2

Được ra miền Bắc thăm nhà là chuyện hiếm của lính nằm vùng như Nhã. Nhưng lần ấy anh cũng không gặp may. Đúng mùa nước to. Nhiều nơi ngập sâu trong lũ. Để bảo vệ cho Hà Nội có địa phương ở thượng nguồn phải phá đê cho giảm lượng nước về xuôi. Làng Phù của Nhã cũng nằm trong số đó. Đoạn đê bị phá giữa xóm trên và xóm chùa. Làng Phù chìm dưới chục thước nước. Không còn một nhà nào hở nóc. Từ ga Giang Hạc, Nhã cuốc bộ về nhà. Cả làng đã kéo nhau lên đê ở. Lán làm hai dãy như quán chợ tạm. Tới đầu dốc Chó Đá, có người gặp Nhã liền hấp hả chạy về thông báo:

– Anh Nhã con ông Lễ, bà Mận về mọi người ơi.

Đầu tiên là thằng Nhẫn, mấy đứa em gái rồi bố bầm anh. Họ hấp hả cuống quýt chạy xuống đón. Mọi người ôm chầm lấy anh. Tiếng bầm tức tưởi:

– Trời ơi. Sao mà ốm yếu đến thế này hở con? Có bị thương ở đâu không?

– Chắc bị sốt rét nhiều phải không con? – Bố anh rút khăn tay chấm nước mắt.

Bầm anh và mấy đứa em gái lúc cười lúc khóc. Nhã cứ phải xuê xoa:

– Con khỏe mà. Ai ở rừng mà chả xanh chả gầy. Bố, bầm đừng lo.

Cả làng ở trên đê cũng có cái tiện. Các gia đình san sát nhau nên Nhã chỉ cần lướt qua một lúc là thăm hỏi được cả xóm. Ngay phút đầu Nhã về chẳng biết ai bảo mà chị Thứ câm mẹ thằng Mừng sầm sập từ đâu chạy tới. Chị ôm ghì Nhã. Nước mắt nước mũi tràn trề. Tay chị vung lên. Miệng chị không ngớt lập bập những lời không bật ra được. Chị hỏi về thằng Mừng. Nhã phải nhờ mẹ “nói” với chị là thằng Mừng khỏe. Nó không cùng đơn vị với Nhã nhưng cùng quân khu. Nó tiến bộ lắm, chiến đấu dũng cảm lắm. Đã mấy lần được tặng danh hiệu dũng sĩ Quyết Thắng… Nhã nói đến đâu gương mặt chị Thứ giãn ra đến đó. Chị vừa khóc vừa cười. Nét cười thật tươi, thật dòn trên gương mặt người mẹ hạnh phúc. Nào anh có tin tức gì của thằng Mừng đâu, nói thế cho chị yên lòng.

Cả làng tá túc trong một dãy lều. Mặt trước hướng ra sông. Lưng quay về khoảnh đất nhà mình đang chìm trong nước. Cuộc sống tạm bợ, thiếu thốn. Số gạo chạy lụt chỉ đủ ăn vài ngày. Thóc có đấy nhưng không xay giã được. Ngay sáng hôm sau, Nhã tranh thủ đi thăm một lượt hàng xóm. Đứng ngoài cửa lều một nhà trò chuyện được với mấy nhà. Nhã ngó nghiêng chỗ dốc đê vào nhà Tấm. Anh có ý hỏi thăm về nàng. Mà biết đâu dịp này Tấm đang ở quê thì vui biết mấy. Đang ngơ ngáo chỗ dốc Chùa, thì gặp chị Thơm từ đâu đi qua. Chị bảo:

– Cậu Nhã tìm nhà ai đấy?

– Em muốn vào thăm mọ Quỳ, nhà nào hả chị? À mà chị ơi? – Nhã hỏi nhỏ chị Thơm – Lâu nay chị có thấy Tấm con mọ Quỳ về chơi không?

– Á, á.. ra cậu em tôi để ý cái Tấm hả. Chết nhá, chị biết rồi đấy.

Nhã gãi đầu cười:

– Chị hiểu lầm rồi, em với Tấm chỉ là bạn. Tấm đi công nhân lấy chồng cơ quan chứ yêu gì lính tráng.

– Chị trêu cậu thôi. Năm ngoái nó lấy chồng rồi. Nghe đâu tận trên Sơn La. Từ dạo đó chị cũng chả gặp lại nó.

Chị Thơm đi rồi Nhã thấy mang mác buồn. Biết là Thơm đi làm công nhân nông trường chè. Ngoài hai mươi cũng đến cái tuổi chồng con đề huề. Nhưng tin Tấm đã lấy chồng cũng để lại trong Nhã một chút trống chếnh. Anh tần ngần đưa mắt nhìn về cuối dốc Chùa. Nơi ấy người bạn gái quê hương đã vô tình để lại trong Nhã một kỷ niệm không thể quên thủa đầu đời. Một chút thôi. Một chút thôi lòng anh khắc khoải.

Trời sáng bảnh mắt Nhã vẫn chưa dậy. Từ hôm anh về phép, đêm nào mấy đứa bạn cũng tụ tập trước cửa lán đến khuya. Đang tuần trăng. Ánh trăng viên mãn vằng vặc dát vàng trên mặt nước mênh mang. Con đê như vệt đất mỏng manh chạy giữa một không gian ngời ngợi sáng. Nước trong đồng, nước ngoài sông, hai tấm gương khổng lồ phản chiếu ánh trăng rực rỡ hắt lên thứ ánh sáng như cảnh đêm trắng bên trời Âu. Ban đêm mà có thể đọc được sách báo. Chợt Nhã vùng bật dậy. Tiếng máy bay trực thăng ào ào cuốn gió. Cứ như đang ở chiến trường. Anh lao ra khỏi lều đã thấy mọi người đứng đặc trên đê. Hai chiếc trực thăng sơn mầu dù loang lổ bay dọc mép sông. Tiếng loa ồm ồm: “Thưa bà con. Thay mặt đảng và chính phủ, Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng có lời thăm hỏi đồng bào vùng bị thiên tai. Chủ tịch nước gửi quà gồm gạo, thực phẩm và một số vật dụng thiết yếu giúp bà con. Mong đồng bào cố gắng vượt qua đợt lũ lụt này…”. Qua đoạn đê vỡ, chúng bay vòng vào phía trong đê. Những túi hàng bọc nylon nhả ra dưới bụng. Đàn ông, trai tráng nhào xuống vớt. Mảng chuối, thuyền nan bơi ào ào. Ông Bỉnh què trưởng thôn cầm loa đứng ở đầu dốc Hồng gào tướng:

– Tất cả đều đem vào tập trung ở dốc Hồng. Mọi người không nhận phần riêng. Sẽ chia đều cho từng gia đình…

Chẳng kịp rửa mặt, Nhã nhảy lên một cái mảng ghép bằng thân cây chuối. Anh và thằng Nhẫn vớt được bốn túi. Lúc mọi người mở ra thì thấy ngoài gạo, có cả lương khô, bánh mì. Vật dụng toàn những thứ của lính. Chăn màn mầu cỏ úa, nhiều nhất là bát sắt tráng men. Mẹ anh được chia 5 cân gạo, chục cái bánh mì và một cái bát. Mỗi bát đựng được 5,2 lạng gạo. Người làng Phù gọi là bát B52. Có người lại gọi là bát Bác Tôn.

Máy bay còn lượn đi lượn lại mấy lượt như kiểm tra xem còn túi quà nào trôi nổi. Đám trẻ con chạy theo hò hét nhặng xị. Chẳng biết ai xui mà chúng nó cởi trần vỗ bụng bồm bộp ra hiệu đói.

Lũ lụt đè lên làng Phù chưa phải điều rủi ro duy nhất. Nước vừa rút làng nhận tin con trai cả bủ The hy sinh trong chiến dịch tấn công tết Mậu Thân ở Huế. Vậy là từ đầu cuộc chiến, làng Phù đã có bốn người nằm lại chiến trường. Nỗi đau cứ theo năm tháng lớn dần. Song ái ngại nhất là tin đồn Hoàng Vĩnh Trạm, con ông Phổ chạy sang hàng ngũ giặc. Người làng Phù thì thào với nhau đã mấy tuần. Không biết vì quên hay ngại mà bố, mẹ không nói với Nhã. Hôm ghé thăm ông Phổ anh mới biết. Biết cũng không phải do ông Phổ nói. Trong lúc ông pha nước, Nhã hỏi thăm:

– Từ ngày vào chiến trường anh Trạm có hay gửi thư về cho hai bác không ạ?

– Năm đầu tiên tôi nhận được hai lá, nhưng rồi không nhận được lá nào nữa. Tôi cứ lo đêm lo ngày…

Ông Phổ trả lời có vẻ gượng gạo, mặt trĩu buồn. Nghĩ ông buồn vì bặt tin con trai nên Nhã cũng không gặng hỏi. Chuyện loanh quanh về làng xóm, về hợp tác xã một lúc anh xin phép đi thăm nhà khác. Vừa ra khỏi lều của ông Phổ một đoạn, thằng Quản xèo tấp tểnh chạy theo. Quản kém Nhã hai tuổi cùng lứa với thằng Nhẫn. Do bị tật bẩm sinh nên chân Quản bên cao bên thấp. Cái chân bên trái teo lại như đoạn ống nứa.

– Anh Nhã, anh Nhã – Tiếng Quản hổn hển. Nhã đứng lại chờ. Giọng nó hơi lạ – Anh vừa vào nhà ông Phổ chơi à?

– Ừ!

– Anh có thấy ông Phổ nói gì chuyện anh Trạm không?

– Không, nhưng tao thấy ông ấy có vẻ buồn buồn, ngại ngại thế nào ấy. Có chuyện gì về Trạm à?

Quản xèo ghé tai Nhã thì thầm:

– Anh mới về không biết thôi cả làng, cả xã đồn ran ran cái tin anh Trạm chạy sang hàng giặc từ năm ngoái.

Nhã khựng người:

– Có chuyện đó sao? Thế mà từ hôm ấy đến giờ tao chẳng nghe ai nói gì.

– Ông bà Phổ buồn lắm. Họ rất ngại ra khỏi nhà, ngại mọi người hỏi thăm.

– Thảo nào, thấy ông ấy cứ lúng túng lúc tao hỏi thăm về Trạm.

Vậy là ba thằng lính làng Phù vào chiến trường cùng đợt, một thằng đã có tin về mà là cái tin chẳng tốt đẹp gì. Nhã bần thần nói với Quản:

– Tin đồn đại nhiều khi cũng chưa hẳn đã đúng đâu. Ông bà Phổ lo buồn là phải. Người làng với nhau theo tao cũng nên thận trọng, cảm thông.

– Vâng thì mọi người cũng chỉ rỉ tai ngầm với nhau thế thôi.

Người tật nguyền như Quản không phải đi bộ đội nên lấy vợ sớm. Hai mươi hai tuổi hắn đã có con lớn. Vậy mà cùng tuổi Quản lại lành hành, khỏe mạnh thằng Nhẫn nhà anh cứ dềnh dang. Nhẫn học xong trung cấp điện, làm công nhân nhà máy nhiệt điện Giang Hạc. Bố mẹ giục lấy vợ nó cứ bảo chờ anh Nhã lấy trước.