn dân tộc của mình cùng với ấp ủ nông trại thuốc nam. Nghe bảo làm ăn khấm khá, những món ăn tưởng như bình thường ở quê, qua chuyên ngành kinh doanh marketing học được thì mọi thứ trở nên hào nhoáng và tất nhiên có giá hơn. Tôi thật sự thích những mô hình kinh doanh vừa phải như vậy, thúc đẩy thu nhập cho người bản địa một cách chuyên nghiệp hơn. Nhưng cái mong muốn kiếm tiền ấy nơi tôi mất đâu rồi không rõ, có thể xuất thân không nghèo khó cũng chẳng giàu có khiến tôi chẳng muốn leo cao cũng chẳng thể tuột dốc, tâm thức tôi cứ lềnh bềnh mỗi khi nghĩ về tiền. Mặc dù không học theo An, nhưng kiến thức về cây trồng, canh tác cũng được hắn giúp rất nhiều, ít ra là về keyword và tài liệu.
Tôi và An còn nói với nhau về quan niệm sống, sự chán ngán với những bầy hầy xã hội đương thời và cả day dứt của bản thân không biết phải làm gì với chúng. Thế nhưng những cuộc chê bai như vậy tôi càng ngày tìm cách né tránh, vì tôi nhận ra nó cũng chỉ là một dạng nói cho đã cái miệng, khuây khỏa bất lực bên trong. Chúng nhấn chìm tâm trí con người vào mê sảng vì tự coi mình là cao cấp hơn phần còn lại. Tôi bị đô thị chuốc mê một lần và không bao giờ muốn mê thêm lần nữa, có lẽ thà buồn chán một mình còn hơn tụ họp lại một đám đông tự bỏ độc nhau rồi tung hô một cách ngu xuẩn, bọn họ chỉ chôn vùi mình bằng ngôn từ sáo rỗng mà thôi.
Chỉ còn lại những câu chuyện kể thường nhật ! Cả hai thảo luận kỹ thuật nông nghiệp và thông tin về những loài cây thú vị ở hai nơi mà bọn tôi tìm được, tôi chọn cách tiếp cận ấy không chỉ với An mà còn với mọi người. Có vẻ lựa chọn này là một trong những ngã rẽ đúng đắn nhất trong cuộc đời tôi đến bây giờ. sự đổi thay đầu tiên này dẫn theo hai nghề tay trái nuôi thân mà tôi sẽ cố tóm gọn lại thế này.
Chuyện đến chẳng hề có chút nổ lực hay tính trước, An và tôi chia sẽ hạt và cây giống cho nhau, tôi cứ thế trồng quanh khu đất bao bọc ngôi nhà mái ngói nhỏ. Nhà ba mẹ tôi thông với nơi tôi ở một cái cửa ngỏ, hai khu đất và hai ngôi nhà năm vuông góc nhau ở cạnh rào. Ba mẹ tôi thì đông khách lắm, họ cực kỳ nhiều bạn bè thân hữu bà con dòng họ, mà toàn những người khá giả. Người đến chơi rồi cũng tò mò qua thăm hỏi, tiện đường chứ tôi biết chẳng có ký ức hay mưu cầu nào được gặp. Những cây lạ ngoài Tây Bắc hay giống xưa quê nhà dần biến mất ập vào mắt họ. Họ mê lắm, hô mừng những thứ họ tự tay vứt bỏ trong con đường hiện đại giàu có của mình. Hồi đầu ai hỏi thì tôi cho, nhưng sau có người chắc vì ngại nên ngỏ ý mua, tôi cũng không từ chối. Dần dà giới thiệu bạn bè giàu có vui thú những thứ đã mất của mình đến chơi, rồi họ cũng mua. Vòng tròn ấy tiếp tục mở rộng như dịch bệnh đam mê ngoài kia, chỉ riêng cái vòng này lại nuôi sống cái bụng phàm phu lạc lối của tôi. Vậy đó, nghề tay trái thứ nhất đến như thế, và chính nó mở ra nghề tay trái thứ hai, cũng chẳng nằm trong kế hoạch vĩ đại nào của vũ trụ.
Từ nhỏ tôi đã thích nấu ăn, mẹ là một đầu bếp giỏi, bà hay nấu chính cho mấy đám tiệc dòng họ, không ít thì nhiều cũng dạy tôi vài ngón nghề một cách rất tự nhiên. Lớn lên, khi ở đô thành, cái gì tôi cũng có khuynh hướng một mình, nên hay tự nấu ăn ở nhà rồi đôi lúc cũng đãi mọi người, diễn viên không có khán giả thì không gì tuyệt vọng hơn. Từ khi về quê sống thì tay nghề lại càng tăng, không khác gì chuyện mổ xẻ của bác sĩ đất nước này, họ giỏi vì có quá nhiều bệnh tật, còn tôi thì phải thường xuyên phụ bếp để ăn ké. Nhìn chung nấu ăn không khác viết lách, nguyên liệu đôi khi như nhau mà vào tay từng người lại ra những món khác nhau, cùng một chuyện và chủ đề nhưng lại có người làm cho thiên hạ xúc động nhớ mãi còn kẻ lại bị rủa chửi là nhãm nhí.
Sự thật là tôi học được cái nhịp điệu, tỉ lệ, phân bổ nguyên liệu trong nấu ăn đưa vào những câu chuyện tôi viết. Có thể bạn sẽ nói quen tay nấu sẽ ngon, cũng không sai, nhưng cái thứ quen tay ấy dễ dẫn ta đến chỗ mệt mỏi chán chường hơn bất kỳ thứ gì khác. Vả lại sự quen tay chỉ xảy ra ở những nơi nhuộm màu công nghiệp, khi bạn có sẵn mọi công thức, nguyên liệu cần thiết và mục đích nấu rõ ràng. Còn khi bạn nấu cho bạn, viết câu chuyện của bạn, không thể đòi hỏi những thứ ấy một cách triệt để. Buổi sáng đi ra chợ, những gương mặt thân quen nhưng bó rau con cá vĩ thịt lại không hề giống. Chưa kể đôi lúc là thiếu nguyên liệu phải biến tấu mọi thứ theo những gì mình có. Đó cũng là toàn bộ trọng tâm của quán nhậu một người hiện tại của tôi.
Gọi là quán thì thật vọng tưởng, thật ra tôi có bếp, có một ngôi nhà cổ hay gọi là cũ mới đúng, và khu vườn với đủ loại từ nguyên dược liệu đến trái cây, dù là ở thị trấn nhỏ thì cũng là hiếm hoi lắm. Bạn bè người quen đôi lúc ghé chơi, tiện đường có, mua hạt cây giống cũng có, họ ngồi lại và uống với nhau ly rượu tách trà. Tôi nghe rất nhiều câu nói của họ kiểu như “Chà không gian này ngồi nhậu đã à nha”, “Đôi khi ngồi một mình ở đây nhâm nhi lon bia lúc trưa chắc sướng hết biết”, “Chỉ đặt vài cái bàn là thành ra quán sân vườn được rồi”, … đại khái vậy. Thật lòng chưa bao giờ tôi hứng thú với quán xá bàn nhậu, ồn ào mạnh ai nấy nói rồi ra về trong vô nghĩa hoàn toàn. Chưa kể cái nhớp nháp bẩn thỉu từ vệ sinh bên ngoài lẫn điên loạn bên trong những kẻ say không biết kiểm soát thật chẳng còn gì tệ hơn. Đôi khi vài ba ly rượu, một hai lon bia để hàn huyên thì không sao, ngồi cả đám chè chén thì thú thật tôi không thấy khác cái chuồng heo sau nhà gã hàng xóm đối diện khu vườn là bao, hôi thối và bát nháo. Nhưng có một hôm, nỗi buồn của người anh họ trong một chiều chật dật ráng chút nắng vàng cho tôi một suy nghĩ khác, anh ghé vườn để lại không chỉ nỗi buồn mà cả cảm giác gì đó sâu hơn nữa.
Chúng tôi ít gặp nhau, không mấy khi nói chuyện trước giờ, nhưng tôi luôn tôn trọng anh vì là người chăm chỉ làm việc. Hôm đó ánh mắt anh buồn lắm, khác xa với những lần gặp trước, anh nổi tiếng hay trêu đùa nên lúc ấy tôi cũng có đôi ba phần thấy khác lạ. Không hẹn trước mà cứ thế đến, “Anh đi ngang chợt nhớ ra mày nên ghé chơi”, anh nói vỏn vẹn vậy rồi hai anh em dọn một cái bàn gỗ nhỏ ra dưới gốc xoài ngồi uống trà cùng vài cái bánh ngọt. Sau vài ba câu cửa miệng, kể vài chuyện trong ngày, hỏi thăm bâng quơ như người xa lạ giả vờ quen biết, người xung quanh vẫn hay đối đãi nhau như vậy, anh nhìn lên táng lá xoài nở nụ cười gượng gạo.
– “Anh trồng cả rừng sầu riêng, xoài và chôm chôm mà giờ nhìn lên lại chẳng còn nhớ nổi chính xác lá xoài nó ra làm sao” – Anh hớp ngụm trà rồi lắc đầu nói trong cơn thở dài.
– “Ý anh là thế nào, em chưa hiểu”.
– “Trong đầu anh giờ toàn những con số, lịch trình phun xịt, bón phân. Nhưng ngày mùa thì lo lắng, van xin, mất ngủ, thật nhục nhã khi cứ mãi sống mà cứ trông vào nét mặt của bọn thương lái và kiểm định của vài tên chẳng còn biết mặt mình” – Anh ngã lưng ra nhìn về phía mặt trời chiều chật dật khuất sau táng cây thị bên kia nhà ba mẹ tôi.
– “Đó là cái bài bẫy người ta muốn anh bước vào mà, theo càng lâu thì càng lún sâu. Xin lỗi, em không muốn anh buồn thêm, nhưng chuyện thật sự nó là vậy” – Tôi nói rồi rót thêm cho anh tách trà, mùi hương trà vối phơi khô mong sao làm dịu anh đi lúc ấy.
– “Anh biết chứ, làm lâu năm rồi cũng hiểu ra, thật ra ai cũng hiểu cả, nhưng chẳng ai đủ can đảm thoát ra. Người ta phải làm giống mọi người để có cảm giác an toàn, mà rồi nhận ra nó chỉ mang đến bất an. Nhận ra điều đó thì mày nhìn anh xem, cũng gần 50 rồi, như con tép vào lụp vậy, chỉ chờ vào chảo chấy khô chứ mong gì quay về sông nước bao la, mong gì vẫy vùng biển cả. Nghĩ cũng phải, đi theo bầy thì chết cũng cả bầy” – Anh cười hăng hắc nhưng chua chát lắm.
– “Thật ra vài năm qua anh nghe người ta nói về mày, thường bảo mày bị điên nhưng anh lại thấy mày can đảm, dám đứng một mình. Cũng muốn gặp mày chuyện trò mà thấy có khi mày học cao quá nói không được” – Tôi im lặng lâu quá nên anh nói tiếp.
– “Em thì chẳng biết mình có điên không, còn can đảm thì chẳng dám nhận. Học cao tới mấy cũng không bằng trời” – Tôi thở dài ngước nhìn đàn chim én đang về tổ ở đâu đó sau một ngày can đảm kiếm ăn.
– “Hồi trẻ anh cũng muốn làm nông nghiệp sạch này nọ, nhưng cô độc quá, chẳng kiếm nổi tiền, xong lập gia đình càng bị vô cái thế khó hơn nữa. Vậy là cứ quay vòng làm trái với lương tâm, nhìn lại thì già mẹ rồi”.
– “Em hiểu ý anh, nhưng em không làm sạch hay gì cả. Em trồng cho em ăn trước tiên nên phải vậy. Em nghe kể có vài người trồng một phần để ăn thì sạch phần bán thì lại làm hóa chất, em thấy vậy giống lừa người ta mà tệ hơn là dối lòng mình. Kiểu biết chuyện gì là đúng nhưng lại lao đi làm bậy, thà bậy mà day dứt hay bị trừng phạt quả báo thì một ngày còn nhìn ra thay đổi chứ còn kiểu nửa vời thì chẳng hy vọng gì”.
– “Chị mày ở nhà chứ ai, trồng vườn rau sạch để ăn, còn mỗi khi tao muốn chuyển hướng trồng sạch thì bả lại chửi tao là điên, là dại” – Anh nói với sự bực mình rồi nhẹ giọng thêm vào “Thôi không nên đổ lỗi, chung quy cũng là do mình không dám tiến lên, già rồi hết sức đấu tranh rồi, lâu lâu ghé đây coi như sống ở một nơi mà mình nên sống”.
– “Em nói cái này nó hơi trái khuấy thậm chí hơi bạo, có gì không vừa ý hay phiền lòng anh bỏ qua cho em” – Tôi hít một hơi sâu quay sang nhìn anh nói, anh gật đầu nên tôi tiếp tục “Em biết khi có tuổi người ta mệt mỏi, cạn sức, nhưng mặt khác cũng có nhiều cơ hội để làm việc đúng. Ví dụ như anh, giờ anh không thể giàu thêm nữa, cũng chẳng tài nào nghèo kiết xác đi được, trừ phi biến cố bạo bệnh gì ghê lắm. Thế nhưng người trãi qua nhiều chuyện như anh chắc cái chết không làm bận lòng lắm, mà chủ yếu muộn phiền là chuỗi ngày sống tiếp tục ở 20 năm cuối. Giờ anh có tiền, cơ sở vật chất, máy móc, con cái tự lập, chỉ còn hai vợ chồng thì sự thật là chẳng còn gì đáng lo. Tất nhiên những năm đầu của chuyển đổi sẽ khó khăn, nhưng anh cũng quen biết nhiều, em tin anh còn có nhiều luồng thông tin tri thức kinh nghiệm để tiếp cận hơn em. Nên em không thể đồng ý khi ai đó nói già rồi không thể thay đổi, thậm chí là ngược lại ấy chứ. Chủ yêu là cái tâm lý hưởng thụ, ba em và nhiều ông bạn cùng tuổi cũng vậy, suốt ngày nhậu nhẹt chửi xã hội chê bai người này người kia, tốn thời gian mà còn làm chính họ lụn bại dần. Hồi đầu em còn góp ý, sau họ lại bảo “Sau này mày già đi rồi biết”, em cũng đành chịu im lặng. Em không tin câu nói ấy đâu, đó là sự bao biện, trốn chạy và ích kỷ chỉ biết cho thân mình. Người nào miệng nói ra cũng lo cho con cháu thế hệ sau này nọ, nhưng họ có làm gì ngoài vật chất cho tụi nó. Em thông cảm cho cơ thể bệnh tật, đó là quy luật không tránh được, nhưng họ chỉ cần tận dụng nguồn lực của mình với nhịp điệu cùng sự thấu hiểu đúng mực, họ hoàn toàn có thể thay đổi hướng về phía xây dựng được. Đâu ai kêu họ vác củi chặt cây cuốc đất gì đâu, sức sống nó không giống sức lực. Em biết nó không phải dễ, nhưng không thể vì khó mà mình tìm lý do bao biện cho sự bỏ cuộc của mình rồi làm sao hướng dẫn gợi ý cho thế hệ sau ? Bế tắc nằm ở chỗ, tuổi trẻ lao vào sai lầm đã đành, người già cũng tự chuốc mê rằng việc thay đổi dành cho tụi trẻ, thành ra cái thế bí không lối thoát là vậy” – Lâu rồi tôi không nói nhiều như vậy, thật lòng thì nét mặt buồn của anh làm tôi có phần không hài lòng nhiều hơn là thương cảm.
– “Thoải mái thật đấy” – Sau hồi rất lâu im lặng, anh đứng dậy, vươn vai hít sâu nói với giọng từ tốn làm tôi chưng hững.
– “Hả ý anh là sao ? Trời nồm thế kia mà”.
– “Không, lâu rồi mới nghe những lời thật đến tận gan mật đến vậy, dù anh không chắc mình sẽ thay đổi hay không, nhưng như thể tảng đá ngăn cái mương nước bị bẫy văng ra vậy, nước thật mát làm sao !” – Anh nói rồi cười sang sảng, đúng là một tên nông dân không kém gàn dỡ.
– “Ừ, em không nghĩ dễ thay đổi vậy đâu, em cũng đang trầy da tróc vẫy đây mà đôi khi cũng kéo đẫy lưỡng lự lắm. Miệng em nói nhiều khi hay vậy thôi chứ trong tâm vẫn chưa sạch như khu vườn này đâu” – Tôi nhếch mép cười rồi nhìn về cái lòng đỏ trứng gà treo lủng lẳng nơi chín tầng mây, sáng mai một con gà sự thật liệu có ra đời gáy sáng đánh thức loài người đang chìm trong bóng đêm mê ngủ không, thật sự tôi đã nghĩ vậy lúc ấy.
– “Em biết không, cả khi hồi trẻ lẫn bây giờ, anh để ý thấy muốn thay đổi vấn đề không phải ở riêng mình. Trừ phi làm thầy chùa hay tu hành gì đó, chứ còn nghiệp chướng sống trong xã hội, có gia đình người thân bạn bè thì chuyện còn là môi trường xung quanh. Cái này anh không ngụy biện đâu, anh không thể một phát vứt hết rồi ào ào làm theo ý mình, anh cũng không hề nói em sướng hay tự do, không vợ con ràng buộc mới đi theo con đường này được, nhưng hiện thực nó vậy. An tâm, anh không có ý sẽ bỏ cuộc đâu, em đã bật tảng đá ra cho anh, chuyện còn lại ở nơi anh chứ còn đợi gì nữa. Anh sẽ từ từ tìm cách, như em nói, già rồi đâu thể vác cũi đào đất, chậm lại cũng là một ý hay”.
– “Đôi khi mình muốn thay đổi nông nghiệp các thứ lớn lao, nhưng kẹt đây kẹt kia chưa làm được thì bắt đầu từ chuyện nhỏ chậm hơn thôi anh, với lại có khi đời mình chưa làm được thì cũng còn những tiếp nối sau khi tụi mình chết. Anh nói đúng chuyện mình không thể như đám nhóc xồn xồn lên lao đầu chẳng còn biết gì xung quanh, cứ tìm cách phù hợp với cuộc sống của mình. Em tin dần mọi thứ sẽ hiện ra rõ ràng hơn” – Tôi vừa dứt lời thì cái bụng nó sôi lên ồn ột, đàn heo con trong dạ lại réo lên, hai anh em cười một trận ra trò.
Tối hôm ấy tôi làm vài món nhậu đơn giản từ những thứ sót lại trong nhà và rau cỏ hoa lá ngoài vườn, người anh họ nhâm nhi một ít rượu, dù tôi không uống nhưng trong nhà lúc nào cũng có vài bình để đãi khách. “Ngồi chơi với mày như thể ai cũng có quyền trở thành chính họ, mày không uống tao uống cũng chẳng sao, chẳng ép cũng chẳng hằn hộc nói xéo nhau”, anh nói vậy khi ngà say sau hơn mười ly. Vậy là thời gian sau đó, anh ấy hay ghé cùng vài người bạn, xong thì trả tiền để được ngồi lại uống, tôi thấy cũng được chẳng phải chuyện gì to tát nên đồng ý. Nhưng dần thì cái sự tụ tập lại làm tôi thấy phiền phức, nên chỉ tiếp một mình ổng, tôi cũng ra quy định như vậy với những người bạn khác, không đi cùng bất kỳ ai cả.
Cứ thế nửa năm trôi qua, vậy mà tôi lại có ba vị khách quen mặt và hơn chục người mỗi tuần ghé một vài lần. Trước khi đến họ nhắn tin hỏi xem tôi có thể làm món này món kia không, hay đơn giản là báo trước là ghé như đặt chỗ. Hồi đầu tôi còn ngồi chơi nói chuyện rót rượu, sau thì để họ một mình vì có vẻ họ vẫn lặp đi lặp lại câu chuyện cũ mà tôi chẳng làm được gì. Bản thân không muốn trở thành trò tiêu khiển cho người khác. Vậy là họ cứ đến, một mình ngồi bất kỳ đâu họ muốn, chỉ có họ và ngọn đèn dầu le lói trong khu vườn tối. Nhâm nhi uống một mình trong hạn mức tôi thấy đủ thì không bán nữa, chính vì vậy mà có lẽ mấy gã say đi ra từ chỗ tôi là ít gây sự, chỉ là những người phiền muộn tìm nơi nghỉ ngơi dù biết đó là tạm bợ. Nghề tay trái thứ hai hình thành như vậy !
Mọi người xung quanh giờ đây nhìn tôi với sự bàn tán, nhưng thay vì bảo tôi điên thì lại gọi là thú vị, chắc vì một thằng điên tự nuôi sống mình thì thành ra thú vị. Thật ra tính luôn cả nghề viết lách thì ba công việc hiện tại đều có chung nguồn gốc là sự buồn chán, chẳng có gì đặc biệt, mỗi ngày tôi đều tự hỏi sao lại phải tiếp tục, chẳng khác gì lúc ở đô thành. Lời nói của họ có thể khác đi, bên trong tôi biết mình vẫn vậy, đi tìm cho mình chỉ hướng rõ ràng hơn. Thôi tạm gác cuộc đời ngắn gọn của mình tại đây, quay lại với nồi roux cho vị khách nhắn hồi lúc trưa.
Mùi tinh bột cháy trong lớp mỡ tan chảy không làm tôi quên được câu nói lúc mê ngủ trưa: “Đừng cay nghiệt như vậy, từ ngữ tưởng như giết người ta nhưng thật ra tự giết chết ông đấy”, nó rất thật, thật đến mức tôi như đang đứng trên gờ tường sinh tử, hay đó là thứ tình người ông năm Ngữ nói đang đánh thức tôi. Bên trong tôi đang tự nhắc mình về sự cay nghiệt của bản thân sao, tôi không chối bỏ đay nghiến của mình khi viết và nói chuyện với mọi người, dù tôi đủ khôn lanh để che đi bằng cách ứng xử nhẹ nhàng. Tôi biết mình chỉ tránh né những cuộc đối đầu mà tôi thật lòng muốn nhưng không dám. Đôi lúc tôi chỉ muốn nói với ba mình: “Ông còn khỏe như trâu đừng tự nhận mình già mà nằm ỳ ra đó sai khiến mẹ mãi thế”, có lúc lại muốn hét lên với mẹ “Mẹ có biết li dị mẹ sẽ có một nửa tài sản để sống dư dả không, sao phải cung phụng cái vẻ khinh khỉnh lão ta, đồ đàn bà hèn nhát”, hôm tôi lại muốn chửi cô bạn bác sĩ hay ghé mua hạt giống: “Mày làm bác sĩ tiền vô nhiều tức là người ta bệnh tật tràn lan, có gì mà lkhoe khoang, con khốn kiếp bệnh hoạn”. Vậy đó, nhưng tôi vẫn cứ im lặng, cười hề hề cho qua chuyện vì nếu không rắc rối sẽ đến với tôi.
Bạn thấy rồi đấy, đừng nghe những câu chuyện có vẻ sâu sắc ở trên mà nghĩ rằng tôi là người tu hạnh đắc đạo, sẽ dẫn bạn đến miền sáng nào đó, bên trong tôi dơ bẩn thế đấy. Tôi vẫn luôn mỗi ngày gột rửa, nhưng chúng lại quay về hay đơn giản là ở đó, ở một cái nguồn nào đó sâu hơn những gì tôi đang có thể thấy. Tôi chợt nghĩ đó có khi là cặn bã của con sông vô hình mà nhân loại đang chia sẽ, thứ ông năm Ngữ nửa hư nửa thực kể ra, dám lắm, cặn bã của tôi cũng là của bạn, tôi dọn dẹp cho tôi cũng là dọn dẹp cho bạn. Chúng ta đều là đám người cặn bã đang cố dọn dẹp bản thân mình, đừng cố gắng chối bỏ điều đó có khi là bước khởi đầu thật đẹp.
Suy nghĩ không ngăn được màu roux bắt đầu ngã sang vàng, mùi thơm cũng vừa đủ để người ngửi thoáng qua chảy nước miếng. Vị khách này là một người quen giới thiệu từ ba tôi, tôi tạm gọi là dân tri thức nữa mùa, cái gì cũng biết mà chẳng biết nổi cái gì cho tới nơi tới chốn. Ông chưa bao giờ đi Pháp nhưng mê Pháp đến kỳ lạ, ông ta có thể nói cả ngày về các món ăn Pháp nhưng lại phải ghé một thằng đầu bếp nửa mùa là tôi nấu cho ăn. Mỗi lần ông ta ghé tôi đều ngại lắm, vì ông ta sẽ khen “ Ngon lắm, rất là có hương vị Pháp”, tôi thề là chẳng biết cái hương vị Pháp ấy nó ra làm sao.
Cái món roux này, trong tiềm thức của tôi có một gắn kết nào đó không rõ. Những lần đầu tiên thử làm tôi luôn cảm giác mình nấu chúng từ trước lâu rồi hay đã được ăn ở đâu đó. Nó không mơ hồ như kiểu bị quên rồi lờ mờ nhớ, mà thứ gì đó đã khắc sâu bên trong tôi. Vì lý do gì đó, điều gì đó ngăn cho toàn bộ ký ức về nó quay về. Cũng có khi ký ức của con người không đáng tin như chính những hiểu biết của họ về thế giới này.
Nồi súp củ khoai tây, cà rốt và khoai sọ cùng một ít thịt bắp bò cũng sôi một lúc. Trong khi đó tôi để cho súp roux chuyển sậm màu và loãng ra chút nữa. Thật ra, nên làm roux vàng cho súp vì độ sánh sệt sẽ làm món ăn có kết cấu chuẩn mực hơn, nhưng tôi muốn nó có mùi đậm hơn là có lí do của mình. Sau một ngày lăn lộn trong công việc chộn rộn ngoài kia, hầu hết các giác quan của con người chết dần chết mòn. Khói bụi, đồ ăn đậm đặc hóa chất, tôi biết họ lờ đờ đến mức ngán ngẩm mọi thứ vào cái giờ chiều tan tầm. Vậy nên khi có nguyên liệu hay phương pháp nào đó làm dậy mùi mà không cần đến thêm quá nhiều gia vị, tôi sẽ biến tấu để đánh thức các giác quan của họ, ăn uống chưa bao giờ chỉ là câu chuyện của miệng và bao tử.
– “Mẹ ơi mùi gì thơm quá vậy ?” – Tiếng trẻ con vọng qua từ bên kia bức tường màu hồng của gia định một cô giáo già, tôi có chút giật mình vì cứ tưởng không lẽ hôm nay mình có vấn đề thần kinh mà nghe ra đủ thứ tiếng không có thật. Trước giờ bên đó làm gì có trẻ con đâu. Vậy là tôi mở rộng cửa sổ ghé tai ra ngoài cố nghe xem.
– “Mẹ không biết nữa, chắc cô chú nào đó đang nấu ăn” – Giọng một cô gái trầm vừa phải nói với ngữ điệu nhanh nhưng âm lượng the thé vừa nghe. Tôi lại lần nữa hoài nghi về tri nhận của mình hôm nay, trước giờ bên đó chỉ toàn người trung niên, và một con nhỏ 25-26 gì đó với giọng điệu điêu ngoa chát chúa mà thôi.
– “Ủa, sao miệng con chảy nước miếng ra nhiều vậy mẹ, tự nhiên chảy luôn” – Đứa trẻ nói với vẻ ngây ngô, chợt tôi thấy mình không bị điên, chắc là bên đó chỉ là có thêm nhân khẩu mà tôi không hay biết. Tôi phì cười, lúc nãy tôi cũng bị túa nước thèm ăn sau khi nồi roux chuyển dần sang nâu nhẹ.
– “Trời ơi, Mosa sao con vô duyên giống mẹ quá vậy, nói nhỏ thôi người ta cười mình bây giờ” – Mặc dù lí nhí nhưng vẫn nghe thấy tiếng khì khịt của hai mẹ con.
– “Ủa là sao, sao mẹ chửi Mosa vô duyên, con chỉ hỏi sao nước miếng …” – Cô bé nhỏ giọng hờn dỗi chưa nói hết câu thì hình như bị người mẹ che miệng lại. Giờ thì tôi biết mình không tưởng tượng ra, thật ra tôi cũng nhếch mép cười sảng khoái.
– “Không không mẹ không chửi Mosa, chỉ là nước miếng ghê lắm, nói ra cô chú đang nấu ăn thấy gớm sao” – Cô gái bên kia bức tường lại vừa nói vừa cười thút thích, từng lời đứt quãng.
– “Ủa đâu phải lỗi của con, mà sao hồi nãy thơm mà giờ nghe hết thơm rồi mẹ. Con muốn ăn cái món có mùi hồi nãy, không phải món này. Mosa muốn ăn thử món đó”.
Tôi hoảng hốt khi nghe con bé nói như vậy, thì ra nồi roux chuyển sang màu nâu đậm, chưa phải khét hay hỏng mà không phù hợp với món súp củ cho tối nay nữa. Trong phút bối rối giật mình, tôi cầm vào nối mà không có tấm vải nhấc bếp, vậy là mọi thứ rối tung lên hết. Tiếng khóc của con bé đệm thêm vào tiếng va đập cái nồi rơi xuống nền gạch tàu, sốt loãng khi chuyển sang nâu đậm nên văng khắp nơi làm mọi thứ như ám một màu như trong mấy bức hình cũ kỹ.
Đứng khựng lại, tôi không chuyển động nữa, cứ hễ mỗi khi mọi chuyện xung quanh hỗn loạn thì cơ thể phản ứng như vậy, bất động như tôi tự giam mình vào một chiều không gian khác. Không biết diễn tả thế nào, nhưng tôi vẫn ý thức đầy đủ, thậm chí là chậm hơn bình thường, chỉ là tôi không còn làm chủ cơ thể, cứ thế đứng im nhìn mọi thứ. Thật ra đó là một dạng kỹ năng để vượt qua một hội chứng khi còn nhỏ, khi quá nhiều thứ xảy ra trong một nhóm người hay sự kiện nhốn nháo, tôi dường như không tự chủ được rồi trở nên rối loạn. Nói là sợ đám đông thì cũng không hẳn, nếu đi lên thuyết trình thì vẫn bình thường, chỉ là khi có quá nhiều sự kiện dồn dập mà thôi.
Khoan đã, kỹ năng này ai đã dạy cho tôi, không phải tôi tự tạo ra, phải rồi. Chợt tôi nổi hết cả da gà, ngày hôm nay sao thế nhỉ, sao nhận thức và các giác quan nhảy múa đào bới chộn rộn đến vậy, thứ gì quên lãng tiến về như tôi dự đoán sao. Không, lúc này tôi vô cùng chắc chắn mình không hoang tưởng, thứ gì đó rất sắc nét, đặc biệt là chuyện ai đó đã dạy tôi cách đóng băng trong hỗn loạn này.
Đột nhiên tôi giật mình ngã ngửa ra phía sau va mông mạnh xuống nền gạch, nhưng phản xạ giúp tội gượng đầu dậy. Ai đó đã nắm tay tôi ! Tôi nhớ ra rồi, người dạy tôi kỹ năng đi qua hỗn loạn đã nắm tay khiến tôi bình tĩnh lại. Sao tôi chỉ nhớ mỗi phần dưới của khung hình thế này, đó là ai ? Khung cảnh người ấy nắm tay tôi trong một đám đông thô tục như ngay trước mắt.
Là ai mới được, sao đột nhiên lại nhớ ra vào ngày hôm nay mà không phải lúc nào khác trước đó ? Không, hỏi như vậy thì vô ích, hỏi như vậy chẳng khác nào hỏi sao ta lại chết vào lúc này mà không phải trước hay sau đó, mọi thứ đồng loạt xảy ra và cái chết đến mà thôi. Cái chết không có nguồn cơn cũng như sự sống hay sự bất giác bị kéo đẩy trong tiềm thức của tôi lúc này. Không còn âm thanh nào cả !
Bỗng giọng nói bên kia bức tường màu hồng vang lên làm tôi quay về với hiện thực.
– “Có ai ở đó không, hình như tôi nghe thấy mùi khét và đổ bể cái gì đó, có ai bị té ngã không, có làm sao không, mẹ con tôi có làm phiền gì không ạ. Xin lỗi, con bé khóc lúc này thật không phải. Có ai không ạ, mọi thứ vẫn ổn chứ” – Giọng cô gái bên kia vội vã hối thúc, cảm tưởng nếu không trả lời có khi cô ta nhảy lên leo luôn qua gờ tường.
– “Không tôi không sao” – Tôi đáp khi lồm cồm ngồi dậy, trượt ngã thêm vài lần rồi mới đứng lên.
– “Xin lỗi xin lỗi anh nếu đã gây ồn ào, tôi mới về đây được một thời gian nên con bé hay quấy” – Cô gái bên kia nói vẫn với giọng gấp gáp một chút.
– “Con có quấy đâu, Mosa không có quấy, chỉ là Mosa muốn ăn …” – Con bé lại bị bịt miệng lần nữa khi đang nói chưa dứt.
Tiếng tin nhắn làm tôi sao nhãng, người khách sốt roux sẽ đến sớm hơn và nói anh ta sẽ không ăn chiều mà đến luôn, có lẽ muốn nói tôi nấu cho anh ta thêm món gì để no bụng. Đầu tôi lúc ấy còn tiếng rít như kim loại cọ vào nhau, tôi như bị phân thân giữa tâm trí và cơ thể. Tôi vội chạy vào phòng trữ nguyên liệu trong khi những hình ảnh và âm thanh về cái nắm tay ấy chớp tắt liên hồi trong óc. Bỏ lại cô gái bên kia bức tường với tiếng xin lỗi, tôi cố để suy nghĩ quay lại với cơ thể mình, cơn run vẫn còn nhưng giảm dần. Quay ra bếp, cảnh hỗn loạn lại làm tôi tỉnh táo hơn, phải làm việc trước mắt đã, dù sao lỡ dại làm nghề gì thì phải coi đó là ưu tiên rồi mới đến những giấc mộng dài khác.
Tối đó có bốn vị khách đến vào các khung giờ khác nhau, hai trong số đó không hẹn trước. Họ nhìn món tôi mang ra cho người đặt trước chỗ, mùi hương làm họ muốn cùng ăn thử món canh củ sốt roux, may sao không khí lạnh trong vườn đêm và một ít rượu đế hâm nóng khiến món này trở nên thượng hạng với họ. Bốn đã là nhiều với tôi rồi, hơn nữa tôi sẽ từ chối vì bận rộn chẳng tốt cho ai cả. Hôm nay tôi tránh không trò chuyện cùng họ, mọi chuyện đang quá kỳ quặc ngày hôm nay, tôi chỉ chờ họ về để kéo một hơi thuốc lá rồi tắm và lăn ra ngủ.
Nằm trên võng đung đưa nhìn ra cửa sổ qua tán lá ổi, trăng nằm ngay trên bờ tường màu hồng như ai đó đang lén nhìn sang, cũng có thể người ấy quay mặt đi không thèm nhìn khi lú cái đầu của mình lên. Nếu đó là một con người thì sẽ là ai, ai sẽ muốn nhìn thấy tôi, ai không thèm nhìn tôi mà quay đi. Cơn gió nhẹ mang theo hương hoa nguyệt quế xa xa, không có ai bên kia bức tường ngoài ánh bạc ! Chỉ có chú dế nhỏ chạy lập bập trên bờ tường, chắc nó chuyền từ nhánh ổi sang đó, trông như nó đang tiến gần về phía mặt trăng để gặp Amstrong. Rồi nó dừng lại, có vẻ cảm thấy lạc lõng khi đột nhiên nhảy lên cao không còn thấy đồng loại, nó định gáy một tiềng để tìm đường về. Nhưng tiếng nhạc và giọng hát the thé bên kia làm nó giật mình biến mất vào lùm cây sau khi nhảy xuống.
Merry Christmas Mr. Lawrence của Sakamoto, phải rồi, mắt tôi mơ màng trong khi cơ thể rã rời, hôm nay chẳng thể viết gì nổi thôi thì nghe nhạc vậy. Có tiếng hát rất nhỏ bên trong làn nhạc, nhưng tôi nhớ đó là một bản giao hưởng kia mà, à chắc là người hát tự viết lời cho nó. Tôi không nghe rõ nội dung, đầu tôi lúc ấy không còn kiên nhẫn mở cửa cho ngôn từ vào ra nữa, chỉ còn hờ cánh cửa sổ cho âm nhạc ôm lấy. Tôi chìm dần vào giấc ngủ, mơ màng cánh cửa lại có ai đó gõ, mang theo bản nhạc kia nhưng ngày một lớn dần, lớn dần, ai đó đang đè mặt trời âm thanh lên tôi. Âm thanh bản nhạc lại lớn dần rồi bụp, nó im bặt, một tiếng chuông gió kleng kleng kleng vang lên, dịu nhẹ và bình yên trở lại. Tôi ngủ cùng những thứ quên lãng đã dần tỉnh giấc.