4

Một bước lên quan khi tuổi đời còn quá trẻ, Án sát Nguyễn Bá Tuyển ngày càng tỏ ra ngông ngạo, tàn ác. Được Thượng thư bộ Hình Phan Văn Quánh chống lưng, Tuyển ra mặt lấn át cả các Tuần phủ, Tổng đốc trong vùng. Ngồi chưa ấm ghế ở nhiệm sở, hắn đã bầy mưu cướp cô Hoàng Thu Châu, con gái quan Tổng đốc Hưng Hóa Hoàng Phú Vy về làm vợ. Tuy ngồi chức Tổng đốc nhưng Hoàng Phú Vy là kẻ thất thế, bạc nhược. Biết Tuyển là tay chân thân tín của quyền thần Phan Văn Quánh, lại nghe nói được chúa Trịnh Sâm yêu quý, Hoàng Phú Vy đành nhắm mắt dâng con gái cho hắn. Thu Châu về làm vợ Tuyển đẻ hai lần hai con gái. Tuyển chán. Không khí trong dinh quan Án sát ngày một băng lạnh.

Một lần trong chuyến chợ phiên phủ Quảng, Tuyển sa sẩm mặt mày trước vẻ thơ ngây, trong trắng của cô hàng xén tên Lụa. Thị Lụa con nhà tiện dân nhưng nhan sắc rực rỡ vô cùng. Lụa ngồi ở chợ Phủ như bông hoa quỳ nở giữa chốn bùn hôi. Ánh mắt dao cau. Môi tựa thoa son. Lụa vận áo gụ, cổ trái tim, bó eo. Quần gấm Tân Châu. Tai đeo mấm vàng. Cổ tay vòng đá…cứ ngỡ Ngọc nữ trên cung Quảng xuống trần. Nguyễn Bá Tuyển đã thích ai là hắn quyết chiếm đoạt cho bằng được. Tuyển cho người đánh tiếng với bố mẹ Lụa. Ông bố là kẻ hám của lại được dịp “đũa mốc chòi mâm son” nên đồng ý ngay. Lụa về nhà quan Án sát bị người vợ cả của Tuyển ghen lồng ghen lộn. Là con gái quan Tổng đốc một trấn lớn, thấy chồng lang chạ với cả con nhà tiện dân, Châu không chịu nổi. Đúng là ngứa ghẻ đòn ghen. Hoàng Thu Châu chửi mắng đánh đập Lụa còn quá con hầu đầy tớ. Cái tiếng là vợ bé của quan nhưng Lụa chỉ được ăn ở với đám người hầu dưới nhà ngang. Châu cấm Lụa bén mảng lên nhà trên.

Lụa mang thai chín tháng mười ngày thì ngần đó thời gian nàng đổ nước mắt bởi người vợ cả đành hanh ghê gớm của chồng. Lụa sinh một bé trai mặt mũi sáng sủa, khỏe mạnh. Nguyễn Bá Tuyển mừng lắm nhưng tình cảnh của Lụa không khá lên được. Biết không ở được, Lụa đã dự liệu chờ con cứng cáp hai mẹ con trốn khỏi nhà Tuyển. Chuyện hở ra, Hoàng Thu Châu rắp sẵn một mưu kế hiểm độc. Hôm Lụa ôm con ra khỏi nhà, Châu cho người chặn đường bắt lại. Châu cướp thằng bé còn Lụa bị đám gia nhân đánh thừa sống thiếu chết. Mấy ngày sau Châu cho gọt đầu bôi vôi, đang đêm vứt Lụa chỉ còn như cái giẻ rách vào nhà bố mẹ cô. Cướp được thằng bé, Châu thỏa nguyện coi như mình có con trai, vừa hả được đòn ghen với kẻ đã đong đưa quyến rũ chồng mụ. Ngược đãi Lụa nhưng Hoàng Thu Châu lại hết lòng quý cậu ấm đích tôn của chồng nên quan Án sát cũng không nổi giận. Với lại suy cho cùng, Nguyễn Bá Tuyển cũng chỉ muốn chọc hoa bẻ nhụy mà thôi.

Sau vụ cô Lụa, Nguyễn Bá Tuyển càng ngông ngạo, xằng xược hơn. Ở hội chùa Thầy, Tuyển nhìn thấy trong đám nam thanh nữ tú vãn chùa một cặp chị em đến tuổi cập kê. Con chị Thúy Liễu, con em Thúy Nhài chẳng khác gì hình bóng Thúy Kiều, Thúy Vân trong truyện “Đoạn trường tân thanh” của cụ Nguyễn Du. Đúng là:“Bóng hồng nhác thấy nẻo xa/ Xuân lan thu cúc mặn mà cả hai”. Tuyển hoa mắt trước nhan sắc mơn mởn thanh tân của hai Kiều nữ. Hắn ngầm sai tay chân dò la. Biết cha hai nàng là một phú hào nức tiếng trong vùng, Phú hào Bùi Văn Báu có mấy chiếc thuyền buôn thường chạy tuyến Mai Châu, Đà Bắc về Thăng Long. Bùi Văn Báu là dòng dõi một quan lang người Mường, Hòa Bình. Trong khi người anh nối nghiệp cha thì Báu tích tụ ruộng đất làm phú hộ. Những cánh rừng gỗ thông, sơn, trẩu bạt ngàn ở phía Tây chân núi Ba Vì là của Báu cả. Mấy chiếc thuyền buôn Báu giao cho vợ quản lý chuyên mua bán trao đổi hàng hóa phục vụ cho nhu cầu của gia đình và cái cơ ngơi đồ sộ của Báu. Tuy không về sống ở chốn đô hội như thành Sơn, phủ Quảng nhưng cái trang ấp của Báu cũng tòa ngang dẫy dọc ngay sát bên sông Đà chẳng khác gì một phủ hội sầm uất. Người trong vùng gọi là phủ Chuông. Phủ Chuông có đủ tiệm hàng, quán rượu, sòng bạc, cô đầu…Đám công tử giầu có ở Sơn Tây, Quảng Oai, thậm chí cả dưới kinh thành Thăng Long cũng hè nhau đánh đường lên trang ấp của Bùi Văn Báu để hưởng thú ăn chơi. Phủ Chuông nào có kém cạnh gì các phủ lỵ khác của triều đình. Tuy là thế nhưng về mặt hành chính, phủ Chuông vẫn là một địa danh nằm trong sự quản lý của trấn Sơn Tây. Sau ngày gặp hai ái nữ nhà phú hộ Bùi Văn Báu, Tuyển như kẻ dính bả. Suốt ngày hắn tơ tưởng bần thần. Tuyển nhờ một bà mai có tiếng mát tay ở thành Sơn ngỏ lời với phú hào Báu xin cả Thúy Liễu, Thúy Nhài về làm thiếp. Bùi Văn Báu biết Nguyễn Bá Tuyển đã hai đời vợ lại nghe nhiều về tư cách đồi bại của viên quan Án sát này nên khéo léo từ chối.

Từ ngày trở thành tay chân thân tín của Thượng thư Phan Văn Quánh, Tuyển muốn gì được nấy nào ai đã dám cấm cản hắn. Bị Bùi Văn Báu khước từ, Tuyển cay lắm. Hắn cho tay chân lục tung lý lịch của Báu lên xem có “phốt” gì để hắn hành tội. Nhưng Bùi Văn Báu đâu phải tay vừa. Kinh doanh, làm ăn giầu có vào loại bậc nhất vùng thượng sông Đà, Báu cũng phải rải tiền bạc ra để kết thân với các quan từ Tổng đốc, Tuần phủ trở xuống. Thuế má Báu không thiếu một cắc. Dám đối mặt với viên Án sát là tay chân thân tín của Thượng thư bộ Hình, chứng tỏ Báu cũng không phải loại non bấy gì. Gía như là chuyện tiền bạc thì Báu cũng chả tiếc gì mà không thí cho Tuyển. Nhưng đây là cuộc đời của hai con gái yêu của Báu. Thúy Liễu mới mười chín còn Thúy Nhài vừa cập tuổi mười bảy. Mà sao ngang ngược, ác độc đến độ đòi bắt cả hai đứa về làm thiếp. Con nhà thường dân bần tiện chẳng nói làm gì. Bùi Văn Báu tuy không giữ chân quan lại nhưng gia sản và dòng dõi của ông ta cũng vào loại có vị thế lớn trong xã hội. Án sát Nguyễn Bá Tuyển là một mệnh quan của triều đình chẳng lẽ không biết đến những điều sơ đẳng ấy.

Chuyện xằng xược của Nguyễn Bá Tuyển bẵng đi một thời gian. Nhiều người nghĩ chắc cái ham muốn cỏ rả vô lối của quan Án sát cũng chỉ là ý thích bất chợt của kẻ đào hoa, bợm bãi mà thôi.

Thấm thoát lại đã vãn hè. Cuối năm tầu thuyền xuôi ngược nhộn nhịp trên sông Cả. Một hôm lính canh ở bến Vôi trình báo bắt được mấy thuyền buôn toàn lụa là vóc nhiễu từ kinh thành Thăng Long ngược Đà Bắc. Trong đám thuyền ấy có hai chiếc chở hàng quốc cấm. Hàng được giấu kín lẫn trong các xếp vải. Cùng với một số lượng lớn thuốc phiện, là rất nhiều binh khí. Những thứ hàng mà triều đình nghiêm cấm buôn bán. Chủ thuyền bị điệu về dinh quan Án sát. Hóa ra thuyền và hàng đều là của nhà phú hào Bùi Văn Báu cả. Tuyển cho gọi riêng đám lính canh bến Vôi đến ban thưởng thật hậu. Lúc rượu ngà ngà, hắn nghiêm giọng:

– Bắt được vụ buôn bán hàng quốc cấm này là do công sức của các ngươi cả. Ta rất khen ngợi và ban thưởng lớn.

– Chúng tôi xin đội ơn quan Án sát ạ.

– Nhưng ta muốn tạm thời giấu kín vụ này để lần theo những mối làm ăn phi pháp khác. Đà Bắc là nơi tiếp giáp với khu vực bọn giặc cỏ khởi loạn. Vũ khí, thuốc phiện mà bọn chủ thuyền chuyên chở có thể để tiếp tay cho giặc. Vì vậy ta cấm chỉ các người được lộ ra. Mọi chuyện từ đây do ta điều tra xử lý, rõ chưa?

– Dạ, chúng tôi xin tuân lệnh quan ạ.

Mấy ngày sau Nguyễn Bá Tuyển cho điệu cổ Bùi Văn Báu lên. Đuổi hết đám tay chân ra ngoài, chẳng hiểu họ nói gì với nhau mà chưa đầy tuần trăng Bùi Văn Báu ngậm ngùi cho cả hai con gái yêu về làm vợ lẽ Án sát Nguyễn Bá Tuyển. Đám cưới được tổ chức ngay sau đó. Đèn đóm nhà quan sáng rực cả tuần lễ. Cái đám cưới kỳ lạ nhất xưa nay, một ông hai bà. Người hầu kẻ ở trong nhà quan Án sát nín thở chờ màn đối đầu giữa bà cả Hoàng Thu Châu với hai người thiếp mới của quan như thế nào. Nhưng thật lạ là vụ này không thấy Hoàng phu nhân tác quái gì. Đám nanh vuốt cào nát cuộc đời cô Lụa dạo nào nay co dúm vào. Người ta đồn đoán rằng Nguyễn Bá Tuyển đã đe nẹt cô vợ chỉ biết đẻ toàn thị mẹt. Lại có người bảo vì quan đánh cả cụm. Có chị có em hỗ trợ nhau. Riêng cái nhan sắc và sức trẻ của hai nàng đã là sức mạnh ghê gớm mà tự bản thân Hoàng Thu Châu cũng phải biết dè chừng.

Thời gian đó tình hình miệt Đà Giang không yên. Nhiều vụ nổi dậy của nông dân chiếm cả đồn trại, công sở ở huyện lỵ vùng thượng nguồn. Xét trên địa lý hành chính thì Đà giang vẫn nằm trong quyền cai quản của trấn Sơn Tây. Tuần phủ Sơn Tây Đặng Trung Hỹ mấy lần kéo quân lên dẹp loạn nhưng đều bị đánh lui. Tin tức dội về triều làm cung vua phủ chúa đêm ngày lo lắng. Cuối năm đó Thượng thư bộ Hình Phan Văn Quánh nhận lệnh tuần du Hưng Hóa. Đến Sơn Tây quan Thượng được đón rước linh đình. Đêm ấy Quánh ngỏ ý muốn về nghỉ tại dinh quan Án sát. Nguyễn Bá Tuyển lấy làm vinh hạnh lắm. Trong tiệc đêm khoản đãi, Tuyển bảo cả ba người vợ cùng các nàng hầu ra chào. Quan Thượng lúc ấy đã tây tây cứ nhìn chòng chọc Thúy Nhài. Biết ý, Tuyển bắt Thúy Nhài đêm ấy vào hầu quan. Thúy Nhài giãy nảy không chịu. Thúy Liễu quỳ xuống xin tha cho em. Nhài dọa tự tử trước mặt Tuyển. Tuyển tím mặt bảo:

– Cái tội chết buôn hàng quốc cấm của cha các nàng ta chưa đụng đến đâu.

Thương cha, đêm ấy Thúy Nhài phải hiến thân cho Phan Văn Quánh. Thượng quan thỏa nguyện lắm. Sau chuyến công du, Quánh tấu trình về năng lực kém cỏi, nhu nhược của Tuần phủ Sơn Tây Đặng Trung Hỹ, ông ta xin cất nhắc Tuyển lên thay. Quánh cam kết Nguyễn Bá Tuyển sẽ mạnh tay dẹp yên nạn giặc cỏ Đà giang. Nhờ bảo kê của Thượng thư bộ Hình Phan Văn Quánh, chỉ mấy tháng sau Nguyễn Bá Tuyển nghiễm nhiên bước lên ghế quan Tuần phủ Sơn Tây, đứng đầu một tỉnh lớn.

Thúy Nhài sau nỗi nhục thất tiết trở nên trầm uất. Ít ngày sau người ta tìm thấy nàng thắt cổ ở cành nhãn sau nhà. Chuyện đồi bại của Nguyễn Bá Tuyển đến tai quan Gián nghị đại phu Nguyễn Bá Hiến. Trước mặt vua, ông đau đớn hạch tội Tuyển và từ mặt đứa con nuôi của mình. Tên con nuôi đốn mạt cũng lập tức trở mặt với người đã cưu mang hắn từ khi còn đỏ hỏn. Tuyển quay sang nhận Phan Văn Quánh làm nghĩa phụ và mang họ Phan từ đấy.