Lao động cho đến chết

Đó là một ngày ngủ đông, người giữ vườn tự gọi như thế, khi mà con gấu không thể làm gì ngoài ngủ, còn người giữ vườn thì chỉ muốn im lặng. Gấu sau khoảng thời gian ăn no tích trữ năng lượng, còn với hắn là sau khi đã nói quá nhiều ở những ngày trước đó. Cứ mỗi khi hắn cố diễn đạt một điều gì đó sâu xa nhưng không bao giờ trọn vẹn, có thứ gì đó đặc quánh đen ngòm như bao phủ, chúng co giãn bất định chui tọt vào mồm khi định nói ra điều gì đó, nó dịch chuyển cả khi suy nghĩ vừa khởi lên một mầm mống của tội lỗi. Có những ngày ngủ động hắn chỉ ngồi đó bên cửa sổ cùng những bài hát xưa cũ, đóng cửa và tránh xa tất cả, chỉ để sự hỗn loạn đen ngòm này không làm ảnh hướng đến bất kỳ sinh thể nào ngoài cửa sổ. Nhưng giờ thì hắn đã không còn muốn dùng bất kỳ thứ gì để xóa tan đi thứ đặc quánh kia, hắn đã chấp nhận sự hỗn loạn này, mặc cho người thế gian ngược xuôi tìm kiếm trật tự hão huyền, ở lại cùng hỗn loạn có thể cũng là trật tự. 

Ngày hôm đó là một ngày ngủ đông như thế.

– “ Nhà mày càng ngày càng khó thấy, nãy tụi tao đi huốc qua luôn mới quay lại “- Hai gã trai thành thị lâu ngày không gặp, họ là bạn của người giữ vườn hồi còn ở Sài Gòn, nơi mà sự hỗn loạn còn chưa được nhận ra. Họ mang theo hai hộp đồ ăn sẵn mua ở đâu đó cùng một chai Chivas còn lại một ít. 

Trong nhà tối om, chỉ còn lại màng sáng mỏng tản ra từ cây đèn sạc nhỏ trên bàn đọc sách, người giữ vườn nằm bất động trên võng, chỉ quay ra ngoài cửa rồi cười chào hai gã trai kia. Trong màn đêm đen ngòm của cả hai thứ bóng tối, không biết nụ cười ấy có làm ai nhẹ lòng không ? Nơi phương xa những người bạn có đang cười ?

– “ Sao không mở đèn lên cho sáng mạy ? “ – Đây đã là lần thứ 1000 hoặc hơn người giữ vườn nghe câu nói ấy, đến giờ vẫn không hiểu nó có nghĩa gì, “ cho sáng “ thật sự là một cụm từ kỳ quái và vô nghĩa. “ Cho sáng “ để làm gì cơ chứ ? Họ sợ bóng tối chăng, hay họ muốn soi rọi cái tối tăm trong tinh thần bằng thứ ánh sáng vật lý?, hay họ chỉ đơn giản là quen với thứ ánh sáng dư thừa kia và chẳng bao giờ tìm lời giải tốt nhất cho câu hỏi về ánh sáng ? Họ còn chẳng thèm bận tâm mà rất nhanh tự tay bật cây đèn lên rồi lại tự phát ra một câu như lời khẳng định chắc nịch cho một thứ ngớ ngẩn “ Đấy thấy chưa, nhà cửa sáng sủa vậy mới được. “ Cũng chẳng rõ được là được cái gì ?!?!?!

Bọn họ bắt đầu bày biện đồ ăn thức uống lên bàn cùng ba cái ly giấy, loại dùng để uống cafe trong các văn phòng, người làm vườn vẫn nằm ngước lên nhìn trần nhà và tự hỏi “ Người xưa đã phải can đảm đến mức nào mới xây được cái mái cao đến vậy “. Khi ngủ đông hắn như rơi vào miền hố đen sâu hút, tận hưởng một mình hương vị của thanh tẩy trong im lặng, cũng có lúc hắn ló cái đầu ra ngoài, nói đôi điều vị bị làm phiền đến mức không thể làm gì khác ngoài thò đầu ra nói vài điều điên rồ.

Người bạn làm kỹ thuật điện và người còn lại là họa sĩ vẽ minh họa, nghe có vẻ hai ngành nghề khác nhau giữa khoa học và nghệ thuật, nhưng ai dám nói Da Vinci không phải nhà khoa học, và bất kỳ ai cũng sẽ bị điện giật chết nếu dám nói Tesla không phải một nghệ sĩ. Đó cũng là bối rối của người giữ vườn khi ai đó hỏi về nghề nghiệp, hắn thật sự không hiểu đâu là giới hạn và đâu là điểm phân biệt giữa các ngành nghề. “ Làm người “ đó là câu trả lời hiện giờ của hắn, sau bao năm bối rồi từ khi về giữ vườn. 

Những câu hỏi bâng quơ, hời hợt và nhạt nhẽo luôn làm hắn khó chịu. “ Làm gì, có gia đình chưa, khỏe không “, hắn đã từng phải viết ra một danh sách các câu trả lời cho mấy câu hỏi kiểu vậy, để những ai muốn đóng vai người xã giao sẽ được rút ngắn vai diễn của mình, những hồn ma trong quá khứ luôn lặp lại điều được dạy, những cỗ máy sinh học tương lai thời hiện tại. Nếu hai người bạn kia mà cũng chuẩn bị mảnh giấy như hắn, có lẽ màn dạo đầu của bản giao hưởng trên bàn kia đã kết thúc sớm, để nó được chuyển sang những giai điệu say sưa trầm mặc mà chân thực hơn. Hai con người khác nhau, mà không họ giống nhau cái bụng, cái bụng của thời đại, thứ mà trong phim Wall-E rất nhiều, cái bụng của sự tập trung vào một thứ và đánh rơi toàn bộ cuộc đời vào trong chính cái bụng ấy, họ đã im ắng sau khúc dạo đầu, họ uống vài ba ly rượu. Người giữ vườn vẫn nằm đó, chờ đợi khoảnh khắc để thò đầu ra khỏi hố đen của mình. 

– “ Nuôi con khó quá tụi mày, chả biết phải dạy nó thế nào, thằng con tao 2 tuổi mà nhiều khi nó hỏi tao chẳng biết đằng nào mà lần. “ – Điệp khúc đã được xướng lên, những sự thực đẹp đẽ bắt đầu hòa vào làn khói thuốc, anh bạn làm kỹ thuật là người chơi những nốt nhạc đầu tiên ấy.

– “ Tao thấy con nít hay bắt chước cha mẹ, như tao lớn lên ở nhà ai cũng vẽ rồi tự nhiên nó đi vào mình hồi nào không hay. Ý tao là nó sẽ bắt chước mày, nên mày dạy nó như tự dạy mày chắc là cách duy nhất rồi “ – Những nốt nhạc tiếp theo được sinh ra vô cùng tự nhiên trên bản phổ tinh khôi do anh bạn làm nghệ thuật kia tiếp nốt. 

Những cơn gió nhẹ thổi qua khu vườn, luồn qua khe cửa, nhè nhẹ làm làn khói thuốc như muốn nhảy múa cùng suy tư của những tâm hồn tạm cởi mở. Đón chút gió ngày hè, những cánh cửa lẽ chừng không tồn tại, ai đã dựng chúng lên để rồi lại phải mở tạm, sao phải ngăn rồi lại đón trong phút chốc, như hai đứa trẻ chơi trò xây lâu đài trên biển, đứa xây đứa lại phá vỡ.  

– “ Mày nói thì hay lắm, chưa có bồ nữa mà bày đặt. Giờ tao hỏi mày chứ nội cái chuyện nó đòi mua quà hay đồ chơi thôi là đã nhức cái đầu rồi ở đó. Như bữa nó đòi uống lon Pepsi, mẹ nó kêu “ dạ đi mẹ mới cho uống “, xong cái nó dạ gật đầu lia lịa, cả nhà cười ầm lên. Mấy bữa sau tao đang ngồi làm việc, nó chạy lại giật cây viết và tờ giấy tao đang làm, lúc đó tao nổi điên lên quay ra định chửi thì nó lại gật đầu dạ dạ định xin cái khác. Cái đó có phải lễ phép gì ? nói chung tao chưa biết làm sao .” – Sau một hồi hơi gắt gỏng như một nhà khoa học bị đụng chạm chuyện môn, anh bạn làm bên kỹ thuật lại chùng xuống, có cái gì đó thật sự lo lắm trên ánh mắt, không hẳn là buồn mà thứ gì đó khiến anh hoang mang pha chút hoài nghi.

– “ Thì đúng là tao chưa biết gì về nuôi dạy con, nhưng tao thấy tao vẽ 1 bức tranh cũng có khác gì đứa con nít, tao cũng đang lấn cấn cái vụ mình vẽ vì muốn thứ gì đó, nói thẳng ra là tiền và danh đi cho dễ, nên nhịp điệu bàn tay tao khi vẽ nó không còn mượt như hồi trẻ nữa. Chưa kể tao nhìn lại mấy bức gần đây thấy cái gì nó cứ na ná giống nhau. Như kiểu tao cũng dạ dạ gật đầu cho qua để nhận quà giống con mày. Tao cũng lấn cấn lắm chứ có phải mình mày đâu “ 

Một không khi tĩnh mịch lại bao trùm lấy căn nhà, khi sự thật được phơi bày chỉ còn lại sự rụt rè của những tâm hồn phiền muộn không lối thoát. Sự dày vò giữa được và mất, đúng và sai, trong sáng đi cùng những toan tính. Họ không tìm ra cách để dung hòa chúng, để hai mặt đồng xu sống cùng với nhau, để hai lại trở về một. Trong phút chốc có lẽ họ tìm thấy sự đồng cảm, “ ừ hóa ra không phải mình tao, mày cũng vậy “, sự đồng cảm giết chết sinh mệnh của họ. “ Thôi thì ai cũng vậy “, họ tự nhủ với mình và coi nhau là bạn đồng môn, môn học của sự bỏ cuộc. Chẳng còn mấy ai chịu cố thêm một chút nữa. 

– “ Tự dưng tao nghĩ tao nên dừng vẽ một thời gian, chứ kiểu này tao thành con Vẹt vẽ mất, kiểu để xả bỏ đi những thứ đang kẹt lại, chả biết dừng đến bao giờ, không chừng bỏ nghề luôn chứ vẽ kiểu này hại mình hại người quá “ – Sau một chốc trầm tư, bản nhạc quay lại với những nốt băn khoăn lưỡng lự, không biết đi về đâu.

– “ Mày có nghĩ hồi nhỏ mày cũ dạ dạ gật đầu như con tao được dạy bây giờ nên dần thành ra một nền tảng gì đó ở sâu bên trong, đến giờ phát hiện thì nó đã quá vững chắc, khó mà quay đầu không? Đó là thứ tao thật sự lo ngại, tao không muốn bọn trẻ sẽ như tụi mình “

– “ Có thể lắm chứ hả? Mày có thử đọc mấy cuốn sách về dạy con chưa, hỏi thằng này chắc nó biết nè giới thiệu cho “ – Gã theo nghiệp vẽ vừa nói vừa chỉ vào người giữ vườn, hắn vẫn nhìn lên trần nhà, gã nói cứ như hắn là cái thư viện vậy. Từ khi về ở vườn, hắn đã chẳng còn muốn đọc sách, mớ sách còn ở đây là vì chưa biết phải làm thế nào, “ Thôi thì coi tụi nó như người lính tinh thần, nhắc mình mỗi khi lạc lối “, hắn nghĩ như vậy cho đỡ bận lòng tìm cách giải quyết. 

– “ Sao không mạy, đọc khi vợ tao còn mang thai kìa, nhưng tao cảm giác họ luôn muốn tạo ra một cỗ máy hoàn hảo hơn một con người, nhưng đó cũng là mâu thuẫn trong tao chưa giải tan được, tao vừa nghĩ con người phải có thiếu sót để coi như còn động lực sống, nhưng sâu bên trong tao vẫn muốn con mình hoàn hảo”

– “ Cũng không khác gì nếu tao vẽ một bức đột phá thì chắc chắn sẽ chẳng có xu nào khi tao còn thở cả, như Van Gogh vậy. Có khi mâu thuẫn này nó đi vào ADN luôn, có khi phải chấp nhận thôi “

– “ Không có gì để bàn thêm cả, chỉ có lao động cho đến chết “ – Người giữ vườn thều thào khi đang đung đưa trên võng. Nói dứt câu, hắn bật dậy đi vào bếp lấy thêm một cái ly gốm, rồi tự uống một hơi 3 ly liền. “ Tụi mày cứ nói tiếp đi, chiều giờ tao chưa ăn nên đói quá “, hắn nói sau ly thứ 3.

Cả ba người sau đó chẳng nói thêm được lời nào, khi kêu nói thì chẳng ai mở lời, lúc không mời thì lại tới, con người luôn sống trong cái thế lưỡng nan kỳ lạ ấy. Hầu hết chúng ta đều bị nó vật ngã và thì thầm vào tai “ đủ rồi không cần cố thêm nữa “, vậy là chúng ta sống luôn với con quỷ phân bua tách biệt và vụn vỡ ấy. Càng ngày nó càng lớn dần lên, trở nên mạnh đến mức chiếm trọn cách ta sống, đáng buồn hơn là chúng bám theo từ thế hệ này sang thế hệ khác. Một tương lai ảm đạm nếu chúng ta vẫn còn làm bạn với tên quỷ ấy.

Cuộc nhậu đã tàn, ba người bạn cũ cũng đã ngà ngà say dù chẳng uống nhiều như mọi khi, có vẻ cái gì đó đã làm họ say chứ chẳng phải rượu. Trước lúc mở cửa cho hai người bạn ra về, người giữ vườn nói vài lời tạm biệt.

– “ Đó là câu ông cậu tao nói với một đứa con ổng, khi nó than phiền về chuyện sao nó cứ phải làm việc mãi, tìm đủ cách mà vẫn không giàu nổi ”

– “ Câu gì mày, chỉ lao động đến chết ấy hả “

– “ Ừ, Chỉ có lao động cho đến chết “