Chương 3: Tác hại của lo âu.
Những người làm kinh doanh không biết cách đánh bại lo lắng đều chết sớm.
Bác sĩ Alexis Carrel.
Trước đây, vào một buổi tối, có một người hàng xóm đã ấn chuông cửa nhà tôi và thúc giục tôi cùng gia đình đi tiêm vắc xin phòng bệnh đậu mùa. Anh ấy là một trong số hàng nghìn tình nguyện viên, đã đi gõ cửa từng nhà ở khắp thành phố New York. Những người lo sợ bệnh tật đã xếp hàng dài trong nhiều giờ đồng hồ, để chờ được tiêm vắc xin. Các điểm tiêm chủng không chỉ được mở ở các bệnh viện, mà còn có ở trạm cứu hỏa, sở cảnh sát và những nhà máy lớn. Hơn hai nghìn bác sĩ và y tá cuống cuồng làm việc ngày đêm, để tiêm phòng cho mọi người. Nguyên nhân của cảnh tượng náo nhiệt đó là gì? Ấy là vì thành phố New York có tám trường hợp mắc bệnh đậu mùa và hai trong số đó đã tử vong. Hai ca tử vong trên tổng dân số gần tám triệu người.
Tính đến nay, tôi đã sống ở New York hơn ba mươi bảy năm và chưa hề có ai tới ấn chuông để cảnh báo tôi về một căn bệnh liên quan đến cảm xúc có tên là lo âu, căn bệnh nguy hiểm hơn bệnh đậu mùa mười nghìn lần trong suốt ba mươi bảy năm qua. Chưa có tiếng chuông cửa nào, cảnh báo tôi rằng 1/10 dân số Mỹ, sẽ bị suy nhược thần kinh mà phần lớn trong số đó đều là do lo lắng và rối loạn cảm xúc. Bởi vậy, tôi sẽ viết chương này để gióng lên một hồi chuông cảnh tỉnh các bạn.
Bác sĩ Alexis Carrel ( chú thích 1 ), người giành giải Nobel danh giá trong lĩnh vực y học đã nói: Những người làm kinh doanh không biết cách đánh bại lo lắng đều chết sớm. Và điều đó cũng đúng với các bà nội trợ, bác sĩ thú y lẫn thợ xây.
Vài năm trước, trong một kì nghỉ, tôi đã lái mô tô khắp Texas và New Mexico với bác sĩ O, F, Gober, một trong những vị lãnh đạo mảng Y tế của Cục Hỏa xa Santa Fé. Chức danh chính xác của ông ấy là bác sĩ trưởng của Hiệp hội Bệnh viện Gulf, Colorado và Santa Fé. Chúng tôi đã nói chuyện về những ảnh hưởng của lo âu và ông ấy bảo: 70% bệnh nhân tới gặp bác sĩ đều có thể tự chữa trị cho mình nếu chỉ thôi sợ hãi và lo lắng. Xin đừng nghĩ là tôi đang có ý cho rằng mọi bệnh tật của họ đều là tưởng tượng nhé! Bệnh tật của họ có thật như thể, việc những cơn đau răng cứ nhói lên và đôi khi còn nghiêm trọng hơn cả trăm lần ấy chứ. Tôi đang đề cập đến những loại bệnh như chứng khó tiêu vì căng thẳng, viêm loét dạ dày, rối loạn tim mạch, mất ngủ, đau đầu và một số bệnh tê liệt…
Chú thích 1: Alexis Carrel (28/6/1873 5/11/1944): Là một nhà giải phẫu và sinh vật học nổi tiếng người Pháp. Năm 1912, ông đạt Giải Nobel Sinh lí và Y khoa cho công trình tiên phong trong các kĩ thuật khâu mạch máu. Cùng với Charles Lindbergh, bác sĩ Alexis Carrel đã phát minh ra bơm tiêm truyền máu đầu tiên, mở đường cho việc cấy ghép cơ quan.
Những căn bệnh này đều có thực. Tôi biết mình đang nói về cái gì, bác sĩ Gober nói, vì chính tôi cũng bị viêm loét dạ dày mười hai năm nay. Sợ hãi gây ra lo lắng. Lo lắng khiến bạn bồn chồn, lo âu và tác động tới các dây thần kinh trong dạ dày. Lo lắng cũng biến đổi dịch vị dạ dày theo chiều hướng bất thường và dễ gây nên tình trạng viêm loét dạ dày.
Bác sĩ Joseph F. Montague, tác giả cuốn sách Nervous Stomach Trouble, (Rối loạn ở dạ dày do căng thẳng), đã bàn luận khá nhiều về vấn đề tương tự. Ông viết: Bạn không bị viêm loét dạ dày vì những thứ mà bạn đã ăn. Bạn bị viêm loét dạ dày vì thứ đang gặm nhấm bạn.
Bác sĩ W. C. Alvarez ở bệnh viện Mayo nói: Tình trạng viêm loét thường gia tăng hoặc thuyên giảm theo chiều hướng tăng lên hay ít đi của sự căng thẳng về mặt cảm xúc. Nhận định đó được căn cứ trên một nghiên cứu ở 15.000 bệnh nhân từng được điều trị các chứng rối loạn trong dạ dày tại bệnh viện Mayo. 4 trên 5 bệnh nhân được khảo sát không có bất cứ vấn đề nào về mặt sinh lí, liên quan đến các căn bệnh ở dạ dày của họ. Sợ hãi, lo lắng, hận thù, lòng ích kỉ cao độ và việc không có khả năng điều chỉnh bản thân để thích nghi với thực tế cuộc sống, đó chính là những nguyên nhân chủ yếu gây nên những bất thường ở dạ dày của họ, cũng như dẫn đến tình trạng viêm loét dạ dày… Viêm loét dạ dày có thể giết chết các bạn. Theo tạp chí Life, (Đời sống), viêm loét dạ dày đứng ở vị trí số 10 trong danh sách các căn bệnh chết người.
Gần đây, tôi có giao thiệp với bác sĩ Harold C. Habein ở bệnh viện Mayo. Trong tham luận trình bày tại buổi họp thường niên của Hiệp hội Bác sĩ và Nhà giải phẫu cấp tiến Mỹ, ông cho biết ông đã tiến hành nghiên cứu 176 nhà lãnh đạo trong lĩnh vực kinh doanh có tuổi đời trung bình là 44,3 tuổi. Báo cáo của ông cho thấy hơn 1/3 các vị lãnh đạo đó mắc một trong ba căn bệnh đặc trưng của cuộc sống căng thẳng cao độ: bệnh tim mạch, rối loạn tiêu hóa và huyết áp cao. Thử nghĩ mà xem, 1/3 các vị lãnh đạo trong lĩnh vực kinh doanh của chúng ta đang hủy hoại cơ thể họ bằng bệnh lí tim mạch, viêm loét và huyết áp cao khi mà họ còn chưa đến 45 tuổi. Cái giá của thành công thật kinh khủng! Và thậm chí họ còn chưa đạt đến thành công! Ai có thể được xem là thành công khi mà người đó đang phải trả giá cho những thành tựu trên thương trường, bằng việc viêm loét dạ dày và rối loạn tim mạch cơ chứ? Có ích lợi gì không, khi có được cả thế giới mà lại mất đi sức khỏe của chính mình. Thậm chí khi người đó là bá chủ của cả thế giới, anh ta vẫn chỉ có thể ngủ trên một chiếc giường ở một thời điểm nhất định và cũng chỉ ăn có ba bữa một ngày. Ngay cả một người đào mương cũng chỉ sống như thế mà thôi, và có lẽ anh ấy còn ăn no ngủ kĩ hơn một vị lãnh đạo quyền thế. Nói thực, tôi thích làm một kẻ lĩnh canh ( chú thích 1 ) ở Alabama (chú thích 2) với cây đàn banjo ( chú thích 3 ) trong tay hơn là hủy hoại sức khỏe của mình ở tuổi 45, bằng việc cố gắng điều hành công ty đường sắt hoặc thuốc lá.
Chú thích 1: Lĩnh canh (Sharecropper) Người nông dân thuê đất để trồng trọt và phải chia một phần hoa lợi của mình cho chủ đất.
Chú thích 2: Alabama Là một tiểu bang nằm ở vùng đông nam Mĩ, giáp với Tennessee về phía bắc, Georgia về phía đông, Florida và vịnh Mexico về phía nam, và Mississippi về phía tây. Alabama còn được gọi là Tiểu bang Chim cổ vàng (Yellowhammer State), Tâm Dixie (Heart of Dixie) hay Tiểu bang Bông (Cotton State). Thủ phủ của Alabama là Montgomery. Birmingham là thành phố có dân số đông nhất của tiểu bang này.
Chú thích 3: Đàn banjo Hay còn gọi là băng cầm, là một nhạc cụ do người da đen ở Mỹ vào thế kỉ XIX sáng tạo ra, mô phỏng theo những nhạc cụ có dây truyền thống của châu Phi. Số dây nguyên thủy của đàn banjo là bốn hoặc năm dây, nhưng sau này, loại banjo cải biến có sáu hoặc mười dây. Đàn banjo có khung hình tròn làm bằng gỗ, đường kính khoảng 35cm, trên mặt căng miếng da hoặc lớp plastic, có thể điều chỉnh độ căng. Cần đàn có phím. Đầu cần có chốt để vặn chặt hay nới lỏng dây đàn.
Lại nói về thuốc lá. Ông chủ của một thương hiệu thuốc lá nổi tiếng trên toàn thế giới mới đột ngột qua đời vì bệnh tim khi đang tranh thủ nghỉ ngơi trong một khu rừng ở Canada. Ông ấy kiếm được hàng triệu đô la và đột ngột tạ thế khi mới 61 tuổi. Có lẽ ông ấy đã đánh đổi cả cuộc đời mình cho thứ được gọi là thành công trên thương trường. Tôi cho rằng vị lãnh đạo cao cấp của thương hiệu thuốc lá có khối tài sản hàng triệu đô la đó không thành công bằng một nửa so với cha tôi, một nông dân ở Missouri, người đã từ trần ở tuổi 89 mà không có bất cứ đồng cắc nào.
Đội ngũ bác sĩ ở bệnh viện Mayo danh tiếng khẳng định rằng hơn một nửa số giường trong các bệnh viện của chúng ta đều dành cho những người bị rối loạn thần kinh. Tuy nhiên, khi khám nghiệm tử thi của những bệnh nhân đó và nghiên cứu hệ thống thần kinh của họ, qua một chiếc kính hiển vi chất lượng cao, thì phần lớn trường hợp đều có hệ thống thần kinh hoàn toàn bình thường như thần kinh của Jack Dempsey. Các chứng rối loạn thần kinh của họ không xuất phát từ những hỏng hóc về mặt sinh lí của hệ thống thần kinh, mà có căn nguyên từ những cảm xúc như mơ hồ về mục đích sống, vỡ mộng, căng thẳng, lo lắng, sợ hãi, khiếp đảm, thất vọng.
Plato ( chú thích 1) cho rằng, sai lầm lớn nhất mà các y bác sĩ phạm phải chính là họ cứ nỗ lực chữa trị thể xác mà không cố gắng điều trị tâm hồn, trong khi tâm hồn và thể xác là một thể thống nhất và không nên điều trị tách biệt!. Y học phải mất đến hai mươi ba thế kỷ, mới nhận ra chân lí vĩ đại này. Hiện nay, chúng ta mới bắt đầu phát triển một loại phương pháp trị liệu mới có tên là psychosomatic phương pháp điều trị cả tâm hồn và thể xác. Đây chính là thời điểm quan trọng ,để chúng ta xúc tiến điều đó, vì y học đã xóa sổ phần lớn những căn bệnh nguy hiểm do vi trùng gây ra cho cơ thể như đậu mùa, tả, sốt vàng da và vô vàn tai họa đã khiến hàng triệu người thiệt mạng khi còn rất trẻ mà chưa được ai nhắc đến, nhưng nó vẫn chưa thể chữa trị những hư hỏng về mặt tinh thần và thể xác, không phải do vi trùng gây ra mà bắt nguồn từ những cảm xúc như lo lắng, sợ hãi, hằn thù, vỡ mộng và thất vọng. Số nạn nhân của những chứng bệnh về mặt cảm xúc này đang ngày một gia tăng với tốc độ cực kì khủng khiếp.
Chú thích 1: Plato (428/427 Trước Công Nguyên hoặc 424/423 Trước Công Nguyên, mất 348/347 Trước Công Nguyên): Là triết gia nổi tiếng ở Hy Lạp cổ đại. Cùng với Socrates và Aristotle, Plato được xem là nhân vật quan trọng trong lịch sử triết học phương Tây và Hy Lạp cổ đại. Ông là người sáng lập trường phái tư tưởng Platon và Học viện, cơ sở giáo dục đại học đầu tiên ở thế giới phương Tây. Plato cũng được coi là một trong những người sáng lập ra tôn giáo và tâm linh phương Tây.
Các bác sĩ tính toán rằng hiện nay, cứ hai mươi người Mỹ, thì có một người từng có thời gian sống trong một tổ chức từ thiện do mắc bệnh tâm thần. 1 trên 6 thanh niên được triệu tập để thực hiện nghĩa vụ quân sự trong Chiến tranh Thế giới thứ Hai đã bị loại vì mắc bệnh tâm thần hoặc có khiếm khuyết nào đó. Đâu là nguyên nhân của tình trạng điên loạn ấy? Không ai nắm được tất cả các đáp án. Nhưng rất có thể trong nhiều trường hợp, sợ hãi và lo lắng là những nhân tố góp phần thúc đẩy tình trạng đó. Người căng thẳng và sầu não vốn không có khả năng đương đầu với thực tại khắc nghiệt, nên thường phá vỡ mọi mối dây liên hệ với môi trường xung quanh và thu mình vào một thế giới riêng tư, mang tính lí tưởng do chính người đó xây dựng nên và thế giới đó sẽ giải quyết các vấn đề khiến họ phải lo lắng.
Như tôi đã trình bày, trên bàn làm việc của tôi là cuốn sách mang tựa đề Stop Worrying and Get Well, (Ngừng lo và sống khỏe) của bác sĩ Edward Podolsky. Dưới đây là nhan đề của một số chương trong cuốn sách ấy:
Lo âu ảnh hưởng tới tim như thế nào,
Lo âu thúc đẩy bệnh huyết áp cao, Lo âu có thể gây nên bệnh thấp khớp.
Bớt lo âu để có lợi cho dạ dày của chính bạn,
Lo âu có thể dẫn đến chứng cảm lạnh. Lo âu và tuyến giáp, Mắc bệnh tiểu đường vì lo âu.
Một cuốn sách khác diễn giải về lo âu là Man Against Himself , (Con người chống lại chính mình), của bác sĩ Karl Menninger, một trong những cộng sự ở khoa Thần kinh của bệnh viện Mayo. Cuốn sách của bác sĩ Menninger, đã hé lộ một sự thực đáng ngạc nhiên về điều bạn vẫn làm với bản thân, khi bạn cho phép những xúc cảm tiêu cực thống trị cuộc đời bạn. Nếu bạn muốn chấm dứt việc chống lại chính mình, hãy tìm đọc cuốn sách ấy và cho bạn bè mượn. Giá của nó chỉ là bốn đô la và đó là một trong những khoản đầu tư hiệu quả nhất mà bạn có thể xúc tiến trong cuộc đời này.
Lo âu thậm chí có thể khiến kẻ ngoan cường nhất bị suy nhược. Tướng Grant ( chú thích 1 ) đã khám phá ra điều đó, trong những ngày tháng cuối cùng của cuộc Nội chiến Mỹ (chú thích 2). Chuyện xảy ra như sau: Tướng Grant đã vây hãm Richmond ( chú thích 3 ) được chín tháng. Đội quân đói khát và tàn tạ của tướng Lee (chú thích 4) đã bị đánh bại. Có lúc, cả trung đoàn đều đào ngũ. Những người khác thì tổ chức các buổi cầu nguyện tập thể trong lều, họ la hét, khóc lóc và mê sảng. Rồi kết cục cuối cùng cũng đến. Đám binh sĩ của tướng Lee châm lửa đốt các kho vải và kho thuốc lá ở Richmond, thiêu cháy cả kho chứa vũ khí và đạn dược rồi tháo chạy khỏi thành phố khi những ngọn lửa cao ngút trời đang cháy phừng phừng trong đêm tối. Tướng Grant tức tốc đuổi theo, tấn công quân Liên minh miền Nam từ phía sau lẫn hai bên sườn, trong khi kị binh của Sheridan ( chú thích 5 ) đang tiến đến chặn đầu đối phương, phá hủy đường ray xe lửa và chiếm giữ các đoàn tàu chở hàng tiếp viện.
Chú thích 1: Tướng Grant Tức Ulysses Simpson Grant (sinh 27/4/1822, mất 23/7/1885), tên khai sinh là Hiram Ulysses Grant, một quân nhân và chính trị gia người Mỹ, Tổng thống thứ 18 của Mĩ từ năm 1869 đến năm 1877. Năm 1861, ông gia nhập quân đội Liên bang miền Bắc và lập được nhiều công tích. Ông là người đầu tiên được phong cấp bậc Lieutenant general (tướng khâm sai) với quân hàm mang 3 sao (tương đương với cấp bậc Trung tướng hiện nay) cấp bậc cao nhất của quân đội Liên bang miền Bắc khi ấy. Tướng Grant đã đối đầu với tướng Robert E. Lee của Liên minh miền Nam trong hai chiến dịch đẫm máu Overland và Richmond Petersburg trong suốt 13 tháng và giành được thắng lợi vào ngày 9/4/1865 khi Robert E. Lee chấp nhận đầu hàng. Tướng Grant được sử gia J.F.C. Fuller mô tả là vị tướng giỏi nhất ở thế hệ của ông và là nhà chiến thuật giỏi nhất của bất cứ thế hệ nào.
Chú thích 2:Nội chiến Mỹ (American Civil War): Là cuộc nội chiến diễn ra ở Mĩ từ ngày 12/4/1861 đến ngày 9/5/1865 giữa Liên bang miền Bắc với Liên minh miền Nam. Sau khi Abraham Lincoln đắc cử trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 1860, 11 tiểu bang theo chế độ nô lệ ở miền Nam Mỹ đã tuyên bố li khai khỏi Hợp chúng quốc Hoa Kì và lập ra Liên minh miền Nam, trong khi 25 tiểu bang còn lại ủng hộ chính phủ (Liên bang miền Bắc). Đây là cuộc chiến tranh đẫm máu nhất trong lịch sử Mỹ với cái chết của khoảng 750.000 binh sĩ và không thể tính được số lượng thương vong dân sự. Cuộc nội chiến chấm dứt vào năm 1865 khi quân đội miền Nam chấp nhận đầu hàng và kể từ đó, chế độ nô lệ đã bị đặt ra ngoài vòng pháp luật trên toàn lãnh thổ Mỹ.
Chú thích 3: Richmond Thủ phủ của tiểu bang Virginia (Mĩ).
Chú thích 4: Tướng Lee Tức Robert Edward Lee (19/1/1807 – 12/10/1870), Đại tướng thống lĩnh quân đội Liên minh miền Nam trong cuộc Nội chiến Mỹ. Ông được các sử gia ca ngợi là vị tướng dụng binh tài tình và táo bạo khi có thể đánh thắng hoặc cầm cự lâu dài với số lượng quân sĩ kém đối phương rất nhiều. Tuy nhiên, trong những năm tháng cuối cùng của Nội chiến Mỹ, mặc dù đội quân của tướng Lee đã gây nhiều thiệt hại cho quân Liên bang miền Bắc, nhưng những tổn thất mà quân miền Nam nhận được đã không giúp họ kịp thời phục hồi lực lượng để tiếp tục chiến đấu trong những trận đánh tiếp theo. Tướng Lee bị buộc phải đầu hàng tướng Grant của Liên bang miền Bắc trong trận Appomattox vào ngày 9/4/1865.
Chú thích 5: Sheridan Tức Philip Henry Sheridan (6/3/1831 – 5/8/1888), Thiếu tướng trong đội quân của Liên bang miền Bắc thời Nội chiến Mỹ. Ông là người đầu tiên trong lịch sử quân đội Mĩ sử dụng chiến thuật tiêu thổ, đốt sạch nhà cửa của dân chúng địa phương. Năm 1865, Thiếu tướng Sheridan đã góp phần không nhỏ trong việc đẩy lui quân miền Nam và buộc tướng Robert Edward Lee phải đầu hàng đầu hàng trong trận Appomattox.
Mắt mờ đi khi bị một cơn đau đầu khủng khiếp tấn công, tướng Grant ngã nhào xuống phía sau đoàn quân và phải dừng lại ở một nông trại. Ông viết trong cuốn Memoirs, (Hồi kí) rằng: Cả đêm hôm đó, tôi ngâm chân trong nước nóng có pha mù tạt, đắp mù tạt lên gáy và cổ tay, chỉ mong bình phục trước khi trời sáng. Sáng hôm sau, ông ấy đã lập tức bình phục. Mù tạt không phải là thứ giúp ông khỏi bệnh, mà chính là người lính kỵ binh đã phi nước đại trên đường và mang theo lá thư xin đầu hàng của tướng Lee.
Khi viên sĩ quan mang theo lá thư đó tới gần, Tướng Grant viết, tôi vẫn còn đau đầu, nhưng ngay khi đọc được nội dung lá thư, tôi đã bình phục luôn. Rõ ràng là chính những lo lắng, căng thẳng và các trạng thái cảm xúc khác đã khiến ông ấy bị suy nhược. Ông ấy đã lập tức khỏi bệnh, khi cảm xúc chuyển sang trạng thái tin tưởng và phấn khích vì thắng lợi.
Bảy mươi năm sau, Henry Morgenthau Jr., Bộ trưởng Bộ Tài chính trong Nội các của Tổng thống Franklin D. Roosevelt, ( Chú thích 1).
Chú thích 1: Henry Morgenthau Jr. (11/5/1891 – 6/2/1967): Là Bộ trưởng Tài chính Mĩ trong phần lớn nhiệm kì của chính quyền Franklin D. Roosevelt. Ông đã đóng vai trò quan trọng trong việc thiết kế và tài trợ cho Thỏa thuận mới, (New Deal) và cũng đóng vai trò trung tâm trong việc tài trợ cho Mĩ tham gia Chiến tranh Thế giới thứ Hai. Bên cạnh đó, Henry Morgenthau Jr. còn góp phần định hình nhiều chính sách đối ngoại, đặc biệt là Lend Lease, chương trình viện trợ của Mĩ đối với Vương quốc Anh; nước Pháp tự do; Trung Hoa dân quốc; Liên Xô và các nước Đồng minh khác), chính sách giúp đỡ người tị nạn Do Thái và phi công nghiệp hóa nước Đức…
Franklin D. Roosevelt (30/1/1882 – 12/4/1945): Là một chính trị gia và luật sư, người giữ kỉ lục bốn lần giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử Tổng thống ở Mĩ và trở thành nhân vật trung tâm trong các sự kiện thế giới vào nửa đầu thế kỉ XX. Tổng thống Roosevelt đã chỉ đạo chính phủ liên bang trong phần lớn thời kì Đại khủng hoảng, thực hiện chương trình nghị sự nội địa Thỏa thuận mới nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất trong lịch sử Mĩ.
Nhận thấy lo âu có thể khiến ông ấy mệt mỏi đến mức bị choáng váng. Trong nhật kí, ông viết rằng bản thân cảm thấy cực kì lo lắng khi Tổng thống mua đến 4,4 triệu thùng lúa mì một ngày ,để đẩy giá lúa mì lên cao. Đây là những dòng trong nhật kí của Henry Morgenthau Jr.: Tôi bị choáng váng theo đúng nghĩa đen, khi mọi chuyện cứ thế tiếp diễn. Tôi trở về nhà, ăn trưa xong thì nằm bẹp trên giường suốt hai tiếng đồng hồ. Nếu muốn biết lo âu có thể khiến người ta thành ra như thế nào, tôi không nhất thiết phải đến thư viện hay gặp bác sĩ. Chỉ cần nhìn ra ngoài cửa sổ căn nhà mà tôi đang ở trong lúc viết cuốn sách này, tôi có thể thấy ở nhà này, có người đang bị lo âu làm cho suy nhược vì căng thẳng, và ở một nhà khác, có một người đàn ông lo lắng đến mức bị tiểu đường. Khi thị trường chứng khoán đi xuống, lượng đường trong máu và nước tiểu của ông ấy đã tăng lên.
Khi vị triết gia lừng danh của nước Pháp là Montaigne ( chú thích 1 ) , được bầu làm Thị trưởng của thành phố Bordeaux, quê hương ông, ông đã nói với dân chúng như sau: Tôi chỉ sẵn lòng dùng đôi bàn tay để giải quyết sự vụ của mọi người chứ không phải lá gan hay lá phổi của tôi. Ông hàng xóm của tôi thì lại để những sự vụ của thị trường chứng khoán, xâm nhập vào huyết quản của mình và suýt chút nữa thì làm hại chính ông ấy.
Chú thích 1: Montaigne (28/2/1533 13/9/1592): Tên đầy đủ là Michel Eyquem de Montaigne, một nhà văn, triết gia người Pháp. Ông được coi là một trong những nhà văn có ảnh hưởng nhất của thời kì Phục Hưng khi đưa tiểu luận thành một thể loại văn học. Tiểu luận (1572 1592) trước tác tổng hợp 107 bài tiểu luận của Montaigne về xã hội, chính trị, y học, nghệ thuật… là một trong những cuốn sách lớn nhất làm thay đổi hệ thống quan điểm của phương Tây.
Lo âu cũng có thể khiến các bạn phải ngồi xe lăn, vì chứng thấp khớp và viêm khớp. Bác sĩ Russell L. Cecil, giảng viên khoa Y Dược của trường Đại học Cornell, chuyên gia về viêm khớp được cả thế giới biết đến, đã liệt kê bốn trong số những căn nguyên phổ biến nhất gây nên tình trạng viêm khớp là: Thất bại trong hôn nhân, gặp rủi ro và khổ sở về tài chính, cô đơn và lo âu, oán hận lâu ngày.
Đương nhiên, bốn hoàn cảnh gắn với cảm xúc trên đây không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn đến chứng viêm khớp. Có nhiều loại viêm khớp khác nhau xuất phát từ những lí do khác nhau. Thế nhưng, tôi nhắc lại rằng những căn nguyên phổ biến nhất gây nên tình trạng viêm khớp, chính là bốn căn nguyên mà bác sĩ Russell L. Cecil đã liệt kê. Chẳng hạn, một người bạn của tôi đã bị ảnh hưởng khá trầm trọng trong thời gian anh ấy bị trầm cảm vì công ty khí đốt ngừng cung cấp nhiên liệu, còn ngân hàng thì muốn tịch thu căn nhà mà anh ấy đã thế chấp trước đó. Vợ anh ấy đột nhiên bị viêm khớp và mặc dù chị ấy đã dùng thuốc và kiêng khem, nhưng chứng viêm khớp vẫn tiếp diễn cho đến khi tình trạng tài chính của họ được cải thiện.
Lo âu thậm chí còn có thể gây ra sâu răng. Trong bài phát biểu trước Hiệp hội Nha khoa Mỹ, bác sĩ William I. L. McGonigle cho biết, những cảm xúc khó chịu, chẳng hạn những cảm xúc xuất phát từ sự lo âu, sợ hãi hay việc cằn nhằn… Có thể làm đảo lộn sự cân bằng canxi trong cơ thể và gây ra sâu răng. Bác sĩ McGonigle kể về một bệnh nhân của mình. Người đó có một bộ răng rất hoàn hảo, nhưng khi vợ anh ta đột nhiên ngã bệnh và phải nằm viện ba tuần liền thì anh ta có tới chín lỗ thủng trong răng những lỗ thủng do lo lắng mà ra.
Các bạn đã bao giờ nhìn thấy người nào mắc bệnh cường giáp chưa? Tôi đã thấy rồi và tôi có thể nói cho các bạn biết rằng họ cứ run lẩy bẩy và nhìn như thể đang sợ bị giết chết vậy. Và sự thật đúng là như thế. Tuyến giáp, tuyến yên đóng vai trò điều hòa cơ thể, đã trở nên rối loạn. Nó khiến tim đập nhanh hơn và toàn bộ cơ thể bừng bừng như một chiếc lò sưởi đang mở toang các cửa thông gió. Và nếu như căn bệnh này không được thăm khám, điều trị hoặc phẫu thuật thì nạn nhân có thể tự thiêu đến chết.
Cách đây không lâu, tôi đã tới Philadelphia cùng một người bạn mắc bệnh này. Chúng tôi tới gặp một chuyên gia nổi tiếng, vị bác sĩ chuyên điều trị căn bệnh ấy trong ba mươi tám năm qua. Và các bạn có biết ông ấy đã ghi lời khuyên nào trong tấm biển lớn bằng gỗ treo trên tường phòng đợi, để tất cả các bệnh nhân của ông đều có thể đọc được hay không? Dưới đây là lời khuyên mà tôi đã chép lại trên mặt sau của một chiếc phong bì khi tôi ngồi đợi ở đó:
Thư giãn và giải trí.
Những thứ khiến chúng ta thư giãn và giải trí nhất là tín ngưỡng lành mạnh, giấc ngủ lành mạnh, âm nhạc lành mạnh và tiếng cười lành mạnh.
Hãy tin ở Thượng đế! Hãy học cách ngủ ngon!
Hãy yêu những khúc ca tuyệt diệu! Hãy nhìn vào phương diện thú vị của cuộc sống!
Thế thì sức khỏe và hạnh phúc sẽ thuộc về bạn.
Câu hỏi đầu tiên mà vị bác sĩ đó đặt ra cho người bạn của tôi chính là: Tình trạng này có xuất phát từ sự rối loạn nào về mặt cảm xúc không?. Ông ấy cảnh báo bạn tôi rằng nếu anh ta không thôi hẳn việc lo âu, thì sẽ có thể mắc một loạt biến chứng khác như rối loạn tim mạch, viêm loét dạ dày hoặc tiểu đường. Tất cả những căn bệnh đó, vị bác sĩ lỗi lạc nói, là anh em dây mơ rễ má với nhau, anh em rất thân thiết. Chắc chắn là như thế, chúng là những người anh em rất thân thiết với nhau vì đều là những căn bệnh do lo âu mà ra cả.
Khi tôi phỏng vấn Merle Oberon ( chú thích 1 ) , cô ấy nói rằng cô ấy nói không với lo âu, bởi vì cô ấy biết lo âu sẽ phá hủy tài sản quan trọng nhất của cô trên màn ảnh: nhan sắc diễm lệ. Lần đầu tiên cố gắng để xuất hiện trên màn ảnh, cô kể, tôi rất lo lắng và sợ hãi. Tôi vừa mới chân ướt chân ráo từ Ấn Độ tới London và chẳng quen biết một ai ở đó cả. Tôi cố gắng tìm việc.
Chú thích 1: Merle Oberon (19/2/1911 – 23/11/1979): Tên khai sinh là Estelle Merle O’Brien Thompson, một nữ diễn viên người Anh có vẻ đẹp đài các, quý phái. Merle Oberon được xem là một trong những diễn viên sáng chói nhất của nền công nghiệp điện ảnh Anh quốc. Sau khi đảm nhiệm những vai phụ trong một số bộ phim, bà đã tạo được dấu ấn với vai diễn Anne Boleyn trong phim The Private Life of Henry VIII (1933). Những màn trình diễn thành công khác trong các bộ phim của nước Anh đã giúp bà được nhà sản xuất nổi tiếng của Hollywood là Samuel Goldwyn tin tưởng giao cho một số vai, đặc biệt là trong The Dark Angel (1935), vai diễn được đề cử giải Oscar cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất.
Tôi gặp vài nhà sản xuất, nhưng chẳng ai thuê tôi. Và rồi số tiền ít ỏi mà tôi có cũng bắt đầu vơi cạn. Trong hai tuần liền, tôi chỉ sống bằng nước và bánh quy. Giờ đây, tôi không chỉ lo lắng mà còn đói nữa. Tôi tự nhủ: Có lẽ mày đã quá ngu ngốc rồi. Có lẽ mày sẽ chẳng bao giờ xuất hiện trên màn ảnh được đâu. Rốt cuộc thì mày chẳng có kinh nghiệm nào, mày chưa bao giờ diễn xuất, thế thì mày có cái gì để trình ra ngoại trừ một khuôn mặt xinh đẹp. Tôi đến bên gương và khi nhìn vào đó, tôi thấy lo âu đã và đang ảnh hưởng như thế nào tới dung mạo của mình. Tôi thấy các nếp nhăn đã hình thành. Tôi thấy những biểu hiện đáng lo ngại. Thế là tôi tự nhủ, Mày phải dừng việc này ngay lập tức! Mày không được lo lắng nữa! Thứ duy nhất mà mày trình ra được chính là nhan sắc và lo âu sẽ hủy hoại nó đấy!.
Lo âu là một trong số rất ít những thứ có thể khiến phụ nữ già đi và trở nên cay nghiệt cũng như phá hủy diện mạo của họ một cách nhanh chóng. Lo âu làm các biểu cảm trở nên khô cứng. Nó khiến chúng ta nghiến chặt hàm lại và vẽ lên mặt ta biết bao nếp nhăn. Nó cũng tạo ra vẻ cau có thường trực. Nó có thể khiến mái tóc ngả màu và trong một số trường hợp còn gây rụng tóc. Nó có thể hủy hoại làn da và mang đến đủ loại mụn nhọt lẫn phát ban.
Bệnh tim mạch là kẻ giết người số một ở Mỹ hiện nay. Trong Chiến tranh Thế giới thứ Hai, có khoảng một phần ba triệu người bị thiệt mạng khi tham chiến, nhưng cũng trong thời kì đó, bệnh tim mạch đã giết chết hai triệu công dân và một nửa trong số đó qua đời vì loại bệnh tim mạch bắt nguồn từ lo âu và cuộc sống căng thẳng quá mức. Vâng, bệnh tim mạch là một trong những nguyên nhân chính khiến bác sĩ Alexis Carrel cho rằng: Những người làm kinh doanh không biết cách đánh bại lo lắng đều chết sớm.
Người da đen ở phương Nam và người Trung Quốc hiếm khi mắc bệnh tim mạch vì lo lắng, bởi họ luôn hành xử một cách bình tĩnh. So với những người làm việc trong nông trại, số lượng bác sĩ chết vì đau tim cao gấp hai mươi lần. Các bác sĩ có cuộc sống khá căng thẳng và họ đã phải trả giá.
Thượng đế có thể tha thứ cho những lỗi lầm của chúng ta, William James nói, nhưng hệ thống thần kinh thì không bao giờ.
Đây là một sự thực đáng ngạc nhiên và quả thật là khủng khiếp: Hàng năm, số người Mỹ chết vì tự tử nhiều hơn số người thiệt mạng vì năm loại bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất. Vì sao lại như thế? Phần lớn câu trả lời là Vì lo âu. Khi các bạo chúa ở Trung Quốc muốn tra tấn tù nhân, họ sẽ trói tay chân kẻ đó lại và đặt người đó ngồi dưới một túi nước nhỏ giọt đều đều. Từng giọt, từng giọt một nhỏ xuống… cả ngày… cả đêm… Những giọt nước ấy cứ đều đều nhỏ xuống đầu và cuối cùng, tiếng tí tách của nước lại giống như tiếng búa bổ vào đầu, khiến các tù nhân trở nên điên loạn. Phương pháp tra tấn tương tự đã được sử dụng ở thời kì Tòa án dị giáo Tây Ban Nha ( chú thích 1 ) và trong các trại tập trung thời Hitler ( chú thích 2 ).
Chú thích 1: Tòa án dị giáo Tây Ban Nha Được các vị vua Công giáo Ferrando II của Aragon và Isabel I của Castilla thành lập năm 1478 nhằm duy trì tính chính thống của Công giáo tại Tây Ban Nha và ở tất cả các thuộc địa của Tây Ban Nha khi ấy (bao gồm quần đảo Canaria, Hà Lan, vương quốc Naples và những thuộc địa khác của Tây Ban Nha ở Bắc, Trung và Nam Mĩ) và để thay thế cho Tòa án dị giáo thời trung cổ, nằm dưới sự kiểm soát của Giáo hoàng. Theo ước tính, khoảng 150.000 người đã bị truy tố vì nhiều tội danh khác nhau trong suốt ba thế kỷ của Tòa án dị giáo Tây Ban Nha, trong đó có khoảng 3.000 đến
người bị xử tử.
Chú thích 2: Hitler (20/4/1889 30/4/1945): Tên đầy đủ là Adolf Hitler, một chính trị gia người Đức và là nhà độc tài của Đức từ năm 1933 cho đến năm 1945. Hitler đã phát động Chiến tranh Thế giới thứ Hai ở châu u bằng cuộc xâm lược Ba Lan vào ngày 1/9/1939. Ông là nhân vật đóng vai trò trung tâm trong cuộc diệt chủng Holocaust dẫn đến cái chết của khoảng sáu triệu người Do Thái và hàng triệu người khác.
Lo âu cũng giống như những giọt nước vẫn đều đều nhỏ xuống và từng giọt, từng giọt, từng giọt lo âu tí tách chảy thường khiến người ta phát điên và tự tìm đến cái chết. Khi tôi còn là một thằng nhóc nhà quê ở Missouri, tôi sợ gần chết khi nghe Billy Sunday ( chú thích 1 ) miêu tả ngọn lửa địa ngục ở kiếp sau. Tuy nhiên, ông ấy chưa bao giờ nhắc đến ngọn lửa địa ngục của sự thống khổ về mặt thể xác, mà lo âu có thể đem đến trong thế giới thực tại ở thời hiện tại. Chẳng hạn, nếu bạn cứ lo lắng triền miên thì một ngày nào đó, bạn sẽ chịu sự tấn công của một trong những cực hình khủng khiếp nhất mà con người từng phải chịu đựng: đau thắt ngực.
Chàng trai ạ, nếu bị như thế, bạn sẽ thét lên vì đau đớn. Tiếng thét của bạn sẽ khiến âm hưởng của Thần khúc, Dante ( chú thích 2 ), nghe giống như Babes in Toyland. Sau đó, bạn sẽ tự nhủ rằng: Ôi Chúa ơi, ôi Chúa ơi, nếu con qua khỏi, con sẽ không bao giờ lo lắng về bất cứ cái gì nữa, không bao giờ. (Nếu bạn cho là tôi đang phóng đại thì hãy thử hỏi bác sĩ của gia đình bạn xem sao).
Chú thích 1: Billy Sunday (19/11/1862 6/11/1935): Tên đầy đủ là William Ashley Billy Sunday, một tiền vệ người Mỹ trong Liên đoàn bóng chày Quốc gia và được coi là nhà truyền giáo người Mỹ có ảnh hưởng nhất trong hai thập kỉ đầu tiên của thế kỉ XX.
Chú thích 2: Dante (khoảng 1265 1321): Tên thật là Durante degli Alighieri, là một nhà thơ lớn người Ý ở giai đoạn hậu kì Trung Cổ. Tác phẩm Thần khúc của ông được coi là tập thơ quan trọng nhất của thời kì Trung Cổ và là tác phẩm văn học vĩ đại nhất viết bằng tiếng Ý.
Babes in Toyland: Là một bộ phim ca nhạc có chủ đề Giáng sinh của Mĩ được sản xuất vào năm 1961 do Jack Donohue đạo diễn với sự tham gia của các diễn viên Ray Bolger, Tommy Sands, Annette Funicello, Ed Wynn…
Bạn có yêu cuộc sống không? Bạn có muốn sống lâu, sống khỏe không? Đây là cách để bạn có thể đạt được điều đó. Một lần nữa, tôi lại trích dẫn nhận định của bác sĩ Alexis Carrel: Những người giữ được sự bình yên trong tâm hồn giữa những xáo động của đô thị hiện đại thì đều không mắc các bệnh lí bắt nguồn từ căng thẳng. Bạn có thể giữ được sự bình yên trong tâm hồn giữa những xáo động của đô thị hiện đại không? Nếu bạn là người bình thường thì câu trả lời là có, rõ ràng là có. Hầu hết chúng ta đều mạnh mẽ hơn ta tưởng. Chúng ta có những tài nguyên tiềm ẩn mà có thể chúng ta chưa từng chạm đến. Như Thoreau ( chú thích 1 ) đã viết trong tác phẩm bất hủ của ông, Walden, (Một mình sống trong rừng): Tôi biết rằng không có gì đáng khích lệ hơn khả năng đích thực của con người trong việc nâng cao đời sống của mình bằng sự nỗ lực có ý thức… Khi ai đó tiến bước một cách tự tin về phía giấc mơ của mình và nỗ lực sống cuộc đời mà anh ta đã hình dung, thì anh ta sẽ bất ngờ chạm đến thành công trong chính cuộc đời thực.
Chú thích 1: Thoreau (12/7/1817 6/5/1862): Tức Henry David Thoreau, tên thật là David Henry Thoreau, nhà văn, nhà thơ, nhà tự nhiên học, nhà sử học, nhà triết học, nhà địa hình học người Mĩ. Không chỉ tích cực tham gia phong trào kháng thuế, bãi nô, Thoreau còn là một trong những người đi tiên phong theo thuyết Tiên nghiệm và kịch liệt phản đối sự phát triển của công nghệ. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là Walden, trong đó ông đề cập đến việc bản thân đã từng sống một cuộc sống đơn giản và gần gũi với thiên nhiên.
Chắc hẳn nhiều độc giả của cuốn sách này, cũng có ý chí mạnh mẽ và nhiều nguồn tài nguyên tiềm ẩn như Olga K. Jarvey. Cô ấy ngụ tại lô 892, Cœur d’Alene, Idaho. Cô ấy nhận ra rằng trong những hoàn cảnh bi thảm nhất, cô ấy vẫn có thể xua đuổi mọi lo âu. Tôi rất tin tưởng vào việc các bạn và tôi cũng có thể làm được điều đó nếu chúng ta áp dụng những chân lý muôn đời được thảo luận trong cuốn sách này. Đây là câu chuyện của Olga K. Jarvey, do chính cô ấy thuật lại trong thư: Hơn tám năm trước, tôi bị kết án tử hình, một cái chết mòn mỏi và đau đớn vì căn bệnh ung thư. Đội ngũ y bác sĩ ở bệnh viện Mayo, những bộ não xuất chúng nhất trong lĩnh vực y học của cả nước, đã xác nhận bản án ấy. Tôi đứng trong ngõ cụt với một kết cục đang chờ sẵn. Tôi còn trẻ. Tôi chưa muốn chết! Trong cơn tuyệt vọng, tôi gọi điện cho một bác sĩ ở Kellogg và nức nở giãi bày nỗi tuyệt vọng trong lòng mình cho ông ấy nghe. Thế nhưng ông ấy đã nóng nảy mắng tôi rằng: Có vấn đề gì với cô thế, Olga, chẳng lẽ cô không còn chút khả năng chiến đấu nào nữa hay sao? Chắc chắn cô sẽ chết nếu cô cứ tiếp tục khóc lóc như thế. Đúng thế đấy, điều tồi tệ nhất sẽ đánh bại được cô. Nào, đối mặt với thực tại đi! Ngừng lo lắng lại! Và hãy làm điều gì đó đi!. Ngay lập tức tôi đã chắp tay thề, một lời thề nghiêm túc đến mức móng tay tôi ấn sâu vào da thịt và tôi cảm thấy lạnh cả sống lưng: Mình sẽ không lo lắng nữa! Mình sẽ không khóc nữa! Và nếu tinh thần có thể vượt lên trên thể xác thì mình sẽ chiến thắng! Mình sẽ SỐNG!.
Với những ca bệnh đang tiến triển nặng, người ta không thể sử dụng radium mà phải dùng tia X-quang với liều lượng thông thường là mười phút rưỡi một ngày trong thời gian ba mươi ngày. Lượng X-quang mà họ xạ trị cho tôi là mười bốn phút rưỡi một ngày, trong bốn mươi chín ngày. Và mặc dù xương xẩu của tôi nhô hết cả ra trên cơ thể gầy mòn như những tảng đá trên sườn đồi cằn cỗi, và mặc dù chân tôi nặng như chì, tôi đã không hề lo lắng! Tôi không khóc một lần nào cả! Tôi chỉ mỉm cười! Đúng, tôi thực sự buộc bản thân phải mỉm cười. Tôi không ngu ngốc đến mức ảo tưởng rằng chỉ cười là có thể chữa khỏi bệnh ung thư. Nhưng tôi tin rằng thái độ tích cực sẽ giúp cơ thể chiến đấu với bệnh tật. Dù thế nào đi chăng nữa, tôi đã tìm ra một trong những phương pháp màu nhiệm nhất để điều trị ung thư. Tôi chưa bao giờ cảm thấy khỏe mạnh hơn như trong mấy năm vừa qua, đó là nhờ những lời khích lệ tôi chiến đấu của bác sĩ McCaffery: Đối mặt với thực tại đi! Ngừng lo lắng lại! Và hãy làm điều gì đó đi!.
Tôi sẽ khép lại chương này bằng việc nhắc lại phần phụ đề của chương, chính là câu nói của bác sĩ Alexis Carrel: Những người làm kinh doanh không biết cách đánh bại lo lắng đều chết sớm.
Những đệ tử cuồng tín của giáo chủ Mohammed ( chú thích 1 ) thường xăm một số câu thơ trong kinh Koran lên ngực. Tôi cũng muốn phần phụ đề của chương này sẽ được xăm lên ngực mỗi độc giả của cuốn sách này: Những người làm kinh doanh không biết cách đánh bại lo lắng đều chết sớm.
Có phải bác sĩ Carrel đang nói về các bạn không? Rất có thể.
Chú thích 1: Mohammed (khoảng 570 632): Là một nhà lãnh đạo tôn giáo, xã hội và chính trị người Ả Rập và là người sáng lập ra Hồi giáo. Học thuyết Hồi giáo xem ông là một ngôn sứ mà Thượng đế cử đi rao giảng và xác nhận những giáo lí độc thần của Adam, Ibrahim, Musa, Isa cũng như của các nhà tiên tri đi trước.
Tóm tắt phần 1.
Những điều cơ bản mà bạn nên biết về lo âu.
Quy tắc 1: Nếu bạn muốn tránh được lo âu, hãy làm theo ngài William Osler: Sống trong ngăn kín của ngày hôm nay. Đừng bận tâm tới tương lai. Hãy sống trọn mỗi ngày cho tới lúc lên giường đi ngủ.
Quy tắc 2: Lần tiếp theo khi Rắc Rối với chữ R viết hoa ập tới gí súng vào bạn và dồn bạn vào góc tường, hãy thử áp dụng công thức kì diệu của Willis H. Carrier:
Tự hỏi: Điều tồi tệ nhất có thể xảy đến nếu mình không giải quyết được vấn đề này là gì?
Chuẩn bị tinh thần cho việc chấp nhận điều tồi tệ nhất, nếu nhất thiết phải làm như thế.
Sau đó, bình tĩnh cố gắng cải thiện tình trạng tồi tệ nhất mà bạn đã chuẩn bị tinh thần để chấp nhận.
Quy tắc 3: Nhắc nhở bản thân về cái giá cắt cổ liên quan đến sức khỏe mà bạn có thể phải trả vì lo lắng. Những người làm kinh doanh không biết cách đánh bại lo lắng đều chết sớm.