PHẦN HAI: GIẢI THOÁT CHƯƠNG XII: NGƯỜI MẤT MỘ

CHƯƠNG XII: NGƯỜI MẤT MỘ

Hôm nay nắng nhẹ, bà bảo cô giúp việc kê một chiếc ghế ra ban công cho bà ngồi ngắm nắng. Nắng thật nhẹ, gió cũng vừa phải khi không làm người ta cảm thấy lạnh. Những hôm thời tiết đẹp như thế này cũng không có nhiều. Nó chỉ là quãng giao thời ngắn ngủi giữa những ngày đông giá rét và những ngày xuân ấm áp. À có một thời điểm giao mùa nữa cũng rất đẹp khi kết thúc nắng hạ để chuyển sang thu. Những quãng thời gian đó, thời tiết đẹp đến nỗi đôi khi con người ta chợt quên đi những nhọc nhằn, vất vả, lo toan của kiếp người. Bà đã nhiều lần tự đắm mình trong những thời khắc đó. Ngày còn trẻ, ông bà cũng hay đưa nhau đi dạo trong những hôm thời tiết đẹp. Ban đầu là những chuyến dạo chơi trong công viên, men theo những lối đi nhỏ có rải sỏi giữa các hàng cây. Đôi khi cả hai người ngồi thật lâu trên chiếc ghế đá trước mặt hồ rộng. Sau này có con rồi có tuổi, những hôm thời tiết đẹp ông bà cũng hay kê ghế ra ban công để ngồi, để ngắm trời ngắm đất. Ông cũng đã bỏ bà để đi về cõi ấy hơn một năm rồi. Không biết ở nơi ấy thời tiết sẽ như thế nào? Có còn những khoảnh khắc giao mùa khiến con người như muốn dừng lại, chậm lại để nhìn ngắm, để cảm nhận hay không?

Dạo này bà rất hay mơ thấy những người đã mất. Có hôm mơ thấy bố đẻ bà về. Bà là người giống ông nhiều nhất trong số 10 người con cả trai lẫn gái. Ai cũng bảo con gái giống cha giầu ba mươi đụn. Nhưng cả đời bà đều vất vả. Khi bé thì bị bố mẹ cho đi ăn đi ở với ông ngoại và bà Ba. Lớn lên lấy chồng thì con đông lại nghèo nên cũng vất vả. Có lần bà đã hỏi: Sao tôi giống cha mà cuộc đời lại vất vả thế? Ông thầy bói cười bảo:

– Vì bà giống bố nên mới qua được các ách nạn đó chứ không thì còn khổ nữa. 

Bà cũng chả biết nếu không giống bố nhiều thế thì đời bà sẽ khổ đến mức nào? Nhưng một số người em của bà tuy không giống bố nhiều như bà nhưng cuộc đời họ dường như an nhàn, thuận lợi hơn bà nhiều. Xem ra, không phải câu nói nào của cổ nhân để lại cũng đều đúng cả. 

Bà cũng hay nằm mơ thấy mẹ. Cả bà dì em ruột của mẹ bà cũng thi thoảng mơ thấy. Trong những giấc mơ ấy, cả bố mẹ và bà dì đều không nói nhiều nhưng khá vui vẻ. Có lẽ ở thế giới bên ấy mọi việc cũng không quá tệ nên tâm trạng mọi người mới tươi tỉnh như thế. Nói đến mơ, bà chợt nhớ đến cô con gái. Nó đã có lần kể, khi mẹ chồng mới mất nó đã mơ thấy bà về. Khác với vẻ nằm liệt khi còn sống mẹ chồng nó cười nói vui vẻ như lúc chưa bị bệnh. Bà về để nói một câu mà con gái bà nhớ mãi. Bà ấy đã bảo với con gái bà rằng: Nói gì thì nói mẹ vẫn yêu chị Ngọc hơn con. Ngọc là tên của chị chồng nó đã mất vì ung thư. Con gái bà nghe vậy thì cười lớn và bảo: Mẹ yêu chị Ngọc hơn con là đúng rồi! Chị ấy là con gái ruột của mẹ mà. Con chỉ là con dâu thôi. Nó kể khi nói xong câu đó thì mẹ chồng nó vui lắm. 

Câu chuyện ấy làm bà suy nghĩ mãi. Bà biết con gái vẫn hậm hực với chị chồng khi phải một mình chăm mẹ chồng mà không có sự hỗ trợ, đỡ đần gì từ chị ấy. Có lẽ, con gái bà cũng từng nói ra điều ấy khi phải một mình chăm sóc mẹ chồng. Bà thông gia của bà là người hiền lành và ít nói. Nhưng chắc bà ấy cũng cảm nhận được sự hậm hực từ cô con dâu với con gái mình. Và khi đã về đến thế giới bên kia có lẽ bà ấy vẫn canh cánh trong lòng vì điều đó. Cuộc trở về trong mơ đã cho bà dũng khí khi dám nói thẳng: Nói gì thì nói mẹ vẫn yêu chị Ngọc hơn con. Bà ấy yêu cô Ngọc cũng là phải lẽ. Cô ấy là con gái của bà lại mất sớm vì ung thư. May là con gái bà tiếp nhận chuyện ấy cũng nhẹ nhàng. Nó luôn hiểu không gì thay thế được tình yêu của mẹ dành cho con gái dù nó có đối tốt với bà đến đâu. Sự thấu hiểu ấy đã mang lại cảm giác nhẹ nhàng cho cả mẹ chồng và nàng dâu. Chuyện nó kể cũng cho bà thấy vẫn có sự tiếp nối giữa hai thế giới. Bà thông gia của bà đã không dám nói ra điều bà ấy nghĩ khi còn sống có lẽ vì quá hiền hoặc vì không muốn mất lòng cô con dâu đang chăm sóc mình. Nhưng sự tiếp nhận nhẹ nhàng của con dâu có lẽ cũng khiến bà ấy cảm thấy an lòng. Nghe kể bà ấy còn về mấy lần sau đó trong những giấc mơ của con gái bà. Cháu ngoại bà còn kể có lần nó tỉnh dậy giữa đêm. Nó nhìn ra phía bàn học vẫn còn sáng đèn do quên tắt và thấy bà nội đang ngồi ở đó. Mái tóc trắng nhẹ bay. 

Bà đã hỏi nó: 

– Con có sợ khi nhìn thấy bà nội như vậy hay không?

Nó hồn nhiên: 

– Con không thấy sợ bà ạ! Người nhà cả mà.

Bà thông gia là người hiền lành khi còn sống. Có lẽ vì thế mà cả con gái lẫn cháu ngoại của bà đều thân thiết, gắn bó với bà ấy. Sống hiền lành là thế, mà khi mất bà ấy lại rất thiêng. Cái thiêng ấy thể hiện ngay khi bà mới mất được khoảng hai đến ba tuần. Con gái bà kể rằng nó đã mời các bà trong xóm thuộc đội quy y đến tụng kinh cho mẹ chồng vào các ngày tuần. Trong tuần tụng kinh thứ hai hay thứ ba bà cũng không nhớ rõ. Một bà trong đội tụng kinh sang muộn và kể với con gái bà:

– Ôi, cô sợ quá! Sáng nay cô dậy đi lễ sớm nên người hơi mệt. Cô đã định không sang tụng kinh cho bà. Đang nằm lơ mơ thì thấy mẹ chồng dắt tay chị chồng cháu đến và gọi: Bà ơi, sang tụng kinh đi! Cô sợ quá vội vùng dậy mặc áo và sang đây tụng kinh cho bà. 

Con gái bà nghe thế thì hỏi dồn:

– Cả chị chồng cháu cũng đi cùng với mẹ cháu ạ?

– Ừ, cả hai mẹ con cùng sang gọi cô mà. Bà hàng xóm khẳng định.

Con gái bà vẫn chưa tin hẳn:

– Cô vẫn còn nhớ mặt chị chồng cháu hả?

Bà hàng xóm gắt nhẹ:

– Mày vớ vẩn. Nó ở đây mãi tao còn lạ gì. 

Không biết có phải vì nghe con gái kể vậy hay không mà mỗi lần lên chơi, thắp hương lên ban thờ bà như thấy bà thông gia vẫn còn ở đó. Sự hiện diện ấy càng giống như thật qua bức ảnh sống động được đặt trên ban thờ. Trong ảnh bà thông gia trông như đang cười. Chính con rể bà đã chụp cho mẹ bức ảnh ấy khi còn sống. Và chúng đã lấy bức ảnh đó làm ảnh thờ và làm ảnh khắc lên bia mộ mẹ. Bức ảnh thể hiện được hết thần thái rạng rỡ, vui vẻ của bà thông gia. Khi nghe con gái kể bà thông gia về nhà nghe kinh cùng cô con gái đã mất bà cũng thấy an lòng. Bà thông gia hiền lành có tiếng. Giờ về bên ấy lại có cô con gái bên cạnh thì yên tâm quá. Cô ấy mất trước mẹ khoảng hai năm vì bạo bệnh. Có mẹ có con chăm lo cho nhau bà ấy cũng đỡ cô đơn. Bà chợt nghĩ: Không biết khi về bên ấy rồi thì bà có được ở cạnh chồng mình hay không? Nếu được như vậy thì bà cũng thấy mãn nguyện.

Lại nói chuyện về ảnh. Bà nhớ trên ban thờ của nhà con gái ngoài ảnh của ông bà thông gia còn có ảnh của ông nội, bà thứ ba và bà nội của con rể. Ông nội của cậu con rể nhà bà làm quan lớn thời Pháp và có đến 5 bà vợ. Bà nội của cậu con rể là bà thứ năm. Bà ấy mất khi hai con còn nhỏ. Ông thông gia nhà bà và cô em gái được bà Ba mang về nuôi. Chính vì thế mà khi còn sống ngoài thờ bố ông ấy còn thờ cả hai bà mẹ. Bà thứ năm không chỉ mất sớm mà ngôi mộ còn bị mất khi chiến tranh biên giới nổ ra. Khi còn sống ông thông gia nhà bà vẫn luôn day dứt về điều ấy. Ông luôn thắc mắc bị mất mộ như vậy thì mẹ mình sẽ ở đâu? Bà có về được với gia đình, với các con hay không? Những thắc mắc ấy không một ai có thể trả lời giúp ông. Nhưng có một lần con bé cháu bà lên chơi và ngủ trưa tại nhà thông gia. Sau giấc ngủ ngắn nó tỉnh dậy và kể với mọi người: Lúc con ngủ có hai bà dắt tay nhau về và ngó vào mặt của con. 

Con gái bà hỏi dồn:

– Hai bà nào? Sao lại ngó vào mặt con?

Con bé tỉnh bơ:

– Con không biết. Con chỉ thấy hai bà đến và ngó vào mặt con rồi đi. 

Con gái bà lại hỏi:

– Nhưng tại sao con lại biết đó là hai bà?

Con bé thật thà:

– Vì con đã nhìn thấy ảnh của hai bà ấy trên bàn thờ nhà cô mà. 

Sau lần ấy con gái bà tin chắc là bà Năm, bà nội của chồng nó dù bị mất mộ nhưng linh hồn của bà ấy vẫn còn. Và quan trọng là bà vẫn có thể về được nhà của các con, các cháu mình. Bằng chứng là bà đã về cùng với bà Ba và ngó vào mặt của đứa cháu bà đấy thôi. Sự tin tưởng đó cũng giúp con rể bà vơi đi một mối lo. Bố cậu ấy là con trai duy nhất của bà Năm. Ngoài ông ấy ra, bà Năm còn có một cô con gái. Tuy nhiên, con trai vẫn là người phải lo hương hoả, mồ mả cho cha mẹ. Khi bà Năm bị mất mộ, ông thông gia buồn lắm. Ông đã mấy lần cậy nhờ người này người khác tìm kiếm xem có manh mối nào không? Nhưng cả mấy tỉnh biên giới đều bị tàn phá tan hoang trong cuộc chiến biên giới phía Bắc. Mộ của bà Năm cũng bị mất trong đợt đó. Có lần, ông ấy còn định nhờ thầy làm mộ giả ở quê cho bà nhưng có người gàn. Họ nói, mộ không có âm khí có thể là chỗ để ma quỷ trú ngụ. Và nếu như vậy thì thật nguy khi mỗi lần giỗ tết con cháu lại vái lậy một người không rõ danh tính đang trú trong ngôi mộ. Việc bà Năm cùng với bà Ba về nhà đã giải toả được phần nào những lo lắng, bất an của con rể bà. Nhiều gia đình lỡ bị mất mồ, mất mả của người thân có thể cũng bớt lo lắng khi người đã mất vẫn có thể đang ở đâu đó và quan trọng nhất là họ có thể về nhà. 

Việc bị mất mồ mất mả xưa nay cũng không phải hiếm. Chiến tranh liên miên, biết bao làng mạc còn bị xoá sổ thì những nấm mồ sao có thể thoát khỏi sự cày phá của bom đạn. Chưa kể còn thiên tai, lũ lụt cũng như sự thờ ơ của hậu bối, của con cháu đối với mồ mả của tổ tiên, ông bà, cha mẹ. Gần đây, nhiều người lại sính việc thả tro cốt ra sông, ra hồ cho mát. Bà cũng đọc được ở đâu đó rằng việc không có mồ mả khi mất cũng không quá quan trọng. Đôi khi, nó lại còn giúp người đã mất nhanh siêu thoát hơn khi không còn bị chấp nê vào mồ cao hay mả đẹp. Chả biết trong mớ lý thuyết đó cái nào đúng, cái nào sai. Nhưng việc bà Năm về được nhà khiến bà càng tin hơn về sợi dây liên kết giữa người sống và người đã mất.