Họ bảo tôi đốt sách

Người giữ vườn ngồi trước những quyển sách của mình, hắn nhớ lại cách mà chúng đến và làm bạn, từng quyển một. Vài năm về trước, khi quyết định từ bỏ Sài Gòn, lúc ấy còn chưa có phong trào bỏ phố hay trồng rau nuôi gà, rời xa cái chốn đầu độc tâm hồn và bồn chồn mỗi tối ấy. Đơn giản hắn không còn nơi để đi. Hắn chỉ định ở lại đây tạm một ít năm, rồi sẽ lại rời đi, ai ngờ “một ít” nó lại lâu đến vậy, vẫn còn chưa hết. 

Ngày đó thứ duy nhất giá trị, theo nghĩa tiền bạc, người giữ vườn mang về là sách và tất nhiên hẻ ATM còn một ít tiền. Lúc đó hắn chẳng biết làm gì, tiện thể có sách thì mở luôn thư viện để ai có đọc thị mượn. Lúc ấy hắn mang về hơn 1000 quyển, giờ thì còn lại đâu đó một nửa. Cứ mỗi khi quét bụi và sắp xếp lại, số lượng sách lại giảm dần đi, chủ yếu vì hắn không muốn thấy chúng nữa, như những người bạn cũ lâu ngày gặp lại và rồi chẳng còn muốn gặp thêm lần nào nữa. “Họ nên ra khỏi cuộc đời mình”, hắn nghĩ vậy. 

Dần dần, thư viện mang đến cho hắn nỗi lo nhiều hơn là niềm vui của sự chia sẽ, lo cho sách lẫn người. Có những quyển sách làm hại con người và có những kẻ phá nát tri thức bằng những đánh dấu gạch chân. Cũng có những người đánh giá không đúng bản thân, tiếp thu những thứ quá tầm của họ, như chiếc máy cày mà phải chở 100 tấn mía vậy, càng cố càng mang họa vào thân. 

Có những ngày hắn để ai đó mượn một quyển sách mà đêm về hắn không sao chợp mắt được. May sao, cuộc gặp ấy đến như cái gõ cửa giúp hắn quyết định đóng thư viện, đó là một ngày đông trò chuyện cùng một người em quê Đà Lạt về ghé thăm.

– “Cảm ơn anh đã tặng quyển sách của JK hồi năm trước, em có giới thiệu vài người bạn, hiện tụi em lâu lâu vẫn hay ngồi bàn về chủ đề ấy” – người em Đà Lạt năm đó cầm trong tay ly trà hoa Cúc, ánh mắt lúc ấy mới mãn nguyện và đầy hưng cảm làm sao, đó là ánh mắt đáng lo ngại.

– “Bàn chuyện gì em?” – Người giữ vườn hỏi lại với sự ái ngại, hắn sợ những dự đoán về sai lầm không thể khác sẽ xảy ra.

– “Bàn nhiều vấn đề lắm anh, một số người đang hoài nghi về những mối quan hệ thân tình, một số lại ngờ vực và truy vấn tri thức khoa học của chính họ, nhưng em thấy sự lật lại này tốt cho họ”

– “Em và họ đọc được bao nhiêu quyển của JK rồi? Có xem thảo luận của ông với các nhà khoa học chưa?”

– “Em đọc hết sách được dịch và xuất bản của JK ở Việt Nam anh, em ít có coi dialoge lắm”

– “Có những sai lầm nghiêm trọng với những người có xem qua JK, ông từng trả lời trong một hội thoại với một nhà vật lý rằng tri thức khoa học là thứ cần thiết để tiếp cận những chủ đề em nhắc đến”

– “Em chưa hiểu lắm, vì ổng diễn đạt về định kiến của tri thức em thấy nó bao trùm hầu hết những gì đang diễn ra trong giới nghiên cứu”

– “Phật có gọi người ngồi nghe ổng thuyết pháp là thiện tri thức, em nghĩ gì khi nghe cụm 3 từ này”

– “Có phải anh đang muốn nói tới loại tri thức tuyệt đối, những thứ thật chất và mang lại phước lành không?”

– “Em muốn diễn tả sao cũng được, nhưng nhớ rằng những bậc đại trí năm xưa không ai là không có tri thức, tri thức phải được hiểu theo nghĩa phổ quát.”

– “Làm sao để nhận ra loại tri thức nào thiện và phổ quát hả anh?”

– “Những thứ khi em bắt gặp làm em kích động muốn làm ngay gì đó, thì nó chỉ mang đến những thứ nguy hại. Còn tri thức để chữa lành nó khiến em phải ngồi im và tiêu hóa nó chậm rãi, cơ thể em khi tiếp nhận nó rất trầm mặc, đầy năng lượng của sự chìm sâu”

– “Em thấy giống giữa leo một mô đất nhỏ và quả núi to”

– “Có lẽ là vậy. À! nãy anh nghe có bạn nào của em hoài nghi về mối quan hệ thường nhật nhỉ. Hãy cẩn thận, những thứ JK đang diễn tả không phải để em bỏ cha bỏ mẹ, đạp đổ bàn thờ, mà để em có thái độ và nhận thức đúng đắn về chúng. Em vẫn là người Công Giáo nhưng là đồng hành lời của Chúa”

– “Vẫn là người Công Giáo nhưng là đồng hành lời của Chúa, câu này làm em rùng mình luôn anh. Có lẽ nhiều thứ em phải phân giải lại ở bên trong”

– “Đừng tụ tập bàn tán quá nhiều, coi chừng nó thành cái ổ dị tật tinh thần hồi nào không hay. Đọc xong mà quay ra đốt sách thì chỉ là Phát Xít ở mức độ còn nghiêm trọng hơn”

Sau cuộc trò chuyện ấy, họ kể cho nhau nghe về những dự định đang ấp ủ và trăn trở trong đời sống hằng ngày, họ đã đốt sách của JK trong thế giới tinh thần ngay khoảnh khắc ấy. Người em phương xa định mượn vài quyển đã không còn xuất bản, nhưng người giữ vườn từ chối. “Chính cuộc trò chuyện hôm nay đã làm anh quyết định đóng cửa thư viện, cảm ơn em”, hắn đã nói như vậy trước khi tiễn người em về với những hàng thông trên đồi phương xa. 

– “Làm gì ngồi như chết trân vậy cha nội?” – Một cô bạn đẩy nhẹ vai ở phía sau, cổ ở đó khi nào người giữ vườn không hề hay biết.

– “Họ bảo tôi đốt sách” – Người giữ vườn trả lời bằng một giọng đều đều như một cỗ máy, hắn chau mày nhìn những quyển sách trên kệ đang bám bụi chờ được lau dọn.

– “Ai? họ là ai? Ông làm tui sợ nha cha”

– “Tác giả của chúng, họ thò đầu ra từ bìa sách về nói với tôi như vậy”

– “Điên rồi ha gì vậy trời “

– “Đốt rồi, đã đốt sách chỉ là không thấy lửa cháy thôi”

Ngày hôm đó là ngày cuối cùng của quá trình thanh tẩy sách, người giữ vườn gọi như vậy, khi mà sách trở về với đúng vị trí và vai trò của nó, khi những linh hồn cổ xưa đã có thể an giấc và hòa nhập vào thế hệ sau. Và ngày hôm đó người giữ vườn cũng được ăn một cái lẩu nấm ngon lành.