Năm ấy quả là năm lắm sự kiện với Nhã. Mà làm sao sự kiện nào cũng dính đến chuyện ăn uống. Đúng lúc hàng hóa đang vào dồn dập, K07 nhận lệnh đón một vị tướng Tư lệnh chiến trường từ miền Bắc vào. Gọi là đón nhưng thực chất chỉ là làm cơm để đoàn ghé lại nghỉ và ăn trưa. Nghe tin mọi người vui lắm. Một đơn vị con con mà được tư lệnh ghé thăm là vinh dự lắm. Mọi việc gác lại. Cán bộ chiến sĩ xuống bếp giúp anh nuôi làm cơm đón tướng. Chưa bao giờ họ được đón một đoàn khách nào “cốp” như thế. Không biết tên thật của vị tướng là gì nhưng lính mặt trận lâu nay vẫn gọi ông một cách đầy trìu mến là tướng Hai Thép. Một danh tướng thép cả về quân sự và chính trị. Đại đội trưởng Lăng cho họp mọi người lại. Nhiệm vụ là chuẩn bị tiệc chu đáo, bí mật. Đoàn khách ăn trưa xong là đi tiếp. Tổ trưởng nuôi quân Lê Doãn Lũy hỏi:
– Khách bao nhiêu người hả thủ trưởng?
– Riêng đoàn của tư lệnh chiến trường là mười tám người.
– Vậy cả quân ta với khách binh trạm nữa phải gần chục mâm – Lũy nhẩm tính.
Nhã ngồi cuối phòng họp, nghe con số mười tám người anh chợt nhớ tới chuyện hy hữu xảy ra cách đây không lâu khi anh tham gia đoàn cán bộ các phân trạm ra Bộ chỉ huy tiền phương tập huấn. Địa điểm đặt gần binh trạm 32. Đoàn tập huấn của Nhã cũng có mười tám người. Thành phần của binh trạm 44 ngoài Nhã còn có Lê Thanh Tình ở K09. Chuyến hành quân trong nội bộ đường dây 559 nên đồ lề cũng gọn gàng. Ngoài quần áo, vũ khí không phải đem theo gì. Đến trạm nào được ăn theo tiêu chuẩn cán bộ binh trạm. Cũng vẫn là cơm lính thôi nhưng không phải mang theo lương thực thực phẩm nên khá nhẹ nhàng. Hôm ấy vừa tới trạm 41, binh trạm 33 mọi người ngỡ ngàng thấy không khí đón tiếp trang trọng khác thường. Ai cũng lấy làm lạ. Cán bộ chiến sĩ trạm 41 xếp hàng đón đoàn thật hồ hởi. Sau phút chào hỏi, đoàn được mời vào căn nhà khách khá rộng, sạch sẽ. Một bữa ăn thịnh soạn đã bầy sẵn. Thịt lợn chế biến nhiều món cầu kỳ chẳng khác gì cỗ ngày tết. Nhìn đĩa dồi, món nem, bát xương hầm… ai cũng nắc nỏm khen thầm ban tổ chức lớp tập huấn kỳ này quá chu đáo. Cho ăn tươi từ ngang đường thế này. Lúc ấy cũng đã quá trưa, tay trạm trưởng xởi lởi mời khách ngồi luôn vào mâm. Người của trạm rút lui. Rượu rót tràn li. Không chỉ có cơm, rượu, thịt, mỗi mâm còn một đĩa hoa quả tráng miệng. Món “xa xỉ phẩm” này càng làm mọi người phân vân. Vừa ăn vừa nhìn nhau dò hỏi. Có chuyện gì mà đoàn được trân trọng thế này nhỉ. Nghĩ thì cứ nghĩ nhưng ai dở hơi mà nói ra. Được chén thì cứ chén đi. Người ta chờ sẵn mình mời mình ăn chứ ăn vụng đâu mà phải lăn tăn. Nguyễn Bá Nhã và Thanh Tình cùng bốn người nữa ngồi mâm ngoài cùng. Phải nói anh nuôi trạm này nấu nướng rất khá. Món nào cũng vừa miệng. Lê Thanh Tình tiếc rẻ:
– Chỉ thiếu món tiết canh nữa là hết ý.
– Cơm khách chứ có phải liên hoan đâu mà tiết canh. Bố mày chỉ được cái có voi đòi tiên…
Đang xôm. Tiếng chạm cốc lanh canh. Có mâm thức ăn đã vãn. Chợt tay anh nuôi chạy vào hấp hả. Vẻ mặt anh ta lúc đỏ lúc tái. Tới bàn đầu hắn khẽ cấu vào vai Lê Thanh Tình tay vẫy vẫy ra hiệu:
– Đồng đội ra cho tớ hỏi tí.
– Gì vậy đồng chí yêu quý – Tình vừa đứng lên vừa nói – Phải nói trước là cỗ quá ngon, anh nuôi trạm
mình thiện nghệ đấy…
Tay anh nuôi ghé tai Tình hỏi nhỏ:
– Này có phải đoàn mình mười tám người không?
– Đúng. Mười tám người. Đoàn cán bộ quân khu ra tập huấn mà.
– Thôi chết cha tôi rồi – Hắn dậm chân bành bạch, miệng mếu sệch.
– Sao thế đồng chí? – Tình lấy làm lạ hỏi lại.
– Nhầm mẹ nó rồi. Cỗ này chúng tớ chuẩn bị để đón đoàn của Hoàng thân Xihanúc từ chiến trường K trở ra. Người ta báo đoàn có mười tám người… Chết cha tôi không, làm thế nào bây gi… ơ… ờ…
Tay anh nuôi cong đít chạy. Thanh Tình quay vào, miệng cứ tủm tỉm cười. Mọi người đều hướng mắt về phía Tình. Nhã hỏi:
– Chuyện gì mà vui thế?
Tình khề khà:
– Rót rượu ra các ông – Đủ chén hắn giơ lên – Xin mời tất cả mọi người cụng cái. Chúc mừng đoàn ta hôm nay được ăn quốc yến.
– Chẳng hiểu gì cả.
– Thì cứ uống hết đi rồi tớ nói – Hắn ngửa cổ ực cả chén rượu rồi tưng tửng bảo – Bữa cỗ ta đang chén đây là của đoàn cán bộ tháp tùng quốc vương Cămpuchia. Họ đưa quốc trưởng Xihanuc về thăm chiến trường K, hôm nay trở ra miền Bắc. Đoàn ấy mười tám người. Đoàn ta cũng mười tám người. Ta ra trước, cánh anh nuôi nhầm ta là đoàn của bạn nên ta
được mời. Sướng chưa cố mà ăn cho hết.
Tiếng cười bật lên rộn căn phòng. Lại có tiếng xuýt xoa:
– Chết cha mấy tay anh nuôi. Bây giờ chữa cháy cách nào?
– Chịu rồi không thể chữa được nữa. Hôm nay đoàn ta được sao hỉ thần chiếu mạng tất được hưởng, được vui.
– Chắc bây giờ đang cuống đít lên xào nấu.
– Quốc Vương cũng ăn thế này á?
– Không, quốc vương với quốc mẫu có tiêu chuẩn riêng chứ. Đây là tiệc cho quan chức đi cùng thôi.
…
Nhã không để tâm tới lời đại úy Lăng phổ biến. Anh cứ tủm tỉm nhớ lại bữa ăn nhầm cỗ của quốc vương Cămpuchia. Hôm nay đoàn của tướng Hai Thép cũng mười tám người. Chắc sẽ chẳng có chuyện nhầm, nhưng sự trùng hợp ngẫu nhiên con số mười tám người làm Nhã thấy vui vui.
Họp xong thì đã tám giờ. Thời gian quá gấp. Bếp trưởng Lũy, người cao lòng khòng đứng bật dậy, vẻ rất vội vã. Đại úy Lăng gọi:
– Cụ Lũy?
– Dạ, thủ trưởng bảo gì ạ?
– Hôm nay binh trạm trưởng Phương xuống dự đấy. Cố gắng phải có tiết canh nhé.
– Vâng… vâng…
Doãn Trọng Lũy quê Ninh Bình, gần bốn mươi tuổi. Con gái lớn đã mười sáu, đến tuổi cập kê. Do lớn tuổi nhất đơn vị nên anh em đều gọi là bố Lũy, cụ Lũy. Làm anh nuôi, suốt ngày gần hơi thịt cá nhẽ ra phải béo tốt nhưng cụ Lũy lại như người đói ăn. Cụ vào chiến trường, lúc đầu được phân công coi kho, bốc vác giao nhận hàng, song tuổi cao, thể trạng yếu cụ Lũy được chuyển sang làm cấp dưỡng. Dáng cụ như kỵ sĩ Đông Ky sốt. Không chỉ giỏi nấu nướng mà còn rất khéo tay chế biến đặc sản các vùng miền: bánh chưng miền Bắc, bánh tét miền Nam… biết cả nấu rượu, làm bánh xèo, nhất là hãm món tiết canh. Binh trạm trưởng Phương rất mê món tiết canh của cụ Lũy. Thi thoảng đơn vị liên hoan, tổng kết mời ông xuống dự ông đều hỏi: “Hôm nay có tiết canh cụ Lũy không?”.
Ra khỏi phòng họp, Lê Doãn Lũy vừa đi vừa xắn quần lên trên gối. Hai đầu gối củ lạc rất trắng trồi lên. Cụ sải chân xuống bếp, luôn mồm bảo:
– Vội lắm đấy. Chúng bay mỗi người một tay xúm vào mới kịp.
Khó nhất là việc bắt lợn vào dở chừng buổi sáng. Giờ này chúng chạy tản mát khắp rừng. Không đúng bữa gọi cũng không về. Gần chục thằng được phân công đi săn lợn, nửa tiếng đồng hồ rồi, thằng nào thằng ấy lấm bê bết mà lợn chẳng thấy đâu. Cụ Lũy tay cầm con dao bầu, tay kia cái xoong nhôm hấng tiết cứ dẫm chân thình thịch:
– Nguy quá… nguy quá… Thế này thì chết. Làm sao nấu nướng kịp bây giờ…
Thấy minh tình không ổn, cụ vào bếp trộn một chậu cháo thật ngon đem ra chỗ đàn lợn thường tụ tập. Miệng gọi:
– Ộc… ộc , ộc… ộc…
Một tay cụ gõ coong coong vào thành chậu miệng gọi liên hồi. Ộc… ộc… Cái âm thanh quen thuộc gọi đám lợn nuôi ở rừng. Vài con xô tới sục mõm vào chậu cháo nhưng chỉ toàn loại hôi nhách. Đám lợn nhớn hơn cỡ vài chục cân lởn vởn xa xa. Bất ngờ của cụ Lũy hét ầm lên:
– Thằng Nhã đâu lại đây.
– Bố bảo gì ạ? – Nhã chạy đến.
Cụ Lũy chỉ tay lên hòn đá bên cạnh suối ra lệnh:
– Mày ngồi lên mỏm đá kia tụt quần ra ỉa cho tao một bãi.
Nhã chưa hiểu chuyện gì. Mặt nghệt hỏi:
– Bố bảo gì cơ.
– Nhĩ mày thủng à. Leo lên hòn đá kia ỉa cho tao một bãi. Đám lợn lớn khoái món đó lắm – Rồi cụ quay sang thằng Hiệu – Vào nhà lấy khẩu CKC ra đây. Tao bảo bắn con nào thì bắn con đó.
Thằng Hiệu nhảy vù đi. Nhoáng cái khẩu súng trên tay nó đã lên đạn đánh roạt. Nhã run bắn:
– Sáng kiến gì mà kỳ vậy bố. Nhỡ nó đỏi vào đít con thì sao?
Nhã cự cãi, không chịu. Cụ Lũy gầm lên, văng tục:
– Đỏi thế đéo nào mà đỏi. Đồ nhát cáy. Cứ ngồi lên đi nhưng phải cố mà ỉa được thì lợn nó mới tới.
– Con sợ lắm bố ơi.
– Mày ngồi tận trên tảng đá, nó ngắm bắn bên dưới sợ gì nào?
Nhã vẫn thấy cái lạnh chạy dọc sống lưng, nhưng nhìn mắt cụ Lũy long sòng sọc anh liền xốc quần nhảy lên tảng đá khoát tay bảo thằng Hiệu:
– Chúc cái mũi súng xuống mép suối ấy. Đừng có tớn lên thế.
Bao nhiêu con mắt hướng cả về chỗ Nhã ngồi. Thằng Cậy ngoác mồm hô:
– Cố lên… Cố lên… Muốn bố Lũy gả em Mỵ cho thì cố mà rặn ra lấy vài cục.
– Hớ… hớ…Vui đéo chịu được.
Đám thằng Cậy ra sức trêu chọc, thằng Hiệu mắt nheo nheo ngắm bắn mà miệng nó không thôi cười. Đôi vai nó rung lật bật. Nhã toát mồ hôi, vừa sợ vừa ngượng. Cảnh ấy ỉa thế chó nào được mà ỉa. Nhã xốc quần đứng vụt lên bảo:
– Thôi bố đem khẩu K54 ra đây. Vừa ỉa con tự bắn. Mà bố bảo cái đám kia biến đi con mới ỉa được chứ.
Cụ Lũy nghe Nhã nói gật đầu xua đám thằng Cậy vào trong bếp rồi chạy lại đưa khẩu K54 cho Nhã. Cụ động viên:
– Cố lên. Tao bảo bắn con nào thì bắn con đó.
Nhã lại leo lên hòn đá. Anh lấy hết hơi rặn ra được hai cục vàng khè. Cụ Lũy đúng là thần tình. Lũ lợn lớn, lợn nhỡ nghe cái mùi phân người, tranh nhau lao tới. Lũy thập thò phía trên gào tướng:
– Con đốm khoang. Bắn con có đốm khoang trên đầu cho tao.
Nhã nghiêng người, rê đầu súng vào con to nhất đang hất thục mạng những con lợn vào trước. Một tiếng nổ đanh sắc. Máu phun phì phì. Máu lợn, bùn đất… bắn vung vít lên đít trôn, quần áo. Lũ lợn vùng phá chạy. Chúng nhoáng nhoàng chạy tháo thân vào rừng. Mấy thằng nhào tới khiêng con lợn đang giãy đành đạch ra ven suối. Cụ Lũy vội chọc dao bầu vào ức con vật. Giọng hể hả:
– Còn tiết. Còn tiết! Thằng Nhã được. Được lắm. Tý tao cho hai hòn dái bồi dưỡng – Chợt cụ Lũy ngẩng phắt lên nhìn cả lũ nghiêm giọng – Tao cấm đứa nào bép xép chuyện này đấy nhé. Thủ trưởng mà biết thì chết cả lũ. Nghe chưa.
Thằng Cậy lè lưỡi trêu cụ Lũy:
– Lợn ăn cứt. Tướng ăn lợn. Láo quá. Cấp trên mà biết kỷ luật ráo. Có khi lại tống cho mỗi thằng một cái huân chương rồi đuổi mẹ cổ ra miền Bắc thì hết đời cụ nhỉ?.
– Tạnh đi. Chỉ giỏi mơ hão – Cụ Lũy đẩy rổ lòng về phía thằng Cậy bảo – Đấy huân chương đấy. Đem ra kia làm thật sạch vào cho tao.
Hềnh hệch cười, Cậy khễ nễ bưng bộ lòng ra suối vẫn không quên ngoái lại trêu Nhã:
– Thằng Nhã hôm nay vớ bẫm nhá. Được cụ Lũy gả em Mỵ lại cho hai hòn dái, ý là bồi dưỡng cho con rể tương lai đây.
Bữa cơm hôm ấy gần như có đủ hương vị của một câm cỗ tết. Cụ Lũy khéo tay làm cả nem rán, chả nướng…Tướng Hai Thép tới từng mâm chúc rượu anh em. Ông khen anh nuôi nấu ăn ngon. Có đủ món. Đã đánh được tiết canh lại còn bắt được cả phèo. Ông bảo hấp dẫn nhất món chả nướng. Chả có lỗ. “Phải có lỗ thế mới là chả chứ. Mùi đến là khêu gợi. Mới gắp lên đã thấy ngọt lừ đầu lưỡi”. Mặt bố Lũy nghênh nghênh tự mãn.
Trước khi rời trạm, tướng Hai Thép tặng một cây thuốc Tam Thanh bao bạc. Mỗi thằng được phát mười điếu. Riêng cụ Lũy được một bao. Thứ thuốc thơm miền Bắc mà lâu lắm rồi Nhã mới được thưởng thức. Đúng là chả ai dám hé ra cái chuyện bắn lợn hy hữu của lính K07, mặc dù những lúc liên hoan hay tụ bạ trà thuốc câu chuyện làm cơm đãi tướng vẫn là đề tài được đem ra để trêu chọc nhau.
Mấy chục năm sau, có lần Nhã kể chuyện đó cho đồng nghiệp nghe. Có người vẫn còn nhắc:
– Bây giờ cụ ấy làm to thế. Không khéo người ta tưởng mày nói xấu lãnh đạo.
Nhã không nghĩ vậy. Đó là một kỷ niệm rất lính, một ký ức đẹp. Có lẽ chỉ ở chiến trường, trong hoàn cảnh cụ thể ấy mới xảy ra. Xưa nay nói đến chiến tranh, đến người lính, lắm khi người ta khoác cho họ những tấm áo quá khổ, những tấm áo rực rỡ sắc mầu. Bắt họ đứng vào những hàng lối quá nghiêm ngắn. Điều đó khiến họ trở thành biểu tượng chứ không còn là họ với muôn điều sinh động tự nhiên của một phận người cụ thể trong hoàn cảnh đặc biệt của chiến tranh. Cuộc sống thật của người lính, của chiến trường nhiều khi bị vùi lấp sau những cách tuyên truyền hào nhoáng, khiên cưỡng. Khi nó đã không mang trong mình hiện thực sinh động của cuộc sống chiến đấu, những câu chuyện được thi vị hóa kia cũng nhanh chóng bị thời gian lãng quên.
Tướng Hai Thép kính mến giờ đã về thế giới người hiền, trong chuỗi kí ức máu thịt của đời lính, Nhã kể lại câu chuyện này như một nén tâm nhang chân thành, kính nhớ ông. Một tướng quân mà những người lính Bê Trọc luôn yêu mến, ông là người lính chiến thực thụ trong lòng họ.