Đêm hôm ấy bình thường đến lạ, chỉ có bọn Tinh Linh là làm tôi băn khoăn một tí, chẳng biết chúng đang thấy gì hay ho mà cứ đi loanh quanh ngoài khu đất mà Cô gái Hà Nội cùng chàng trai hàng xóm và tụi con nít dựng hệ trụ cùng lưới đánh cá. Chúng đi theo cái lưới lên tận trên cao, đung đưa cái lưới như đang có gió thổi qua, chúng nhảy qua nhảy lại, leo lên leo xuống, có con bị rớt, con khác chìa tay kéo lên lại. Tò mò dò xét xong, chúng lại đi quanh bên dưới trụ, rồi nhét mấy cái hạt gì đó xuống dưới, chúng đi hết chân trụ này đến chân trụ khác không chừa cái nào. Khi đã xong, chúng lại leo lên đọt trụ Tầm vông ngêu ngao hát mấy khúc hát, vừa hát chúng vừa xoay vòng tròn một chỗ trên cao.
Bọn nhỏ vui đùa cùng nhau
Hai ba bốn năm sáu mọc mau lên nào
Hai không thấp Sáu chẳng cao
Chớ tranh công cán ngày nào lớn khôn
Mướp hương thiên lý đậu rồng chanh dây
Đừng quên đậu biếc bên này
Chăm cho mau lớn một ngày ra hoa
Hóa ra bọn nó đã âm thầm quan sát câu chuyện của chúng tôi, rồi đêm về mang hạt giống ra đó gieo trồng, chẳng biết nên gọi tụi nó là mấy đứa bao đồng hay người tử tế nữa. Để mai xem cây có lên không, Cô gái Hà Nội mà thấy chắc sẽ kinh ngạc lắm. Bọn Tinh Linh luôn có cho mình một không gian riêng và tạo ra những phép màu vô cùng ý tứ dễ mến.
Những ngày sau đó mây đã dần tan đi, trời đã không còn âm u như gần hai tuần qua, nắng lại lan kháp khu đất có căn nhà gỗ nơi Ông già vẫn đang làm việc miệt mài. Sáng nay ông dậy sớm nhổ ít gừng, thường ông hay nhổ chúng vào cuối mùa mưa khi đất còn chút hơi ẩm để dễ khai thác. Nhưng trong năm qua do căn bệnh của Bà lão gừng dự trữ trong nhà không còn nhiều, những củ sót lại cũng đã nhú mầm xanh, ông nhét chúng lại thay chỗ mấy bụi vừa nhổ. Những ngày mưa kéo dài vẫn còn ở phía trước, mớ gừng này giúp ích rất nhiều để giữ ấm và bổ sung kháng sinh. Ông đang cắt lá mang gừng ra phơi cho héo một chút dễ bảo quản thì thấy hai cha con Thằng nhỏ đằng xa về tới. Người còn hỏi ngay về mấy hệ trụ lưới cá, ông kể cho họ nghe sơ qua về nó và Cô gái Hà Nội. Thằng nhỏ thấy thích thú nên cất đồ xong nó chạy ù ra khu đó xem, còn ba nó thì phụ ông phơi nốt mớ gừng. Lần này anh mang thêm về mấy cái ống hình như trong đó đựng bản vẽ của anh, còn con anh thì mang vài quyển sách về để đọc
– “ Hai ngày trước, con đi đến phòng trọ thời sinh viên, chỗ cái phòng mà con đã vẽ và sáng tác miệt mài, con vẫn còn trả tiền thuê nó để cất giữ bản vẽ. Con ngồi trên cái bàn hơn chục năm trước, nhìn ra bụi hoa giấy, cô gái năm đó nhà đối diện cũng đã sinh con, con như bị tê dại không còn nhận thức không gian thời gian nữa. Thứ duy nhất con nhớ ra đó là bản vẽ khách sạn đầu tiên và cái nhà gỗ của cha mẹ. Tại sao một thứ đẹp đẽ lại dẫn con người đi hai hướng quá khác biệt “ – Anh vừa tách gừng ra để phơi vừa kể cho cha mình.
– “ Cái khách sạn đó anh vẽ thật sự là tốt nhất , nhưng anh không nhận thức được rằng anh không sở hữu nó, anh nghĩ rằng đó là kiệt tác của anh. Rốt cuộc anh bị nó sở hữu “
– “ Sao cha nghĩ nó là tốt nhất “
– “ Vì lúc đó anh là người tốt nhất, anh có thể quên nhưng tôi vẫn còn nhớ, lúc ấy anh đã dám từ chối chủ đầu tư vì anh ta yêu cầu sử dụng vật liệu hiện đại hơn, còn anh thì chọn gỗ Dừa. Tôi không học hành gì về không gian nhưng hiểu rõ về những khoảng cách trong tâm hồn giữa những con người cần kéo sát lại thì nguồn sáng tạo mới chảy được. Khi khoảng cách này giữa người có nhu cầu và người tạo tác càng gần nhau thì thứ làm ra mới có tính đồng bộ xuyên suốt, tôi chỉ nói đến tính đồng bộ chứ không chắc họ đã giỏi hay xuất sắc. Tôi kể anh nghe câu chuyện về người làm Sushi và trồng lúa không biết anh còn nhớ không, ông trồng lúa được khách sạn thu mua bao tiêu cả ruộng với giá cao, ông ta đã không đồng ý vì còn cần bán cho ông làm Sushi kia nên không đủ sản lượng cho đơn hàng của khách sạn. Vấn đề thật ra không phải ở số lượng, mà ông ta hay tin khách sạn này bao tiêu là do họ muốn những chỗ khác không có loại ngon nhất này nên muốn chặn nguồn cung. Người trồng lúa này đã không chấp nhận nó trên phương diện một con người và ngoài ra là vì nhân cách làm người và cả làm nghề của thợ làm Sushi kia. Người thợ này khi nổi tiếng đã không vì tiền mà mở thêm chi nhánh, ông ta cho rằng sẽ không thể kham được mà vẫn giữ nguyên hương vị sản phẩm. Anh thấy đó, dù tôi không ám chỉ họ xuất sắc, nhưng khi con người ở trạng thái đi tìm sự đồng bộ đồng điệu tâm giao này thì về chữ nghệ họ cũng không thể tầm thường. Người tốt không chắc sẽ giàu hay được công nhận, nhưng thứ tạo ra chắc chắn là tốt nhất của họ, còn được biết đến hay không là một câu chuyện khác “ – Ông già nhai hai lá gừng rồi chấp lấy nước sau khi nói xong.
– “ Con có nhớ, còn từng kể cho thằng nhỏ nghe. Nhưng dường như mình hay quên hay bị tự thoái hóa chính mình, làm sao để giữ được nó “
– “ Anh đã đặt sai câu hỏi là làm sao, tâm địa con người không phải đồ vật trong túi mà anh cầm giữ nó và coi là của riêng. Người ta nói trời sinh voi sinh cỏ là có ý riêng sâu hơn cái thứ đang được diễn giải ngoài kia, nó hàm ý con mình sinh ra không phải là của mình, lớn lên cũng không phải do mình, mà nó sẽ dịch chuyển thay đổi trong quá trình sống. Con mình ở đây cũng có một nghĩa sâu hơn, đó còn là nhận thức, nhân cách, tinh thần của chính anh. Vì lẽ đó mà không có gì tệ bằng một kẻ nghĩ mình đã đến nơi và đạt được điều gì đó. Khi đó họ sẽ bắt đầu lười biếng trong việc nhìn lại mọi thứ xung quanh, bên trong lẫn bên ngoài mà dặm chân tại chỗ, khi ấy anh sẽ bị cuộc đời của chính mình tém dò té lăn ra đất “
– “ Vài ngày qua con nhận ra, muốn có được sự đồng điệu này mình phải đồng bộ với chính mình, nếu bên trong còn tồn tại mâu thuẫn thì sẽ triệt tiêu sự đồng điệu này, vì một người kéo một người đẩy thì không thế tiến lên được, mà luôn ở thế giằng co không dứt “
– “ Anh nói không sai, nhưng nhắc để anh nhớ, thứ anh gọi là chính mình có thể do xã hội cấy vào cho anh, khiến anh muốn trở thành người nào đó và dẫn anh nghĩ mình là người đó, hãy cẩn trọng “
– “ Có cách nào để kiểm tra lại một cách thực chất một tác phẩm mình vẽ ra hay viết nên đạt đến sự đồng điệu này, con chưa kể đến chuyện mực độ sâu, và bằng một cách thực chất nào để đưa nó vào trong phân bổ không gian của một công trình thực “ – Họ đã tách xong gừng ra, anh nói xong thì đi xách vài thùng nước để rửa gừng, cha anh thì ngồi nghỉ trên sàn nhà ngó ra vườn.
– “ Cha không học nên không dám ý kiến, cha chỉ thấy khi ai đó mô tả thứ họ muốn hướng đến thì thật ra cũng có các mức độ, ví dụ họ nói về sự tự do, có người chỉ nói đến tự do khỏi gia đình họ, có đứa nhỏ thì tự do tài chính với cha mẹ. Tức hầu hết những phạm trù sâu này khi con người nói đến phần đông đều có khởi phát của nó, do đâu mà họ cần và muốn hướng đến nó. Ngồi đây cha nghĩ về một ngôi nhà, ví dụ người khách họ bảo về chuyện muốn sự cởi mở, thì ta có thể liên tưởng đến sự nhìn thấy nhau của mọi người trong nhà, có thêm những góc nhìn, hạn chế sự che chắn. Thế nhưng bước này phải đến sau quá trình xác tính lại mức độ thấu hiểu bên trong người nói ra thì sự liên tưởng tiệm cận. Nếu mình thấy đời sống thực của họ khác quá xa điều họ hướng về, chứng tỏ họ là người chưa thật sự hiểu bản thân muốn gì, những người này có làm gì họ cũng không hải lòng, có lẽ họ sẽ được thỏa mãn bởi những kẻ xảo ngôn. Những kẻ thượng lưu mà nhân cách hạ đẳng thì sẽ gặp người xây nhà dùng những thứ ý tưởng thượng lưu ở mức độ hạ đẳng của nó. Muốn nhận ra sắc nét người khác phải nhận thức rõ về mình sâu hơn họ, vì chung quy cốt lõi của con người không khác gì nhau cả. Đào càng sâu khi còn nhìn một người con gái con sẽ biết nên dùng từ Pretty, Nice, Beautiful hay Gorgeous. Còn để nhìn xem những gì làm ra ở mức nào, đứng nhìn lại nó đủ lâu xem còn bổ sung loại bỏ gì không, nếu không còn muốn làm gì với nó nữa thì dừng lại dù cho kẻ khác có yêu cầu gì “
– “ Đúng là những công trình thời sinh viên con làm luôn có cảm giác đã xong rồi không thêm được nữa “
– “ Có thể lúc đó con chưa bị những thứ lặt vặt bủa vây, hãy nhớ cả đời con làm vài tác phẩm ở trạng thái đang nói đến là đủ rồi, ý cha là hiện thực hóa. Chứ con phải đạt được nó trong đầu, trên giấy và ở mô hình khi làm bất kỳ công trình nào, đó là cha chưa muốn nói đến sự tràn ra đi vào mọi thứ của cuộc sống hằng ngày. Thôi con đi xe mệt rồi, nghỉ ngơi đi, mắt con buồn ngủ lắm rồi đó “ – Ông già đứng dây đi rửa gừng cho sạch cát rồi mới trải đều ra cái tràn đem phơi.
– “ Hình như Cô gái làm mấy cái kia ghé kìa cha, đang đứng ngoài kia chơi với nhóc con thì phải. Thôi con đi tắm rồi ngủ xíu, tối qua con dọn phòng tới gần sáng cũng mệt rồi” – Anh vào nhà uống một ly trà rồi mang đồ hai ba con đi cất.
Đã vài hôm kể từ khi lần cuối Cô gái Hà Nội ghé, có lẽ cô sẽ kinh ngạc lắm vì mấy cái cây bọn Tinh Linh âm thầm trồng. Thằng nhỏ ào chạy vô bưng tôi lại chỗ mấy cái hệ trụ lười cá, vừa chạy nó vừa nói lớn khoe với tôi “ Ê Rùa ngoài này tự nhiên có mấy cây mọc nè “, còn cô thì vẫy tay chào ông già từ đằng xa rồi gật đầu chào.
Những cái cây mới nảy mầm tươi rói, nhưng Thằng nhỏ nói ở đây năng quá vì đó là khu trống trãi nên nó gợi ý che bớt nắng lại. Họ dùng mấy cái chậu nhựa đen mà ông bà hay dùng để ươm cây, chúng có lỗ thoát nước bên dưới đáy. Họ úp ngược nó xuống che kín cây con lại, rồi dùng mấy thanh Tre nhỏ tầm nữa mét đi xuyên qua lỗ thoát nước cắm thẳng xuống đất, mỗi chậu hai cây để giữ chậu che nắng khỏi bị gió bay. Cuối cùng họ cắt một lỗ rộng trên mặt đáy chậu phía đón nắng buổi sáng, phần còn lại nắng phía Tây họ giữ nguyên để che nắng chiều, rồi cô múc một ít nước dưới ao tưới cho chúng. Hai người ghé qua ngồi nghỉ dưới gốc cây Vú Sữa nằm trên đường đi vào, phía trên lại là cây Chôm Chôm mọc cao vượt qua đã ra một ít quả ửng hườm rớt dưới gốc, cô cười nói “ Nhặt Chôm Chôm dưới gốc Vú Sữa ”.
– “ Chị cho em tò mò xíu, chị ngoài dạy vẽ hiện tại chị làm gì và muốn làm gì “ – Thằng nhỏ vừa hỏi vừa gỡ vỏ 2 quả Chôm Chôm cho cả hai.
– “ Hì, làm gì nhỉ, nói thật chị cũng chưa rõ, hồi nhỏ có lần bị bố mắng vì đánh đàn Piano kém, mẹ ôm chị bảo, “ Không sao đâu con, làm người tử tế là được rồi “, thật tình bây giờ chỉ không biết làm một người chơi đàn hay người tử tế cái nào khó hơn nữa” – Cô gỡ cơm của trái Chôm Chôm ra hết rồi ăn một nửa cho tôi một nửa.
– “ Mà tử tế là gì nhỉ, dạo này em nghe hơi bị nhiều chữ đó” – Nó moi moi đất rồi nhét hạt Chôm Chôm xuống đất.
– “ Chị cũng không rõ, hay bây giờ mình ngồi nghĩ thử xem. Mỗi người sẽ kể một câu chuyện mình coi là tử tế, người còn lại sẽ chia sẻ suy nghĩ của mình, em thấy thế nào ?”
– “ Nghe hay đó chị, em kể trước nha. Hôm bữa em đi học thấy có cô bạn kia nhường ghế cho bà già, mọi người đều xì xào khen bạn ấy, chị nghĩ sao ?” – Nó co đầu gối lên và đặt hai tay lên mắt nhìn trời nhớ về một điều tử tế.
– “ Có khi nào em lên xe mà quá mệt đến nỗi không muốn nhường cho ai không, như có hôm chị vẽ quên ăn, chạy ra mua một hộp cơm về ra ghế đá công ty ngồi ăn, có con chó chạy hoang lại gần xin ăn ngoắc đuôi quá trời, thật sự lúc đó chị chỉ muốn tận hưởng bữa ăn, có thể sau đó còn dư thì cho. Vậy mà bạn chị ngồi gần đó nó vứt cho con chó cục thịt nhỏ rồi đưa ánh nhìn vào chị như một con khốn ích kỷ vô nhân tính vậy, lúc đó thật sự chị đã hình dung ra cảnh ụp hộp cơm vô mặt nó, mà thôi vì đang quá đói, run lên cả tay”
– “ Trời giọng chị nhỏ nhẹ êm dịu vậy mà dữ kinh ta ơi, tính ra người ta có thể đổi một miếng thịt nhỏ để được làm người tử tế nhỉ. Hừm, theo lời kể của chị thì chắc mình phải lo cho mình trước rồi mới tính chuyện khác được, hoặc là tùy hoàn cảnh. “ – nói xong nó nhảy lên hái 4 trái Chôm Chôm và qua cây Mít gần đó lặt vài trái non bảo là lát vào nhà chấm muối.
– “ Tới chị kể nha, hồi sinh viên chị ở chung với 5 người nữa, chị có cô bạn lúc nào cũng dọn dẹp phòng cho mọi người, chị thì hay làm việc khuya sáng dậy chạy cái ù lên trường nên góc chị nó hơi lộn xộn. Ngày nào về thấy cổ cũng dọn dùm chị gọn gàng sạch sẽ, nể bã luôn, có thể gọi là tử tế không nhỉ ?” – Cô cầm trái Mít non nhìn qua nhìn lại, sờ nắn nhè nhẹ.
– “ Cái này em không biết sao chứ em rất bực mình mẹ em, mẹ em cũng y chang vậy, em hay làm mô hình Kirigami chơi ấy, nên dưới sàn hay bày ra, chị chơi trò đó thường để nguyên hiện trạng sẽ nhớ dụng cụ và các mãnh nó ở đâu, không biết người khác sao nhưng em là vậy. Đi học về có lần em lên thấy mẹ dọn sạch, mò gầm giường thì thấy đồ rớt ở dưới, mà em đã dặn nhiều lần rồi đó chứ không phải một thì không nói làm gì “ – Nó tựa lưng vào gốc Vú Sữa nhìn lên tán lá, rồi đưa tay lên lướt qua lướt lại như đang vén Bèo trên mặt ao vậy.
– “ Ừ chị cũng biết vài người vẽ truyện tranh họ bày ra để nhìn hết tất cả trang truyện đã vẽ trước đó. Vậy chắc mình phải hỏi và xem người ta có cần giúp không nhỉ, tất nhiên trừ trường hợp nguy hiểm đến tính mạng con người thì không được. “ – Cô đứng dậy tựa lưng vào cây Chôm Chôm rồi nhìn xuống con Cuốn Chiếu bò từ từ qua giày mình.
– “ Chắc vậy quá ta, để em kể thêm một chuyện nữa rồi tới chị. Em mê chó lắm, nên em thấy mấy nhóm nhận chó lạc hay bị bỏ rơi về nuôi họ phải kiên nhẫn và tự tế lắm mới làm lâu dài được, nội mùi hôi lông của cả đám chó thôi đủ mệt rồi, em là em không làm nổi đâu. “
– “ Chị không có ý gì nha, chỉ là nhớ ra câu chuyện gần nhà chị ngày xưa ở Hà Nội. Gia đình đó cũng mê Chó, nhà không to cũng không nhỏ, cũng có cái sân be bé, có thằng nhóc trạc tuổi em sống cùng mẹ và bà Ngoại vì cha nó mất sớm. Mẹ nó cứ hễ ai có chó đẻ mà kiểu họ nuôi không nổi vì nhiều là xin về nuôi riết rồi một nhà loi nhoi cả hơn chục con. Mọi người ôm ấp rồi ở chung một nhà, thằng nhóc ở nhà nhiều nhất vì mẹ và bà nó bán quán ăn ở ngoài phố, họ thuê mặt bằng bán nem nướng. Nhìn nó cứ xanh xao người cứ rút rút sao ấy nhưng không ai nghĩ nó bệnh gì vì cũng ngoan chẳng nghiện ngập gì, vậy mà tới hồi vỡ lẽ ra nó bị sán chó đi vào tận não không cứu được, chị chẳng biết nói sao luôn ấy “
– “ Vậy có lẽ phải có cái đầu thì mới làm được việc tử tế, chứ không làm điên rồi mang họa. Lớp em có bạn kia bị liệt chân, đi học thấy khó khăn nhiều lắm, nhưng hỏi ra thì bạn nói vẫn ok, chỉ cần tập tay khỏe là vẫn ổn, nghe hắn nói vậy tự dưng em nhìn hắn khác đi, coi như một người bình thường luôn “ – Thằng nhỏ nói xong thì Cô gái Hà Nội mỉm cười đầu gật gật nhè nhẹ.
– “ Chị kể thêm một chuyện nữa nha. Chị nghe chị quản thư viện ở đây kể, hồi xưa chỉ làm ở một thư viện chỗ khác, mà ở đó người ta để nhiều sách trinh thám, kinh dị, có một thanh niên kia rất hay đến tìm thể loại ấy đọc, sau này mới phát hiện hắn ám ảnh đến mức nhìn ai cũng như muốn hại và giết mình, nghi ngờ xong phòng vệ bằng cách theo dõi người mà bạn nghi ngờ, kiểu hành động trước cho an toàn ý. May bị phát hiện xóm bị tóm vị tội stalker nên đưa đi điều trị tâm lý một thời gian dài luôn.”
– “ Chắc tại vậy mà ông nội thường hay cấm tụi em không động đến một số sách của ông rồi bảo là chưa đến lúc đọc. Em nghĩ tử tế giúp người khác mà mình chỉ làm qua loa cho có không ổn, kiểu phải theo dõi xuyên suốt quá trình ấy, mà giờ em thấy thầy cô lo kiếm tiền rồi chỉ tiêu điểm số cao đậu trường này nọ là được, chứ về nhân cách hay tâm tư họ mấy khi quan tâm. Mấy người tư vấn tâm lý học đường thì cũng chỉ nói mấy thứ mà một đứa rành Internet như em tìm đọc dễ ẹc, nhiều xong đâu lại vào đấy. Thà như bà đè đầu quánh em có khi còn tỉnh ra dễ hơn là lời sáo rỗng “
– “ Gì kia, bà đè em ra đánh á, gì ghê vậy à “ – Cô cười khúc khích rồi hỏi.
– “ Đại loại là em ghẹo con Rùa, bà nhảy ra quánh em túi bụi, sau em hết dám luôn “ – Cả hai cười ầm lên làm con Cúm Núm giật mình bay lên đằng xa.
– “ Hay mình vào nhà hỏi ông xem tử tế là gì đi “ – Cô nói khi ăn xong quả Chôm Chôm cuối cùng.
Thằng nhỏ phụ cô đẩy xe vào trong, còn tôi bị cho vào cái rổ trước đầu xe Cub, thật bực mình tôi tự đi vào nhà được mà, họ nghĩ mình tử tế lắm sao. Ông đang ngồi nghỉ trên bản tam giác sau khi đem Gừng đi phơi xong, cô chào ông lần nữa rồi ngồi xuống ghế. Cô bảo mùi gừng làm cho cô dễ chịu từ đằng xa rồi hỏi lá Gừng để còn làm gì hay sao mà ông chất bỏ đó, ông bảo sẽ nấu lấy nước dùng để rửa tay khi nấu ăn những món có mùi nặng. Thằng nhỏ nhanh miệng hỏi ông về sự từ tế, rồi nói suy nghĩ của nó cùng những câu chuyện mà nó cùng Cô gái Hà Nội kể lúc nãy. Ông hỏi họ ngược lại một câu làm Thằng nhỏ chưng hửng còn cô thì chỉ mỉm cười “ Tụi con nhớ tên những ai bán đồ ăn cho mình không? Làm được vậy là đủ tử tế lắm rồi “. Thằng nhỏ không nói gì rồi xin phép ông đi chơi với mấy đứa nhỏ trong xóm, nó tạm biệt cô bằng mấy quả Mít non rồi mang cho cô ít muối hạt. Cô ngồi kể cho ông nghe về trò chơi hôm trước cô và Chàng trai hàng xóm cùng tụi nhỏ làm hệ trụ lưới ngoài kia, cô hỏi ông có trồng mấy cái cây đó không mà sao lại trùng hợp đúng với trật tự hôm bữa mà mấy đứa nhỏ kể và chọn đến vậy.
– “ À không, mấy hôm rồi bác không đi ra đó “
– “ Vậy thì lạ quá bác nhỉ ”
– “ Kể ra thì cũng lạ nhưng ở đây lâu cháu sẽ thấy được nhiều điều mình hay gọi là ngẫu nhiên hay kì lạ, tinh thần rừng rất tử tế. Mình như vị khách ở tạm đây vài chục năm. “ – Ông già nhếch mép cười như đã biết điều gì đó.
– “Dạ vâng, Chủ và khách, bác làm cháu nhớ từ nhỏ cháu rất thích các trò chơi tương tác, nhưng lại chỉ thích làm người quản trò nhìn xem họ bộc lộ mọi thứ. Bác nghĩ thế nào về tính chủ khách này trong quá trình mình tạo ra thứ gì đó “
– “ Đó là ý tứ một chút để mọi thứ trở nên trôi chảy một cách tế nhị, vì cháu vừa là khách cũng là chủ. Bác kể cháu nghe chuyện về cái nhà xưa, bác nhớ năm đó có ghé qua mấy cái nhà vườn ở Huế, họ gọi là vậy. Có cái của người giàu, có cái của người ở mức khá giả trung lưu, thứ thu hút ánh nhìn nhất là tấm bình phong khi vừa bước vào, thật sự người xưa họ tinh tế vô cùng. Bác còn nhớ như in cái cảm giác bước vào đó là mình bị khựng lại vài chục giây, mình không thấy được gì trong nhà nhưng vẫn có cảm giác ai đó đang nhìn ra, điều gì đó khiến cho mình e dè, đó là cảm giác của một vị khách. Sau đó bác nhớ ra khi mình ở nhà của mình mà có ai gọi mình cũng không ra mở cửa ngay mà cũng phải ngó ra ngoài một xíu xem sao, ngoài ra chẳng ai muốn người khác thấy sinh hoạt mọi người trong nhà cả. Chỉ một sự hình dung tỉ mỉ mà giải quyết được rất nhiều thứ, vì vậy mới nói chủ và khách đều bên trong mình, nó là một chỉnh thể thống nhất liền mạch không thể tách rời nên nó mới có thể là nguồn tạo ra bình phong.
– “ Thật là thú vị, làm cháu nhớ về cái nhà cổ bên ngoại. Dù cháu chưa bao giờ thoải mái với họ nhưng ngôi nhà cổ làm cháu nhớ mãi. Ấn tượng đầu tiên là mái nhà kéo ra phủ xuống cao độ rất thấp nó cũng che một phần bên trong nhà, nếu đứng ngoài mà mình lúi cúi nhìn vào thì dáng đứng của mình không khác gì lén lút của tên trộm. Bác nói làm cháu nghĩ thêm, nó còn làm ví dụ hàng xóm mình nhìn thấy một kẻ lúi cúi lén nhìn vào thì họ sẽ nghi ngờ và cảnh giác hộ mình ngay. Điều thứ hai mà cháu nhớ là ngay mép cửa bước vào có bậc rất cao, khi đi đến đó nếu là khách phải cúi mặt xuống nhìn để bước vào, sự cúi này nó tự nhiên mà cảm giác cái lễ nghĩa ở một mức rất cao. Bây giờ ngồi nghe về những điều này, cháu lờ mờ nghĩ về chủ và khách này nó nó bên trong mình một cách trọn vẹn, nhưng khi mình làm thứ gì đó mình lại bị đóng một vai nhất định, tức mình là chủ hoặc khách, trong khi mình là cả hai. Hiểu được chuyển này nó sẽ làm nhẹ dần những mâu thuẩn hay dồn nén bên trong, mọi thứ làm ra trở nên vừa phải, không gian không kín cũng không mở toang ra”
– “ Đúng vậy, hiểu được điều đó không chỉ tốt cho cháu mà còn cho người xung quanh thụ hưởng thứ cháu làm ra, cháu là chủ thì sẽ chẳng dại gì làm cho mình một thứ tệ , còn khi đóng vai khách với chính mình thì ta sẽ đòi hỏi cao hơn ở bản thân để mọi thứ tinh xảo mà vừa vặn. Cháu thấy đó, một ông chủ khoa trương sẽ gặp một người xây cho mình ngôi nhà khoa trương, sự khoa trương chắc chắn sẽ bị những tên trộm dòm ngó vì bọn trộm thường là những kẻ thích khoa trương. Mọi thứ không có bắt đầu nhưng có một sự đồng bộ trong tổng thể sự kiện, khi kẻ chủ khoa trương nhìn ra khi đóng vai một tên trộm, tên chủ này liệu có còn muốn phô trương để bị bọn trộm để ý. Anh ta sẽ có dại dột mà chọn một người xây nhà phô trương, những vật liệu phô trương. Ta không thể ngăn họ phô trương được nhưng hãy cho họ thấy điều đó để khi bi kịch xảy ra họ phải dừng đổ lỗi và biết rằng mình đáng được nhận điều ấy. Hiểu rõ chuyện này cũng giúp cháu tạo ra những thứ mà tạm gọi là nghệ thuật tương tác bầu không khí, những dịch chuyển cụ thể về hành vi thì khó đoán nhưng dòng chảy hướng về đâu thì chủ và khách đều như nhau cả. Hiện tại cháu có thử làm bất kỳ điều gì liên quan chưa, không cần tạo tác cụ thể, phác thảo, hình dung hay mô tả cũng được, nếu không phiền bác muốn xem qua vì bác thật sự thích trò chơi hôm trước và cái hệ trụ lưới ấy. “ – Nói xong ông già đi vào lấy ra cái tệp tài liệu làm từ da khá to giữ một sổ giấy khổ rộng của ông trước giờ.
– “ Cháu có hình dung, một số phác thảo cháu để ở Hà Nội, vài hôm nữa cháu sẽ làm lại mang qua cho bác xem qua “ – Vừa nói cô vừa nhìn theo cái tệp da của Ông già.
– “ Không, cháu đừng vẽ lại, hạn chế nhắc lại hay vẽ lại một tạo tác, như đừng bao giờ xem lại bài thơ hay truyện mình viết. Hãy coi nó như một đứa con đã khôn lớn, phải ra đi để thu nạp và va chạm cùng thế giới. Cháu hãy làm những cái mới rồi mang qua chúng ta cùng trò chuyện về nó. Còn đây là vài thứ bác làm lúc xưa, những thứ gần đây đang làm bác chưa cho xem được, những cái này nếu thích cháu mang về xem “ – Ông lấy ra cho cô lướt sơ qua.
– “ Bác có nghĩ khi cháu xem của bác thì sẽ bị ảnh hưởng không, cháu nghĩ kỹ rồi cháu xin phép bác giúp cháu chọn một thứ bác cho là cháu nên xem, chứ cháu sẽ không xem hết đâu. Có thể một lúc nào đó sẽ khác, nhưng bây giờ cháu có cảm giác mình chưa vững để không bị tác động “ – Cô đẩy mấy bản thảo về phía ông làm ông cười vui sướng.
– “ Tốt, rất tốt, làm đi. Bác chọn cái này, cháu mang về xem, không xem cũng được “ – Ông cất phần còn lại vào tệp da.
– “ Cháu muốn hỏi câu cuối cùng trong hôm nay rồi cháu về đi dạy bác nha. Phải đến đâu để mình nhìn thấy và phần nào đó rèn luyện và khai mở khả năng nhìn ra rõ nét các tương tác “
– “ Vào chợ ”
Cô gái Hà Nội đứng im lặng vài giây rồi hẹn ông đi cùng cô vào chợ cuối tuần này, ông đồng ý và hẹn thời gian, cô mong ông dẫn theo tôi và Thằng nhỏ, “Chuyện đó phải hỏi tụi nó “ ông trả lời như vậy. Cô đi lên xe ra về, hôm nay cô không dừng lại nhìn hệ trụ lưới nữa mà đi thằng về nhà, có lẽ cô đang háo hức với những hình dung của mình sẽ làm nên đã lạc đi đâu đó một thời gian, nhưng liệu cô có quay lại lành lặn và tràn đầy nhựa sống, hay vùng đất lạc tạm ấy sẽ hút cạn tinh thần một cô gái trẻ. Nắng cũng đã lên cao, ông lấy rơm phủ lên tràn Gừng che bớt nắng trưa, Người con không rõ đã thức khi nào và có nghe cuộc trò chuyện khi nãy không, anh nói với cha mình sẽ đi mua bánh xèo chay và nhờ ông hái rổ rau để ăn, ông gật đầu rồi dặn anh chạy ngang kêu Thằng nhỏ về ăn trưa luôn.