Tôn sĩ Nghị về gấp Yên Kinh theo lệnh của hoàng đế Càn Long. Sau một đêm ở trong vương phủ của Hòa Thân, Nghị vào Tử Cấm Thành dâng lên Càn Long bản tấu của Lê Chiêu Thống. Bẩm báo rõ tình hình An Nam:
– Hạ thần ngày đêm tức tốc về kinh xin chịu tội dưới bệ rồng. Chúc thánh thượng vạn tuế, vạn tuế, vạn vạn tuế.
Càn Long sai người đỡ Nghị dậy. Vỗ về:
– Tướng quân đi đường xa chắc mỏi mệt lắm.
– Đội ơn thánh thượng quan tâm. Thần ngày đêm về kinh chỉ mong được nhìn thấy mặt rồng. Bao nhiêu mệt mỏi đều tan biến.
Càn Long bảo:
– So về tuổi tác, khanh cũng già gần bằng ta rồi. Để một lão thần trấn giữ ở nơi quá xa xôi như Lưỡng Quảng ta cũng có phần áy náy.
– Đội ơn bệ hạ yêu thương. Hạ thần có gan óc lầy đất cũng không báo đáp được ơn này.
– Lần này ta gọi khanh về cũng chưa cho được nghỉ ngơi đâu. Tính ra ta ngồi trên cái ngai vàng này cũng đã hơn năm mươi năm. Bờ cõi trải dài từ đông sang tây từ nam đến bắc. Thiên hạ đều đã là phiên dậu, thần phục làm phận chư hầu. Duy chỉ có triều đình Đại Việt ngoài mặt xưng bề tôi nhưng trong ruột vẫn không thực bụng trung thành. Mấy năm nay ở Đại Việt nổi lên một lũ giặc cỏ Tây Sơn. Chúng truất ngôi chúa Trịnh ở đàng Ngoài, đánh tan nhà Nguyễn ở đàng Trong nay lại âm mưu cướp ngôi nhà Lê. Tự tôn nhà Lê là Lê Chiêu Thống cầu xin ta gấp đem quân sang giúp nó diệt Tây Sơn. Ta nghĩ không ai hiểu Đại Việt bằng khanh. Vì thế hãy vì ta mà gắng sức chuyến nữa.
– Hạ thần vô cùng vui sướng được bệ hạ tin cẩn giao cho trọng trách chinh phạt bọn giặc cỏ Tây Sơn. Chỉ trong thời gian ngắn sẽ xin hai tay dâng Đại Việt lên bệ hạ.
– Trẫm tin với lực lượng và khí thế của Đại Thanh, nhà Tây Sơn sẽ bị tiêu diệt chóng vánh. Tuy nhiên từ hàng ngàn năm nay, với Bắc quốc ta, nước Đại Việt chẳng khác gì miếng gân gà (10). Lần này trẫm muốn nghiền nát miếng gân gà đó.
– Bẩm hoàng thượng, hạ thần xin tuân chỉ.
Càn Long rời ngai vàng, tấm thân to lớn, điệu bộ khoan thai. Ông ta bước chậm rãi giữa hai hàng văn võ. Đầu cúi suy ngẫm. Chiếc quạt lụa vàng trên tay như giữ nhịp cho ý nghĩ. Đến cuối hàng, Càn Long quay ngoắt lại, bước tới trước mặt Tôn Sĩ Nghị. Cái lưng Nghị càng khòng xuống. Càn Long nghiêm giọng:
– Trẫm không nghi ngờ gì về chiến thắng lần xuất quân này. Nhưng ta muốn lưu ý khanh rằng đây là cuộc động binh rất quan trọng và đặc biệt ý nghĩa đối với ta. Lần động binh lớn thứ mười trong triều đại Càn Long. Ta gọi đó là “Thập toàn võ công”. Vì thế nó phải thể hiện được hùng khí của quân đội thiên triều. Ta linh cảm sau trận này sẽ không có cuộc chinh phạt nào lớn nữa.
– Bẩm hoàng thượng, ân sủng này quá lớn với chúng thần. Chúng thần nhất định sẽ làm rạng danh tên tuổi bệ hạ và uy thế của Đại Thanh. Kính xin bệ hạ an lòng, tin vào chúng thần.
– Ha… ha
Càn Long bước đến ngai vàng quay lưng lại phía quần thần tay giơ cao chiếc quạt lụa vàng. Giọng sang sảng:
– Vậy là ý nguyện của ta đã thành. Lịch sử sẽ mãi nhớ đến “Thập toàn võ công” của triều đại ta. Và ta sẽ gọi mình là “Thập toàn lão nhân”. Ha…ha…
Hai hàng văn võ sụp xuống tung hô:
– Thập toàn lão nhân vạn tuế, vạn tuế, vạn… vạn… tuế.
Bãi triều. Càn Long vẫy đại tổng quản Hòa Thân và Tôn sĩ Nghị ở lại. Không ngờ việc ra quân tiễu phạt Đại Việt khiến Càn Long trăn trở thế. Vua Đại Thanh dường như vẫn chưa thực sự yên tâm. Càn Long nói với hai viên đại thần tâm phúc:
– Lúc nãy ta không muốn làm nản lòng các đại thần, nhưng ta nghe nói Nguyễn Huệ là một dũng tướng trẻ tuổi rất tài năng. Từ khi theo hai người anh nổi lên hắn chưa để thua một trận nào. Nên nhớ từ thời Hán, Đường, Tống Nguyên, Minh đến nay, triều đại nào cũng cất đại binh chinh phục mảnh đất nhỏ bé ấy, nhưng rồi cuối cùng đều ôm nhục về nước. Vì thế ta lưu hai ái khanh lại. Phải chuẩn bị thật kỹ và không nên khinh xuất, coi thường địch.
Hòa Thân cúi gập:
– Muôn tâu bệ hạ, hôm qua thần cùng lưỡng tổng đốc đã có bàn về cuộc xuất binh này. Theo lệnh của thánh thượng, đại quân thiên triều lần này nam tiến với ba mươi vạn binh mã. Hai mươi vạn hùng binh sẽ vào Đại Việt. Mười vạn phục vụ lương thảo, quân bị. Sức như sóng thần. Quân Tây Sơn chỉ như rều rác chẳng mấy mà bị cuốn phăng thôi ạ. Kính xin bệ hạ tin vào chúng thần.
Càn Long trầm ngâm, khác hẳn với vẻ uy dũng khi triều kiến. Hòa Thân và Tôn Sĩ Nghị quỳ mọp vừa phỏng đoán vừa lo sợ. Hòa Thân là kẻ thân cận bên Càn Long hàng ngày mà cũng thấy lạ. Hoàng đế Đại Thanh tay vin ngai vàng, đầu cúi chìm trong suy tư. Mãi lâu sau ông ta mới thong thả quay lại nhìn hai kẻ dưới:
– Ta đã suy nghĩ nhiều đến việc đem binh vào Đại Việt lần này. Tự nhiên ta thấy nó có vẻ giống với câu chuyện cách đây năm trăm năm trước. Ngày ấy vua nước Nam là Trần Ích Tắc cũng cho người sang cầu xin vua Hốt Tất Liệt nhà Nguyên Mông sang dẹp loạn, cứu giá. Nhưng ba lần đem binh sang Đại Việt mà cả ba lần đại quân Nguyên Mông đều phải ôm đầu máu về nước. Lần bị đốt sạch lương thảo ở Quan Lạn, Vân Đồn mà đại bại. Lần thế tử Thoát Hoan chỉ vì đắm đuối một nhi nữ trong cung nhà Trần mà mất cả quân đội. Thân phải chui vào ống đồng mới thoát chết. Triều đại trước ta, nhà Minh cử đại binh sang giúp vua Lê cũng bị bọn giặc cỏ nổi dậy ở Lam Sơn đánh cho tơi tả. Vương Thông bị vây khốn tại Đông Kinh, đại tướng Liễu Thăng sang giải nguy bị chém bay đầu ở ải Chi Lăng… Ta không muốn khanh lại trở thành bại tướng dưới tay Đại Việt. Các ngươi hãy nhớ lấy lời ta. Lần này xuất ba chục vạn quân, cung ứng lương thực, vật dụng là chuyện rất lớn. Các khanh tính toán sao cho thật ăn khớp, nhịp nhàng.
– Tâu bệ hạ, Phúc Khang An tổng đốc mới của Lưỡng Quảng cầm mười vạn quân sẽ lo việc hậu cần.
– Phúc Khang An vừa thay Tôn ái khanh đây coi sóc Lưỡng Quảng mà.
Hòa Thân thưa:
– Tâu bệ hạ, Lưỡng Quảng là cửa ngõ thuận nhất để vào Đại Việt. Tôn tiến sĩ sẽ đem theo các đại tướng dạn dày trận mạc và thuộc thông thổ phương nam. Tổng đốc Lưỡng Quảng lo binh lương là thuận lợi nhất ạ. Thần vùa nhận được tin báo Phúc Khang An đang tập kết lương thực, sẵn sàng đón đại quân.
Càn Long chỉ tay vào Hòa Thân:
– Trận này ta đặc biệt giao cho hai ái khanh. Ngoài quân Lục doanh (11) là lực lượng chính, ta cho Tôn ái khanh hai đội Bát kỳ chiến tướng (12) làm tiên phong. Hai khanh tính toán lấy số quân này ở đâu, đưa về luyện tập phối hợp cho nhuần nhuyễn.
Hòa Thân và Tôn Sĩ Nghị sụp lạy:
– Chúng thần tuân chỉ. Bệ hạ vạn tuế, vạn tuế, vạn vạn tuế.
Ra khỏi cung, Hòa Thân bảo Tôn Sĩ Nghị:
– Sao hoàng thượng tỏ ra lo lắng quá trước bọn giặc cỏ Tây Sơn vậy nhỉ. Hay ngài cao tuổi, mệt mỏi rồi.
– Tôi cũng bất ngờ trước lo lắng quá đỗi của thánh thượng. Tôi sẽ quyết bắt Nguyễn Huệ làm món quà dâng lên chúc mừng bát tuần đại khánh hoàng đế.
– Ồ, ông không nhắc ta cũng quên. Thánh thượng sắp tám mươi rồi thật. Hồng phúc lớn cho Đại Thanh ta. Mong ông mau chóng lập công. Dịp bát tuần đại khánh của thánh thượng không có món quà nào ý nghĩa hơn thế đâu.
Tôn Sĩ Nghị vái Hòa Thân:
– Ở trong cung, mong đại tổng quản hết sức giúp cho khi chúng tôi có yêu cầu.
– Việc của ta. Việc của ta. Ông cứ lo lựa chọn tướng soái, đào luyện quân sĩ đi.
Tay chân thân tín của Tôn Vĩnh Thanh quay về Quảng Tây bẩm báo vua Càn Long chuẩn theo tấu trình của Tôn Sĩ Nghị. Hoàng đế đã ra lệnh điều quân của bốn lộ Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu và Vân Nam. Cử Tôn Sĩ Nghị thống lĩnh đại quân thiên triều sang đánh Tây Sơn.
Tôn Vĩnh Thanh biết mình đã thất sủng liền dâng biểu về kinh, cáo bệnh xin nghỉ dưỡng già.
…
Càn Long, hoàng đế triều đại Mãn Thanh sinh tại Yên Kinh vào năm 1711. Tên Hán tự là Hoằng Lịch, tên theo tiếng Mãn Châu là Đăng Cách Lý Đặc Cổ Cách Kỳ hãn. Mãn Châu một bộ tộc thiểu số du mục vùng Đông Bắc Trung Quốc. Người Mãn giỏi cưỡi ngựa, bắn cung. Họ sống trên vùng thảo nguyên mênh mông. Giữa thế kỷ XV, bộ tộc Mãn Châu lớn mạnh. Họ tràn xuống Trung Nguyên. Những cuộc chinh phạt liên miên đã giúp họ trở thành đội quân rất thiện chiến. Năm 1661, Mãn Châu đánh bại nhà Minh, thâu tóm toàn bộ đất đai Trung Quốc, lập nên triều đại Mãn Thanh. Nhà Thanh tồn tại 267 năm. Đây là triều đại cuối cùng của chế độ phong kiến Trung Hoa. Càn Long là vị vua thứ sáu nhà Đại Thanh. Sau khi vua cha Ung Chính qua đời, Hoằng Lịch lên nối ngôi đặt hiệu triều đại của mình là Càn Long. Tên tuổi Càn Long gắn liền một trong hai giai đoạn rực rỡ nhất nhà Mãn Thanh. Càn Long cũng là vị hoàng đế có tuổi đời thọ nhất trong lịch sử các hoàng đế Trung Hoa. Vua Càn Long rất khâm phục ông nội mình là Khang Hy. Coi như đấy là hình mẫu cai trị để theo. Càn Long bắt dân chúng học thuộc lòng câu ca ngợi triều đại của hai ông cháu là: “Khang – Càn thịnh thế”. Ở các công trình lớn, câu này được tạc, khắc để nhắc nhở mọi người về công ơn của hai đời vua Khang Hy và Càn Long.
Gần sáu mươi năm tại vị, Càn Long tiến hành hàng chục cuộc chinh phạt lớn nhỏ. Trong đó chín cuộc xuất quân lớn mở rộng lãnh thổ Đại Thanh. Trung Quốc đến thời Càn long rộng tới mười bốn triệu cây số vuông. Phía nam giáp biển, điểm cuối cùng là đảo Hải Nam. Phía bắc và tây bắc ôm cả vùng đất Ngoại Mông, Nê Pan, Pakistan, Tây Tạng, Tân Cương và một phần Xibêri thuộc Đại Nga. Bờ cõi Đại Thanh thời Càn Long lớn vào hàng thứ hai trên thế giới. Càn Long trấn trị các chư hầu, luôn tự hào về chín cuộc động binh lớn toàn thắng. Do đạt được thành tựu về kinh tế, quân sự, đất đai rộng lớn, Càn Long coi mình là vô địch. Là thiên tử thay trời chăn dắt chư hầu. Các quốc gia khác ngoài Trung Quốc chỉ là phên giậu. Hàng năm các nước này phải triều cống cho Đại Thanh. Càn Long cũng là vị vua văn, võ song toàn. Ông ta làm rất nhiều thơ, phú. Càn Long có sức khỏe hơn người. Khả năng tình dục thuộc loại tuyệt luân. Hàng ngàn cung tần, mỹ nữ qua tay mà vào tuổi gần tám mươi ông ta vẫn rất khang kiện.
Dẫu đất đai nhà Mãn Thanh đã rộng lớn đến thế, nhưng Càn Long vẫn như kẻ đói khát lãnh thổ. Ông ta nhòm ngó mảnh đất Đại Việt nhỏ bé từ lâu. Cho dù biết các triều đại trước đó như Hán, Đường, Tống, Nguyên, Minh đã dùng sức mạnh chiếm cả vùng đất Bách Việt phía Nam sông Dương Tử, vốn là lãnh thổ của Đại Việt từ thời Trưng Nữ Vương khởi nghĩa thu phục được. Là kẻ thông minh, Càn Long biết lòng yêu nước, sức kháng cự mãnh liệt của người dân Đại Việt lớn thế nào. Năm 1789, quyết định cử Tôn Sĩ Nghị thống lĩnh ba mươi vạn quân sang xâm lược Đại Việt, Càn Long đã bảy mươi chín tuổi trăng. Ông ta muốn hoàn thành ước mơ mười lần xuất đại binh toàn thắng trong triều đại mình để lưu danh sử sách. Cũng muốn đó là võ công rực rỡ mừng tuổi tám mươi của mình. Khả năng kinh tế, quân sự của nhà Thanh lớn hơn một trăm lần Đại Việt. Ra quân lần này chiến thắng gần như không phải bàn, nhưng không hiểu sao Càn Long vẫn mơ hồ cảm thấy lo lắng. Và hình như chỉ mình Càn Long bị nhiễm điều lo lắng đó.
Nửa năm ở lại Yên Kinh, Tôn Sĩ Nghị dồn hết tâm trí vào việc chuẩn bị chinh phạt Đại Việt. Càn Long cho Tôn Sĩ Nghị toàn quyền lựa chọn các tướng tài giỏi nhất trong quân đội Mãn Thanh làm phó tướng: Đề đốc Quảng Tây Hứa Thế Hanh, Đề đốc Vân Nam Ô Đại Kinh, Tri châu Điền Châu Sầm Nghi Đống, cùng hàng trăm viên tướng giỏi trận mạc chỉ huy các cánh quân chia làm bốn đường thủy bộ. Thượng Duy Thăng và Lý Hóa Long cầm hai đạo binh thiện chiến nhất trong Bát kỳ chiến tướng là “Tương Hoàng kỳ” và “Chính Hồng kỳ”. Mỗi đạo một vạn tinh binh đi tiên phong. Huy động lực lượng hùng hậu đến vậy mà hình như Càn Long vẫn chưa yên lòng. Nhiều lần Càn Long cho gọi Tôn Sĩ Nghị bắt trình báo sự chuẩn bị đến đâu. Càn Long bảo:
– Ta cho khanh đem theo nhị đạo Bát Kỳ làm tiên phong. Không phải không tin vào sức mạnh và mức độ thiện chiến của đội quân Lục doanh. Nhưng đây là trận “Thập toàn võ công” của ta. Ngươi phải hiểu ý nghĩa đặc biệt của lần ra quân này.
Tôn Sĩ Nghị tâu:
– Bẩm hoàng thượng. Hạ thần nghĩ vào Đại Việt kỳ này chỉ như một cuộc đi săn nhỏ. Bắt lũ thỏ, cáo không cần đến hạng sư tử. Hạ thần và các bộ tướng đã quyết tâm. Món quà ý nghĩa nhất dâng lên hoàng thượng vào tết Nguyên Đán Kỷ Dậu là chiến công khuất phục Đại Việt. Chúng hạ thần xin đem đầu mình ra đảm bảo.
– Hảo, hảo… Ta tin chứ. Ta không nghi ngờ về quyết tâm của các khanh. Cũng không nghi ngờ về chiến thắng. Nhưng ta suy nghĩ nhiều về cách thắng. Lần xuất quân lớn thứ mười trong triều đại Càn Long, cũng có thể nói lần xuất quân lớn cuối cùng trong triều đại của ta phải để lại dấu ấn thật oanh liệt. Dù bắt thỏ, cáo thì tư thế vồ mồi vẫn phải mang dáng dấp, đòn miếng của sư tử.
– Tuân chỉ thánh thượng. Chúng thần sẽ khiến Đại Việt biết thế nào là sức mạnh và uy dũng của thiên triều ta ạ.
Bát kỳ quân là lực lượng thiện chiến, uy dũng nhất trong quân đội Mãn Thanh. Nó được thủ lĩnh bộ tộc Nữ Chân, Nộ Nhĩ Cáp Xích lập ra vào cuối triều đại nhà Minh. Bát kỳ quân đã giúp bộ tộc Mãn Châu dựng nên triều đại nhà Thanh. Nó có hai tên gọi là Bát kỳ chiến tướng hay Bát kỳ Mãn Châu để phân biệt đạo quân này với binh lính thông thường gọi là quân Lục doanh gồm đa phần người Hán. Lính Bát kỳ đều tuyển chọn từ bộ tộc Mãn Châu Lý, Mông Cổ và một số ít ưu tú nhất trong người Hán.
Tôn Sĩ Nghị hiểu tâm trạng và sự khát khao của Càn Long. Đại Việt như cái ung nhọt làm tấy nhức lòng kiêu hãnh của ngàn đời vua chúa Trung Hoa. Càn Long không chỉ muốn đây là một trong mười lần xuất binh lớn nhất trong triều đại trị vì của mình mà còn muốn là vị hoàng đế Trung Hoa đầu tiên bắt Đại Việt phải khuất phục. Điều ấy kích thích Nghị càng khao khát lập đại công. Mười bốn vạn quân sẽ do Tôn Sĩ Nghị thống lĩnh theo đường bộ qua ải Lạng Sơn. Đi đầu là một vạn rưỡi tinh binh Bát kỳ chiến tướng. Ô Đại Kinh Đề đốc Vân Nam cầm ba vạn quân tiến theo ngả Tuyên Quang, Phú Thọ rồi chia hai mũi vượt Tam Giang, Hưng Hóa xuống chiếm giữ Sơn Tây. Năm ngàn lính bát kỳ làm tiên phong. Mũi thứ ba cũng khoảng ba vạn quân do tri châu Điền Châu Sầm Nghi Đống chỉ huy theo đường Long Châu vào Cao Bằng, xuống Thái Nguyên tạo thành thế bao vây thành Đông Kinh. Đạo thủy binh từ Quảng Châu, Phúc Kiến theo đường biển vào Đà Nẵng, Thuận Hóa bọc hậu Nguyễn Huệ. Lính Mãn Thanh huy động từ các tỉnh phía nam sát với Đại Việt. Chúng hợp thông thổ, thời tiết nóng ẩm và địa hình núi cao sông dốc. Càn Long đã chuẩn tấu mọi sự chuẩn bị của Tôn Sĩ Nghị. Nhưng trước ngày Nghị rời Yên Kinh, tin từ Đại Việt cấp báo về, quân của Nguyễn Phúc Ánh đang vây ép Tây Sơn ở đàng Trong. Sáu vạn quân của Lê Chiêu Thống cũng đã hướng vào Đông Kinh. Nguyễn Huệ đứng trước tình thế có thể phải bỏ Bắc hà để chống chọi Nguyễn Ánh. Cuộc chinh phạt Đại Việt lần này vậy là quá nhiều thuận lợi. Tôn Sĩ Nghị giấu biệt tin đó, không bẩm báo lên Càn Long. Cuộc dạo chơi vào Đại Việt quá dễ dàng sẽ làm giảm ý nghĩa của chiến thắng.
Cuối tháng tám âm lịch, Tôn Sĩ Nghị rời Yên Kinh trở về bản doanh ở Lưỡng Quảng. Đại tổng quản Hòa Thân mở tiệc tiễn Tôn Sĩ Nghị. Hòa Thân nói vui:
– Hôm nay tôi mừng chiến thắng của Tổng đốc đại nhân trước kẻo sang năm ông ca khúc khải hoàn, Hoàng thượng khao quân lớn, tôi không có cơ hội.
Tôn Sĩ Nghị cảm động nói:
– Tổng quản đại thần dành cho Nghị này niềm vinh dự quá.
– Bao giờ ông lên đường.
– Sáng mai vào cung bái lạy hoàng thượng rồi tôi đi ngay.
– Hảo hảo. Chúc thượng lộ bình an. Mã đáo thành công.
Hòa Thân và Tôn Sĩ Nghị chúc tụng cám ơn nhau đến tận khuya.
Buổi triều kiến hôm sau, hóa ra Tôn Sĩ Nghị vẫn chưa đi được. Cả Hòa Thân và Tôn Sĩ Nghị lại một lần nữa bất ngờ trước sự cẩn trọng thái quá của vua Càn Long. Hoàng đế Đại Thanh bắt Tôn Sĩ Nghị bẩm báo lại một lượt nữa mọi sự chuẩn bị trước khi xuất binh. Nghe Tôn Sĩ Nghị nói xong, Càn Long ban lệnh:
– Trong biểu dâng lên ta, cả Tôn ái khanh và Tôn Vĩnh Thanh đều có những kiến nghị xác đáng. Ta ngả theo lời tâu của Tôn ái khanh, nhưng cũng không thể bỏ qua ý kiến của Vĩnh Thanh. Ta biết các ngươi nóng lòng muốn xuất binh. Nhưng việc quân không nên vội vàng. Mục đích lần này sang Đại Việt là gì. Để cứu giúp nhà Lê, dành lại ngôi báu. Vì thế khanh hãy lệnh cho vua quan nhà Lê về nước nắm lấy quân đội của họ. Truyền hịch trong dân chúng mục đích quân thiên triều ta sang để diệt Tây Sơn phò Lê. Nếu lòng dân Đại Việt còn hướng về nhà Lê, quân triều đình đi đến đâu họ sẽ theo đến đó. Cứ để Lê Chiêu Thống đánh nhau với Nguyễn Huệ. Quân thiên triều ta theo sau, làm thanh thế cho nhà Lê. Như thế cái nghĩa phục hưng mới sáng ngời. Còn giả như lòng người Đại Việt không muốn nhà Lê nữa thì Tây Sơn sẽ lấn lướt. Chờ hai đạo thủy binh của ta từ Mân Việt và Quảng Châu vào Thuận Hóa, Quảng Nam bọc sau lưng Nguyễn Huệ. Lúc ấy khanh dùng đại binh giúp Lê Chiêu Thống lấy nước từ châu Hoan, châu Ái trở ra. Thuận Hóa trở vào cho Tây Sơn làm chủ. Ban phúc cho cả hai chư hầu chẳng hay hơn sao. Ta nghĩ nhiều, đắn đo không phải vì sự mạnh yếu của Nguyễn Huệ. Quân ta như cọp đói vào chuồng dê bàn gì đến chuyện thắng thua. Ta nghĩ đến mệnh trời, đến vận số nhà Lê. Nếu trời không dung nhà Lê nữa thì chia cái nước ấy ra làm hai. Còn một việc nữa khiến ta trăn trở. Tôn Vĩnh Thanh nói ta không nên để quân ở lại. Tôn ái khanh thì bảo nhân khi Đại Việt như kẻ giẫy chết hãy nhập nó vào đại quốc ta. Ta chuẩn tấu lời xin của Tôn ái khanh. Sau chiến thắng, quân ta sẽ ở lại đó, tùy tình hình ta sẽ định đoạt. Vừa tránh cái tiếng ăn hiếp, xâm lược nước nhỏ mà vẫn thu nó về trong tay.
Tôn Sĩ Nghị nhìn Hòa Thân. Giờ cả Hòa Thân và Tôn Sĩ Nghị mới thấu rõ thiên ý của Càn Long. Mới hiểu nỗi băn khoăn, lo nghĩ của hoàng đế những ngày qua. Ngài không luẩn quẩn chuyện đánh chác, thua thắng như thế nào. Hoàng đế nghĩ nhiều đến việc nuốt gọn Đại Việt thế nào. Cái tầm nhìn cao vọi của đấng quân vương hùng lược là như thế. Cái sự thâm hiểm sâu sắc của thánh thượng là thế. Tôn Sĩ Nghị dập đầu lạy tạ cùng bộ tướng gấp rút về Quảng Tây.
Tới Quảng Tây, Tôn Sĩ Nghị cho gọi ngay sứ giả nhà Lê đến bảo quay về nước. Nghị viết thư cho Lê Chiêu Thống nói đúng ý chỉ của vua Càn Long. Lúc ấy Lê Chiêu Thống đang ở Lạng Sơn. Vua Lê mừng lắm, liền ban ngay “chiếu cần vương” truyền tới các trấn, các lộ kêu gọi cùng đứng dậy đánh đuổi giặc Tây Sơn. Đặc biệt trên các hướng quân Mãn Thanh hành binh, đồn bốt Tây Sơn phải được dọn sạch. Lính nhà Lê tiến đến đâu, đại quân Mãn Thanh sẽ áp sát đến đó. Lê Chiêu Thống cử các tướng Trần Quan Châu trấn thủ Kinh Bắc đi trước dẹp đường cho hướng tiến của Tôn Sĩ Nghị. Nguyễn Đạo đem quân về Hải Dương phối hợp với Hoàng Tố Nghĩa trấn thủ Sơn Nam chặn quân Tây Sơn từ trong Nam ra. Phùng Tứ cầm một đạo binh lớn ở Sơn Tây đón đạo quân của Ô Đại Kinh từ Phú Thọ, Hưng Hóa xuống…
Tôn Sĩ Nghị lệnh cho Ô Đại Kinh, Sầm Nghi Đống cùng lấy thời điểm ngày 20 tháng 10 Mậu Thân (1788) khởi binh. Chậm nhất một tháng phải áp sát kinh đô Đại Việt. Tôn Sĩ Nghị và Sầm Nghi Đống sẽ vào chiếm Đông Kinh theo hai phía bắc và đông bắc. Ba vạn quân do Ô Đại Kinh chỉ huy chiếm thành Sơn Tây, cùng với quân bản bộ của Phùng Tứ, chặn đường Nguyễn Huệ và bảo vệ sườn tây bắc Đông Kinh. Tổng đốc Lưỡng Quảng Phúc Khang An, lập một trăm kho lương thảo từ biên giới vào theo các ngả tiến quân.
Lê Chiêu Thống đã định giờ khởi sự thì bỗng nhận tin khắp nơi báo về, quân Tây Sơn đã rút khỏi các tỉnh phía bắc. Vua quan nhà Lê không hiểu ra sao. Trần Quan Châu phỏng đoán:
– Tâu hoàng thượng, thần đồ rằng nghe đại quân nhà Thanh sắp sang chúng rút về bên kia sông Nhị Hà lập phòng tuyến giữ thành Đông Kinh.
Trần Danh Án lại bảo:
– Có thể chúng sợ mà rút chăng. Mấy hôm trước thần có nghe Nguyễn Phúc Ánh đã chiếm lại thành Gia Định. Quân nhà Nguyễn đang vây Quy Nhơn. Nguyễn Huệ bận chống trả với Nguyễn Ánh. Phan Văn Lân, Ngô Văn Sở phải rút quân về hỗ trợ. Không còn bụng dạ nào chống lại quân Mãn Thanh nữa.
Lê Chiêu Thống vui ra mặt:
– Nếu đúng thế thì trời giúp nhà Lê ta rồi.
Vua Lê bẩm báo ngay tin đó cho Tôn Sĩ Nghị. Nghị ra lệnh vua Lê cho quân nhanh chóng truy đuổi Tây Sơn. Trần Quang Châu hộ giá vua Lê về Kinh Bắc. Vừa đến Yên Dũng lại có tin báo quân Tây Sơn rục rịch bỏ Đông Kinh. Tin vui nối tiếp tin vui. Lê Chiêu Thống cười nói bả lả suốt chuyến đi. Không còn mặt ủ mày chau như khi bỏ kinh thành tháo chạy. Tuy vậy, vua Lê cũng không thể một mạch về Kinh Bắc. Từ Lạng Giang xuống lính triều đình đã phát hiện nhiều đội quân Tây Sơn còn trấn giữ nơi hiểm yếu. Trần Quan Châu đưa vua Lê vào thành Quế Ổ ở tạm.
Vua Lê cho sứ giả đem thư và sản vật sang Quảng Tây hối thúc Tôn Sĩ Nghị xuất binh. Lê Chiêu Thống nóng lòng muốn quân đội Đại Thanh vào Đại Việt. Sự xuất hiện của đại quân Thiên triều làm chỗ dựa rất lớn cho tinh thần quan quân nhà Lê
Để giúp bạn hiểu rõ hơn về nội dung, sau đây là phần chú thích của chương 35. Mời bạn nghe cùng BÚC CÁC:
10- “Gân gà” là thứ rất cứng và dai, nhai không vỡ nuốt không trôi, trong tích chuyện Tam Quốc chí. Ý nói Đại Việt như miếng gân gà mà Càn Long muốn cắn muốn nuốt cũng không được.
11- Quân Lục doanh: Lính thường trong quân đội Mãn Thanh, phần lớn là người Hán.
12- Bát kỳ chiến tướng hay Bát Kỳ Mãn Châu: “Đạo quân đặc biệt tinh nhuệ. Hành tung xuất quỷ nhập thần vô cùng điêu luyện. Bát kỳ là đội quân trung thành nhất. Mỗi đạo bát kỳ khoảng chín đến mười ngàn lính, chia ra ba binh chủng bộ binh, kỵ binh và thời Càn Long về sau thêm thê đội pháo binh. Lính Bát kỳ được hưởng đãi ngộ hạng nhất, trang bị hạng nhất. Chúng ngồi trên lưng ngựa phi qua mọi địa hình mà vững chãi như ngồi trên đất bằng. Bắn tên bách phát bách trúng. Uy dũng vô song”.