Cũng đã nhiều năm rồi người giữ vườn không nghe thấy tiếng nhạc dạo đầu của phim Tây Du Ký 1986. Khi nhỏ đó như tiếng chuông báo thức cho mọi năng lượng cơ thể của một đứa nhỏ, chạy ào đến chiếc Tivi để được xem Tôn Ngộ Không đánh yêu quái, ngày đó trẻ con không có quá nhiều lựa chọn như bây giờ.
Hồi cấp một khi mới chuyển về nhà mới nên chưa có Tivi, hắn và chị mình vác nhau đi xem “chùa” ở mấy nhà giàu gần đó, hồi đó vui lắm, cả đám người lớn con nít chu lại cái tivi Analog rồi hò hét bàn tán, có khi như người ta đi xem bóng đá, Ngộ Không chả biết đang làm gì nhưng thấy toàn lũ nhỏ múa gậy. Như người ta đi nhậu không phải vì rượu, mà vì bầu không khí ở đó lấp đầy khoảng trống và sự xơ xác trong tâm hồn họ. Người giữ vườn ngày đó rất ghét xem cảnh Đường Tăng đuổi anh Khỉ trong tập đánh Bạch Cốt Tinh, càng lớn hắn càng khóc nhiều hơn khi xem cảnh đó. Hắn cảm thấy phẫn nộ vì sự ngu xuẩn của người thầy, cảm giác như chính hắn là kẻ bị phản bội chứ không phải Tôn Ngộ Không, tất cả những điều hắn làm đều bị hiểu sai và đạp đổ một cách tàn nhẫn.
Nhưng giờ đây khi tựa vai vào cây cột trước nhà, nghe những giai điệu xưa vọng lại từ phía xa, người giữ vườn càng ngày càng nhận ra tại sao nó lại nằm trong “Tứ đại danh tác”, còn sự kiện năm xưa làm một đứa nhỏ giận dỗi là một bài học lớn lao đến nhường nào. Nếu lúc đó Tam Tạng không bị những ý niệm về lòng tốt chi phối, nếu lúc ấy Ngộ Không kiểm soát được sự ngông cuồng và nếu những người còn lại sáng tỏ hơn như thế, thì sự chia rẽ ấy đã không xảy ra. Nhưng với tất cả cái nếu ấy mà xảy ra, họ đã không phải cất công khổ sở sang tận phía Tây xa xôi bằng đôi chân phàm tục để được nhận lấy lời dạy cổ xưa từ suối nguồn sự sống, họ cũng chỉ là những con người thiếu sót khao khát được lấp đầy sinh mệnh. Kể cho đó có là Kim Thiền Tử với 9 kiếp tu hành vẫn còn là chưa đủ, một đời hành thiên tu đạo của một con người há nào đâu dễ dàng, kẻ đại náo điện trời như Ngộ Không còn phải chịu khuất phục.
Giờ đây, con người tưởng hồ như chỉ ngồi xuống hít thở, nỗ lực dập tắt dòng suy nghĩ dục vọng trong giây lát là có thể nối gót những bậc tiền nhân đại trí. Họ, những con người xa xưa, có người đã tự cắt đi đôi chân, có vị thì từ bỏ những an phận, còn đó những câu chuyện bị đồng môn truy sát vì tấm áo truyền thừa của sư phụ. Họ đã trải qua muôn ngàn kiếp nạn như thầy trò Đường Tăng nhưng không khuất phục, họ lao vào những nhọc nhằn kỳ vĩ nhất mà không hề nao núng, họ gieo mình xuống vực sâu ôm trọn lấy đọa đày. Mọi chuyện không dễ dàng gì trên con đường tìm kiếm sự thật linh thiêng, vậy mà con người thời đại này đã đặt trạm bán vé trên nó, mạnh ai nấy thu tiền, mạnh ai nấy mua vé.
– “Khu vườn ngày càng có sức sống” – Ngồi cạnh người giữ vườn lúc ấy và cùng nghe giai điệu của Tây Du Ký là một người bạn thuở ngông nghênh, gã về để tìm một gốc cây phù hợp cho công trình đang xây. Một người đứng tựa vai vào cột nhà nhìn ra vườn, kẻ còn lại thì ngồi trên bậc thềm chụm hai đầu gối nhìn vào trong nhà, như thể hai con người sẵn sàng rời đi và không bao giờ gặp lại.
Gã bạn ấy, một kẻ lang thang bất định, đã từ lâu người giữ vườn đã không còn ý định gặp gã. Hai con người ấy không ghét nhau, nhưng họ như có những quy ước không văn tự, họ chẳng bao giờ gặp lại nhau nữa. Tâm hồn họ như cơn gió và dòng suối, họ chỉ đi về phía trước mà không một chút mưu cầu, họ cứ thế mà trôi dạt bay lượn. Họ chỉ gặp nhau khi thật sự cần đến người còn lại, hoặc họ tình cờ trên con suối hay dòng gió thổi, họ niềm nở cắt ngang nhau và chào hỏi, rỉ rả cho nhau những câu chuyện trên chuyến hành trình trong giây lát, rồi tiếp tục chuyến đi lãng đãng không hồi kết.
– “Chỉ có mày dùng từ sức sống, người đến đây cứ khen hoặc phàn nàn, đẹp mát tự nhiên, lùm xùm dơ bẩn âm u. Người khen thì do quý mến tao trước đó, kẻ chê thì không chịu nổi sự khác thường, nhưng họ giống nhau là chẳng bao giờ thèm hỏi gì cả.”
– “Uh, là vậy mà. Con người thích chơi trò sấp ngửa thay vì chỉ cần để yên đồng xu trên tay.”
– “Tính ra về đây không sợ muỗi hay rắn, mà cái miệng con người nó vo ve hơn muỗi và độc hại hơn nọc rắn. Có lúc tao mất kiểm soát, đóng cửa lại uống rượu, dạo này thì tạm thời đi qua được, nhưng không biết giữ được bao lâu.”
– “Không quay lại được nữa đâu, có muốn cũng không được.”
– “ Mọi khi tao đứng trong vườn vào một đêm gió to, có cái cảm giác gì đó yên tĩnh lắm, thứ mà khu vườn mang đến rất rõ nét”
– “Đạt Ma ngồi trong hang đó, vòm lá bao quanh là hang, sức sống của cây lá là Đạt Ma”
– “Tao chỉ là kẻ canh hang Đạt Ma” – Người giữ vườn kết thúc cuộc trò chuyện với một sự trầm tư sâu thẳm của một người biết mình còn một chặng đường dài phía trước.
Người giữ vườn vẫn đứng đó, dẫu cho người bạn đã đứng dậy ra về, gã bạn cũng không chào hỏi gì mà cứ thế rời đi. Chiều hôm ấy âm u đến lạ thường, hơi lạnh từ đâu luồn lách qua những khoảng trống của khu vườn, bầu không khí trở nên như trong một hang động cổ xưa, bóng dáng người thầy năm nào lẫn vào trong những góc khuất chiếu rọi một cách im lặng thứ ánh sáng của mênh mông. Người giữ vườn vẫn làm công việc của mình, phận sự của một kẻ canh hang Đạt Ma.