CHƯƠNG 11: GIẾT EM RỂ LẤY LÒNG VUA

Đoan Nam vương Trịnh Tông sau khi dẹp xong nạn kiêu binh, ổn định ngôi chúa có ý muốn tìm người tài phò tá. Quế Đình Vũ em rể Nguyễn Hữu Chỉnh thưa:

– Người có thể giúp củng cố quyền lực nhà chúa lúc này chỉ có thể là Bằng Lĩnh hầu Nguyễn Hữu Chỉnh.

– Vậy giờ Nguyễn Hữu Chỉnh ở đâu?

– Dạo kiêu binh lộng hành, Lê Hương Châm treo thưởng lớn nếu ai bắt được Nguyễn Hữu Chỉnh. Bằng Lĩnh hầu sợ chúa không dung vì trước đây đã theo Quận Huy.

Trịnh Tông bảo:

– Ta chỉ diệt những kẻ chống ta, chứ đâu có thù ghét gì ông Bằng.

– Bẩm chúa thượng, thần nghĩ Nguyễn Hữu Chỉnh chạy theo vua Tây Sơn cũng là cực chẳng đã. Ông ta vẫn có lòng hướng về cố quốc.

– Vậy ngươi có thể vì ta mà đi vào mời Bằng Lĩnh hầu ra không?

– Được chúa thượng tin tưởng, thần sẽ hết lòng đi một chuyến xem sao.

– Vậy ngươi định đi theo cách nào?

– Bẩm chúa thượng, chuyến đi này lấy quan hệ anh em, người nhà vào thăm. Thần sẽ đóng giả một người đi buôn thì dễ gặp ông ấy hơn.

– Được, ta sẽ chu cấp lộ phí cho ngươi. Gặp được ông Bằng cứ nói cái thực tâm quý mến của ta với ông ấy. Nước nhà đang rất cần người tài. Nguyễn Hữu Chỉnh về ta sẵn lòng trao trọng trách lớn.

Quế Đình Vũ cải dạng nhà buôn đem theo thư của chúa Trịnh Tông vào đất Tây Sơn làm thuyết khách cho chúa Trịnh Tông.

Nguyễn Hữu Chỉnh con một nhà buôn giầu có làng Bằng Hải, huyện Châu Phúc, xứ Nghệ. Chỉnh đặt biệt danh cho mình là Bằng Lĩnh hầu. Quen gọi Quận Bằng. Nguyễn Hữu Chỉnh là chàng trai rất giỏi giang. Mười sáu tuổi thi đỗ hương cống và cùng năm Chỉnh đỗ luôn hạng tam trường khoa tạo sĩ (môn võ). Vóc dáng sang cả, tính nết hào hiệp, giao du rộng. Trong nhà Chỉnh lúc nào cũng có vài trăm thực khách kết thân đàm đạo. Bố Chỉnh là môn hạ của Việp Quận công Hoàng Ngũ Phúc, nhờ thế Nguyễn Hữu Chỉnh càng có điều kiện thể hiện tài năng của mình. Thông minh. Giảo hoạt. Đặc biệt khả năng thuyết khách khiến Chỉnh nổi tiếng từ rất sớm. Từ Nguyễn Hữu Chỉnh toát ra sức lôi cuốn hấp dẫn đến khó cưỡng. Ngày theo Hoàng Ngũ Phúc chinh phạt Nguyễn Ánh, Chỉnh mới ba mươi tư tuổi. Nguyễn Hữu Chỉnh quen biết anh em Nguyễn Nhạc khi Hoàng Ngũ Phúc sai Chỉnh đem cờ tiết vào Quy Nhơn sai Tây Sơn tam kiệt đi đánh Nguyễn Ánh.

Từ ngày vào Quy Nhơn theo vua Thái Đức, Nguyễn Hữu Chỉnh được đối đãi như khách. Chỉnh cũng tận tụy trung thành, đem hết kiến thức ra xây dựng thủy quân Tây Sơn. Nhưng là người thông minh, nhạy cảm Chỉnh vẫn thấy hình như Bắc Bình vương Nguyễn Huệ có điều gì đó chưa hẳn tin tưởng mình. Phải làm cách nào để giãi bầy tấm lòng chân thật thì Nguyễn Hữu Chỉnh chưa nghĩ ra. Quế Đình Vũ bất ngờ vào thăm khiến Nguyễn Hữu Chỉnh không rõ nên vui hay buồn. Vừa nhìn thấy em rể, đã đoán biết ý đồ của Vũ. Nguyễn Hữu Chỉnh phủ đầu:

– Trịnh Tông sai mi vào làm thuyết khách hả?

Chưa hiểu bụng dạ Chỉnh thế nào, Quế Đình Vũ nói thác đi:

– Không. Ngày phủ chúa có biến, đệ bỏ về quê đi buôn. Nhân chuyến này vào nam, biết tin huynh đã đầu quân dưới trướng vua Thái Đức nên vào vấn an anh chị thôi.

Nguyễn Hữu Chỉnh lưu Quế Đình Vũ lại trong nhà. Hàng ngày thiết cơm rượu thịnh soạn và đưa đi thăm thú vài nơi. Chỉnh giới thiệu Vũ với một số vị quan lại trong triều đình vua Thái Đức. Biết Vũ còn e ngại, Chỉnh khéo léo, dần dà hỏi thăm nội tình nhà Lê – Trịnh. Hỏi về dân tình Bắc hà và kinh thành Đông Kinh. Hỏi về số phận những người mà Chỉnh quen thân trong cơn tao loạn vừa qua. Thấy Nguyễn Hữu Chỉnh tỏ ra quan tâm, không có gì đáng ngại, Quế Đình Vũ cũng mở lòng kể hết những gì mình biết. Trong khi kể luôn có ý khen Đoan Nam vương Trịnh Tông là người biết trọng hiền tài. Chỉnh là kẻ lọc lõi, cái đuôi thuyết khách của Quế Đình Vũ lòi dần ra. Nguyễn Hữu Chỉnh cứ nhẩn nha khai thác. Mấy hôm sau Chỉnh hỏi Vũ:

– Số kiếp bọn kiêu binh ra sao?

– Kẻ cầm đầu hung hăng nhất là Lê Hương Châm nghe đâu cải dạng trốn lên tây bắc, đi đến Hưng Hóa thì bị dân phát hiện đánh cho đến chết. Phần đông bị bắt đầy lên vùng Đà Giang, Thao Giang. Số nữa tản mát giả làm dân thường về quê. Chúng không còn thế lực nên triều đình cũng không truy cứu gì nữa.

Nguyễn Hữu Chỉnh ngẫm nghĩ hồi lâu. Lúc sau nhìn sâu vào mắt Quế Đình Vũ, gằn giọng:

– Ngươi giấu đầu hở đuôi. Đi thuyết khách mà làm bộ làm tịch thăm với chả viếng. Hoàng thượng hay chúa thượng có thư hay mật chỉ gì không?

Quế Đình Vũ biết là không thể giấu được Chỉnh. Moi trong gấu áo ra thư của Đoan Nam vương Trịnh Tông. Vũ nói:

– Chúa thượng biết huynh theo vua Tây chỉ vì tình thế lúc ấy không thể khác. Ngài mong huynh về phụng sự xã tắc, cũng là giữ được phú quý, danh lộc.

Xem thư của Trịnh Tông, Nguyễn Hữu Chỉnh bảo Vũ cứ nghỉ ngơi ít bữa để Chỉnh suy nghĩ thêm. Hơn tuần sau, Chỉnh bảo nhà bếp làm cỗ thịnh soạn chiêu đãi Vũ. Tự tay Nguyễn Hữu Chỉnh rót rượu mời em rể. Cử chỉ vô cùng thân thiết. Cuối bữa say quá, nói năng chẳng đâu vào đâu nữa. Nguyễn Hữu Chỉnh mượn rượu chửi Trịnh Tông và Quế Đình Vũ:

– Ta xem ra vận họ Trịnh đã hết. Những điềm gở trời đất sinh ra là để cảnh báo điều đó. Mi là thằng ngu, ta không chấp, nhưng trách cái đứa sai mi vào đây. Cả Trịnh Tông và đám quần thần trong triều đình đó khinh ta. Chúng biết tài kinh bang tế thế của ta nhưng đâu có đãi ngộ ta xứng đáng. Sự loạn ở phủ chúa là do Trịnh Sâm nghe Hoàng Đình Bảo và Đặng Thị Huệ mà phế trưởng, lập thứ. Ta có can hệ gì mà đám kiêu binh đổ tội cho ta. Giờ triều chính như cái nhà long hết cột kèo, lại cầu ta chống đỡ.

Quế Đình Vũ tưởng Nguyễn Hữu Chỉnh say nên mắng Trịnh Tông cho hả dạ. Không ngờ giọng Chỉnh ráo hoảnh:

– Lính đâu. Lôi thằng phản nghịch này ra chém đầu cho ta.

Quế Đình Vũ bị lôi xềnh xệch ra đường. Người dân quanh chỗ Chỉnh ở thấy lạ đổ ra xem ngày một đông. Nguyễn Hữu Chỉnh tay cầm chai rượu ngất ngưởng chỉ mặt Vũ bảo:

– Mi ngu thì mi phải chết, đừng oán ta. Dám vào đây múa ba tấc lưỡi dụ ta. Mi tưởng Trịnh Tông đem bổng lộc dụ ta bỏ chỗ sáng chui vào chỗ tối được sao. Xuống âm ty mà oán Trịnh Tông ấy. Nó cũng sắp xuống cùng với mi rồi đó (34).

Chuyện thật ghê gớm. Nguyễn Hữu Chỉnh chém em rể vào làm thuyết khách cho Trịnh Tông mau chóng lan truyền khắp kinh thành Quy Nhơn. Quần thần triều đình Tây Sơn bàn tán mấy hôm liền. Ai cũng cho rằng Chỉnh thực tâm đoạn tuyệt hẳn với triều đình Lê – Trịnh. Chỉnh giết cả em rể để chứng tỏ lòng trung thành với vua Thái Đức. Họ chỉ không biết Nguyễn Hữu Chỉnh cố tình giết Quế Đình Vũ để lấy lòng tin của Nguyễn Huệ. Quế Đình Vũ bất ngờ trở thành vật tế thần cho Chỉnh.

Quả vậy, sau khi biết chuyện Chỉnh giết em rể vào làm thuyết khách, vua Thái Đức cho rằng Nguyễn Hữu Chỉnh thực bụng theo mình. Nhưng với Nguyễn Huệ, Nguyễn Hữu Chỉnh là một kẻ rất phức tạp. Tài năng. Thông minh. Giảo hoạt. Gian hùng. Tham vọng và độc ác dường như trộn lẫn trong con người hắn. Nguyễn Hữu Chỉnh lớn hơn Nguyễn Huệ đúng một giáp. Cùng cầm tinh con gà. Nhưng xuất thân của Huệ và Chỉnh khác nhau một trời một vực. Nguyễn Huệ là chàng trai nhà quê, sức vóc vâm váp, tấm lòng thánh thiện chưa gợn một bụi mờ nào. Lòng khao khát chỉ như muốn bay lên cao cất tiếng hót thanh bình, đem lại bằng an cho mọi người. Nguyễn Hữu Chỉnh là một chàng công tử bóng bẩy, văn võ song toàn. Chỉnh là một khối kiến thức lớn về triều đình Lê – Trịnh và giới sĩ phu Bắc hà. Nói năng khôn khéo, linh lợi. Song con người Chỉnh cũng chứa đầy sự gian giảo, đê tiện và lòng tham của một con buôn.

 Trò chuyện với Nguyễn Hữu Chỉnh, Nguyễn Huệ vừa thích thú vừa như cảm giác bất an thế nào. Những câu chuyện của Chỉnh về nền chính trị, phong tục tập quán và đội ngũ khoa bảng, kẻ sĩ Đông Kinh… khiến Huệ như kẻ khát nước lâu ngày gặp dòng suối trong. Nước suối trong mát nhưng cứ lẫn trong đó mầu xanh ngằn ngặt, ma mị. Không hiểu sao từ ngày đầu gặp Chỉnh, Huệ nghĩ thế. Và rồi hình ảnh con suối ma mị ấy cứ hiện lên mỗi khi Nguyễn Huệ trò chuyện với Nguyễn Hữu Chỉnh.