2

Ngoài các nữ chiến sĩ ở đoàn gùi E3, Bê Trọc còn có mặt hàng ngàn cô gái trẻ làm nhiệm vụ trong hậu cứ. Họ là chiến sĩ giao liên, quân y, Thông tin, thanh niên xung phong, dân chính…Trong những chuyến hàng cung cấp cho chiến trường mỗi mùa khô cùng với vũ khí, lương thực, có một loại hàng đặc biệt dành cho họ. Những bộ quân phục ngắn cũn cỡn, mỏng manh kèm theo là phụ kiện không thể thiếu như cooc sê, xi líp…Cooc sê là cái từ của phương Tây gọi chiếc áo ngực phụ nữ. Thời chiến tranh mọi người gọi nó là cái xu chiêng. Lính ta đùa là cái quang treo thịt. Sự thất thoát loại hàng hóa này do bom đạn trên đường vận chuyển cũng giống như bao hàng hóa khác. Đã có rất nhiều chuyến xe chở quân trang cho nữ quân nhân bị trúng bom, tên lửa của máy bay địch. Gặp trường hợp ấy, chẳng lẽ bỏ xó cho mối xông. Thế là người ta nảy ra sáng kiến. Một sáng kiến vô cùng kỳ quặc đem phân phát cho cánh lính nam giới trừ vào tiền tiêu vặt hàng tháng. Ngoài quần áo, mỗi thằng lính được lĩnh thêm vài cái xu chiêng, xi líp…thậm chí cả xô màn. Lúc đầu mới nghe cứ tưởng lính đùa, bịa chuyện cho vui. Khi về K07 Nguyễn Bá Nhã đã một lần được nhận một mẻ hàng kiểu đó trừ vào phụ cấp. Cầm món “nhu yếu phẩm” chéo ngoe ấy mọi người ngơ ngác không biết dùng làm gì. Lê Văn Bỉ cầm cái cooc sê ướm vào ngực tiếc rẻ:

– Cái này mà lúc ở miền Bắc tớ có thì tuyệt vời. Em Gấm thích phải biết.

– Thì đây cho thêm vài cái – Thằng Triệu ném cho Bỉ một chùm – cất đi xem có ai ra Bắc gửi cho em Gấm.

– Cái này quá cỡ mày ơi. Em Gấm của mày cỡ nào có vừa cái này không?…

Mấy thằng đang trêu chọc nhau về món “phụ cấp” vừa được phát thì Nguyễn Văn Cậy bước vào. Hắn cầm đùm cooc sê lên ngắm nghía rồi bất ngờ bảo:

– Các chú mày đừng lo. Cứ gom cả vào đấy cho “bọ”. Xu chiêng, xi líp, quần áo của các “mợ” đều xài được hết.

– Xài kiểu gì, họa là lúc nào diễn kịch đem ra mặc đóng giả con gái ?

Cậy cười cười không giải thích. Mọi người nghe thế vứt hết cho Cậy. Hắn ngoắc Nhã và Bỉ bảo đưa món hàng ấy về phòng. Nhã ôm đống quần áo. Lê Văn Bỉ mỗi vai vắt chục cái cooc xê đi theo. Cậy bảo:

– Hai thằng mày kiếm một cái vỏ hòm cho tất vào đấy. Hôm nào đem vào bản đổi cho đồng bào. Được khối thứ còn giá trị hơn năm đồng phụ cấp bèo.

– Liệu đổi được không. Cầm theo mà không đổi được ngượng bỏ mẹ.

– Mày còn bấy lắm. Tao đã đi đổi cùng bọn lái xe binh trạm mấy lần rồi. Các em dân tộc bây giờ cũng tập tọng ăn diện, Coóc sê, xi líp đổi được khối gà, thuốc lá…

Nguyễn Văn Cậy đúng là ma xó. Trước tết, Cậy, Nhã và Bỉ cắt rừng nhằm bản đồng bào đi tới. Phụ nữ dân tộc ở bản này từ xa xưa đã không quen mặc áo. Họ chỉ mặc váy, phần thân trên cứ để trần, vú vê thỗn thễn. Vậy mà không ai đụng được vào, trừ chồng con họ. Họ bảo vú là của con. Cái bên dưới là của chồng. Chiến tranh lan đến vùng rừng heo hút này, một con đường giao liên bộ chạy qua bản. Bộ đội, cán bộ thường xuyên qua lại đã dần thay đổi thói quen của người dân. Những cô gái mới lớn đã biết xấu hổ khi phơi ngực ra trước người lạ. Việc đổi chác lấy quần áo phụ kiện bắt đầu xuất hiện. Bây giờ để trần nửa thân trên chỉ còn ở những người phụ nữ cao tuổi:

– Đám con gái ở bản này toàn diện áo xuân hè của lính ta, rộng thùng thình trông ngộ ra phết. Nhưng tao đoan chắc các em ấy chưa biết mặc coóc sê đâu. Đợt này thử đem ra đổi xem sao.

– Chưa biết mặc thì nó có giá trị gì? – Nhã hỏi.

– Ới… ới, tuy ở xó rừng này thôi nhưng các em học theo nhanh lắm. Dạo tao ở ngoài 35, đóng trên đất Xanavan, mấy em Lào đã diện xu chiêng thành thạo chả thua gì mấy mợ nhà mình. Lại còn biết xài loại xà phòng 72% của Liên xô kia mà. Thứ đó chỉ các “cốp” mới được phát, còn lính mình đều dùng loại đen xì rắn như gỗ.

– Biết mặc cả xu chiêng?

– Thế mới thần tình. Thì cũng từ cánh nữ thanh niên xung phong hay dân chính cả. Các mợ tắm giặt phơi đầy bãi khách. Con gái thì ở đâu trả giống nhau đều thích ăn diện. Nhìn các mợ người Kinh mặc họ bắt chước ngay ấy mà.

– Cái bộ đội – Cô bé cõng một gùi lồng phồng mấy mớ rau dại, tay xách bu gà hốc lông chưa phủ kín lưng nhe nhởn cười với Cậy – Đổi khô… ông?

– Đổi chứ. Ba con một cái – Cậy giơ ba ngón tay mà cả.

Cầm cái xu chiêng ngắm nghía ướm thử chán chê cô bé toét miệng cười:

– Hai thôi. Mỗi quả một con được rồi.

– Hai quả của tao to, lấy ba con gà bé mà.

– Khô… ông. Hai quả hai con được rồi.

Dằng dưa trêu chọc cô bé một hồi, Cậy lựa hai con gà to nhất. Cô bé cứ mải ướm cái xu chiêng vào ngực. Miệng cười rạng rỡ.

Còn cách bản độ hai mươi phút, tốp của Nhã nhập vào đường giao liên. Quang cảnh ở đây thoáng đãng hẳn ra. Từng tốp đồng bào ôm dưa hấu, gà, rau thuốc rê đứng đón. Phụ nữ có tuổi người địu con, người ôm lợn, gà ngực chảy sệ đong đưa như hai quả bầu. Trên môi người nào cũng phì phèo một điếu thuốc to đùng.

– Cái bộ đội ơi, đổi đi.

– Chả có gì đổi đâu vớ? – Cậy trả lời.

– Có đấy. Quần này, áo này… “mú” nữa này.

Thằng Cậy lại rút một cái xu chiêng ra chào hàng:

– Có đổi cái này không?

Người phụ nữ đã cứng tuổi địu con cười hở cả hai hàm răng bằng chằn chặn, đen nhức lắc đầu:

– Khô… ông thích đâu vớ. Tao già rồi.

Chàng thanh niên mặc quần áo dân tộc gương mặt sáng sủa ngồi cạnh đấy tay cầm sợi giây buộc chân một con dúi. Ba thằng đứng lại. Cậy lấy mũi giầy hất vào mông anh ta:

– Ê, mày đổi cho tao con dúi đi?

Tay dân tộc ngước lên. Một nét cười chẳng có vẻ gì là ngô nghê, lành lành như người ta hay tả về những người dân tộc sống tít hút nơi miền núi cao, rừng thẳm. Cậy lại thúc vào mông:

– Biết tiếng Việt không? – Hắn dứ dứ cái xu chiêng trước mặt – Cái này đổi con dúi đem về cho con vợ mày là nó thích hung đấy – Anh ta ngần ngừ một lúc cầm cái xu chiêng trên tay Cậy bảo – Đem vào bản mà đổi. Đám con gái nó thích đấy. Ngoài đường này toàn người già với đàn ông thôi vớ…

– Thế lão không đổi con dúi à?

– Đổi chớ. Đổi mà…nhưng lấy quần áo cơ. Không lấy cái “quàng trèo thít” này đâu.

Óa…lại quang treo thịt. Tay thanh niên dân tộc nói tiếng Kinh ngọng ngịu mà cũng biết cái từ ấy của lính. Chắc quân ta dạy cho. Ba thằng lại lõng thõng bước vừa đi vừa rúc rích cười.

Chuyến đi đổi hàng ấy không ngờ là lần cuối cùng Nhã đi cùng Lê Văn Bỉ. Anh trai Bỉ là Lê Văn Bất nhập ngũ vào Nam từ năm 1966. Bỉ vào B1 sau chiến dịch tết Mậu Thân. Nhà chỉ còn cô em gái ở cùng bố mẹ. Ngày vào chiến trường Nhã đã từng nghe cái tên Lê Văn Bất dũng sĩ diệt Mỹ sáng chói trong các báo cáo thành tích của quân khu. Đơn vị của Bất đụng độ với quân viễn chinh Mỹ những trận đầu tiên sau ngày Mỹ đổ quân vào Đà Nẵng.

Người anh trai thì thế, nhưng Bỉ lại tỏ ra bạc nhược. Bỉ sống khá lừng khừng. Nhiều lúc nó xì ra rằng bị ép đi bộ đội. Nhẽ ra nó phải được miễn ra chiến trường vì là con trai duy nhất sau khi anh Bất nó nhập ngũ. Những chuyện ấy Bỉ rất hay tâm sự với Nhã. Có thể thấy Nhã là người kín tiếng, không soi mói, ghen tị hay ác ý với ai. Tuy trong lòng rất chán phải nghe những tâm sự nỉ non, nhưng Nhã ngại làm mếch lòng mọi người. Bỉ nói anh nghe. Nghe thực sự chứ không giả bộ. Nghe xong để đấy. Ai mà chả có nỗi niềm riêng. Nghe người khác tâm sự cũng là một cách chia sẻ. Động viên, khuyên giải được thì khuyên không thì để họ san bớt cho mình nỗi bức xúc. Bỉ than thở với Nhã muốn được ra Bắc. Nhã cũng đôi lần lựa lời khuyên can Bỉ, mọi chuyện rồi cũng cứ thế trôi đi. Anh không ngờ Lê Văn Bỉ lại liều lĩnh điên khùng đến thế. Sau tết Nguyên đán, tờ mờ sáng, đang trực ngoài hóa trường Nhã thấy Bỉ lò dò ra:

– Không ngủ được à mà mò ra sớm vậy?

– Buồn quá. Ông Nhã ơi, đêm qua tôi ngủ mơ thấy toàn chuyện khủng khiếp. Mơ anh Bất tôi chết trong B3 rồi. Anh ấy bay lượn trên không trung rủ tôi ra Bắc. Hình như bố mẹ tôi gặp chuyện gì thì phải nên mới xui anh Bất rủ tôi về.

Trông mặt Bỉ thật thiểu não. Nó nằm ngửa trên sạp, rên rỉ miệng càm ràm nói mà như không cần nói cho ai nghe. “Lại bắt đầu đây”. Nhã nghĩ. Lúc này Nguyễn Văn Bỉ đang dao động. Nhã cũng mặc kệ. Đánh răng rửa mặt xong, anh đến bên nó nhẹ nhàng khuyên:

– Cậu cứ tông tổng cái miệng thế không lợi đâu. Ai chả có bố có mẹ. Nhớ thì để trong lòng, tai vách mạch rừng, cấp trên mà nghe thấy, biết tư tưởng cậu như vậy thì chưa chắc đã được ở lại đây. Tớ nói thật đấy. Thôi thì cố mà chịu đựng. Mãi rồi cũng qua thôi.

Lê Văn Bỉ bất chợt vùng trở dậy, chẳng nói chẳng rằng bước ra cửa. Nhã thấy lạ. Bỉ bỏ đi như giận dỗi như bất cần. Bao nhiêu lần anh góp ý nó chỉ im lặng có phản ứng thế đâu. Thôi thây kệ. Chẳng gì nó cũng đã trải hai mùa mưa nắng rồi. Cốt nó đừng dại dột mà thở ra cái giọng thoái chí với người khác. Lúc này ai cũng phải gồng người lên để tồn tại. Đã khối thằng chỉ vì thế mà bị đưa về thu dung, đưa ra mặt trận.

Tệ hại. Thật tệ hại. Thằng Bỉ đã sắp sẵn trong đầu nó một kế hoạch. Nó đến thăm Nhã vừa như để từ biệt người đồng đội mà nó tin tưởng, vừa để xì bớt nỗi bức xúc trong lòng tích tụ bởi dự định táo tợn. Nửa đêm hôm ấy, Lê Văn Bỉ đảo ngũ. Đúng vào tối mưa gió mù trời. Lá cây quất ràn rạt. Bỉ đã chọn lúc ấy để ra đi. Hắn rất biết với thời tiết như thế mọi người sẽ khó lần ra dấu vết hắn. Chó nghiệp vụ cũng phải chịu phép khi làn mưa xối xả kéo dài hàng mấy giờ liền. Bỉ lần xuống nhà bếp của trạm lấy cắp thực phẩm. Bếp ở dưới chân dốc cạnh suối. Tiếng nước réo ầm ào. Hắn mở tủ gỗ vơ vội mấy lon thịt hộp, lương khô… Bỗng ánh đèn pin rọi xuống cửa. Vũ Sóng anh nuôi của đơn vị sợ trời mưa to ướt tải gạo nên xuống kiểm tra. Không kịp rồi. Sóng sững người khi nhìn thấy Bỉ, hắn khoác cái áo mưa đang ròng ròng chảy nước. Trên bàn là mấy thứ Bỉ vừa lấy. Không hiểu ma xui quỷ khiến thế nào mà Bỉ trở nên hung tợn thế. Nó giương súng bắn thẳng vào ngực Sóng. Tiếng nổ nhòe lẫn trong làn nước quất ràn rạt. Bỉ bốc vội mấy lon thịt hộp bỏ vào ba lô, bước qua xác Sóng, phăm phăm lao vào màn đêm mịt mùng. Nó hướng về đường giao liên, nhưng chẳng hiểu ma mãnh dẫn lối thế nào đôi chân thằng Bỉ lại đưa nó tới bãi tăng gia của binh trạm. Một bãi đất rộng cạnh sông Đắc Ly. Phù sa bồi lên tận chân dãy núi đá vôi. Ở đây luôn có một tổ chuyên làm nhiệm vụ trồng rau, chăn nuôi. Đã nhiều lần Bỉ ra đây cõng rau sắn về cho đơn vị. Trên sườn núi ven theo bãi có mấy cái hang khá đẹp. Cái to nhất nhìn thẳng ra sông. Trước cửa hang là phiến đá dựng như bức bình phong che cho khoảng hang rộng phía sau. Lê Văn Bỉ lò dò chui vào đó.

Mờ sáng ba mũi trinh sát của binh trạm lập tức tỏa đi truy theo dấu vết của kẻ đào ngũ. Có lẽ việc bất ngờ bị Vũ Sóng phát hiện, cuống lên làm liều đã khiến tâm trí Bỉ hoảng loạn. Hắn trải mảnh tăng trên phiến đá. Từ đó nhìn ra cửa hang có thể quan sát được mọi động tĩnh. Bên ngoài nhìn vào vừa tối vừa bị vật cản che khuất. Bỉ như một thằng khùng. Nó đặt khẩu AK hướng nòng ra cửa hang. Ròng dây như kiểu đặt bẫy thú. Một đầu dây buộc vào cò súng, đầu kia chăng ngang lối vào, người ngoài bước tới trong cảnh tranh tối tranh sáng rất dễ đụng phải. Bố trí xong hắn lăn ra ngủ.

Gần trưa hôm sau trinh sát lần ra Lê Văn Bỉ. Tiếng loa gọi nhưng nó tuyệt nhiên im lặng. Hồi lâu, quyết định đột nhập vào. Trong khoảng ánh sáng nhập nhèm một đụn lửa nhằng lên. Tiếng nổ chát chúa. Hai trinh sát trúng đạn. Thằng Bỉ ngồi co rúm trong ngách hang. Mặt thất thần, hai hàm răng đánh vào nhau cầm cập. Lúc bị điệu cổ ra, bộ rạng nó rúm ró như miếng giẻ ướt. Thằng Bỉ vừa giết thêm một đồng đội và làm một người bị thương.

Chuyện lính đảo ngũ, tụt tạt trong chiến tranh đâu có hiếm. Nhưng hành động điên khùng của Lê Văn Bỉ gây chấn động mặt trận. Nó không chỉ là thằng Bê quay mà còn phạm tội giết người. Đâu đâu cũng xôn xao bàn tán chuyện thằng Bỉ. Thời gian càng lui về sau, vụ việc càng bị thêm thắt biến thành biết bao dị bản ly kì. Lê Văn Bỉ bị đưa về giam tại binh trạm bộ. Đám lính K07 cũng không được tiếp xúc hay biết gì về nó.