Bàn cơm không hơi ấm

Khi gà gáy sáng, hầu hết sinh vật đều bắt đầu làm việc, phần còn lại thì nghỉ ngơi sau một đêm lao động. Có vẻ khi làm chủ được ngọn lửa hay ánh sáng nói chung, loài người trở nên làm việc không ngừng nghỉ trong mọi hoàn cảnh. Nhịp sống của con người nhìn có vẻ tự chủ nhưng dần xa rời nhau, có lẽ ánh sáng đưa họ vào bóng tối nơi đánh rơi những kết nối không bao giờ tìm lại được. Mỗi người một ngã, dù muốn hội ngộ nhưng cũng vì những mong cầu hay đúng hơn là tha lực lôi đi làm mọi thứ luôn trong sự do dự hối tiếc. Chất chứa, dồn ứ, gào thét đi tìm lý do để tiếp tục hay dừng lại, mâu thuẫn trên chính chiếc bàn ăn cơm giờ đây chỉ còn mệt mỏi gượng ép.

Khi mặt trời cao gần đỉnh đầu, người ta về nhà để nghỉ chân tránh nắng và nạp thêm năng lượng cho buổi chiều hoàn thành những gì còn dang dở. Họ quay quần ăn cơm rồi kể về chuyện vừa sáng, thong thả mà cũng gắn bó, cùng nhau bàn bạc xem nên làm gì tiếp theo và nhờ cậy ai đó khi cần thiết. Sự phân chia công việc không còn là đinh đóng mà là nhánh cây tỏa ra tùy những gì đang thật sự diễn ra, những sai lệch và cấp thiết điều chỉnh được nhìn thấy mà không ai bị đè nén cam chịu một mình. Có kẻ mệt thì ngưng tay phụ việc nhẹ, người còn sức thì dang tay đón nhận phần cần bù, nhịp điệu cứ vậy mà trôi chảy. Những ai lười biếng cũng sẽ bị ngăn chặn điều chỉnh hành vi ngay lập tức, mọi thứ thật sự được coi lại một cách nhanh chóng khi mọi người tụ họp quanh bàn ăn cơm, quanh ngọn lửa. Có thể bạn sẽ tìm kiếm sự yên tĩnh khi ăn, nhưng nghĩ mà xem, cái lặng yên con người thời đại này tìm kiếm trong vô vọng là do quá mệt mỏi với sự ồn ào chứ không phải là một không khí yên bình thật chất. Còn sự chuyện trò ấy đi ra từ sự chân thật trong lao động, trong quá trình sống có nhịp điệu hài hòa. Khi bạn không quá chật vật thì chuyện trò chia sẻ trên bàn ăn một cách bình thường cũng sẽ không tạo ra sự khó chịu. Chẳng phải có những bàn ăn im lặng nhưng đầy hằn hộc đay nghiến, dù vô hình vô thanh nhưng ai cũng chói tai gai mắt còn gì, mọi thứ phải được nhận ra trong tường minh chứ không phải thỏa mãn kết quả mà bạn cho rằng không thể thay đổi.

Đôi khi không cần nói gì mà nhìn ra mọi thứ, trên bàn ăn chung mọi thứ hiện ra rõ ràng. Những đứa trẻ mang trong mình hy vọng của người lớn, thứ ngon bổ nhất đều dành cho chúng, đó không phải là nuông chiều nếu không bị lời lẽ trống rỗng làm sai lệch. Cái ngon bổ ở đây còn là sự bày ra để chúng lựa chọn, thử nghiệm rồi chấp nhận, cho chúng thấy nhưng tương tác đầy đủ đa chiều cũng là một dạng bổ ngon. Nếu mỗi người đều có phần cố định của riêng mình thì ý niệm về sỡ hữu cực đoan và ích kỹ dần len vào, cái này của tôi vì tôi đã chọn chúng. Ngày cả khi cho chúng chọn ngay một lần những thứ mình muốn ăn, sự tương tác này cũng suy giảm đáng kể, thức ăn đi vào dần mất tính đa dạng rồi vô tình hình thành sở thích hay khuynh hướng làm suy giảm khả năng thích ứng. Chúng ta đang co cụm và đơn sắc ngay cả trong chính cách ăn uống của mình, chúng lan vào trong nhận thức về thế giới cùng cách con người kết nối với nhau. 

Tôi từng nghe ai đó nói rằng, ăn là ăn luôn cả bầu không khí, hoàn toàn đồng ý cái nhìn nhận này. Những bài học âm thầm vô hình chính bản thân tôi và không ít người học được trên bàn ăn của đại gia đình đông người, là thứ gì đó giá trị, hay thậm chí là nguồn gợi ý trong đối nhân xử thế, cũng như nhận thức với các phạm trù quan trọng của đời sống. Tiết chế, tham lam, lễ độ, quan tâm, tình thương, hầu như tôi học được ngày bé khi sống cùng nội và các cô chú còn nguyên trong tôi. Không phải là những bài học cố định, mà là sự sinh động xảy ra trước mắt khiến tôi có sự va chạm tương tác, dẫn tôi đến hoài nghi và cả niềm tin vững chắc để tiếp tục vững vài khai phá mọi thứ xung quanh. Giống như ai đó vứt một kho đồ chơi, đủ mọi hình hài trước mặt đứa trẻ, dù chúng không thoải mái thì cũng biết rằng chúng có tồn tại trên đời. Còn những đời sống cục bộ như hiện này, các bữa ăn không còn là tính sinh động, có thứ gì đó dồn nén và phòng thủ chẳng ai bày tỏ được cùng nhau, con người thật biến mất ngay tại bàn ăn, nơi lẽ ra là nguồn cơn của sức sống theo nhiều nghĩa.

Không thể đổ lỗi cho thế hệ sau với lối sống hiện đại, ngay cả những người lớn tuổi cũng dần mất đi tính trầm lặng và thấu đạt cuộc sống đáng ra phải có khi về già. Họ dường như luôn muốn hồi xuân, lưu giữ nhịp sống xưa cũ, chẳng ai còn muốn nhắc nhở nhau về tính tương tác thật chất trong tình thương. Mọi người chỉ như những những chú chim tự nhốt mình vào cái lồng rồi mạnh ai nấy hót, sau cùng thì lại trở nên phẫn nộ về sự ồn ào bát nháo, không còn ai bay ra giải quyết bầu không khí chung vì đều bị giam cầm trong các ý niệm ích kỷ mang tên tôn trọng các thể loài quyện nào đó, thứ sinh ra từ chính sự ích kỷ để bảo về chúng. Không khác gì bạn tạo ra một hệ thống để phá vỡ hệ thông, bạn quen rằng tính chất của hệ thống là duy trình bản chất của chúng, thay đổi hình dạng là một trò ma mãnh để duy trì chính những hệ thống này. Những chiếc lồng ngày một phức tạp, các món ăn ngày một chi tiết cho từng chú chim và sự ồn ảo không thể thuyên giảm.

Các trào lưu ăn uống một cách phân cực thái quá cũng dần khiến con người trở nên xa cách, co cụm thành từng nhóm rồi những mâu thuẫn ngầm cứ thế len lõi. Khi đồ ăn thông qua thảo luận thật chât, đưa chúng về với hương vị vừa phải không chia cắt, dù khuynh hướng ăn ra sao thì cũng sẽ có phần của mình. Mọi thứ chỉ cần nói ra ở mức thực chất là đồ ăn, chứ không để chúng len vào nhận thức và trở thành các tiêu chuẩn đạo đức, thật ra các tiêu chuẩn này thường nửa vời và đôi khi rẻ tiền như một con dao cùn không dùng được trong thực tế. Tất cả những nhận thức mang tính gượng ép này sinh ra các khuynh hướng ăn ngày càng đơn sắc nhàm chán, hoặc lại quá cầu kỳ đến mức phiền toái. Chưa kể các vấn đề về dinh dưỡng chỗ thì dư nơi lại thiếu, người thì thừa cân kẻ lại ốm đến sinh bệnh, phần thì ám ảnh về một hình hài cân đối đến mức không còn nghĩ được gì khác ngoài ảnh mình trong gương, cả để soi và gương điện thoại để trưng bày cho những ai xa lạ. Đằng sau ấy, những lệch lạc nghiêng hẳn về một bên len vào toàn bộ các quyết định nhìn nhận khác. Các nhóm với sự tự định nghĩa ngày một tràn ngập khắp nơi với các tiêu chí đánh giả bản thân ngày một lặt vặt, những tiểu tiết này xâm lấn làm trung tâm chi phối thậm chí cực đoan hóa các hành vi với bất kỳ ai nằm ngoài tiêu chí của họ. Bàn ăn cũng như đời sống trở thành chiến địa từ ngấm ngầm đến chiến tranh thật sự. Sự tan đàn xẻ nghé ngày một chi phối thế giới ở các mức độ và trong mọi hình hài.

Nếu bàn ăn cơm gia đình được trả về với thực chất cùng nhịp điệu hài hòa, những vướng mắc thật sự có được tháo gỡ không ? Tôi tin là có, chỉ cần một người thôi nhận ra sự thiết yếu của việc duy trì không khí bữa ăn gia đình, tạo nên các tương tác vừa phải để gợi mở các cuộc chuyện trò, trông có vẻ là nhỏ nhưng chất chứa nhiều gốc rễ cuộc đời về lâu dài. Những căn bệnh bên trong và ngoài đều khởi nguồn từ các yếu tố hay sự kiện rất nhỏ hằng ngày không được nhìn thấu triệt để, vì chúng cứ liên tục được duy trì nên dần con người có cảm giác bị bỏ rơi trong sự mênh mông tưởng chừng như vô tận. Họ dè dặt với người lạ mà lại còn bị dày xé trong gia đình, cuộc sống bất hạnh đó làm sao khiến người ta tỉnh táo mà nhìn nhận đời mình ở các ngóc ngách khác sâu hơn. Bữa cơm chung là nơi con người tạm nghỉ, tìm kiếm lời khuyên, tương tác và nâng đỡ thì giờ là màn tra tấn. Với tôi tệ hơn cả là mọi người lên bàn ăn nhưng tâm trí còn ở nơi nào khác, giải trí, lòng vòng trong mớ công việc dang dở, đồ ăn không còn là thứ ngon lành mà thành ra nhiên liệu đơn thuần. Nếu chỉ cần năng lượng, người ta khác gì một loài động vật chỉ biết duy trì mạng chứ không thật sự là một con người sinh động đang sống ?

Cũng có những bàn ăn cơm bị biến tướng thành ra kiểm tra dòm ngó lẫn nhau, dò hỏi móc máy thay vì quan tâm thật sự. Nơi như vậy biểu hiện các kết nối thối rửa từ bên trong và nếu cứ duy trì như vậy sẽ lây lan truyền qua nhiều đời sau nữa. Ngột ngạt và áp bức khiến dạ dạy con người tiêu hóa không tốt, đây là sự thật y khoa chứ không hề viễn tưởng phương đông. Nên thứ tôi theo đuổi trong bài này cũng phải lấy không khí gia đình làm nền tảng, không có chúng mọi thứ còn trở nên tệ hại hơn rất nhiều. Nếu bạn không may rơi vào chúng, hoặc bạn phải đủ mạnh và cả tình yêu để vực dậy mọi thứ từng chút một nhỏ nhất, nếu không đừng gồng mình lên bảo vệ cái thứ gia đình giả ấy mà mang họa vào thân, tự tìm cho mình một nơi thật sự để sống cũng là việc nên làm. 

Còn một loại không khí kỳ quặc khác đó là luôn nói chuyện thiên hạ, đủ thứ bát nháo trên đời đưa ra khen chê, cuối cùng thì mang ra so đo với nhau dựa trên mấy chuyện bên ngoài ấy rồi mâu thuẩn xảy ra. Chẳng mấy khi họ nói về vấn đề của chính mình mà toàn là chuyện trên trời dưới đất, cứ như thể họ nắm rõ hết rồi, chuyện ở nhà chẳng mấy khi tỏ tường mà có khi là chẳng dám đối mặt. Phải chăng sâu bên trong họ cảm thấy bất lực, cũng muốn nói ra nhưng không sao đủ dũng khí, họ tìm đến chuyện người khác để bản thân mình đừng cảm thấy bị xúc phạm, vì suy cho cùng họ thừa biết mình phải chịu một phần trách nhiệm trong đó. Cách nói về người khác như thể khả năng tự vệ để trốn tránh trách nhiệm, cố tình che đi tội lỗi và sai trái của mình, cả thế gian này đều tệ trừ bản thân họ ra là được, dù hiện thực rõ ràng chính họ tạo nên từng ngóc ngách mọi thứ xung quanh.

Bàn ăn còn là hình hài của ánh lửa từ thời xa xưa, khi mọi thứ xoay quanh nguồn nhiệt được đặt ngay chính giữa như sự quan trọng của nó đang mang cho người sống trong đó. Có thể nó biến hình thành thứ khác, nhưng sự ấm áp quay quần mà nó đại diện không bao giờ mất đi, dù hiện đại hay đi bao xa thì con người luôn cần cảm giác kết nối, ít nhất là với người gần mình nhất. Tâm trí chúng ta đang qua sao nhãng, bị lôi kéo bởi hàng tá thứ nên không nhận ra sự mất nhiệt nghiêm trọng này, trái đất ấm lên những lòng người lạnh lẽo đến lạ thường. Có lẽ sự lạnh lẽo bên trong khiến họ nhầm lẫn, tất cả lao đi với hàng tá trò tiêu khiển nghĩ rằng sẽ mang lại hơi ấm, tưởng chừng ấm lên bên trong ai ngờ là bên ngoài rồi nhiệt bên trong lại thất thoát làm băng giá càng tăng thêm. Nhìn thì có vẻ nghịch lý những đây chính xác là điều đang diễn ra, các trật tự bên trong bên ngoài bị nhầm lẫn, không được quan tâm một cách đúng mức. Sai lầm chồng chất khi không nhìn ra gốc rễ ở chính bên trong mỗi con người, gia đình, nhưng liên kết gần nhất của mọi sinh mệnh chứ không phải là những tác động hời hợt chạy theo quy mô, danh tiếng mang màu sắc của số lượng phồng ra mà thật chất thì loãng dần rồi trở thành vô ích. Giải quyết cái bên ngoài sẽ cổ xúy bên trong tiếp diễn sai lầm, bài học các loại năng lượng thay thế dầu mỏ sẽ còn kéo dài bất tận, chuyện sẽ càng tệ hơn mà thôi.

Tôi cảm giác việc nấu ăn trong các gia đình ngày một xem nhẹ, ngày cả nếu có người chuyên chăm lo bàn cơm thì đó cũng bị xem là việc không quan trọng. Tại sao ư, có vẻ đồ ăn sẵn tiện khắp mọi nơi, sự thật là vấn đề ăn vặt đang diễn ra nhiều trở thành thói quen vô tội vạ. Những món này thường rất giàu năng lượng, tạo cảm giác thèm ăn nên trở nên nghiện và biến bữa ăn gia đình trở thành thứ yếu. Chưa kể sự mệt mỏi khi về nhà, quá nhiều lựa chọn, tiện lợi trong việc có ngay một món ăn làm cho việc nấu nướng không còn quan trọng. Với tôi đây là điều đáng buồn, những thứ quan trọng dần bị coi là thứ yếu, các ham muốn lặt vặt mang tính giải trí khuây khỏa tạm thời lại chen vào làm chính yếu. Có sự thật không thể chối cãi rằng nếu nghiêm túc trong ăn uống sinh hoạt, khả năng bệnh tật về lâu dài giảm thiểu, số tiền bạn có được ít đi nhưng chi phí dành cho các loại thuốc men cũng giảm, mọi thứ chẳng có gì thay đổi nhưng chất lượng cuộc sống sẽ tăng cao. Chưa kể các kết nối trong bữa cơm sẽ được tạo dựng, có khi đỡ phải tốn tiền cho tư vấn tâm lý, thật lạ khi họ trả tiền để ngồi nói chuyện ở một căn phòng nhỏ đầy sách mà trong khi có thể làm chuyện đó ở nhà mình miễn phí. 

Tôi không xét về giới tính mà xem như phân ra người đi làm bên ngoài ngươi lo sinh hoạt bên trong già đình, hay gọi cho gọn là người kiếm tiền còn người nấu ăn. Bản thân khi nghe vài câu chuyện xung quanh, tôi cảm giác kẻ kiếm tiền luôn coi mình quan trọng hơn, cứ như đồng tiền là trung tâm tạo nên quyền hành trong nhà. Hãy nhớ rằng chẳng ai ép bạn lập gia đình cả, nên mang cái cớ đó ra để chống đỡ cho nhận thức ngớ ngẫn coi mình quan trọng là sai lầm, tôi nhìn một cách độc đoán xóa bỏ tình người thì đôi bên cùng có lợi. Nhưng không, tôi từ chối sự nhìn nhận cả hai có lợi, nếu nhìn hướng đó sẽ không còn thấy gì ngoài những cổ máy sinh học trao đổi dịch sinh hóa cho nhau và sống như robot phân công lao động rõ ràng. Thứ tôi hướng đến là một sinh thể sống hài hòa với xung quanh, bạn cần hiểu rõ một điều cơ bản rằng bạn chẳng thể một mình dựng xây bất cứ thứ gì trong đó có gia đình. Người nấu ăn cũng có những góc nhìn sai lầm, bản thân họ cũng bị cám dỗ bởi sự tự chủ về tiền, họ không còn nhận ra vai trò vô cùng quan trọng của mình. Họ bắt đầu buồn bực trong đời sống, bỏ bê phận sự, hoặc họ lao đi làm nhiều việc cùng lúc để đòi lại quyền lực cho minh, thực ra cũng chỉ xoay quanh sự đánh giá bản thân qua đồng tiền. Đã vậy, ngoài kia còn biết bao lời ong tiếng ve, chiêu dụ xúi dục về tự do nào đó chẳng rõ, chỉ chắc chắn rằng chúng mang mầm móng của lạc lõng và tách rời nhau của con người. Biết bao phong trào đòi trả tự do cho người này người kia biết bao máu đổ xuống nhưng kết cục là mẫu thuẫn ngày một chồng lên cao bay luôn ra ngoài sao Hỏa. Không thể để ai khác quyết định dùm bạn điều gì, mọi thứ phải được chính bạn tiêu hóa, tìm tòi khai phá những hàm ý bên trong đời mình rồi có những quyết định nhẹ nhàng mà dứt khoát. Ngay cả sự dừng lại, chia ly và phân rã cũng hoàn toàn diễn ra trong nhận thức tỉnh táo là khã dĩ, đâu cần gào thét đỗ thừa hay vịn vào bất kỳ lý lẽ nào của kẻ khác, khi câu hỏi về việc bàn ăm tiếp tục hay không được dấy lên thì nên dừng lại tất cả là còn kịp lúc. Dừng lại để tìm hiểu, phơi bày và tìm cách, không phải để làm cách mạng gì đó rồi lại rơi vào vòng lặp cũ với một kẻ khác trong những hy vọng khác đi mơ hồ.

Hình dung mà xem những đứa trẻ không còn nghe những câu chuyện của cha mẹ ông bà chúng, không còn được hỏi han quan tâm, khởi đầu của chúng chỉ toàn là lang thang hàng quán, ăn vội ăn vàng ngoài đường rồi lao vào thế gian một cách mù mờ như cha mẹ chúng. Chúng chỉ là trẻ con, mọi thứ lạ lẫm và đầy hoang mang, đặc biệt trong thời đại hỗn loạn của thông tin và cả tràn lan những ý niệm nửa mùa đầy kích động. Chúng ta luôn tỏ ra là quan tâm đến chúng nhưng có thật như vậy không, hay chúng chỉ là vật tế thần cho cuộc hiến thân sinh ra từ những tham lam ích kỷ của bạn. Tệ hơn cả là thông qua chúng bạn muốn chứng minh rằng mình đúng, vì nếu không những theo đuổi của bạn chỉ còn là rác rưởi và vứt đi, bạn coi chúng vừa là vật hy sinh vừa để thí nghiệm. Trẻ con thành ra chuột bạch cho người lớn đua nhau tự hào về sự thông minh, cho cái biết của người lớn, họ mới đích thị là những đứa trẻ cần học lại từ đầu về chân giá trị của cuộc sống được ban cho. Tiếc thay khi nhận ra, vết thương trên con trẻ đã không còn năng lực phục hồi. Vết thương của sự lạc lõng của bàn cơm gia đình biến mất nào có dễ lành như một vết trầy xước ngoài da, nó lan ra ăn mòn những đứa trẻ, biến chúng thành những sinh vật lạc lõng, ngột ngạt phải tranh đấu với nhau từng chút một. Sâu hơn cả, thiệt hại hơn cả là những mâu thuẫn bên trong, tiếng gọi tính người của chúng không ai hồi đáp. Tính người của chúng cũng tự vẫy gọi trong tiềm thức, rằng có điều gì đó sai rồi, nhưng chúng không tìm đâu ra hồi đáp vì những thứ bên ngoài cuốn đi quá nhanh. Cha mẹ không còn là chỗ dựa mà dần trở thành gánh nặng với chúng, người lớn dễ dàng chia tài sản khi tan vỡ, nhưng chúng thì có gì để chia sẻ ngoài những mâu thuẫn của cha mẹ chúng được thừa kề, món hời không mong muốn mà chúng có thể mang theo cho đến chết và truyền sang khắp hướng.

Người viết cũng không khá gì hơn bạn, bản thân đang tìm cách kết nối lại bàn ăn gia đình nhưng bất thành. Những tiếng gọi của rời đi đang dữ dội bên trong tôi, nửa muốn rời đi nửa còn nghĩ rằng mọi thứ còn cứu chữa. Tôi không do dự mà chỉ đang chờ đợi, hoa không thể kết quả khi ong chưa tìm đến, lá vàng dù chết dần trên cao nhưng gió chưa về không tài nào rơi rụng. Kết quả dường như đang rất rõ ràng trong tôi nhưng còn thiếu số mệnh gõ cửa, thứ không thể thiếu của bất kỳ sự kiện nào trong đời sống. Đó không biết có phải sự vẫy gọi tâm linh hay không, tôi chỉ biết khi nó đến không ai có thể từ chối chúng, tất nhiên chỉ dành cho kẻ nhìn ra và nghe thấy. Bạn thì sao, có do dự với những gì diễn ra trong đời, sao không dừng lại, dừng thật sự vì khi do dự chẳng có gì còn đúng nữa cả, chỉ còn là gượng ép trong mù mờ. Ta phải nhìn cho rõ khi màng sương kéo về dày đặc, sương của hỗn loạn thời đại, càng đi ta càng dễ đâm đầu xuống những vực sâu không sao ngoi lên được nữa.

Tôi luôn thích những món cha mẹ mình nấu, nhưng ước gì họ dành sự ngon lành ấy cho bản thân nhiều hơn thay vì miên man trên những câu chuyện chê khen người khác, trong khi mọi chuyện quanh nhà còn chưa đâu vào đâu. Tôi chẳng mong đợi họ trở thành những con người vĩ đại, nhưng đời sống thường ngày có rất nhiều việc cần coi lại để cải thiện chất lượng cuộc sống. Dù chúng nhỏ thôi nhưng xảy ra liên tục không ngừng, nếu không nhìn rõ chúng sẽ tạo ra những tác hại dồn ứ vô cùng tai hại. Tôi luôn nhận ra họ cô đơn và yếu đuối như bao con người cố nhồi nhét thật nhiều vật chất, nhưng khi ai đó xen vào gợi mở các cánh cửa khác, thì ngay lập tức họ phòng vệ bằng đủ mọi lý do tinh vi. Thật sự tôi luôn muốn trò chuyện cùng họ nhưng bất khả thi vì câu chuyện không bao giờ đi về phía sự thật, họ như nhiều người tôi gặp, trốn tránh và sợ hãi trước sai lầm của mình thay vì nhìn nhận để đổi thay tận gốc rễ.

Thời gian cách đây một năm tôi chọn giải pháp im lặng khi lên bàn ăn cùng cha mẹ, nhưng một tác hại khác tôi nhận ra lại xảy ra trên chính mình. Tôi bắt đầu nóng giận và chê khen họ như đúng cái cách họ phán xét người khác, tính người bên trong tôi bị lời nói nghe được hằng ngày ấy len vào xâm chiếm. Không thể ngó lơ nhưng sự can thiệp là bất khả thi, buộc lòng tôi phải ăn cơm một mình vào những khung giờ riêng biệt. Thật lòng mà nói hồi đàu cũng dễ chịu nhưng ngẫm nghĩ đến tận cùng thì đây cũng chỉ là một cách trốn chạy khác của chính tôi mà thôi. Khi con người bỏ chạy một lần, sẽ có nhiều lần khác nữa, tôi hiểu rõ chuyện ấy hơn ai hết

Nhận ra chuyện ấy, tôi thấy vấn đề luôn ở bản thân mình, nếu thật sự muốn làm gì chúng ta cần thực hiện trong sự tỉnh táo khôn ngoan, thành thật nhưng có trật tự và sáng suốt trong từng hành động. Và dứt khoát không liên can nữa cũng là một giải pháp. Tôi nhận ra tâm trí con người cũng như các sự kiện trên đời, có những thứ không thể quay lại, do dự là do ta chưa biết mình muốn gì cho đời mình và nhìn không rõ sự thể đang diễn ra. Níu giữ những cái xác chết chưa bao giờ mang lại sự sống, chỉ những hạt giống khỏe mạnh cùng một mãnh đất màu mở thì mầm xanh mới vươn lên. Một mảnh đất chết có thể sẽ hồi sinh sau khi những mãnh đất khác lân cận chúng sinh sôi nảy nở. Tôi chọn cách sống với tất cả năng lượng của mình, làm hết mọi việc có thể cho cha mẹ mình mà không đòi hỏi hay mong cầu họ thay đổi. Tôi không phân bua nữa, chỉ còn lại những hành động cụ thể sau khi suy xét kỹ càng, còn khi nào gió đến làm tôi rụng rơi hay ong bay về làm tôi kết quả thì hãy để chúng xảy ra như chúng phải xảy ra. Tôi vừa tạm biệt cha mẹ mình mà cũng vẫy chào họ cùng một lúc, thứ gì đó mới mẻ được sinh ra dù hình hài của chúng không đổi thay là bao.

Bàn cơm chia năm xẻ bảy

Bò Nhật táo úc sốt tây đủ thứ

Mỗi người một góc khư khư

Chẳng ai hiểu thấu mà như biết rành

Nóng nhau nguội mất nồi canh

Vung bay đũa ném lanh chanh chua lè

Ngồi buồn nhớ ngày thơ bé

Thơ hắc một hơi con sẽ rời đi