Người giữ vườn nhìn lên trần nhà khi đang nằm vắt chéo chân trên đệm. Hắn đang định nghe album nhạc Ghibli thì nhà hàng xóm bật một loạt những video youtube giảng giải đạo lý của nhiều loại tôn giáo khác nhau. Ngày hôm đó, sau khi gieo gần 100 chậu hạt giống khác nhau, người giữ vườn đã quá mệt để bật người dậy đi dạo, hắn quyết định nằm nghe giảng đạo vọng qua từ nhà bên cạnh.
– “Vượt cái gì, qua đâu kia chứ” – đó là những gì rút ra được sau 1h nghe lõm, hắn lẩm bẩm với cái trần nhà hay lũ thằn lằn láu cá cũng chẳng rõ.
Cả tiếng đồng hồ trôi qua, thứ người giữ vườn nghe nhiều nhất là tiếng cười, to và rõ từng nhịp từ phía một đám đông. Người giữ vườn nghĩ tới những con tàu chệch đường ray, lúc đầu hành khách cảm thấy rất bình thường thậm chí là kích thích vì sự dằn sốc vì lí nào đó, nhưng phía cuối sự kiện ấy là cái chết hàng loạt, cái chết của tâm trí bị ru ngủ bởi những câu chuyện tếu lâm hóa kinh điển. Họ bằng trí khôn của mình, sẽ ngụy biện bằng lý lẻ kiểu “nói chuyện vậy cho gần gũi người ta dễ chịu nghe”, thật là một sự lẩn tránh lọc lõi của trí khôn. “Các người quên mất người xưa đã nhắc rằng cái gì dễ đến thì dễ đi rồi sao?”, người giữ vườn tự nhủ với mình khi nghĩ về những kẻ khôn lanh ấy.
Dưới bóng cây bồ đề,
Cạnh hàng cột Hy Lạp
Các ngài bậc đại trí
Vài thiện nhân tinh túy
Lắng nghe không cần hề
Biến tan đêm hỗn tạp
Hắn bật dậy viết vài dòng vào cuốn sổ tay khi nhớ về tiếng cười của đám đông, những người xưa với trí tuệ cao vợi, nhưng họ còn chẳng dám nói trước đám đông hỗn tạp đến vậy. Cũng không phải họ không dám, mà lòng từ bi họ đã chiến thắng sự thèm khát quyền lực tung hô. Một người đứng trên cao, thao thao bất tuyệt, cứ như kinh điển là sản phẩm công nghiệp vậy, dường như họ nghĩ ai ăn vào cũng có cùng trải nghiệm tinh thần như nhau. Đó là lý do bệnh dạ dày ngày càng tràn lan, bệnh làm càng thì ngày một phổ biến.
Viết xong vài dòng vào sổ, khu vườn được thăm bởi ông bác của người giữ vườn, một nhà sư ở ngôi chùa gần đó. Cũng không rõ ông ấy có phải sư chính thức chưa, nhưng thấy mỗi ngày đi đi về về giữa nhà và chùa.
– “Bác có làm phiền con không?”
– “Dạ còn tùy vào cuộc trò chuyện”
– “Sao nay nhìn con ốm và buồn vậy?” – Ông bác nhìn người giữ vườn với ánh mắt săm soi làm hắn cảm giác như đang bị quét cơ thể bằng tia X kiểm tra trước khi lên máy bay.
Từ nhỏ người giữ vườn đã không thích những câu miêu tả cảm xúc của người khác khi nhìn hắn, “Tại sao lão ta không nói mắt mình lờ đờ giọng nói thều thào, rồi hỏi mình có buồn không, mà lại phán như biết chắc mình buồn, rủi mình bệnh sắp chết thì sao?”, hắn luôn nghĩ thầm kiểu đó khi ai đó lượn lờ những câu hỏi chụp mũ như ông bác vừa nãy.
– “GPI của con ở mức bình thường, còn buồn là gì con còn không biết nên con không xác tính câu hỏi của bác được”
– “Tại bác thấy con lủi thủi ở nhà ít đi ra ngoài gặp gỡ mọi người. Con nên thử đọc kinh Phật để mở rộng tấm lòng mình ra, bác rất thích một câu sư phụ của bác giảng “Phật pháp như con đò đưa ta qua sóng to gió lớn””
– “Con nói cái này không phải có ý bất kính, nhưng tấm lòng mà mở rộng thì nó vẫn là tấm lòng sao, tức rằng nó vẫn vậy về mặt thực chất.”
– “Nó sẽ mở rộng và chứa được nhiều thứ”
– “Nhưng thật sự con không có bao nhiêu thứ để chứa, con thấy nó vừa đủ dùng rồi. Con cũng muốn hỏi thêm, không phải tỏ ra láu lỉnh đâu, mà con thắc mắc thiệt. Nếu một người ở bờ bên đây, họ thấy nó không ổn, sao họ không thay đổi hiện tại ở đó luôn mà phải mong ai đó hay con đò chở họ qua bên kia. Mong muốn đó có khác gì chạy trốn thực tại để lao vào sự huyễn hoặc”
– “Khi họ hỗn loạn thì làm gì cũng loạn”
– “Câu này có lý, nhưng lại nảy sinh một nghi vấn. Trong trạng thái hỗn loạn đó, liệu họ sử dụng được con đò không, như một người không biết về toán mà mình đưa cho máy tính liệu anh ta có giải được bài toán. Hay lại phải sinh ra một người đưa đò?”
– “Có lẽ người đưa đò đó là các vị Phật hay những người Thầy”
– “Khi họ chưa biết bờ bên kia là thứ gì, sao họ đủ động lực để dấn thân và lao vào cuộc hành trình mà họ thấy trước mắt rằng muôn trùng hiểm nguy. Họ sẽ còn nảy sinh hoài nghi cả người đưa đò, như tình trạng chung của giới trẻ ngày nay mất niềm tin vào tôn giáo. Hay tệ hơn họ coi tôn giáo như làm đẹp thêm cho hình ảnh của họ”
– “Bác hiểu ý con, những hoài nghi này là cần thiết và xác đáng, nhưng liệu nó có dẫn tới đâu?”
– “Ngay cả cụm từ “tới đâu” nó cũng hàm ý về sự mặc nhiên tồn tại của bờ bên kia. Xin lỗi vì nghe có vẻ con công kích, không đâu không ai tôn trọng Đức Phật hơn con. Nếu có con sẽ công kích những người truyền giáo tham lam và đánh mất lòng từ bi trên con đường thuyết giảng. Nếu không làm rõ cái thứ sẽ vượt, cái bờ để qua, thì dẫu cho có con đò vững chãi thì cả thầy và trò đều sẽ trôi dạt trên sông. Đầu tiên con người nên nhận thức rõ thực trạng tồi tệ của bản thân, dọn dẹp sạch sẽ những gì có thể, để tấm thân phàm phu nhẹ bớt một chút.”
– “Nói chuyện với con khá thú vị, thôi bác về đây, cũng chiều rồi. Vậy là bác có làm phiền con không?”
– “Dạ, một chút”
Sau khi người bác ra về, người giữ vườn ngồi xuống ngả lưng vào cây Ngái, miên man với những suy tư thăm thẳm. Hắn tự hỏi “Liệu mình gặp Đức Phật khi chưa giác ngộ, khi ông mới bắt đầu lên đường, liệu cuộc trò chuyện sẽ diễn ra như thế nào?”. Những tia nắng chiều xuyên qua tán lá làm ánh sáng hệt như cái đèn ngủ trong phòng ba mẹ hắn. Hắn đã thật sự ngủ khi ngồi dưới gốc cây, trong mơ liệu người giữ vườn có gặp và trò chuyện cùng Đức Phật năm đó, chỉ hắn ta mới biết sự thật.