VIII. GIỚI DÂM THẮC

Giới dâm thắc ấy tám điều

Là răn những nết mê xiêu dâm tà.

Người trong trời đất sinh ra,

338. Quý gìn tính thẳng chẳng pha luông tuồng

Quý noi đường phải, lý khôn,

Chẳng sa vào thói phao tuôn (tuông) lăng hoằng.

Vả khi trai gái đặng gần,

342. Là điều tình dục rất nhăn (nhăng) dễ mờ.

Dầu chăng lấy lễ ngăn ngừa,

Mối tuy nhỏ lắm, họa vừa lắm sao?

326. Chẳng quên lòng sẵn, thấy đành dễ minh

Vào thì thờ đặng cha anh,

Ra thì thờ đặng hơn mình vai trên.

Dẫu mà chưng học thánh hiền,

330. Chẳng qua đường ấy nên gìn cho chuyên

Như lời thầy Mạnh cũng khuyên:

“Lời dâm, nói vạy, nết xiên, thảy đùa”?

Lời người gắn bó dặn dò,

334. Vốn thương ai nấy khá tua nghe đều.

Gây ra thù, kiện, tù, lao,

346. Há chăng biết lý đón rào răn he

Lâu nay các tỉnh tâu về,

Đàn bà vẹn tiết, gái kia vẹn mình.

Người từng bêu thưởng đành rành,

350. Hoặc thờ miếu tốt, hoặc vinh bảng vàng.

Đặng cho thiên hạ nghe tường,

Thảy đều khuyên rán phen hàng tiết trinh.

Nguyền người cha mẹ vai anh,

354. Có con em, phải dỗ dành dạy răn.

Trai noi lễ phép mình ngăn,

Gái ham trinh tiết giữ giằn cho hay,

Gái trai tình đã đặng ngay.

358. Ắt là trăm phúc từ đây nhóm về.

Như người giàu cậy lấn đè,

Cùng quân gian giảo múa nghề khiến xui.

Rất hay làm hại dân đời,

362. Lại quen làm dữ những loài quân hoang.

Đầu thì phá cũi soi tường,

Sau thì hoặc chúng gây đường tai hung.

Lý trời đều thửa chẳng dung,

366. Lại thêm phép nước cũng đồng chẳng nhiêu

Kinh thư rằng: “Đạo trời cao,

Phúc điều lành phải, họa điều tà dâm”.

Ai đà phạm ấy do lầm,

370. Kíp nên cải dữ mà chăm về lành.

Thảy nhờ chưng chốn yên mình,

Khuyên cùng trăm họ đành rành nghĩ thay.

Để giúp bạn hiểu rõ hơn về nội dung, sau đây là phần chú thích của chương. Mời bạn nghe cùng Búc cát:

Chú thích 402: Tám điều: Điều thứ tám.

Chú thích 403: Định nghĩa thế nào là giới dâm thắc. Dâm thắc là những điều ham dục gian tà. Dâm thắc được Tự Đức dịch là mê xiêu dâm tà. 

Chú thích 404: Hán văn: Nhân tại thiên địa chi trung dĩ sinh, quý thủ chính tính nhi bất lưu ư dâm đãng: Người ta sinh ở trong trời đất, quý giữ tính thẳng mà không trôi dạt vào dâm đãng. Thủ được dịch là gìn (giữ gìn); bất lưu: chẳng pha; dâm đãng: luông tuồng. 

Chú thích 405: Hán văn: Quý do thiện đạo nhi bất nhập ư tà thắc: Quý do đường lành mà không sa vào tội lỗi. Tà thắc được dịch là phao tuông lăng hoằng; nhưng chữ tuông viết là tuôn. 

Chú thích 406: Là điều tình dục rất nhăng, dễ mờ: Dịch câu tình dục tối vi dị hoặc, nghĩa tình dục rất dễ làm mê đắm. Chữ dị hoặc được dịch là dễ mờ rất khám phá. Chữ nhăng, bản Nôm viết sai là nhăn. 

Chú thích 407: Hán văn: Cẩu bất dĩ lễ tự phòng, tắc kỳ đoan thậm vi, kỳ họa thậm cự, nghĩa là nếu không lấy lễ đề phòng, thì mối tuy rất nhỏ nhưng họa lớn.

Chú thích 408: Hán văn: Bất thất bản tâm, không mất bản tâm. Bản tâm được dịch là lòng sẵn, lòng đã có từ gốc; bất thất được dịch là chẳng quên, chẳng để mất đi vào quên lãng. Còn mệnh đề thấy đành dễ minh chỉ là phần Tự Đức thêm ra cho đủ câu, và có nghĩa là nhận thấy một cách rõ ràng như thế; nếu không đánh mất bản tâm thì dễ dàng bắt gặp bỉnh di hiếu đức.

Chú thích 409: Hán văn: Nhập túc dĩ sự phụ huynh.

Chú thích 410: Hán văn: Xuất túc dĩ sự trưởng thượng. 

Chú thích 411: Hán văn: Thánh hiền chi học. 

Chú thích 412: Hán văn: Diệc bất ngoại thị. 

Chú thích 413: Hán văn: Tức tà thuyết, cự bí hạnh, phóng dâm từ: Ba động từ tức (làm cho mất hết đi) cự (chống lại), phóng (buông bỏ) được dịch bằng động từ chung là đùa, thảy đùa nghĩa là cả ba điều: tà thuyết, bí hạnh, dầm từ đều không chính đáng. Lời dâm dịch chữ dâm từ, nghĩa đen là nói quá nhiều, nói ra ngoài nghĩa đen nghĩa chính của kinh sách, nói vạy dịch chữ tà thuyết; nết xiên dịch chữ bí hạnh; bí nghĩa là xiên xẹo, bất chính (Xem thêm chú thích ở bản Hán văn). 

Chú thích 414: Người: Chỉ vua Minh Mệnh. 

Chú thích 415: Vốn thương ai nấy: Bản dục gia huệ ngã dân, nghĩa là: Võ muốn ra ơn tốt cho dân ta. 

Chú thích 416: Khá tua: Khá nên. 

Chú thích 417: Hán văn: Thù hấn sinh yên, ngục tụng khởi yên, khả bất tri sở thống, giới át chỉ dã tai, nghĩa là: Thủ hấn sinh ra, ngục tụng dấy lên.

Chú thích 418: Hán văn: Hướng lai chư địa phương hữu tiết phụ trinh nữ giả, nghĩa là lâu nay các địa phương có kẻ là đàn bà giữ tiết, con gái vẹn trinh. Trinh nữ giả dịch là gái kia vẹn mình không được hay lắm. 

Chú thích 419: Hán văn: Trẫm đặc gia tinh thưởng, hoặc kiến từ sở, hoặc tứ biển ngạch, dĩ vi thiên hạ chi trinh giả khuyến, nghĩa là: Trẫm đặc cách ban thưởng, hoặc dựng từ miếu, hoặc ban biển ngạch, để khuyến khích những người trinh tiết trong thiên hạ. Từ sở được dịch là miếu tốt hơi gượng ép để đối với bảng vàng ở vế sau. Phen: Ganh đua. Phen hàng tiết trinh: Ganh đua nhau để được kể vào bậc tiết trinh. Dỗ dành: Dùng lời nói ngọt ngào hướng dẫn con em làm điều tốt. Chữ dành bản Nôm viết sai là giành (Xem bản Nôm).

Chú thích 420: Mình ngăn: Dịch câu nam dĩ lễ pháp tự nhàn. 

Chú thích 421: Giằn: Bản Nôm viết dằn. Giữ giằn nghĩa là giữ gìn, giữ kỹ càng. 

Chú thích 422: Nhóm: Dịch chữ tập. Bản Nôm viết chữ nhóm là chữ chiếm bên chữ đa. 

Chú thích 423: Nhiêu: Tha thứ (chữ Hán). 

Chú thích 424: Ai vì lầm lẫn phạm vào điều ấy. Để ý cách đặt câu rất gọn mà nếu tác phẩm được viết vào thế kỷ thứ 20, có người sẽ chứng minh đó là một cách viết văn theo mẹo Pháp.