A.

1. Thánh dạy: Từ xưa, thánh đế minh vương lấy chính đạo cai trị thiên hạ, tất lấy việc giáo hóa dân chúng, tập thành phong tục làm nhiệm vụ đầu tiên (1, 2, 3, 4).

 

2. Giáo dục bằng bản thân, giáo dục bằng ngôn ngữ, tất cả đều có nghi thức điển hình, lại lo cái quan cảm của dân bất nhất, cái thị thính của dân không đều, nên vào tháng mạnh xuân, đã đặt các quan mang lệnh vua đi rao ở các ngả đường, vào tháng Giêng, các châu trưởng đọc pháp chế cho mọi nhà hiểu rõ, dấy nhân dấy nhượng, để đạt tới một nền thịnh vượng hòa hợp, vui vẻ lâu dài (5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14).

 

3. Quốc gia Việt Nam ta đặt móng xây nền, thần truyền thánh kế đã hơn hai trăm năm, đức lành nhuần thấm, thói tốt dài lâu (15, 16, 17, 18).

 

4. Hoàng khảo ta, đức Thế Tổ Cao Hoàng đế, sau khi đại định, đã phục hưng học hiệu để dưỡng dục nhân tài, ban hành điều lệ để chính lập phong tục, chính sách hay, giáo dục tốt thấm sâu vào dân tâm, sự vững vàng của đạo thường giống như đời tiền cổ (19, 20, 21, 22, 23, 24).

 

5. Trẫm nối tiếp hồng đồ, (364), noi theo phép lớn, vẫn suy tư về ý nghĩa của câu “làm cho dân giàu rồi sau mới giáo hóa” nên đã từ lâu vỗ về kẻ suy bại, yên ủi người bệnh tật, ra ơn, tha thuế, lúc nào cũng canh cánh một niềm yêu mến giúp đỡ người dân (25, 26, 27, 28, 29, 30).

 

6. Tuy chưa có thể làm cho tất cả dân ta trở thành giàu có, con cháu đông đúc, nhưng mà nuôi dưỡng yên vui thong thả, trải đến nay đã mười lăm năm (365), giáo huấn để cho tập tục chính đáng, thật chỉ có đời này mà thôi (31, 32, 33, 34, 35, 36).

 

7. Lâu nay đã ra lệnh cho các địa phương tra xét những người hiếu thuận tiết nghĩa, có ai thì tâu lên sẽ được ban thưởng trọng hậu; những kẻ sĩ hiền lương phương chính, cũng ra lệnh cho sở tại sưu cầu, thật là đủ phương cách khuyến lệ để làm kế hoạch kiểm soát toàn bộ nhân tâm và phong tục (37, 38, 39, 40, 41, 42 43, 44).

 

8. Nghĩ sâu về đạo thường của dân chúng, về quy tắc của sự vật đủ để biết điều ấy; nhà tranh nơi hẻo lánh tất cũng có người trung tín, kẻ thành phác thuần hậu không thiếu, tuy vậy, cũng có khi khí bẩm bị che, vật dục bị mờ, cho nên không thể không giáo dục (45, 46, 47, 48, 49, 50).

 

9. Trẫm thường duyệt các án quyển do bộ Hình đệ trình, thấy có những người ngoan cố tối dạ, khinh phạm lưới phép, thật đáng thương hại, lòng Trẫm rất lấy làm bất nhẫn (51, 52, 53, 54).

 

10. Vả như những đồ vô lại ác ôn (360), những bọn điên cuồng bất mãn (367), mỗi khi dám có những hành động phạm pháp thì lập tức bị trừng trị, như vậy, cái lý thuận nghịch thật là đã rõ ràng, phàm có tai mắt đều nên nghe biết, đừng đợi phải nói nhiều rồi sau mới hiểu (55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62).

 

11. Thực ra, dạy dân cũng rất dễ, vì bây giờ đương là thời bình, cho nên mới sai người biên soạn lời huấn dịch gồm mười điều, ban hành trong thiên hạ, lại sắc cho bộ Lễ nghĩ soạn nghi chú, phân phối tống đạt cho các địa phương ngoài kinh đô (63, 61, 65, 66).

 

12. Kinh doãn cùng các Đốc, Phủ, Bố, Án, các ngươi nên thể theo ý Trẫm, đem sao chép, tống đạt ấn bản, phổ biến rộng rãi đến tổng, lý, xã, thôn trong địa hạt, đồng thời chuyển sức đến học chính các phủ, huyện thuộc hạt cùng các cai tổng, lý trưởng, mọi người theo lệnh của Bộ lục tống các bản nghi chú, sức truyền sâu rộng những giáo điều này cho sĩ thứ, quân nhân, đến kỳ đã định, tuyên đọc giảng giải rõ ràng, cốt làm sao chuyển đến từng nhà cho mọi người đều đọc, chỉ dẫn lẫn cho nhau để cùng nên tốt, ngày thấm tháng nhuần để tin cùng nhau trở về đường lành (67, 68, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 77, 78).

 

13. Sĩ thứ, quân nhân, các ngươi đừng có xem đây là một bài văn suông, phải đặt mình vào đấy mà ra sức làm việc, cùng sống chung với nhau, cùng bắt chước lẫn nhau, cốt làm sao đổi mỏng theo dày, dần dà trở thành mỹ tục, rước lấy phúc trời dài lâu, tất cả đều cầu được nhiều phúc. Thần thứ các ngươi tận hưởng cảnh đài xuân cõi thọ, mà triều đình cũng được yên trị trường cửu, bởi vậy, Trẫm thiết tha nghĩ đến thần thứ các ngươi, lo dùng giáo dục mà đào luyện thành. Một tấm khổ tâm, chớ nên hư phụ (79, 80, 81, 82, 83, 81, 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92).

Khâm thử.