7

“Ai qua Phú Thọ/ Ai xuôi Trung Hà…Đường ta đó tự do cuồn cuộn/ Bốt đồn Tây đã cuốn sạch rồi/ Thao giang nao nức sóng dồi/ Ai về Hà Nội thì xuôi cùng thuyền…” *. Miền Bắc được giải phóng. Cuộc sống hòa bình làm dịu đi bao ẩn ức xót đau trong lòng người làng Phù. Không khí tươi mới, tưng bừng phủ tràn trên quê hương. Hòa bình là liều thuốc thần kỳ để người làng Phù trỗi dậy sau những năm tháng tai ương. Cùng với việc khôi phục sản xuất, các công trình tín ngưỡng là nơi neo giữ tâm hồn người làng đã lần lượt được trùng tu. Tuy nhà cửa của mỗi gia đình còn trong cảnh tùng tiệm nhưng người làng Phù vẫn dồn công sức cho việc vun trồng đời sống tâm linh. Đình làng đổ nát trong chiến tranh được sửa chữa lại làm nơi hội họp và bàn việc của bô lão trong làng. Đặc biệt ngôi chùa Tiên được tu sửa khang trang. Đây có lẽ là công trình có tuổi đời lâu nhất của làng Phù. Chùa Tiên xây dựng từ đầu thế kỷ khi lập làng mới trong đê. Có một điều rất lạ là dù trải qua mười tám lần giặc Pháp đốt làng, bom đạn cày xới hàng trăm trận, giặc Nhật chiếm đóng cả năm trời, nhưng chùa Tiên không hề bị dính một phát đạn nào. Bọn giặc lục lọi khắp nơi tìm hầm bí mật, chúng xới tung cả vườn chùa nhưng chùa vẫn đứng vững. Hơn trăm pho tượng Phật vẫn bình an. Hình như cái uy linh của chùa Tiên khiến cho tất cả phải nể sợ. Còn người dân làng Phù thì tin rằng Phật độ. Chỉ có Phật độ chùa Tiên mới tránh được thiên tai địch họa như thế. Điều này lý giải vì sao dù thiếu thốn gian khổ đến đâu người làng Phù vẫn xác tín một đời sống tinh thần là yếu tố quyết định để người dân làng Phù vượt qua dằng dặc những tai ương.

Làng Phù hồ hởi tham gia các chủ trương mới của nhà nước. Để thay đổi cung cách làm ăn, người dân làng Phù đi đầu góp ruộng góp công cụ sản xuất vào làm ăn chung theo mô hình hợp tác xã nông nghiệp đợt một, chỉ ba năm sau ngày miền Bắc được giải phóng. Tuy chưa hiểu làm ăn chung sẽ tốt hay xấu hơn làm ăn cá thể, nhưng không một ai băn khoăn chần chừ. Tâm trạng phấn khởi ngự trị trong thôn xóm. Hợp tác xã nông nghiệp của người lớn rồi có cả hợp tác xã măng non cho thiếu nhi. Không khí tưng bừng “nghiêng trời đổ nước ra sông”. Dẫu đời sống còn vô vàn thiếu thốn, nhưng thoát khỏi cảnh bom đạn, tâm trí được bình an thì mọi trở ngại khác chỉ còn là chuyện nhỏ. Cái ước mơ giản dị và tưởng như tất yếu ấy sẽ đến cùng với cuộc sống hòa bình. Nhưng một lần nữa người làng Phù lại ngã ngửa về việc làm quái đản của chính quyền địa phương. Mọi người choáng váng nghe tin lãnh đạo xã ra lệnh đập bỏ hết đình, chùa, miếu, điện.

– Sao lại đập đình, chùa?

– Đập để làm gì?

– Họ rồ hết cả rồi…

Người làng Phù bức xúc. Các bô lão cùng hội phật tử, hội phụ nữ… rồng rắn kéo nhau lên ủy ban xã. Một câu trả lời rõ ràng dứt khoát đầy lạnh lùng:

– Đó là những tụ điểm mê tín dị đoan. Đời sống mới rồi, phải thanh lọc đầu óc cho nó văn minh tiến bộ.

Xã không nghe họ lại kéo nhau về gặp chủ nhiệm hợp tác xã. Sau khi nghe kiến nghị một hồi, Cao Cù chủ nhiệm hợp tác xã Cao Phong còn hợm hĩnh, khinh miệt hơn:

– Dào ời. Tín với chả ngưỡng. Phật với chả Thần. Nam mô mỏi mồm, Phật có nhét cho miếng nào vào họng không? Đất ấy cứ nhốt nửa ngàn đầu lợn, vài trăm cặp hươu, cuối năm hái ra tiền. Lộc đấy, phúc đấy chứ cầu cúng đâu xa…

Thì ra những kẻ luôn vỗ ngực là văn minh tiến bộ

hô đập bỏ đình chùa và các công trình tâm linh để lấy đất làm trại chăn nuôi, làm nơi chứa phân…

– Có ở đâu, có nơi nào ngược ngạo đến thế không hỡi trời?

Tiếng kêu ai oán của người làng Phù cứ tan vào thinh không. Có một cái gì đó như điềm gở vẫn bám riết số phận người làng Phù. Phải chăng cái đoạn vòi voi phản chủ lại cựa mình, quẫy đạp?

*

* *

Chủ trương phá chùa, đập đình, miếu phát động rầm rộ chẳng kém những ngày đấu tố địa chủ, cường hào. Thanh thiếu niên được huy động đi mít tinh, hội họp tuần hành mấy ngày liền. Họ khuyến khích học sinh về thuyết phục người thân ủng hộ chủ trương của trên. Loa thông tin đêm nào cũng ra rả giải thích ích lợi của việc dẹp bỏ hủ tục mê tín dị đoan. Nhưng tâm trạng người làng Phù sao cứ chống chếnh, bơ vơ. Sau nửa tháng tuyên truyền ngày phá chùa, đập đình đã đến. Người làng Phù đau xót hồi hộp quây kín chùa Tiên chứng kiến sự kiện quái dị chưa từng xảy ra. Chờ mãi, chờ mãi mà không thấy ai ra tay. Nghe đâu ban chủ nhiệm hợp tác xã không kiếm được người làm cái việc thất đức đó. Vậy là ách tắc ngay từ khâu đầu. Đám con cái anh em nhà mấy ông lãnh đạo hô khẩu hiệu thì to thế nhưng chúng bị chính bố mẹ ông bà cấm tiệt tham gia vào cái việc làm vô đạo ấy.

Nhùng nhằng nửa tháng trời. Chủ nhiệm Cao Cù lo sốt vó. Kế hoạch đã báo cáo lên trên. Tiền cọc mua lợn giống của huyện đã đặt rồi, sắp đến ngày bắt về. Không có chuồng, trại thì nhốt chúng vào đâu. Phân xanh phân chuồng cũng đến ngày nhập, phải có chỗ để ủ. Hết họp với dân quân, thanh niên xã, động viên khích lệ mỏi mồm mà chẳng thấy vai trò tiên phong của lớp trẻ đâu. Mãi sau có người hiến kế:

– Cứ trả công thật cao cho mấy thằng cha căng chú kiết, thế nào chả có đứa nhận làm.

Thần tình! Cái kế tưởng như ất ơ nói chơi vậy mà hiệu nghiệm thật. Chủ nhiệm Cao Cù ngoắc mấy tay cấp dưới ngồi lại họp kín:

– Đằng ấy khi nãy nói mấy thằng cha căng chú kiết là ai?

– Thì vẫn mấy đứa chuỗi, rễ dạo cải cách ruộng đất chứ ai. Cứ có tiền, nhiều tiền thì bảo đốt nhà bố nó, nó cũng làm.

Cao Cù gật gật đầu cười đầy đắc chí:

– Vậy giao cho lão gọi thằng Thủ, đĩ Thớ lên đây ngay gặp tớ.

Chiều hôm ấy, Thủ lên gặp chủ nhiệm hợp tác xã. Nghe Cao Cù nói Thủ háo hức ra mặt. Hắn nhận khoán gọn công việc phá đình đập chùa ở làng Phù. Với số công và tiền quy ra thóc mà ông chủ nhiệm hứa thì thật có nằm mơ Thủ cũng không dám nghĩ tới. Hắn lên ngay làng Xá bàn với thằng Ngư chuột. Chúng hinh hích thích chí kéo nhau ra quán rượu ngồi nhẩm tính món công sá từ trên trời rơi xuống. “Một công lao động và năm đồng cho mỗi tượng Phật dù lớn hay bé, bằng đất hay bằng gỗ. Thêm năm mươi công lao động nữa cho đập bỏ chùa và đình. Việc dọn dẹp có tụi thanh niên gánh vác…”.

Chủ nhiệm hợp tác xã Cao Cù tuyên bố rõ ràng thế. Trong cái thời buổi một ngày công lao động của xã viên chưa đến hai đồng bạc, đập mỗi pho tượng Phật bằng công sức bốn ngày đổ mồ hôi trên đồng ruộng thì thật quá hời. Quá ngon ăn. Chỉ riêng chùa Tiên với hàng trăm pho tượng, hai thằng bợm bãi ấy sẽ nhận số tiền và thóc bằng mấy năm lao động cật lực.

Tìm được hai thằng Thủ và Ngư, việc phá chùa Tiên cùng các công trình tâm linh khác tiến hành rất nhanh. Đúng hôm chùa bị đập, không khí trong làng lại một lần nữa phủ mầu tang thương. Các vị bô lão chống gậy ngán ngẩm lắc đầu trong tiếng thở dải thườn thượt. Hội vãi sắm lễ, oản vàng hương bày trên con đường sau chùa xì sụp khấn vọng. Họ khóc than tiễn các Phật ra đi trong khói bụi mù trời. Họ khóc cho chốn bình an trong tâm thế bị phá nát. Dân quân chặn lối dẫn vào chùa. Đám thanh niên đánh trống cổ vũ vang trời. Thần tượng một thời biến thành đống phế liệu ngổn ngang đất đá. Những pho tượng Phật bằng gỗ bị thả trôi sông. Phật đã không còn, chùa cũng chỉ là cái xác nhà hoang. Đám thanh niên trống rong cờ mở chặt phá cây cối, đập bỏ tường chùa với khí thế cách mạng dời non lấp biển. Suốt mấy ngày kinh hoàng man rợ ấy, các vãi làng Phù không ngủ. Họ quỳ lạy dọc bờ sông tụng kinh tiễn các Phật thọ nạn về nơi vô định. Nhìn các ngài chập chồi trên dòng nước, chân tay khua lên yếu đuối, vô nghĩa đến thảm hại.

Khuôn viên chùa Tiên liền sau đó mọc lên một khu trại chăn nuôi hoành tráng. Nền đình thành khu nhà chứa phân. Miếu bà Đen biến thành sân kho của hợp tác xã… Làng Phù vốn đã ủ dột nay như cái cây bị tuốt hết lá. Gió trời lùa qua đám cành cây khô khốc, xác xơ chẳng để lại một chút cuốn quýt, gian díu nào. Tiếng chim cũng tạnh vắng đến rợn người.

Chú thích *:Thơ Tố Hữu