Trong chuỗi ký ức về chiến tranh, những cái chết bất thường là một chương thê thảm trong kí ức Nhã. Trước khi chuyển về đơn vị chiến đấu anh đã có mấy năm ở rừng. Làm đủ việc của một người lính hậu cứ: Truy bắt thám báo, biệt kích, làm lính đường dây. Rồi giữ kho, tăng gia, gùi hàng, cứu thương… Dẫu biết sự mất mát trong chiến tranh là khó tránh khỏi, nhưng cái chết ở hậu cứ nếu không vào loại bình thường như sốt rét ác tính, chết đói, vướng bom mìn…thì hầu hết đều rơi vào hoàn cảnh khá dị biệt. Đến nay Nhã vẫn bị ám ảnh ghê gớm về một cái chết thuộc loại độc nhất vô nhị mà chính anh là người góp một tay làm cho nó trở nên khủng khiếp đến thế.
Đầu mùa khô năm 1970, chuẩn bị kế hoạch phân phối hàng thông tin cho các đơn vị, Vũ Chức đài trưởng 15W và Nhã vào phòng thông tin quân khu họp. Từ K07, họ đi theo đường giao liên Giải phóng. Trời đã có những ngày hửng nắng. Đường khô ráo song vẫn rất khó đi. Hai anh em bó ghệt cao tới đầu gối đề phòng vắt cắn. Tuyến đường này qua nhiều cánh rừng tre, cây tạp. Đất bazan đỏ xộm. Đoạn nào ướt, mỗi bước chân vẫn lột theo một mảng đất non dẻo quẹo, bết bát. Đầu mỗi cành tre, chót lá lổm ngổm vắt rừng chờ sẵn. Những chú vắt đói xanh lè. Chỉ cần bờ vai, cánh mũ quệt qua là chúng guồng sang. Lẩn vào tóc, vào người. Có khi hút no máu tự rơi xuống. Thấy máu chảy hoặc ngưa ngứa, giơ tay gãi lính ta mới biết bị vắt tấn công. Cách quân khu chừng hai giờ, Chức và Nhã nghe thấy tiếng đài vọng tới. Vào giờ đài tiếng nói Việt Nam phát chương trình thời sự. Nhã thầm nghĩ một đồng đội nào đó đang từ trong quân khu đi ra. Lính đi công tác lẻ thường đem theo chiếc đài bán dẫn làm bạn đường. Nhưng một lúc lâu sau không gặp ai. Tiếng đài mỗi lúc càng rõ. Hình như âm thanh đứng một chỗ. Ở đầu chỗ quẹo một lối mòn, ngay đám cây tạp ven rừng tre, Chức nhìn thấy một cái võng. Tấm tăng che mưa bọc kín. Anh ta trỏ gậy bảo Nhã:
– Hóa ra tiếng đài từ đó phát ra.
– Chàng nào ngủ quên, giờ này chưa dậy – Nhã nói bâng quơ.
Họ nhìn cái võng và lặng lẽ lướt qua. Chuyện thường. Lính quân khu, lính đường dây đi công việc, mệt thì mắc võng ngủ. Chỉ có điều lạ, tiếng loa hơi quá to. Ngủ nghê gì mà để loa to thế. Nhưng kệ. Lính mà, mỗi người một kiểu. Nhỡ anh chàng này lãng tai thì sao. Họ bước tiếp. Chẳng ai nói với nhau lời nào. Được khoảng mươi phút, linh tính mách bảo thế nào đấy, Chức đứng lại. Hắn quay lưng, đặt hai bàn tay lên đầu gậy, nghe ngóng một lúc rồi bảo:
– Tao linh cảm có gì đó không ổn mày ạ. Thằng lính đếch nào mà nằm ngủ vô tư vào cái giờ chuẩn bị cơm trưa thế này. Đài thì mở ầm ĩ. Quay lại xem sao.
Đến sát bên võng, Chức gõ gõ gậy vào thân cây gọi:
– Đồng chí ơi! Đồng chí gì ơi?
Không một chút động đậy. Kinh nghiệm của người ở rừng lâu khiến Chức lanh lẹ hẳn lên. Hắn lật mái tăng, mặt tái đi:
– Khổ! Chết mẹ từ bao giờ ấy rồi.
– Sao, chết rồi?
Nhã nhìn vào thấy người nằm trên võng đầu oặt sang một bên. Mặt mũi đã tái xám. Cái đài bán dẫn pin trung hiệu National để trong lòng. Nhìn dáng nằm rất tội. Hai anh em bỏ ba lô xuống, lột tấm tăng trải ra đất. Họ khiêng người đồng đội xấu số đặt lên đó. Tư trang xếp gọn bên cạnh. Phủ kín thi hài người chết bằng tấm võng của anh ta. Chức nhìn quanh bốn phía nói với Nhã:
– Đây vào KT9 ( mật danh phòng thông tin ) cũng không còn xa. Mày chạy vào đó gọi người ra giúp. Tao tìm quanh đây xem có đơn vị nào không.
Vũ Chức chém hai nhát dao chéo nhau lên một thân cây lớn bên đường để làm dấu. Lại phạt mấy cành lá phủ lên chỗ anh chiến sĩ nằm. Hai đứa vắt chân lên cổ mà chạy.
Ở phòng thông tin, nghe Nhã nói, ba chiến sĩ lấy băng ca, túi thuốc hối hả theo Nhã. Gần hai giờ đồng hồ họ mới tới nơi. Một cảnh tượng khiến họ sững lại. Vũ Chức đang quỳ mọp bên cạnh nơi mấy tiếng trước người đồng đội xấu số nằm. Bây giờ chỗ đó trống trơ. Chẳng còn lại gì ngoài một bộ xương người trắng tởn. Tất cả rùng mình táng đởm. Trước mặt họ tràn ngập những con bọ li ti. Chúng nối nhau như làn sóng trắng vồng lên, vồng lên. Lổm ngổm. Lượt nọ phủ lên lượt kia luồn lỏi trong bộ xương. Nhã hoa mắt chưa hiểu chuyện gì thì tiếng ai đó thốt lên:
– Mối rừng!
Hàng tỷ con mối rừng. Một cảnh tượng ghê rợn, hãi hùng. Thủ phạm là đây. Mối đã ăn sạch thi thể một con người. Cả áo quần, tư trang, tăng võng…
Nhã hối thúc:
– Tìm xem còn giấy tờ gì không?
Mọi người lúc ấy mới xúm vào tranh cướp với lũ mối những thứ mà chúng chưa gặm hết. Chiếc bi đông nước không còn quai đeo. Cái đài bán dẫn vỏ da bị gặm lem nhem, con dao găm… đều là những thứ bằng kim loại. Tăng nilon, võng bạt, ba lô… nát vụn. Cố ghép lại từng miếng nhỏ. Vô vọng. Không còn lại gì cả. Nhã thẫn thờ xuýt xoa:
– Tại sao lúc trước mình không nghĩ ra nhỉ. Ngu đến thế thì thôi.
Vũ Chức cũng thần mặt. Đúng là lúc khiêng người đồng đội xuống cả anh và Nhã cuống quá không ai nghĩ ra việc lục tìm giấy tờ để biết tên tuổi đơn vị. Tình huống quá bất ngờ khiến họ mụ mị cả đầu óc. Bây giờ nỗi ân hận giày vò. Đây là rừng tre. Đất bazan vừa qua những ngày mưa dằng dặc. Nắng lên lũ mối đói mồi. Nếu người chết còn nằm trên võng chắc chúng không đánh hơi thấy. Vậy là các anh đã vô tình gọi lũ mối tới. Sức hủy hoại của bầy côn trùng li ti này thật kinh hoàng.
Bồi hồi một lúc lâu, Nhã trải tấm áo mưa của mình xuống đất. Mọi người lặng lẽ nhặt từng dẻ xương người chết. Cảm giác lạnh thấu tâm can. Phần vì thương đồng đội phần vì ghê sợ, kinh khiếp. Trên hài cốt, đám mối vẫn bám lằng nhằng không chịu buông tha. Gạt cái đống trắng tởn, bùng nhùng ấy các anh cố tìm từng đốt xương chân, xương tay tử sĩ. Vừa làm vừa khóc. Chưa bao giờ Nhã có thể tưởng tượng ra một cái chết kiểu này. Tất cả chỉ còn lại một gói nhỏ. Năm con người đứng sát vào nhau, mặc niệm đồng đội. Nhã buộc hài cốt người chiến sĩ vô danh lên nắp gùi của mình.
Nhìn đám mối cuộn đi cuộn lại bên cạnh, Chức gầm lên bất lực:
– Lũ khốn kiếp ghê tởm này…
Tay vơ chân gạt, Vũ Chúc dồn từng mảng lá khô vây quanh chúng. Chẳng ai bảo ai, tất cả cùng góp sức. Vòng rộng lá khô quây lũ mối vào giữa. Lửa đốt các phía. Đám mối chạy nháo nhào. Chúng leo lên đụn lá, gặp lửa lả tả rơi xuống. Tiếng mỡ cháy xèo xèo, nổ lép bép. Mùi ngầy ngậy bốc lên đến phát nôn. Dường như cái cách trả thù đám mối kiểu trẻ con ấy làm vợi bớt nỗi uất ức trong lòng họ. Chờ cho lửa tàn năm người lính trở gót hướng về quân khu. Không ai nói với nhau lời nào. Cảnh tượng mối rừng ăn sạch một con người chỉ trong vài giờ đồng hồ thật quá đỗi hãi hùng. Có lẽ chưa một cái chết nào khiến họ bị ám mị đến thế trong cuộc đời chinh chiến.
Một lễ an táng giản dị cho đồng đội tại nghĩa trang quân khu. Chỉ có một khúc gỗ ghi ngày tháng hy sinh cắm trên mộ. Ngôi mộ được đánh số để lưu hồ sơ. Nhìn tấm gỗ với những con số vô hồn, Nhã lại trào lên nỗi xót xa quá đỗi vì đã không giữ được cho người chiến sĩ ấy một dòng tên tuổi, địa chỉ. Cán bộ chính sách quân khu nói sẽ thông báo các đơn vị trong vùng để xác minh nhân thân người chết. Trường hợp này chắc cũng không khó tìm ra. Hy vọng tên tuổi, quê quán người đồng đội sớm được làm rõ để nắm xương người nằm dưới mộ có cơ may trở về với gia đình, người thân.
Đêm ấy nằm lại trạm khách của phòng Thông tin, Nhã thấy khó ngủ. Vũ Chức nghiện thuốc lá nặng. Hắn cứ ngồi tựa bên của sổ đốt hết điếu này đến điếu khác. Nửa đêm tiếng Chức lẩm bẩm:
– Hơn năm năm ăn dầm nằm dề với thần chết mà tao chưa thấy cái cách biến khỏi mặt đất một con người như hôm nay. Trước đây tao chứng kiến một cái chết cũng cực kỳ khiếp đảm. Chết chùm. Bốn thằng lận. Cứ tưởng chết đến kiểu đó thì thôi rồi. Vậy mà …
– Chết kiểu gì – Nhã lồm cồm ngồi dậy. Đằng nào cũng chả ngủ được – kể nghe đi.
– Mày cứ hình dung thế này, chẳng hiểu trời xui đất khiến thế nào mà bốn thằng lính trẻ bên kho quân khí bê nguyên cả một quả tên lửa ĐKB ra suối đánh cá. Con suối ấy hẹp, nhưng có một đoạn phình ra khá rộng. Nước sâu, chẳng khác gì một cái ao, rất nhiều cá. Chúng nó đắp bệ, đặt quả tên lửa hướng xuống chỗ đó. Hai thằng sang bờ đối diện nắp sau một tảng đá to. Gùi, lưới sẵn sàng. Hai thằng bên này điểm hỏa. Hẹn nhau sau tiếng nổ thì cùng nhào xuống bắt. “Bùm”! Một đụn lửa lớn nhoáng nhoàng xanh lét. Đạn lao xuống. Lửa phụt dài về phía sau. Sức nóng ngàn độ. Quả tên lửa bốc ráo cả đoạn suối ấy ném vào rừng. Cái tảng đá và hai tay lính ngồi bên kia suối cũng bốc hơi mất tăm mất dạng. Bên này lửa liếm xém một vạt cây rừng. Vải cháy cùng mùi thịt cháy khét lẹt. Kinh hồn táng đởm. Chỗ lòng suối trống hơ trống hoác, cạn trơ đáy. Phải một lúc lâu nước từ hai phía mới tràn vào. Mấy chục người chia nhau ra đi tìm nhặt từng nhúm xương thịt bốn thằng xấu số. Toàn lính trẻ. Mà chúng nó dốt thế không biết. Đem cả tên lửa đi đánh cá thì cũng là liều lĩnh đến nhất trần đời.
– ĐKB là cái loại trong phim ảnh bắn từng dàn nhoáng nhoàng mà Liên xô gọi là Ca chiu sa đó đúng không?
– Hình như là nó đấy. Sang chiến trường mình gọi là ĐKB. Địa hình với cách tác chiến của quân ta không phù hợp nên không thể đem cả dàn pháo đó vào trận đánh. Lính pháo binh có sáng kiến đắp bệ đất phóng từng quả một.
Nhã bảo:
– Thế thì tôi biết loại tên lửa này rồi. Mỗi quả nặng gần trăm cân, vỏ hòm dài phải tới hai mét. Đợt nhận hàng nào có nó thì khốn nạn. Khiêng cũng khó mà vác thì quá nặng. Cạnh hòm tì tím bầm cả vai.
– Chết tan tành vì tên lửa rồi cái cảnh bị mối ăn sạch trong chốc lát như hôm nay, liệu đã phải những kiểu chết kinh hoàng nhất mình được chứng kiến chưa nhỉ? – Chức tự hỏi.
Nhã thì vẩn vơ theo đuổi ý nghĩ riêng của mình. Chết vì đem tên lửa đánh cá anh chỉ hình dung qua lời kể của Vũ Chức, dẫu sao cũng giảm đi nhiều sự kinh khiếp. Tận mắt nhìn thấy thổ thần lôi thằng Triển xuống âm phủ; sức ép của bộc phá lột da đầu thằng Đống; rồi cái đinh lút sâu trong gáy Hãn… từng khiến Nhã bao đêm hãi hùng. Vậy mà hôm nay cái cảnh bầy mối ăn sạch một con người không chỉ in vào tâm trạng anh sự hãi hùng. Mỗi khi nghĩ đến người anh lại nổi gai, rùng mình, táng đởm.