Cô bé và Chàng trai hàng xóm có ghé sang nhà gỗ một ngày nắng đẹp sau những trận mưa đầu tháng 6, khi đến thì không thấy ai ở nhà, trên gốc cột trước hiên nhà có một tờ giấy treo viết “ Nhà ông đi thăm người họ hàng vài ngày “. Cả nhà họ đã đi từ tờ mờ sáng, tôi nghe bọn Thằn Lằn kể là khuya có người gọi báo Ông già, người đã chăm sóc ba mẹ ông khi xưa đang bệnh nặng, nên họ đã quyết định đi lên khu vực biên giới chỗ nhà người đó để thăm, Ông già mang ơn người đó từ lúc trẻ và vẫn thường xuyên liên lạc.
Ngày hôm ấy họ đã ở lại, “ Hôm nay tao ở nhờ một hôm nha Rùa, nhà tao ồn quá” Cô bé nói vậy với tôi, sau tôi mới nghe con Chim sổ lồng hôm trước kể là chủ nợ của ba cô dạo gần này không để yên, thấy ba cô cai rượu đi làm có tiền nên hay lãng vãng để đòi tiền. Chàng trai hàng xóm hôm đó cũng được nghỉ việc ở thư viên nên ở lại xem có việc gì có thể làm giúp Ông già, hay anh cũng chỉ muốn ở lại cùng Cô bé tôi cũng không rõ. Hai người họ bứng ở đâu được vài cây hoa Thiên Điểu và mớ củ Địa Liền, nên cô thì đi dăm hoa ven đường nước trong vườn Cau, còn anh thì lên liếp để trồng củ ngoài vườn rau, nó làm tôi nhớ những năm tháng ông bà lủi thủi cùng nhau khi hai người con đã đi xa học và làm việc. Trồng xong anh tiện thể dọn dẹp chuồng gà, lót ổ và sửa lại mái che mưa cho chúng, còn cô thì lau chùi nhà bếp và bụi bẩn trên kệ sách trong nhà, có khi họ dừng lại và nhìn về phía cây Mận Xanh đằng xa rồi hít một hơi sâu để làm việc và tiếp tục sống. Cô bé bật nồi nước lên luộc 5 trái bắp sáng này họ mang theo định ăn cùng gia đình Ông già và cho thêm một ít khoai Lang anh mót được ngoài vườn, cô để lửa liu riu rồi tìm một cuốn sách ra trước nhà chỗ tảng đá trụ bàn để đọc. Anh thì ra bờ ao cắt bớt mấy đám cỏ um tùm để tránh Chuột trú quá nhiều rồi ngồi nhìn lý tưởng của họ đã làm trôi dạt trên mặt nước yên ả của một ngày bình thường.
Một lát sau khi mùi thơm của mấy trái Bắp Nếp chín tỏa ra khắp gian nhà gỗ cùng hương ngọt của khoai Lang mật, cô đóng quyển sách lại rồi xuống vớt ra cái tràn nhỏ, mang lên đặt trên phiến đá giữa nhà. Cô bé ngắt nửa củ khoai Lang và một góc nhỏ Bắp rồi đặt lên lá Trầu Bà cho tôi, “ Từ từ coi chừng nóng nha Rùa “ thoáng chốc tôi tưởng chừng như Bà lão còn sống, những tháng qua như một giấc mơ dài của một con Rùa già. Cô đứng dậy quay nhìn về phía bờ ao đằng xa định ới gọi anh vào ăn cùng, anh không còn ở đó, anh đang ngồi xếp bằng trên bãi cát ngoài gốc Mận Xanh. Không suy nghĩ nhiều, một tay cô bưng tràn, một tay cô cặp nách tôi rồi đi về phía anh với đôi chân trần nhỏ xíu. Cô đi nhẹ nhàng đến nỗi anh không phát hiện được, anh ngồi đó chống hay tay ra sau nhìn lên đám chim Én đang bị lũ Cắt rượt nhanh muốn xé nát trời cao, cào cấu vào sự bình yên trên đó, anh đang thì thầm.
“ Con đang thoải mái lắm bà, học thì không biết có chị quản thư và con bé hướng dẫn, ăn uống thì ăn ké căn tin, bà đừng lo con còn tiền đủ sống đến lúc thi. Con nhớ bà lắm, đêm lạnh con nhớ được rút vào trong chăn khi còn nhỏ, con nhớ cái ly bánh đúc đá bào rắc một ít hạt mè trưa hè lúc đi học về, nhớ cái lần bà lôi con ra khỏi cái động hút xì ke rồi đánh con túi bụi, lần đó đau thiệt luôn đó bà. Có hôm trên đường về nhà con tự dưng ghé mua đường Thốt Nốt rồi tỉnh bơ đem qua cho ông cùng ít bánh canh sắc, món bà hay nấu cùng lá Dứa mấy hôm trời mưa lâm râm. Đời người sao buồn dữ vậy bà, cô đơn dữ vậy bà, vậy sao đi đâu họ cũng vô cảm đến mức lạ thường, có khi con chỉ cần một cái ôm, ôm cho vỡ nát những buồn chán vô cớ của mình đi. Tối qua con nằm mơ, mơ về cái thế giới mà con và bà có lần chơi trò tưởng tượng về khung cảnh mình muốn sống, nơi ngoài con lươn đường lộ trồng toàn cây ăn trái và rau để ai cũng hái ăn được, nơi có mấy cái đoạn tránh cao tốc là một hồ cá tuyệt đẹp, nơi những chú chim là báo thức, ngọn gió là máy điều hòa, nơi những hàng rào bị tháo gỡ. Con tỉnh dậy mà như có ngọn núi đè lên người vậy, sao đời sống lại trở nên lạc lõng đến vậy, lại vụn vỡ và hời hớt đến vậy. Hôm bữa con thấy một thằng nhỏ chạy theo cha nó định khoe viên đá cuội nhặt được, cha nó đang nghe điện thoại quay lại nhíu mày làm nó cúi gầm mặt xuống, sao trẻ con được sinh ra và lớn lên với quá nhiều sự vô cảm đến vậy, sao con lại bị bỏ lại ở trong ngôi nhà ngột ngạt đến vậy, có lúc con giận cha mẹ, và cả bà nữa, vì đã ích kỷ ra đi mà không mang theo con, nhưng lúc con lại giận mình sao không dám đi cùng mọi người, mọi thứ cứ treo lơ lững chưng hững không hồi kết”
Anh vừa dứt lời, cô đi đến bên trái của anh rồi ngồi xuống , đặt tôi vào lòng anh còn cô thì đưa cho anh một khúc bắp luộc, tôi thấy những giọt nước mắt của anh con hằn trên cát trắng, cát đã sậm màu lại. Anh có hơi giật mình nhưng rồi như không còn sức lực để phản ứng, anh từ từ ngồi thẳng lưng vỗ vỗ cái mai tôi và cầm khúc Bắp luộc đứng lên đặt dưới gốc cây Mận Xanh, họ không nói gì cả mà cùng nhau ăn rồi nhìn về phía cây nay đã ra được năm sáu chồi non màu đỏ nâu tươi rói. Cô choàng tay phải qua sau lưng anh rồi xoa nhè nhẹ dọc sống lưng, sau cô vòng tay qua tay trái anh rồi ôm nó vào lòng, gò má nhỏ nhắn của cô tựa vào vai anh, anh lấy tay xoa nhẹ lên đầu cô rồi nói “ con nhỏ này “. Ngồi đó cùng nhau một lúc, khi những đám mây tan dần còn sót lại sau đợt mưa trước đó còn lại, vén màn cho nắng trải rộng khắp khu đất và làm bật lên ngôi nhà gỗ đã sậm màu lộ rõ đường vân của những ký ức, cô đi vào nhà lấy giá vẽ ra bờ sông cùng tôi để vẽ, còn anh đi trồng một ít Đu Đủ Ông già nhờ anh cách đây 1 tuần đã ươm trước đó trong chậu nhựa.
Bức tranh của cô lần này thật kỳ lạ, mọi thứ như đều không trọn vẹn, mọi thứ trong tranh đều bị mất đi một phần, không đầy đủ. Cô vẽ một nửa đoạn sông rồi bỏ trống, cô nhìn đôi Tràm Phu Thê rồi vẽ một cây không có tán lá một cây lại không có rễ cắm vào đất mà lơ lững, cô lại vẽ đàn Trâu con mất đầu con mất chân con lại bị dạt đi phần bụng, đến cả những ngọn cỏ bông hoa cũng như thiếu sót gì đó. Vẽ được một lúc cô lại nằm dài ra đám Ngải Cứu mọc xen lẫn cỏ Hôi ven sông, cô giang rộng hai tay hai chân quạt lên quạt xuống ngang mặt đất, cô nhắm mắt hít một hơi thật sâu, mùi hương của hai loại cây làm cô dễ chịu nở một nụ cười tươi xinh như cái độ tuổi đó của người con gái, rồi cô lẩm nhẩm một mình với đôi mắt vẫn nhắm nghiền.
“Tao không biết tao đang nghĩ gì nữa Rùa ơi, từ nhỏ lớn lên cùng với ảnh, cũng không để ý gì lắm, coi như là người trong nhà, mà mấy tháng qua con tim tao nó rối ben lên cả, có lẽ tao còn quá nhỏ để hiểu, hay tao quá yếu ớt để chịu đựng nghịch cảnh, nhưng tao muốn có cái gì đó để tựa vào dù chỉ một thoáng qua. Ảnh tốt với tao mà chẳng hề nói một lời nào, hồi nãy ôm ổng tao thấy nhẹ lòng đến lạ, như tao được ôm vậy chứ không phải ôm người ta, hay tao đang ôm chính mình nữa không biết. Mấy người cùng lớp tao làm sao hiểu nổi cảnh có nhà cũng như không, tao thì về nhà là một cái địa ngục hỗn loạn, còn anh thì lại là cái ngục tù trống vắng. Có lẽ bà đã lắp đầy tạm bợ cho bọn tao một thời gian nên đã quên mất một bàn chân vẫn còn khập khiễng, không có bàn tay ai đó đỡ lấy là lung lay như trái Mít chín trên cành gió khuya thổi gãy. Tao không biết nữa Rùa ơi, hai kẻ bơ vơ, cùng đường và đầy lỗ hổng có yêu nhau được không, hay đó chỉ là tình thương đồng cảm cho kẻ chung cảnh ngộ, thương chính mình trong họ. Mà như vậy có sai không, những lỗ hỏng có to ra thêm hay được bù đắp, tình yêu là gì cơ chứ, mọi thứ thật mơ hồ khi người ta nói yêu nhau, nhưng sự trống trãi khi sống trên đời là rõ ràng bên trong mỗi người, chỉ ráng lấp đầy phút chốc. Có cái gì vĩnh viễn không, nếu giờ tao trả lời với mình là không thì tao chẳng còn gì trong tay, sống một cuộc đời hời hợt và cục súc, lao vào dục vọng rồi tự đốt mình trong cơn say tình ái, khi đó liệu tao còn quay đầu được không, nhưng đã bắt đầu vẽ làm sao dừng lại được dù cho nó u tối đi nữa. Hay mọi thứ sẽ lờ mờ mãi thiếu sót như bức tranh này, ai có thể bổ khuyết nó được cơ chứ, kể cả tao cũng không thể. Còn đối với ông tao lại cảm thấy một sự dạt dào tràn trề khi ở gần, như thể tao có thể chặt sạch cả đám rừng này mà chả quan tâm ngoài kia họ đang bảo vệ Trái đất, như tát cạn con sông này dẫu cho nhà thơ ca tụng vẻ đẹp của nó, thứ gì đó như sự hiến dâng mù quáng điên rồ và cuồng dại nhất, sự kích thích được đẩy lên cao nhất vậy. Nhưng đốt rừng chặt cây để làm gì kia chứ, tao có chịu nổi cái nắng trên đồng trơ trọi gió hắt vào da, tát con sông làm gì kia chứ, cứ nghe thi sĩ hát thương vào buổi bình minh chim réo rắt, vị thần nào đó cũng chỉ ghé ngang như cuộc dạo chơi, bỏ lại tất cả vẫn là thân xác của tao cùng một mái nhà trống vắng, ở bên cạnh anh tao thấy lòng mình như dưới tán rừng già vậy, có lúc chán có lúc vui có lúc sầu có lúc nhớ, nhưng cảm giác về sự trơ vơ cũng nhẹ dần nhẹ dần nhẹ dần, nhưng nó có bao giờ tắt hẳn không, cái cảm giác trơ trọi ấy, tao cũng không biết nổi, hay đó là tình yêu, thứ khiến người ta phải dao động chìm đắm đến lạc mất đường về. Tao ước có một người mẹ quá, chắc mày cũng nhớ mẹ lắm Rùa hả “
Bức tranh ngày hôm đó có vẻ sẽ không bao giờ được hoàn thiện, nhưng nó cũng đã hoàn thiện. Nghe cô tự sự mà một con Dế Mèn mới đi đánh nhau về ngang qua đã dừng chân, nó ngó lên tranh cô rồi đứng đó một hồi lâu, “ Nhìn gì dữ vậy mày “ nó không đáp lời mà ưỡn ngực gáy vang một bản dài như tiếng đờn Kìm độc tấu, Cô bé cũng chợt đi vào giấc ngủ hồi nào không hay cùng tiếng gáy của nó, thấy cô đã ngủ nó im lặng nhảy phốc lên mai Rùa của tôi rồi bật nhảy thật cao vào đám cỏ Mần Trầu rồi biến mất. Bọn Tinh Linh cũng đang đi ngang để đậu trái cho năm cây Cà Na gần đó, tiếng lột xột dưới lá làm Cô bé tỉnh giấc, lúc đó những ngôi sao cũng đã lên đèn soi rọi cho những kẻ còn chưa về nhà. Cô bưng tôi đi vào nhà rồi cất bức tranh vào gần tủ sách, Chàng trai hàng xóm từ trong bếp đi ra với một nồi chè bắp nước cốt dừa anh nấu còn nóng hổi, anh kêu cô đi tắm rồi ra ăn. Cô định không ngủ lại đó, nhưng sự do dự không chiến thắng được mùi chè thơm lừng và anh cũng vừa đốt một ít nhang ông bà tự làm tẩm ướp các nguyên liệu quanh nhà, họ thường làm những cây nhang ngắn chỉ khoảng nửa gang tay tính luôn cả chân cắm, “ Hồn người xưa ghé qua nhà cũng không ở lâu, tránh vương vấn không đi được “ đó là lý do bà giải thích cho độ dài của nhang.