4

Cường hào Lê Thị Mận không bị đem ra cho bần cố nông đấu tố, nhưng thằng Thủ đã tính chuyện ân oán với bà từ khi nó được đội cải cách tin dùng. Cái cách hại người của nó cũng rất ti tiện, hèn hạ. Đầu tiên nó nhắm tới hai cây hồng quý nhà bà mà hắn ghen tức từ lâu. Năm ấy hồng rất xanh tốt, được mùa. Cành lá vươn dài che cả một đoạn mặt đê. Thằng Thủ đã tính toán cả. Nó sai tay chân chuẩn bị mấy cái cán cờ thật dài. Mỗi lần biểu tình diễu hành trên đê, Thủ bảo đám thanh niên cầm cờ giương lên thật cao. Cờ chạm vào cành nào, Thủ lệnh cho chặt cành hồng đó. Chặt thật phũ, thật đau. Hai cây hồng héo rũ rồi chết dần. Người làng Phù tiếc mãi giống hồng quý hiếm. Mấy chục năm sau, dù không còn hai cây hồng ấy, người dân vẫn gọi con dốc xuống bến sông là dốc Hồng. Ngày chồng bà Mận từ mặt trận về, ông thấy mầm hồng vẫn ngoi lên chỗ hai gốc cây đã mục. Ông đánh về trồng lại trong vườn nhưng nó không sống được.

Thủ không chỉ trở thành một thứ tay thước dưới sự điều khiển của các ông đội. Từ lúc được đôn lên làm cán bộ cải cách làng Phù, hắn cùng đám rễ Viện, đĩ Thớ gây ra biết bao ân oán với người làng. Không hiểu cơn cớ gì mà một hôm giữa trưa nắng, chúng lôi phú nông Chỉnh ra bờ ao. Chúng bắt bà xắn quần lên đến bẹn rồi trói hai tay bà lại. Hai thằng đẩy bà ngâm mình trong nước ao tù hàng tiếng đồng hồ. Cái ao nhung nhúc đỉa. Những con đỉa đói to như đầu chiếc đũa cái. Ngửi thấy mùi người lũ đỉa cong người guồng tới. Đen ngòm cả mặt ao. Bà Chỉnh run cầm cập, nước mắt nước mũi đổ nháng. Bà gập người lạy thằng Thủ với đám rễ chuỗi nhưng chúng không tha. Đám hung thần này đứng trên bờ hô lớn:

– Trí phú địa hào đào tận gốc trốc tận rễ!

– Lũ hút máu nông dân phải bị trả giá.

– Cho lũ đỉa hút máu mày để mày biết đè nén hút máu bần, cố nông là như thế nào?…

Thằng Thủ hung nộ nhất trong đám. Nó nhảy xuống mép ao, tay ngửa ra vớt một con đỉa đói đang cung quăng lao tới. Chưa ai hiểu nó định làm gì thì tay kia nó bất ngờ bóp mạnh vào hai má bà Chỉnh. Bị cái bàn tay như gọng kìm bóp cứng, miệng bà Chỉnh ngoác ra. Thẳng Thủ ném con đỉa vào rồi bịt chặt miệng bà lại. Mắt trợn trừng trợn trạc miệng ú ớ không thành lời, phú nông Chỉnh giãy giụa trong tay thằng chuỗi, rễ. Thủ lồng lộn như con quỷ khát máu. Nửa người bà Chỉnh đỉa bám như chùm sung. Chỉ một lúc sau con nào con ấy đẫy máu to phồng lên chẳng khác con sên. Chúng tự rụng xuống thì con khác leo lên thế chỗ. Bà Chỉnh mặt mày thất thần, tái dại. Mãi đến lúc bà không còn sức để đứng, sắp đổ vật xuống ao bọn chúng mới lôi bà lên. Bà nằm bất động. Hàng trăm con đỉa nhúc nhỉu bám kín người. Có con leo cả lên cổ, chui vào tóc bà cũng không còn sức hất chúng ra. Lũ con bà Chỉnh chạy đến đỡ mẹ dậy. Bà ôm ngực hộc lên. Tiếng nôn ọe tưởng rách họng. Miệng bà há hốc, lưỡi thè dài. Con đỉa mọng máu đủng điểng trên đó. Thằng con bà Chỉnh lôi được con đỉa ra thì bà cũng đuội đi. Vừa cõng mẹ về chúng vừa khóc ông ổng.

Thời gian đội cải cách ở làng Phù, cuộc sống của dân làng bị đảo tung lên. Một làng quê nghèo như làng Phù vốn yên hàn ấm áp tình người đã trở nên vô cùng khác lạ. Các bậc cao niên trong làng ngao ngán lắc đầu:

– Chưa bao giờ thấy con cháu hỗn hào với ông bà cha mẹ như thời này. Đúng là tôm lộn cứt lên đầu.

Oan khiên, điên đảo, ngậm máu phun người…rồi cũng theo chân đội cải cách ra khỏi làng Phù. Niềm mong mỏi của những người bị tố oan như bà Mận cũng tới. Sau một thời gian được phong làm cường hào, ngồi trên cái ghế của tầng lớp bóc lột, ngấm đủ nỗi ê chề nhục nhã của đối tượng cần thanh trừng tiêu diệt, bà Mận được sửa sai. Họ hạ bà xuống thành phần bần nông. Hàng xóm nối nhau đến thăm, chúc mừng nhưng bà Mận không thấy vui. Nghe tin được hạ thành phần bà đổ gục. Nỗi uất ức trào dâng. Nào bà giầu có, ăn trên ngồi trốc cho cam. Vừa nghèo rớt mồng tơi vừa mang tiếng là đồ ác bá, bóc lột. Cái gông tròng vào cổ bà mang cả nỗi thống khổ lẫn nỗi nhục nhã ê chề. Khổ thì đời bà đã ăn dầm nằm dề với nó quen rồi, nhưng nhục thì đây là lần đầu bà nếm trải. Nỗi nhục của kẻ bị khinh thị xa lánh. Nỗi khổ còn san sẻ được chứ nỗi nhục thì chỉ mình bà nuốt ngược vào trong. Bà khóc thảm thiết. Khóc như gạt rửa hết nỗi tủi phận bấy lâu. Bà không một lời oán hận, kết tội ai nhưng trong lòng bà bao gương mặt người xen lẫn những bóng hình hôn ám vẫn lưu dấu không bao giờ quên.

Sau này chồng bà Mận thi thoảng nhắc lại chuyện cũ. Ông trêu bà:

– Cứ hẳn là địa chủ, cường hào đi thì lại sướng cái thân. Nhục nhưng mà hoành tráng. Đằng này bà đóng mấy vai vừa là cường hào vừa là bần nông. Ai ở làng này bằng bà.

– Thì tôi đã được cái tiếng là con dâu cụ Chánh. Được vinh dự là người họ Nguyễn Bá nhà ông.

Ông Lễ cười hích hích:

– Ấy là chưa kể cái tội đem súng đạn của cách mạng đổ xuống sông.Tội tầy đình. Đám thằng Thủ, đĩ Thớ mà biết thì bà dựa cột là cái chắc.

Cải cách ruộng đất giải phóng người nông dân thoát khỏi ách bóc lột của bọn địa chủ ác bá là một chủ trương lớn đem lại ruộng đất cho người cày, tự do cho người nghèo. Nhưng cách làm tràn lan, quan điểm dùng người của đội cải cách ở nhiều nơi làm cho ý nghĩa của cuộc đấu tranh giai cấp nhuốm mầu thanh trừng, trả thù ân oán cá nhân. Chọn rễ, chuỗi từ những phần tử vô học, lười nhác, bợm bãi để thực hiện một ý tưởng nhân ái là nối dáo cho giặc. Đám vô sản lưu manh không bao giờ có thể đại diện cho giai cấp vô sản đúng nghĩa của nó. Sử dụng những kẻ như vậy không chỉ làm sai lệch mục tiêu của cuộc đấu tranh giai cấp mà còn để lại hậu họa lâu dài mà mọi việc diễn ra ở làng Phù là một biểu hiện rõ nhất.