PHẦN HAI: GIẢI THOÁT CHƯƠNG IX: NHỮNG TẦNG CẢNH GIỚI

CHƯƠNG IX: NHỮNG TẦNG CẢNH GIỚI

Ở quê vừa gọi điện lên cho bà. Thầy Thực mới về làng làm lễ. Gọi là thầy nhưng về vai vế thầy ấy chỉ là hàng cháu. Thầy là con trai út của ông anh họ. Anh chị ấy có đến 4 cô con gái rồi mới sinh được cậu út là trai. Bao nhiêu hy vọng của cha mẹ, của cả nhà dồn hết vào cậu út. Nhưng ngay từ nhỏ cậu đã bộc lộ xu hướng khác biệt. Cậu có thể chơi cả ngày với chó, mèo, chuồn chuồn và cả đàn kiến đang di chuyển dưới đất. Đặc biệt, mới mấy tuổi nhưng cậu kiên quyết không ăn thịt, cá và các loài động vật. Trước sự lạ của con, bố mẹ đến các chị hết ngọt ngào dỗ dành lại đánh mắng ép buộc nhưng cậu vẫn nhất quyết không ăn. Bao hy vọng vào cậu con trai út sẽ duy trì, nối nghiệp bị sự từ chối của cậu làm cho tan biến hết. Anh chị ấy buồn lắm. Càng lớn, cậu càng có xu hướng thích tu hành. Khi đã thuộc mặt chữ, bất kể đi đâu, làm việc gì cậu cũng giấu theo một cuốn kinh Phật. Biết không ngăn nổi mong muốn của con, anh chị đành gạt nước mắt thuận theo. Mười mấy tuổi cậu đã lên chùa, bái thầy xin tu. Mấy chục năm đã qua, giờ thầy làm trụ trì cho một ngôi chùa cách làng khoảng chục cây. Người trong làng khi có việc ma chay, cúng lễ vẫn mời thầy về. Biết vai vế của mình, thầy cũng không dám xưng thầy chỉ xưng tôi với các bậc cha chú trong họ. Lần này, nghe nói thầy phải mời thêm một số đạo hữu, các thầy cúng để về làm lễ đuổi ma cho làng. 

Cái làng của bà từ xưa đến nay đã tồn tại lắm chuyện về ma quỷ. Mà có lẽ không chỉ ngôi làng của bà mà bất cứ làng quê Việt nào cũng có lắm câu chuyện về ma, về quỷ như vậy. Làng có một ngôi chùa khá to do bà con trong làng và khách thập phương cung tiến xây lên. Một ngôi đền rất thiêng thờ bà Phi tần – vợ của một vị vua nào đó. Phía trong đền có căn hậu cung nghe nói có chứa các di vật của bà hoàng và chỉ thủ từ mới được phép vào. Bốn năm một lần, làng vẫn tổ chức rước kiệu từ đền về đình rồi quay ngược lại. Chả lần rước nào mà không xảy ra hiện tượng kiệu bay khi hai chục trai tráng khiêng kiệu bị một sức mạnh vô hình lôi đi. Cả đoàn rước kiệu lúc đi thong thả, lúc chạy rạt sang phía này, lúc quành sang bên kia. Lắm khi đoàn khiêng kiệu chạy xô cả vào đám đông tuỳ theo lực điều khiển từ đấng vô hình bề trên. Dân chúng xem hội vừa thích thú vừa sợ hãi. Nhiều lần, khi đám khiêng kiệu bị kiệu kéo, kiệu chạy dạt cả xuống ao các bà, các cụ đã phải khấn to tên hiệu của bà Hoàng. Nhiều lần, họ vừa vái, vừa lạy theo chiếc kiệu. Họ khấn to tên hiệu của bà Hoàng khi thấy đám khiêng kiệu mệt lả vì chiếc kiệu xoay vòng vòng mãi mà không dừng lại. 

Ngày còn bé, bà rất hay lén lút một mình ra đền. Nghe nói ngôi đền thiêng nên bà lầm rầm cầu xin bà Hoàng phù hộ cho bớt tai ách, cho duyên gái đừng quá truân chuyên. Người trong làng kháo nhau, bà Hoàng không muốn mất gái làng nên có lời nguyền con gái làng đi lấy chồng xa đa phần khổ sở, không được theo ý nguyện. Người thì khổ vì chồng lăng nhăng, đào hoa. Kẻ thì khổ vì chồng bài bạc, lô đề, nợ nần. Nhiều cô khổ quá đành ôm con về làng nương nhờ cha mẹ, anh em. Không biết lời đồn có thực hay không nhưng đúng là nhiều cô người cùng làng không lấy lại đi lấy chồng xa và rất khổ. Ngoài ngôi đền thiêng nức tiếng cả vùng, làng bà còn có ngôi đình và một ngôi đền bỏ hoang cuối làng cũng thiêng không kém. Nhiều người quả quyết đã nhiều lần nhìn thấy rắn trắng trú trong hốc cây, tảng đá ở ngôi đền hoang cuối làng. Đền nghe nói thờ một vị tướng quân. Những năm người làng chưa đông, nhà cửa còn co cụm chứ không dàn trải như bây giờ, rất ít người dám một mình đi qua ngôi đền hoang ấy. Đặc biệt là những khi sáng sớm, lúc chiều tà, chả mấy ai dám đi qua con đường trước cửa ngôi đền hoang cuối làng. Làng cũng luôn rì rầm với nhiều câu chuyện về ma về quỷ từ đầu làng tới cuối xóm. Câu chuyện được kể từ người già tới người trẻ. Trong đó có câu chuyện về già Vươn – theo cách gọi của quê với các bà chị gái, bác gái trong họ. Không hiểu vía già thế nào mà ngay từ khi còn bé đã hay bị ma trêu, ma giỡn. Cứ cỡ dăm bữa, nửa tháng là người nhà lại phải tá hoả đi tìm. Lúc thì già bị giấu vào trong đống rơm, khi trong bụi cây rậm. Lạ là nhiều lần dù đã đi qua đi lại chỗ già bị giấu cả chục lần nhưng người nhà vẫn không tìm thấy. Chỉ đến khi đã tìm kiếm chán chê thì một ai đó mới phát hiện ra chỗ già bị giấu. Chắc đám ma giấu già muốn đùa nghịch, trêu ghẹo lên che mắt mọi người. Cho đến cả thời thanh niên, già vẫn thi thoảng lại bị đám ma đem đi giấu. Lạ là mỗi một lần được tìm thấy, già đều không nhớ nổi mình đã làm gì? Bị đưa đi đâu và tại sao lại ngồi sâu trong đống rơm hay ngồi im trong một bụi cây nào đó. Có lần già kể nhìn thấy mọi người đi tìm mình, gọi tên mình và dù ở rất gần nhưng không sao mở miệng ra được. Cho mãi đến khi già lấy chồng thì mới hết bị đám ma trong làng đùa giỡn. 

Cũng vì lý do làng có lắm ma mà con cái khi sinh ra thường bị bố mẹ đặt tên rất xấu để khỏi bị bắt đi. Ngay như bà, khi sinh ra bố mẹ đặt tên cho là Bắt. Đến khi theo ông ngoại, ông mới đặt thêm cho tên là Trang. Nhiều người trong làng bà đều có hai cái tên như vậy. Một cái tên xấu được đặt khi còn bé. Và một cái tên khác được đặt cho khi đi học, khi đã lớn. Có cái tên đọc lên nghe đến là xấu hổ. Nhưng càng nhà nào hiếm con lại càng đặt tên xấu. Họ quan niệm tên xấu thì ít bị ma quỷ để ý và bắt đi.

Nhiều người còn kể chuyện có những người đi chợ sớm lúc ngang qua đám tre bị lũ ma vít cành xuống sát đất chắn lối. Người ấy tránh góc nào cũng bị đám cành tre ngả theo chắn đường. Có lần vì sốt ruột, sợ lỡ buổi chợ mà người ấy cố bước qua. Vậy là cả người bị nhấc lên ngọn tre cao. Người ấy đã ở trên đó rất lâu cho đến khi sáng rõ và có người đi qua. Nhiều lần, mọi người đã phải hè nhau vít cả đám tre xuống để người bị ma trêu có thể bước ra. Có người còn kể có ông đi ra ruộng sớm, lúc ngang qua cây si bị hai cẳng chân của con ma nào đó thòng xuống kẹp cứng lấy cổ. Ông cứ đứng ở gốc si mãi cho đến khi có người đi qua. Họ hỏi tại sao ông lại đứng yên ở đó? Khi ấy, ông mới giật mình tỉnh ra và bảo đã bị ma kẹp cổ suốt từ sớm tới giờ. 

Nhiều bà trong làng còn truyền tai nhau những câu chuyện khó tin. Như có bà sáng sớm dậy lúi húi nấu cơm. Vừa bước thấp bước cao từ trong chái bếp cay xè khói rơm ra sân đã thấy ngồi lù lù một đống. Bà giật mình, tưởng con gái dậy sớm còn ngái ngủ nên ngồi đấy ngủ tiếp bèn chửi đổng:

– Cha bố mày, sớm ra đã ngồi lù lù một đống làm bà hết hồn!

Không ngẩng lên nhưng một tiếng trầm đục cất ra từ cái bóng vẫn còn ngồi thù lù:

– Chửi hả? Có thích chửi không?

Bà sợ hãi ngã ngồi ngay xuống khi nhận ra cái bóng đang ngồi đó không phải con gái mình. Miệng ú ớ, hai tay bà run bắn lập cập chắp vào nhau vái dài:

– Tha cho tôi. Tha cho tôi! Tôi không biết nên lỡ mạo phạm, xin tha cho tôi!

Nói rồi bà ngất xỉu đi vì sợ. Cho đến khi có người nhà dậy đi tiểu sớm va phải bà nằm còng queo giữa sân mới tri hô lên. Tỉnh ra, bà mới kể cho mọi người nghe chuyện nhầm lẫn lúc sáng sớm. Miệng kể mà mắt bà vẫn hướng ra sân và lầm bầm: Không biết đã lỡ mạo phạm vào ông bà nào, xin tha lỗi. Xin được tha lỗi! 

Sau vụ đó, bà ấy cũng ốm lửng lơ mất mấy tháng vì sợ. Nhưng cái sợ nào rồi cũng phải quen khi công việc nấu cơm cho chồng, cho con, cho thợ gặt vẫn khiến bà phải dậy sớm hơn mọi người. Chưa kể, khắp cả làng đâu đâu cũng có ma mà người còn sống thì vẫn phải làm, phải ăn, phải lo giỗ chạp, tết nhất và trăm thứ khác nữa. Là phận đàn bà, nỗi lo ấy lại càng dầy, càng sâu. Thi thoảng trong làng lại kháo nhau chuyện nhà này, nhà kia nấu xong nồi cơm thì bị ma vầy đến vữa nát không ai ăn được. Hay có bà gánh bún đi bán chợ sớm, ra đến chợ thì bún trong thúng nát bét như có ai thọc cả cánh tay vào bóp, vào vò. Bữa ấy, bà bán bún chỉ biết ôm thúng mà khóc khi đống bún nát không bán nổi cho ai. 

Những câu chuyện ma nửa thực nửa hư đó đã đi theo bà, theo người trong làng trong suốt nhiều năm. Làng bà có nhiều cây to, vài ngôi miếu nhỏ, các nhà thờ họ nằm rải rác khắp các xóm. Sau này, khi làng khá giả, con cháu trong các họ lại gom góp nhau xây thêm hay tu bổ những ngôi nhà thờ cũ của dòng họ. Lần này, cả làng góp nhau mời thầy về đuổi ma khi có một số nhà làm ăn không thuận, con cái lại hay ốm. Có nhà, trẻ nhỏ ban ngày thì ngủ nhưng ban đêm thì quấy khóc. Vài người đã nhìn thấy những chú lính hay người nam giới mặc nguyên cả bộ đồ đỏ đứng nơi góc vườn hay bờ ao.Vốn đã nghe đồn làng lắm ma nên khi có người đề xuất mời thầy về lập đàn làm lễ đuổi ma phần đông người dân trong làng đều ủng hộ. Nghe nói, thầy Thực và các thầy sau vài buổi khảo sát, xem xét đã phải xuống ngôi đền cuối làng làm lễ để mượn ông tướng thêm quân. 

Những người già trong làng đều hiểu nhiều thế kỷ đã đi qua trên mỗi làng quê Việt. Chiến tranh rồi dịch bệnh, nạn đói đã khiến mỗi mét đất, mỗi ngôi nhà, góc vườn như đều ẩn giấu, chứa chấp một đến vài linh hồn cùng trú ngụ. Lớp sau chồng lên lớp trước. Có hồn ma là người trong làng. Lại có người từ nơi khác vì đói, vì mưu sinh mà phiêu bạt đến rồi mất trên đất làng. Ngay như nạn đói năm 1945, làng đã phải dành ra cả một khu đất rộng để chôn cất những nạn nhân chết đói. Họ có người ở ngay trong làng. Có người từ nơi khác đến và chết trên đất làng. Ma cũ rồi ma mới. Ma có người cúng lễ. Ma vô thừa nhận. Buổi lễ đuổi ma của các thầy được làm chung cho cả làng. Nghe nói có đến hơn 300 hồn ma đã bị quân của thầy túm được và đuổi đi. Trong đàn lễ ấy, ngoài thầy Thực, các sư thầy, các thầy cúng nghe nói còn có cả đám quân lính của ông tướng cuối làng giúp sức. Nhiều hồn ma đã ngoan ngoãn rời đi. Có hồn ma chống trả quyết liệt khiến đám hồn binh cũng tốn nhiều công sức. Không biết đám âm hồn bị đuổi đi hôm ấy sau này có còn quay lại quấy phá làng xóm nữa hay không? Cũng không biết các thầy ngày nay có biết đến phép trấn yểm như ông ngoại của bà ngày xưa khi khoá chặt đám âm binh lại trong khu vườn và không cho ra ngoài hại người. 

Càng ngày, bà càng như hiểu hơn về những cảnh giới khác nhau. Con người khi chết đi không hẳn là biến mất. Họ như chỉ chuyển từ trạng thái sở hữu thân xác sang trạng thái tồn tại của ý thức, của linh hồn. Nếu theo thuyết ấy thì không có gì hoàn toàn biến mất. Con người được sinh ra, lớn lên, già cả, bệnh tật rồi mất. Khi mất thì chỉ là mất đi thân xác còn linh hồn lại như tồn tại ở một chiều không gian khác. Và các chiều không gian ấy có xen kẽ, chồng lấn, qua lại nên mới khiến một số người có thể nhìn thấy, nghe thấy những người đã mất. Trong những ngày đi nghe thầy giảng pháp, dạy kinh bà hiểu láng máng con người khi mất tuỳ vào nghiệp lực sẽ đi đến những cảnh giới khác nhau. Trong các cảnh giới ấy có cảnh giới thấp như địa ngục, ngã quỷ. Người rơi vào cảnh giới này thường do phạm phải các tội lớn. Người nhân từ hơn hay những người thường làm việc tốt sẽ sớm được đầu thai lại làm người. Nhưng kiếp người chưa phải là cảnh giới cao nhất khi vẫn còn tham luyến, sân si. Còn có một cảnh giới khác, nơi được xem như cõi niết bàn với đầy hoa thơm, cỏ lạ. Ở cảnh giới đó sẽ không còn đau khổ, không còn luyến ái, sân hận. Con người khi đạt đến cảnh giới ấy sẽ thoát khỏi vòng luân hồi, sinh tử. Các đức Phật, giáo lý nhà Phật thường vẫn rao giảng xoay quanh các thuyết ấy. Nhưng cũng không nhiều người muốn đi đến cõi cao nhất. Ngoài việc phải có một tấm lòng bồ tát với rất nhiều hy sinh, cứu giúp người khác thì để đạt tới cảnh giới ấy cũng không dễ dàng. Nhưng dù có ở cảnh giới ấy thì vẫn có những người muốn thoát ra. Nhiều người vẫn muốn được nếm trải những buồn vui, sinh tử, cảm nhận về sự giới hạn của kiếp người. Trong các bộ phim bà đã xem có một bộ phim của nước ngoài khiến bà cực kỳ ấn tượng. Phim kể về hành trình của những chiếc nhẫn. Một bộ phim giả tưởng, siêu thực miêu tả về những kỷ nguyên hưng thịnh khác nhau của các tộc tiên, tộc người và cả sự trỗi dậy của ma quỷ. Dù khác nhau về cách trình bày nhưng bà thấy có nhiều điểm giống nhau giữa người phương Đông và phương Tây qua cách quan niệm, giải thích về những tầng sống, những tầng cảnh giới. Có những nàng tiên sẵn sàng từ bỏ cả sự bất tử để được làm người thường, được sống, được yêu, được già đi và chết cùng với người mình yêu thương. Lại có nàng thuộc dòng tiên, dòng thượng đẳng nhưng lại đem lòng yêu kẻ khác dòng, hạ cấp hơn mình. Và khi người mình yêu tử trận nàng ấy lần đầu tiên cảm nhận cái đau xé tim mà những người ở tộc tiên của nàng chưa bao giờ phải chịu. Trong cái giây phút đau đớn ấy, nàng cũng chợt nhận ra tộc tiên của nàng dù là thượng đẳng nhưng lại thiếu đi hương vị của tình yêu, của ly biệt, của chia xa. Trong phim bà thấy dù đã là tiên nhưng họ cũng bị thử thách trước ham muốn thống trị mà chiếc nhẫn ma quỷ mang lại. Phim còn kể về hai bác cháu người lùn thuộc tộc Hobbit có công tìm thấy nhẫn, mang nhẫn rồi cuối cùng là thiêu huỷ nhẫn khiến cho thế giới ma quỷ tan biến. Vì công lao cứu cả lục địa mà hai bác cháu đã được đón về cõi tiên, thoát khỏi vòng luân hồi sinh tử của kiếp người. Chuyến chia xa để đến cõi tiên của hai bác cháu nhà ấy với bạn bè thuộc tộc người lùn khiến bà rớt nước mắt khi xem. Nó có chút gì đó giống với câu chuyện Từ Thức gặp tiên mà bà đã đọc, đã nghe hồi bé. Nhưng người sẽ viết tiếp câu chuyện của những chiếc nhẫn lại là một người hobbit sống cùng vợ và con. Xem ra, không có cảnh giới nào là hoàn hảo, là tuyệt đối. Ngay cả cõi tiên không buồn lo, không bệnh tật, không già yếu cũng vẫn nhàm chán nên các tiên nữ mới bỏ giới để theo chồng. Càng sống bà càng nghiệm ra, chọn cách sống nào, chọn cảnh giới nào vẫn tuỳ theo nhận thức và sở thích riêng của mỗi người. Ngay cả thế giới người âm tưởng như chỉ có ảnh không có hình, có âm không có lực như cách một số người từng nghĩ cũng không hoàn toàn đúng. Nếu chỉ có ảo ảnh mà không có hình thì tại sao bà và một số người lại cảm nhận về họ một cách chân thực thế? Nếu chỉ có âm mà không có lực thì tại sao bố chồng của bà lại suýt bị lôi xuống ao và vì ông khoẻ nên mới vùng ra được? Ngày còn sống, chồng bà còn kể một câu chuyện khó tin. Một người đàn bà trong họ đã bị ngã núi chết khi đi rừng kiếm củi. Khi người nhà mang được xác về thì chiếc khăn vuông bà ấy đội đầu vẫn vướng trên một cành cây. Cũng không ai có ý phải mang chiếc khăn đó về. Nhưng vài ngày sau đám tang, một sáng sớm, người nhà đã phát hiện chiếc khăn ấy được gấp gọn để giữa sân nhà. Mọi người lúc ấy mới nhớ đến cái khăn chắc đã bị bung ra và vướng lại cành cây khi bà ấy ngã núi. Có người khẳng định đã nhìn thấy cái khăn vướng trên cành cây cạnh bên xác của bà ấy. Nhưng họ đã không nghĩ đến việc phải mang chiếc khăn ấy về theo xác của bà. Vậy mà chiếc khăn ấy lại về. Vậy chắc phải có một lực chuyển thì chiếc khăn ấy mới về lại được sân nhà của người đàn bà đã chết vì ngã núi. Còn có bao điều mà mọi người chưa biết, chưa hiểu về cái cảnh giới mà bà sắp đi đến đó. Nhưng chắc chắn là có sự xen kẽ, chồng lấn giữa các cảnh giới mà đôi lúc người này, người khác, lúc này, lúc khác mới có thể nhìn thấy hay nghe thấy. 

Câu chuyện mà đứa cháu gái bên chồng bà kể khi còn sống cũng minh chứng điều đó. Huê là giáo viên vùng cao và không lấy chồng. Một lần, cô cùng đoàn nhà giáo đi chơi xa và ngủ lại trên chiếc thuyền neo cạnh bãi sông. Nửa đêm, khi mọi người đang ngủ say thì cô chợt thức giấc. Cô thấy một sàn diễn ngay giữa mặt sông. Trên đó có những nàng ca sĩ mình mặc yếm thắm, môi son má phấn hát cười lúng liếng. Cô đã không dám đánh thức người khác dậy mà chỉ nằm im khẽ hé mắt nhìn. Buổi diễn đêm đó ngoài cô ra không biết có còn thêm ai nữa chứng kiến hay không? Nhưng hôm sau tịnh không một tiếng thì thào, một lời bàn tán nào về đêm diễn của những ca nương mà cô đã thấy trên mặt sông. Có lẽ nào cả đoàn cùng say ngủ chỉ có mỗi mình cô là chứng kiến màn biểu diễn đó? Liệu có thêm những người nào khác trong đoàn cũng đã cùng nghe, cùng thấy như cô nhưng không dám chia sẻ? Khi nghe câu chuyện ấy, bà chợt nhớ đến chuyện có một đoàn nghệ thuật bị gió lốc làm chìm thuyền khi đi du ngoạn trên hồ núi Cốc. Câu chuyện thương tâm ấy đã gây xôn xao suốt một thời gian dài. Có lẽ đã có những ca sĩ, nhạc công hay một gánh hát nào đó cũng từng gặp nạn tại khúc sông lớn. Họ dù đã là người của thế giới bên kia nhưng vẫn thi thoảng nhớ nghề nên tổ chức các buổi biểu diễn ngay tại nơi mình tử nạn. Và Huê – cô cháu ruột chồng bà – hẳn cũng có một mối duyên nào đó đã khiến cho cô được chứng kiến đêm diễn của người những người đã thuộc về một thế giới khác. Còn có bao điều kỳ dị mà bà và mọi người sẽ không thể nào lý giải nổi nếu áp theo các lý thuyết thông thường. 

Một đồng nghiệp của con gái bà cũng kể lại trải nghiệm mà cô ấy có. Ngày ấy, cô vừa mới ly hôn chồng. Vì vẫn giấu bố mẹ về chuyện ly hôn nên cô đã nói dối là chồng đi công tác và chỉ có hai mẹ con về thăm ông bà. Đêm hè, trời khá nóng. Hai mẹ con nằm trên chiếc giường có cái cửa sổ mở ra vườn. Vì trời nóng nên mẹ con cô không đóng cửa sổ. Nửa đêm, cô chợt tỉnh giấc. Có hai bóng người, một cao, một thấp trông như hai bố con đang đứng ngoài song cửa sổ và nhìn chằm chằm vào hai mẹ con cô. Cô cứng người lại vì sợ. Lắng nghe thì thấy tiếng thằng con vẫn ngáy đều. Sau đêm ấy, dù trời có nóng đến đâu cô cũng đóng chặt cửa sổ lại khi ngủ. Cô cũng không dám kể lại với bố mẹ. Chỉ có ông bà ở quê. Nói ra sợ ông bà hoảng lên khi đêm xuống hay có việc phải ra ngoài lúc trời tối. Mà chắc gì ông bà đã nhìn thấy. Có thể chỉ là ảo giác của cô thì sao? Nhưng trong thâm tâm cô luôn tin là thật. Bởi cô đã nằm im và chịu đựng cái nhìn của bố con họ rất lâu.

Bà thì luôn tin những lời cô ấy kể. Có lẽ bởi bà cũng hay nhìn thấy, nghe thấy những thứ mà người khác thường không thấy, không nghe. Có những nhà vì muốn biết người mất có thiếu thốn hay còn điều gì chưa nói nên thích đi gọi hồn, gọi vía. Bản thân bà cũng chứng kiến nhiều người đi gọi hồn. Có người lên thì khóc, có người cười rồi làm những việc mà người bị nhập chưa từng làm. Bà đã thấy có bà trông chất phác lắm mà khi đi gọi hồn, bị vong nhập lại hút thuốc, uống trà, thậm chí là cả rượu. Lúc vong thoát ra, bà ấy đổ ập xuống và không nhớ mình đã làm những gì, kể cả hút thuốc hay uống rượu. Vậy là ai đã làm, đã hưởng tất cả những thứ ấy? Hồn vía bà ấy đã ở đâu khi thân xác bị nhập và làm những điều mà bà ấy không hề hay biết? Nhiều người lại cố gặng hỏi người đã mất về những điều mình muốn biết như sau này có giầu không? Có mua được nhà, được đất không? Bà đã thấy nhiều vong lên nhưng lại nói rất ít rồi bỏ đi rất nhanh. Có lẽ, họ ngại phải trả lời. Họ ngại phải nói. Hoặc có lẽ họ cũng chả biết trước được tất cả những điều mà con cháu họ đang rất nóng lòng muốn biết.