Sau việc Nguyễn Huệ tỏ ra không hài lòng chuyện phong tước, Nguyễn Hữu Chỉnh tìm cách lấy lòng Huệ. Chỉnh thưa lại việc đó với vua Lê Hiển Tông. Vua bảo:
– Ta không hiểu biết gì về tập tục nước Tây Sơn. Chỉ biết bầy tỏ tấm lòng thành bằng cách đó thôi. Khanh xem ở Bắc hà này có lễ vật gì xứng để tỏ lòng ta với ông ấy thì mách cho.
Nguyễn Hữu Chỉnh tâu:
– Thần đã dò xem ý Nguyễn Huệ rồi. Ông ta cũng là người lòng dạ bộc trực mà nói thế thôi. Của cải với ông ấy không phải việc trọng. Bệ hạ nên tính cách gì ràng buộc mối quan hệ hòa hiếu giữa hai nước thì hay nhất.
Vua Lê ngẫm ngợi một lúc rồi bảo:
– Hay ta ngỏ ý gả một đứa con gái cho ông ấy?
Nguyễn Hữu Chỉnh vồ lấy:
– Tâu bệ hạ, đó là ý định rất hay ạ. Thần sẽ lập tức nói với Nguyễn Huệ lòng yêu mến này của bệ hạ. Nhưng chẳng hay bệ hạ muốn gả công chúa nào cho Nguyễn Huệ ạ?
– Trước hết ta nhờ khanh sang vương phủ thăm dò xem ý ông ta thế nào. Nhỡ ông ấy từ chối mà mình xăng xái quá thì thật không nên.
Nguyễn Hữu Chỉnh lĩnh mệnh sang ngay nơi Nguyễn Huệ đóng quân nói lại thiện ý của vua Lê Hiển Tông, Bắc Bình vương vui vẻ nói với các bộ tướng:
– Ta là em vua nước Tây làm rể vua nước Nam thế cũng là môn đăng hộ đối đấy chứ nhỉ các ông.
Các tướng cười vang. Nguyễn Huệ bảo:
– Hoàng thượng quả là “lão mưu đa kế”. Ngài muốn hai nước kết tình thông gia để hòa hợp với nhau. Các ngươi thấy thế có hay không.
Mọi người chúc mừng Bắc Bình vương sắp được làm phò mã nhà Lê. Huệ cười rất tươi. Nguyễn Hữu Chỉnh xem ý Nguyễn Huệ không phản đối lại hấp hả vào cung bẩm với vua Lê Hiển Tông. Vua nói:
– Con gái chưa chồng của Trẫm còn đến năm, sáu đứa. Nhưng xem ra chỉ có Lê Ngọc Hân là hiểu biết, có tư sắc, công dung ngôn hạnh nổi trội hơn các công chúa khác. Ta nghĩ nên gả nó cho Nguyễn Huệ ngang bậc vương. Khanh xem thế có xứng không thì giúp trẫm lo cho thành đi.
Vua cho gọi các công chúa chưa chồng ra cho Chỉnh xem mặt. Chỉnh ngắm qua một lượt quả đúng như lời vua Lê nói. Công chúa Ngọc Hân có vẻ đẹp thuần nhã kiêu sa hơn cả. Lê Ngọc Hân con gái vua Lê Hiển Tông và Chiêu nghi (9) Nguyễn Thị Ngọc Huyền. Năm ấy công chúa tròn mười sáu, kém Bắc Bình vương Nguyễn Huệ mười bảy tuổi. Nguyễn Hữu Chỉnh hỏi Lê Ngọc Hân vài câu. Công chúa thưa gửi đối đáp khiến Chỉnh rất ưng bụng. Chỉnh sang điện Vạn Thọ thưa với vua:
– Công chúa Lê Ngọc Hân quả là bực cành vàng lá ngọc hiếm có. Bắc Bình vương
Nguyễn Huệ cũng không phải bậc tầm thường. Thiên mệnh ông ta lớn lắm, thần đồ rằng mai này công chúa sẽ đứng vào hàng mẫu nghi thiên hạ. Thần xin hết sức làm mai mối cho cuộc nhân duyên này. Chắc chắn thành công.
Vua Cảnh Hưng vui lắm. Nguyễn Hữu Chỉnh về nói lại ý vua với Nguyễn Huệ. Và đưa đẩy thêm:
– Vua Lê Hiển Tông có người con gái thứ hai mươi mốt tên Lê Ngọc Hân, trăng tròn mười sáu muốn được khăn lược nâng giấc, hầu hạ nương bóng nơi hậu dinh. Nếu ngài bằng lòng thì đó cũng là thiên duyên trời định. Tôi xin xe tơ kết nối giữa hai nhà.
Huệ cười:
– Chuyện này là thật à. Ta ra đây dẹp loạn mà lại lấy vợ về, trẻ con nó có cười cho.
Nguyễn Hữu Chỉnh lại bảo:
– Người Bắc hà có câu: “Trai năm thê bảy thiếp”. Bậc quân vương như ngài cần có người xứng đáng. Tôi nghĩ cuộc trăm năm này nếu chỉ do con người xếp đặt chưa chắc đã thành.
– Ông khéo nói lắm. Nhưng ta chưa biết mặt công chúa Lê Ngọc Hân. Cứ ừ lấy mà không biết mặt vợ sao?
– Xin ngài yên tâm. Tôi vừa xem mặt hộ ngài rồi. Hoàng thượng còn tới sáu công chúa chưa chồng nhưng không ai sánh được với Lê Ngọc Hân. Con mắt Chỉnh này cũng không kém lắm đâu.
Nguyễn Huệ vui quá. Vỗ vai Chỉnh:
– Tướng đánh trận xa nhà, chuyện phòng the cũng rất là cần thiết. Nhưng ta mong cuộc nhân duyên này còn hơn thế. Ta mới chỉ biết gái Nam hà, chưa biết gái Bắc hà. Nay cũng nên thử một chuyến cho biết. Ông xem có là điềm tốt không.
– Chắc chắn là điềm tốt. Người Bắc hà gọi đó là “Trai anh hùng sánh gái thuyền quyên”. Thật vui thay.
Nguyễn Huệ nheo mắt cười chỉ vào Nguyễn Hữu Chỉnh:
– Một ông mối mát tay.
Chỉnh cũng đùa lại:
– Rất vui được ngài tin tưởng. Lễ cưới này sẽ nổi đình đám đất kinh thành, vui lắm đây.
Nguyễn Huệ nói với Chỉnh:
– Vậy ông cho ta gửi lời tạ ơn hoàng thượng. Huệ này là kẻ thô lậu nơi hang núi. Nay không ngờ lại được bám cành vàng lá ngọc nên vui mừng, hồi hộp khôn xiết. Mong cho tình thân hai nhà ngày thêm bền chặt.
Mùng mười tháng ấy là ngày tốt. Nguyễn Huệ sai quan Chưởng phủ Nguyễn Văn Dụng cùng Nguyễn Hữu Chỉnh đem hai trăm lạng vàng, hai ngàn lạng bạc, hai chục tấm lụa tốt vào điện Vạn Thọ hỏi vợ. Vua Cảnh Hưng sai hoàng tử Sùng Nhượng công Lê Duy Cận, anh trai công chúa Lê Ngọc Hân thay mặt vua nhận lễ. Quan Thượng thư bộ Lễ và hoàng tử Sùng Nhượng công đem lễ vào Thái Miếu thắp hương kính cáo các bậc tiên đế. Tin Nguyễn Huệ em vua Tây Sơn kết hôn cùng công chúa Lê Ngọc Hân con vua Cảnh Hưng loang ra khắp cung đình, truyền nhanh ra ngoài phố. Dân thành Đông Kinh được một phen túm năm tụm ba kháo chuyện. Người bảo: “Thật là duyên thiên kỳ ngộ”. Người giễu: “Con vua lấy tướng giặc. Chuyện có một không hai”… Vua Cảnh Hưng xuống chiếu lệnh các vị hoàng thân, hoàng phi, Hoàng tử, công chúa và các quan văn võ chuẩn bị xe, kiệu sáng hôm sau đưa công chúa Lê Ngọc Hân về nhà chồng.
Nguyễn Huệ sai quân đứng hai hàng từ vương phủ tới cung vua. Người kinh thành chen nhau xem đám cưới xưa nay chưa từng có. Mọi nghi lễ hôn nhân đúng phong tục Bắc hà, do bộ Lễ của triều đình sắp đặt. Hữu tham quân Nguyễn Hữu Chỉnh đại diện cho nhà trai, hướng dẫn Nguyễn Huệ mọi thủ tục, nghi lễ của một phò mã. Chỉnh bảo sao Nguyễn Huệ làm theo vậy. Trước đó Nguyễn Hữu Chỉnh đã bàn với bộ Lễ lược bỏ bớt đi vài nghi thức như con rể quỳ lạy bố, mẹ vợ, lễ bái tạ các bề trên của công chúa, cho Nguyễn Huệ đỡ lúng túng. Đúng là một cảnh tượng vui mừng ngoài mong đợi. Cung vua, phủ chúa treo đèn, kết hoa rực rỡ mấy ngày liền. Kèn sáo rộn ràng. Dân Đông Kinh nhân đó cũng vui chơi thỏa thích bù cho mấy năm loạn lạc. Nguyễn Huệ sai gia nhân chuẩn bị năm trăm lạng bạc đưa tay các quan và hoàng thân quốc thích sau khi dự cưới. Hôm ấy con rể Nguyễn Huệ mới có dịp gặp mẹ vợ là chiêu nghi Nguyễn Thị Ngọc Huyền và đầy đủ cả trăm anh chị em hoàng tộc của công chúa Lê Ngọc Hân.
…
Chiêu nghi Nguyễn Thị Ngọc Huyền là con gái ông Nguyễn Đình Giai, người làng Nành phủ Đông Ngàn, Từ Sơn, Kinh Bắc. Bà được vua Lê Hiển Tông nạp tần và phong danh hiệu Chiêu nghi hơn hai chục năm trước. Tuy không dự vào hàng chính thất nhưng chỉ xếp sau tam phi, đứng đầu cửu tần. Chiêu nghi Nguyễn Thị Ngọc Huyền hạ sinh cho vua Lê Hiển Tông hai người con. Hoàng tử Sùng Nhượng công Lê Duy Cận và công chúa Lê Ngọc Hân. Để ghi nhớ sự kiện vui mừng này, vua Cảnh Hưng xây tặng vợ một dinh thự lớn ở làng Nành. Đặt tên là dinh Thiết Lâm. Em gái bà là Nguyễn Thị Điều cũng được vào cung hầu hạ vua. Bà Điều sinh cho vua Lê Hiển Tông công chúa Lê Thị Ngọc Bình. Bà Huyền nhận Lê Thị Ngọc Bình làm con nuôi. Sau này Lê Thị Ngọc Bình lấy vua Cảnh Thịnh Quang Toản. Rồi lại trở thành tam phi của vua Gia Long Nguyễn Ánh. Sự sắp đặt kỳ lạ, trớ trêu của lịch sử và duyên phận khiến Chiêu nghi Nguyễn Thị Ngọc Huyền trở thành mẹ vợ của ba vị vua là: Quang Trung – Nguyễn Huệ, Cảnh Thịnh – Nguyễn Quang Toản và Gia Long – Nguyễn Ánh. Ông Nguyễn Đình Giai trở thành bố hai người vợ không chính thất của vua Lê Hiển Tông và là ông ngoại của vua Quang Trung, vua Cảnh Thịnh và vua Gia Long. Quang Trung – Nguyễn Huệ và Gia Long – Nguyễn Ánh là hai kẻ thù không đợi trời chung. Duyên phận của công chúa Lê Ngọc Hân, đặc biệt là công chúa Lê Thị Ngọc Bình trở nên hết sức đa đoan, bất hạnh. Hậu thế đã tốn bao giấy mực để viết về mối tình kỳ lạ trớ trêu của họ.
Công cuộc tôn phò đang tiến hành thì vua Lê Hiển Tông đổ bệnh nặng. Lê Ngọc Hân nói với chồng:
– Thưa tướng công. Mấy hôm nay vua cha mệt nặng lắm. Thiếp muốn tướng công vào bên mình rồng vấn an người.
Nguyễn Huệ đắn đo:
– Ta chẳng sớm thì chầy cũng rút quân về nam, việc nước không dám dự đến. Vả từ xa xôi tới đây, người Bắc hà chưa hẳn đã tin ta. Nếu ta vào bên long sàng thăm hỏi vua cha, muôn một xa giá chầu Trời, chẳng hóa ra tự mình chuốc lấy cái miệng tiếng hiềm nghi khó mà giải toả được. Nàng hiểu cho ta.
Lê Ngọc Hân thấy chồng nói thế cũng không nài ép. Nàng lên kiệu vào cung Chính tẩm thăm vua cha.
Quả thật hôm sau vua Lê Hiển Tông băng ở tuổi bảy mươi. Đó là ngày 10 tháng 8 năm 1786, năm Cảnh Hưng thứ 47. Vua Lê Hiển Tông tên cúng cơm là Lê Duy Diêu, con trưởng vua Lê Thuần Tông. Ông là vị vua thứ 26, ở ngôi lâu nhất (1740 – 1786). Lê Hiển Tông cũng là vị hoàng đế có tuổi thọ cao nhất của nhà Hậu Lê. Gần nửa thế kỷ trị vì, ngài chỉ lấy một niên hiệu Cảnh Hưng. Triều đại của ngài trải qua tới bốn đời chúa: Trịnh Doanh, Trịnh Sâm, Trịnh Cán và Trịnh Tông. Câu cảm thán Lê Hiển Tông nói với Bắc Bình vương Nguyễn Huệ ở điện Vạn Thọ là thật lòng: “Quả nhân có nước mà khoanh tay rủ áo hơn bốn mươi năm. Nay tuổi đã cao sức đã kiệt, việc nước việc quân đều không thạo”. Bốn đời chúa triều đại Cảnh Hưng chỉ có Minh Đô vương Trịnh Doanh là người tài giỏi hơn cả. Trịnh Doanh cũng lấn át vua, nhưng còn biết che giấu sự chèn ép, tỏ ra cung kính vua Lê, dù chỉ là hình thức bên ngoài. Từ Trịnh Sâm trở đi, vua Lê Hiển Tông không chỉ trở thành một thứ bù nhìn mà còn luôn bị đe dọa phế truất.
Trước khi nhắm mắt, vua Lê Hiển Tông cho gọi các đại thần đến truyền cố mệnh. Vua trao ngôi báu cho cháu đích tôn là Hoàng tự tôn Lê Duy Kỳ, con trưởng thái tử Lê Duy Vỹ chứ không cho những người con trai khác của mình. Vua dặn Kỳ: “Quân đội Tây Sơn đang đóng ở đây, truyền nối là việc quan trọng, cháu nên xem ý Nguyên súy chứ đừng tự tiện làm một mình”. Trở thành phò mã nhà Lê, nhưng Nguyễn Huệ giữ ý không trực tiếp can dự vào công việc triều chính. Theo cố mệnh của vua Hiển Tông, các trọng thần mời Nguyễn Huệ dự cuộc bàn định người lên thay vua. Họ đều muốn lựa ý Nguyễn Huệ. Huệ chỉ một mực lặng im. Đêm bên công chúa Ngọc Hân, Huệ ngạc nhiên khi Ngọc Hân tỏ ý phản đối việc đưa Hoàng tự tôn Lê Duy Kỳ lên làm vua. Nguyễn Huệ hỏi vợ:
– Vậy theo ý nàng, ai xứng đáng nối ngôi báu?
Lê Ngọc Hân thưa:
– Thiếp phận đàn bà ngu muội không dám can dự công việc triều chính, được tướng công hỏi tới lòng vô cùng vinh hạnh. Song thiếp biết rõ phẩm chất của Hoàng tự tôn.
– Ta từ trong nam ra đây, việc lớn nắm được, nhưng nội tình hoàng tộc thì không. Ai giỏi ai hiền đều không hay biết nên dù các đại thần muốn lựa theo ý ta mà ta vẫn phải im lặng.
Lê Ngọc Hân bảo:
– Hoàng Tự tôn là kẻ nhút nhát, ươn hèn, dựa dẫm. Người cha là thái tử Lê Duy Vỹ thì rất giỏi giang, mẫn tiệp. Vua cha thương thái tử bạc mệnh nên nhường ngôi cho cháu. Song thiếp thấy con vẫn hơn cháu. Người có thể chấn hưng nhà Lê lúc này chỉ có thể là hoàng tử Sùng Nhượng công Lê Duy Cận.
Trong cuộc triều kiến hôm sau, Nguyễn Huệ không dự. Huệ cho người đem ý kiến muốn đưa Lê Duy Cận lên kế vị. Các đại thần đâm ra phân vân. Một cựu thần trong hoàng tộc đứng lên nói lớn:
– Bàn gì thì cũng phải làm đúng với cố mệnh của tiên đế. Hoàng Tự tôn mà không làm vua thì triều đình sẽ loạn. Tôi nghe chuyện phá đám này là do bàn tay công chúa Lê Ngọc Hân. Công chúa muốn núp bóng phò mã dành ngôi báu cho anh trai mình, cưỡng lại cố mệnh tiên đế thì nhà Lê rồi sẽ mất. Tội này ở công chúa cả. Đã thế hoàng tộc hãy xóa tên công chúa đi. Giờ công chúa là người nhà Tây Sơn thì về nước Tây Sơn mà hưởng phúc lộc.
Cuộc bàn chưa ngã ngũ nhưng tin tức bay sang vương phủ nơi Nguyễn Huệ đóng quân. Công chúa Lê Ngọc Hân nghe thế sợ quá. Nàng nói với chồng xin rút lại ý kiến của mình. Nguyễn Huệ thấy hầu hết các đại thần ủng hộ Lê Duy Kỳ, liền hỏi ý Nguyễn Hữu Chỉnh. Chỉnh bảo:
– Nếu quả thật ngài không nhân dịp này mà nắm lấy Bắc hà thì nên theo ý các cựu thần nhà Lê.
– Công chúa Ngọc Hân muốn ta ủng hộ Lê Duy Cận.
– Sùng Nhượng công Lê Duy Cận là anh trai cùng cha mẹ với công chúa Ngọc Hân. Vua Cảnh Hưng truyền ngôi cho Kỳ, nếu giờ chọn Cận sẽ gây chia rẽ, nghi kỵ về sau. Mai kia ngài rút quân về nam, triều đình lại xảy ra tranh giành như phủ chúa trước đây.
Bắc Bình vương Nguyễn Huệ thấy thế là phải liền đồng ý đưa Lê Duy Kỳ lên ngôi, lấy hiệu là Lê Chiêu Thống.
Sau lễ đăng quang vua mới là lễ an táng vua Cảnh Hưng. Lê Chiêu Thống truy phong vua cha thụy hiệu: Vĩnh Hoàng đế. Miếu hiệu: Hiển Tông. Thống đứng chủ tang, nhưng các đại thần và hoàng gia thì đều kín đáo xem ý Nguyễn Huệ. Huệ thực hiện đầy đủ mọi chức phận của một vị phò mã. Nghiêm cẩn và thành kính. Một viên tiểu lại trong lúc làm lễ tỏ ra trễ nải, Nguyễn Huệ lệnh lôi ra chém. Hết thảy đều kinh sợ không ai dám khinh xuất. Ngày di quan vua Lê Hiển Tông về an táng ở Thanh Hoa, Nguyễn Huệ mặc tang phục đi bộ bên cạnh linh cữu đến khi rước lên thuyền ngự. Huệ sai bộ tướng là Trần Văn Kỷ và Nguyễn Hữu Chỉnh tháp tùng linh cữu vua về tới lăng Bàn Thạch. Cử chỉ rất mực tiếc thương, chu đáo của Huệ khiến sĩ phu Bắc hà và quan lại nhà Lê thêm đem lòng nể phục. Tiếng khen vây quanh Huệ. Một lần đắc chí, phởn lên Nguyễn Huệ nói với Ngọc Hân:
– Tiên đế con trước con sau hơn ba mươi người mà tất cả bọn họ không bằng một mình nàng là gái.
Ngọc Hân phục xuống tạ ơn:
– Thiếp may mắn được núp bóng oai linh tướng công. Phận gái báo hiếu chu toàn với hoàng khảo, tiếng thơm này quả là vinh hạnh quá lớn. Người Bắc hà có câu: “Trai không nhờ vợ. Gái phải ăn mày chồng” là vậy.
Nguyễn Huệ đỡ Ngọc Hân lên, chợt thấy xấu hổ với cái tự thị cỏn con của mình. Lời Ngọc Hân khiêm nhường mà sắc như dao cau. Nó ẩn chứa sự đáo để chanh chua của gái Bắc hà. Lê Ngọc Hân sinh ra trong lầu son gác tía, bậc cành vàng lá ngọc nhưng nàng tỏ ra là người rất mẫn tiệp. Lời lẽ đoan trang, nhu hậu. Người đời ví nàng như đóa hoa đồng nội, giản dị mà kiêu sa, ngát thơm.
Việc Bắc hà đã dần ổn định, Nguyễn Huệ có chút thời gian. Thư thoảng vào lúc đêm khuya Nguyễn Huệ cùng công chúa Lê Ngọc Hân ngồi bên cửa sổ ngắm cảnh kinh thành Đông Kinh về đêm. Mùi thơm của sen dìu dịu len vào phòng. Đúng tiết này sen đã nở. Loại sen bắc được ươm giống từ hồ Dâm Đàm phía tây kinh thành, nổi tiếng bởi vẻ đẹp và mùi thơm của nó. Sen hồ Dâm Đàm dày cánh hơn sen nam. Hoa to. Nhị vàng nhiều lớp. Mùa này người dân hái sen về ướp trà. Trà sen Đông Kinh là đặc sản rất quý. Nó trở thành món ngự thiện của cung vua phủ chúa bao đời. Lê Ngọc Hân mỗi ngày tự tay hãm trà sen Đông Kinh cho chồng thưởng thức. Nguyễn Huệ dường như đã nghiện món trà sen và cách pha hãm cầu kỳ của thứ nước uống này từ bao giờ. Mỗi khi ngắm công chúa Ngọc Hân hãm trà, Huệ mới thấy sự kỳ khu, tinh túy, lịch lãm và vẻ đẹp quý tộc cung đình nhà Lê. Nó cũng là nét văn hóa lâu đời được cô đúc trong đời sống người Bắc hà.
Mấy tháng ở Đông Kinh, trở thành phò mã nhà Lê, hàng ngày tiếp xúc với công chúa Lê Ngọc hân và danh sĩ trong triều, Nguyễn Huệ vỡ ra nhiều điều. Không phải ngẫu nhiên mà ở kinh đô ngàn năm xuất hiện tầng lớp sĩ phu khoa bảng. Họ là bộ óc, là tiếng nói, là tri thức văn hóa, là hồn cốt của quốc gia. Họ đại diện cho giới tinh hoa trong xã hội. Mặc dù Đại Việt bị chi phối và ảnh hưởng sâu đậm văn hóa phong kiến Trung Hoa, nhưng nhờ sự kết tinh từ ngàn đời truyền lại, nền văn hóa Đại Việt đủ sức kháng lại sự đồng hóa của phương bắc. Giữ được bản chất cõi lõi của văn hóa Việt. Nó như mạch ngầm truyền trong máu, trong gien dân tộc Việt. Cái gọi là văn hóa ấy, Nguyễn Huệ tìm thấy ở người con gái đất kinh kỳ, công chúa Lê Ngọc Hân. Ở cả món ẩm thực rất nhỏ như trà sen Đông Kinh. Ở các nghi lễ cưới hỏi và trò vui nơi đô hội… Từ khi làm bạn gối chăn với Lê Ngọc Hân, mọi cử chỉ, lời thưa gửi của nàng làm cho cuộc sống của Nguyễn Huệ tươi nhuần hơn. Giảm đi nét thô bộc trong tính nết và khẩu khí. Nhà Tây Sơn khởi binh mới vài năm, sự nghiệp vẫn còn đang trên lưng ngựa. Triều đình vua Thái Đức dẫu sao vẫn tràn ngập thói quê kiểng. Từ trang phục đến nghi lễ, đồ ăn thức uống đang dần làm quen với cách sống vương giả.
Nguyễn Huệ bất chợt ôm xiết tấm thân trẻ trung ngà ngọc của vợ vào lòng. Những gì đã có với công chúa Lê Ngọc Hân ở Đông Kinh trở thành kỷ niệm đẹp sẽ theo ông mãi. Lòng Huệ dịu lại mỗi khi nhớ những lần cùng Lê Ngọc Hân đi dạo trong vườn thượng uyển. Nàng giới thiệu cho chồng những cây trái đặc sản xứ Bắc hà. Những món ăn riêng có ở kinh thành. Đặc biệt lần Huệ theo vợ về quê ngoại thăm dinh Thiết Lâm ở phủ Đông Ngàn. Chuyến đi bất ngờ vô cùng vui thú. Nguyễn Huệ không ngờ mình lại có những giây phút hạnh phúc, thanh thản như vậy.
Xe kiệu dừng trước con sông lớn. Lần đầu tiên Nguyễn Huệ đứng trước khung cảnh bát ngát của dòng Nhị Hà. Dòng sông Cả, sông Mẹ lớn nhất đất Bắc. Thắm đỏ phù sa mỡ mầu cuồn cuộn mải miết đổ về xuôi. Nó tạo nên cả một vùng châu thổ rộng lớn. Là cái nôi của văn minh lúa nước và văn hóa Đại Việt. Nguyễn Huệ như quên mình là một bậc quân vương, trận mạc. Tâm trạng thơ thới như muốn bay lên trên triền dâu xanh bạt ngàn. Phong cảnh kỳ thú. Gió sông mát lịm, thổi mơn man da thịt. Nguyễn Huệ chợt nghĩ, giá như mình được ngồi bệt xuống, nằm xoài. Dang tay dang chân trên triền đê mướt xanh này mà ngủ nhỉ. Không phải lo nghĩ gì cả. Bên ông chỉ có người vợ trẻ Ngọc Hân. Viên ngọc báu của cung đình nhà Lê. Mùi của gió sông, mùi của đồng lúa, mùi của nương dâu như đánh thức thời thơ ấu của Huệ. Kỷ niệm đã xa xôi lắm những ngày cùng đám bạn tắm suối, len lỏi trên những cánh đồng dốc xứ Tây Sơn. Đó có lẽ cũng là những phút giây hạnh phúc nhất trong cuộc đời Nguyễn Huệ. Nó vẫn được lưu giữ trong kí ức nhưng không lúc nào có dịp khơi dậy. Giờ đây trên quê hương người vợ yêu kỉ niệm bỗng trở về.
Kinh Bắc là nơi phát tích nhiều triều đại. Cũng là nơi trú thân của bao nhiêu vị vua chúa lúc sa cơ. Dinh Thiết Lâm rộng hơn mười mẫu điền. Gọi là dinh của bậc Mẫu nghi thiên hạ, nhưng khu nhà ở bà Huyền cũng chỉ xây dựng rất nhỏ nhắn không khác gì nơi ở của một bậc phú hào nhà quê. Đất còn lại bà cho trồng dâu, nuôi tằm. Cha bà, ông Nguyễn Đình Giai là người quản lý trông nom dinh Thiết Lâm. Hàng năm vải lụa, vải đũi dệt bằng tơ tằm trồng ở dinh Thiết Lâm được đưa vào hậu cung nhà Lê. Đặc biệt loại vải gọi là “đoạn” quý hơn lụa, cũng làm ra từ đây chuyên để may trang phục dâng vua Cảnh Hưng và hoàng hậu, hoàng phi. Vải “đoạn” dệt riêng cho vua kén thứ tơ loại nhất. Tự tay chiêu nghi Nguyễn Thị Ngọc Huyền và công chúa Lê Ngọc Hân chăm sóc xiêm y cho vua, cha. Mỗi khi cần may hoàng bào, ông Nguyễn Đình Giai phải kén thợ giỏi nhất kinh thành Đông Kinh hoặc thợ cung đình về làm. Tuổi thơ Lê Ngọc Hân gắn bó với dinh Thiết Lâm. Trong số hơn ba chục hoàng tử, công chúa của vua Cảnh Hưng, Lê Ngọc Hân là người may mắn được gần cuộc sống nơi thôn dã và những người nông dân hơn cả. Có lẽ vì thế tâm hồn, phong cách sống, suy nghĩ và ngôn từ của nàng không nhàm chán, diệu vợi, cảnh vẻ như nhiều công chúa chị em trong cung. Lê Ngọc Hân giầu lòng trắc ẩn, hiểu đời, khôn khéo. Lời ăn tiếng nói của công chúa cũng sinh động giầu ý tưởng. Đời sống thôn quê, tâm hồn người quê thấm vào tâm hồn Lê Ngọc Hân. Bắc Bình vương Nguyễn Huệ vô cùng thích thú. Ngọc Hân tung tăng đi trước dẫn ông len vào nương dâu ngát xanh. Nàng bảo các cung nữ theo hầu lùi lại. Ngọc Hân cầm tay chồng kéo vào giữa bãi dâu xanh. Nguyễn Huệ như quên mất mình là một bậc vương giả. Huệ lao theo vợ, khúc khích cười đùa. Ngọc Hân tháo đôi hài nhỏ óng ánh chỉ kim tuyến. Tước một sợ dây dâu buộc lại đeo lên cổ. Đôi bàn chân ngà ngọc dầm trong bùn đất. Nguyễn Huệ cũng làm theo vợ. Đi chân không trong bùn, đất không xa lạ với Huệ. Nhưng với một nàng công chúa cả đời sống nơi lầu son gác tía như Lê Ngọc Hân thì thật lạ. Ngọc Hân bảo: “Thiếp đùa nghịch thế này ở quê nhiều rồi. Thích lắm, vua cha cấm nhưng mẹ thiếp giấu cho”. Đám cành dâu ngã rạp xuống. Nguyễn Huệ đổ lên mình Ngọc Hân. Bờ dâu như nghiêng xuống che cho phút tình tự của hai kẻ si tình. Huệ không ngờ mình lại có được giây phút yêu đương thần tiên này. Huệ cuốn Ngọc Hân vào cơn hứng khởi. Gió đồng nhè nhẹ, mươn man mà trong lòng họ như bão nổi. Chàng A Đam và nàng Ê Va ăn vụng trái cấm chắc cũng chỉ hứng khởi, mê đắm như phút vụng trộm trong nương dâu xứ Kinh Bắc của Nguyễn Huệ và Ngọc Hân là cùng. Đôi môi họ gắn chặt nhau. Vị của hương dâu, của gió đồng, khiến nụ hôn nơi đồng nội ấy ngọt ngào gấp bội.
Đêm ấy trở về Đông Kinh tâm trạng Nguyễn Huệ thật lạ. Thơ thới. Nhẹ nhõm. Mọi thứ chung quanh cũng trở nên sinh động đáng yêu hơn. Một điều gì đó vỡ ra, lắng lại trong lòng Huệ. Nó như một sự cứu rỗi, một khoảng sáng trong cuộc sống cuồn cuộn, gấp gáp và thô thiển của một chiến tướng.
Để giúp bạn hiểu rõ hơn về nội dung, sau đây là phần chú thích của chương 18. Mời bạn nghe cùng BÚC CÁC:
9- Chiêu nghi: Theo quy chế hậu cung nhà Hậu lê: Chiêu nghi, một chức vị phong cho người vợ không thuộc hàng chính thất của vua. Chiêu nghi xếp sau Hoàng hậu và Tam phi (Quý phi, Minh phi, Kính phi) nhưng đứng đầu cửu tần (Chiêu nghi, Chiêu dung, Chiêu viên; Tu nghi, Tu dung, Tu viên; Sung nghi, Sung dung, Sung viên). Sau đó đến lục chức.