2

      – Ông Chánh hội ra đình họp ạ?

      – Phải rồi. Làng mình cũng vệ sinh cho gọn gàng sạch sẽ để đón các quan về làng ăn Tết đấy nhé.

      – Vâng. Tết năm nay làng mình vui quá ông nhỉ.

      – Phải rồi. Năm nay mùa màng bội thu, gói nhiều bánh chưng vào.

      Chánh hội Lê Văn Úy hôm nay diện ngất trời. Quần trắng. Áo the. Tay dương ô mầu xanh. Chân dận giày thêu tím. Mấy người đi chợ cất lời chào. Ông cứ “phải rồi” nghe ra phởn lắm.

       Phù Việt Trang ăn Tết lớn. Mười tám vị quan xin vua cho cùng về quê đón xuân và mở hội làng. Gọi là hội Khai xuân khánh hạ, nhân ngày vía của năm vị sơn thần. Hội làng Phù đã có từ rất lâu đời, cứ mười năm lại tổ chức linh đình. Thật hiếm có cái tết nào tưng bừng đến thế. Một cuộc họp mặt các bô lão trong làng với các quan từ kinh đô về. Các vị chức sắc từ ông Chánh hội, Phó hội, Lý trưởng, Phó lý, Chưởng bạ, Hộ lại…ăn vận trang nghiêm. Chánh hội Lê Văn Úy thay mặt cho chức sắc trong làng mở lời: 

       – Dạ cung kính chào đón các quan bác. Năm nay làng ta thật có phúc lớn được đón tất cả các quan bác về quê ăn Tết.

       Sau những câu chào hỏi vồn vã thân tình, Chánh hội Lê Văn Úy giới thiệu chương trình khai hội mừng xuân của Phù Việt Trang. Tất cả đều có ý mời quan Gián nghị đại phu Hương cống Nguyễn Bá Hiến giữ chân chủ lễ.

       – Năm nay cả bốn xóm Đông Nam Đoài Bắc đều tham gia thi cắm trại và rước kiệu.

Hương cống Nguyễn Bá Hiến hỏi:

       – Còn các trò Tết chuẩn bị thế nào?

       – Dạ, thưa các trò truyền thống hàng năm như: đu xuân; bế con chăn cóc, thổi cơm thi; bịt mắt đi cầu đập niêu, leo cột mỡ, ăn mía nhả bã chấm cằm, lặn bắt vịt…vẫn được duy trì ạ.

       – Tôi nghe các cháu trong nhà nói trò “sờ vú bắt lươn” tưởng đã thất truyền năm nay làng ta cho khôi phục lại?

       – Vâng. Nguyện vọng của các bô lão muốn nhân dịp có các quan bác về đón xuân, chúng tôi xin phép cho được mở lại trò này. Cả bốn xóm đều tham gia, trước đây đã có tập dượt, nhưng dự định năm nay mới trở thành trò chính trong hội lễ ạ. 

       Quan Gián nghị đại phu Nguyễn Bá Hiến ngồi ngả người trên ghế. Nét mặt ông thư thái vui vui. Từ lúc còn ít tuổi ông đã từng biết trò chơi mang ý nghĩa phồn thực này mỗi khi làng mở hội xuân. Nó là một trò Tết đã có từ lâu lắm nhằm ca ngợi sự tài khéo của con người trong lao động sản xuất. Nó cũng tôn vinh tình yêu, sự sinh sôi tiếp nối của giống loài. Tuy cái tên trò có vẻ táo bạo, gợi người ta liên tưởng đến hành vi nhục dục, nhưng thực ra rất kín đáo, đúng mực. Vùng ven cố đô Châu Phong này, còn nhiều nơi giữ được những trò Tết mang ý nghĩa phồn thực. Một nghi thức tâm linh cầu cho mùa màng bội thu. Bạo nhất là trò “Linh tinh tình phộc” ở làng Tứ. Người chơi rước hình tượng nõ nường là hai thứ âm, dương thực khí. Vào đúng giờ Tý, canh ba người nam cầm nõ, người nữ cầm nường đi tìm và đâm vào nhau. Biểu tượng cho một năm hòa hợp sinh sôi. Trò sờ vú bắt lươn của Phù Việt Trang nghe cái tên thì có vẻ hơi trần trụi quá nhưng cách thể hiện lại khá ý nhị. Cũng như trò Linh tinh tình phộc, chỉ những cặp vợ chồng trẻ mới được tham gia. Cặp chơi đứng cạnh một chiếc chum đại. Trong đó đựng lưng lửng hai phần ba bùn non. Mỗi chum thả một con lươn bánh tẻ. Người nam một tay thò vào trong chum bùn khuấy tìm và bắt cho được con lươn. Tay kia phải đặt vào vú bạn chơi. Hai người chạy quanh chum sao cho thật khéo. Giữ cự ly thế nào để người nam không rời tay khỏi vú mà vẫn bắt được lươn. Luật chơi ghi rõ thế. Nếu cặp nào để bùn dây lên miệng chum, mải bắt lươn mà tay rời khỏi vú hay mải sờ vú mà quên bắt lươn đều phạm quy. Đây là trò vui nhất hội.Người xem đông đặc, chủ yếu nam thanh nữ tú. Hò hét rầm trời, cổ vũ trêu chọc nhau. Lúc đầu các cặp chơi còn ngượng ngùng, nhưng khi trống lệnh đã điểm, đã vào cuộc thi đấu thì họ đều trở nên hăng hái, lanh lẹ. Người nữ mặc áo cánh, bên trong yếm thắm. Một tay nắm thắt lưng bạn chơi, cùng chạy quanh chum, tay kia giữ sống áo thế nào để không lộ da thịt, thể hiện sự khéo léo ý nhị của người phụ nữ. Thời gian thi kết thúc khi một cặp chơi bắt được lươn. Con lươn bánh tẻ trơn chuồi chuội luồn lỏi trong bùn non mà người bắt chỉ được sử dụng một tay thì phải khéo léo và điệu nghệ lắm mới khóa được nó. Việc phục hồi trò sờ vú bắt lươn của làng là một tín hiệu vui chứ không có ý gì xấu. Ông chậm rãi bảo:

       – Trò này có nguồn gốc xa xưa mang ý nghĩa tốt, nhưng cần chọn người thực hiện cho chu đáo, thuận hòa.

       – Dạ bẩm quan bác, chúng tôi đã tính rồi ạ, chỉ cho phép các cặp vợ chồng trẻ tham gia. Mỗi xóm một cặp. Cả chồng cả vợ phải cùng thuận tình mới được chơi.

       Việc mười tám vị quan cùng về đón xuân khai hội là sự kiện chưa từng có ở Phù Việt Trang. Bốn xóm hồ hởi ngày đêm chuẩn bị cho đại lễ. Nhà nhà những ngày cận Tết ấy dường như không ngủ. Các quan cùng bô lão cho sửa sang đình, chùa. Lại cho dựng nơi dạy học. Mở rộng chợ Phù thêm khang trang.

       Hội Khai xuân khánh hạ của Phù Việt Trang kéo dài bảy ngày. Định là thế nhưng mới sang ngày thứ tư, một thảm họa kinh thiên động địa ập xuống. Hội đang vào cữ xôm trò thì quan quân triều đình do Tuần phủ Sơn Tây cầm đầu hùng hổ vượt sông bao vây làng. Dân làng Phù Việt Trang bị hạch tội làm phản. Một cuộc tàn sát vô cùng man rợ xảy ra. Tang thương ngút trời. Máu và nước mắt ngập ngụa. Lửa cháy suốt một tuần liền. Lửa thiêu rụi cả một làng lớn có lịch sử hàng ngàn năm. Ba họ của mười tám vị quan bị bắt. Mấy trăm con người chết thảm dưới lưỡi đao oan nghiệt.