3

Báo chí thế giới những ngày đó quy nguyên nhân làm tan rã cả một đội quân còn tới hơn một triệu người với vũ khí hùng hậu hiện đại cho tổng thống Nguyễn Văn Thiệu. Ông ta đã ra lệnh bỏ Tây Nguyên và quân khu 1 về tập trung giữ quân khu ba trở vào. Nhưng cuộc rút lui chiến lược ấy đã không thành. Sự hoảng loạn, rã đám khiến chiến cuộc thay đổi bất ngờ. Mất Đà Nẵng mất Tây Nguyên, những chân đế cuộc chiến bị bật gốc. Bức tranh chiến sự chỉ còn đính sơ sài trước gió bão. Vỡ trận ở Cheo Reo – Phú Bổn là cú hích cuối cùng tự nó cuốn phăng ý chí chiến đấu của các đơn vị còn lại.

Giờ đây một Phan Rang đang hấp hối. Đài BBC lại nhắc tới sai lầm chết người của trung tướng Nguyễn Vĩnh Nghi khi biến sân bay Thành Sơn trở thành sở chỉ huy chiến tuyến Phan Rang. Nguyễn Bá Nhã cứ vẩn vơ tự hỏi: “Liệu sau trận này có tái diễn lại cảnh ở Cheo Reo, Phú Bổn mấy chục ngày trước?”

Mười giờ đêm, lệnh trên cho các đơn vị vào vị trí chiến đấu. Sân bay Thành Sơn và sở chỉ huy của tướng Nghi trở thành mục tiêu phá hủy đầu tiên của đại pháo. Trận tập kích hỏa lực mạnh chưa từng thấy trong các trận đánh mà đơn vị Nhã từng tham gia. Nó không khác gì màn hỏa lực của hồng quân Liên xô dội xuống thủ đô Béc – lin của Đức quốc xã trong chiến dịch cuối cùng mà anh đã từng được xem trong bộ phim: “Giải phóng Béc – lin” hồi nhỏ. Trời đất rực lên trong ánh sáng của đại pháo 130 li, ĐKB, hỏa lực xe tăng… Một trận công phá kéo tới hơn 5 giờ đồng hồ. Núi đồi cây rừng vây bọc sân bay Thành Sơn nhảy tưng tưng trong ánh lửa. Chỉ nghe hơi của đại pháo lính ta đã biết quang cảnh chiến địa phía trước ra sao. Đầu cầu tiếp tế bằng đường hàng không duy nhất của phòng tuyến Phan Rang gục chết. Hầu hết số máy bay của sư đoàn 6 không quân bị loại khỏi vòng chiến. Vài chiếc trực thăng kịp bốc cao tháo chạy vào phía Nam. Đường hạ cất cánh nát bấy. Lực lượng không vận của quân đội Việt Nam Cộng hòa từ Sài Gòn, Biên Hòa bay ra chỉ dám quần đảo tít trên cao rồi bất lực quay về nơi xuất phát. Dường như mỗi mét đất ở đây đều lở lói, khét lẹt. Cháy. Mùi đất cháy. Cây cối cháy. Xăng dầu cháy. Xác người cháy… Lớp lớp rào kẽm gai cuộn xoáy bươm nát trong nhòa nhợt khói lửa. Sự thất thủ quá nhanh chóng của sân bay Thành Sơn tạo một lỗ hổng lớn trong toàn bộ chiến tuyến, mở tung cánh cửa phía Bắc hướng tới Sài Gòn.

Đúng là tướng Nghi đã mắc một sai lầm tai hại. Ông ta lại dẫm lên đúng vết chân của Nguyễn Văn Thiệu. Lẽ ra sân bay Thành Sơn, đầu cầu hàng không duy nhất này phải được bảo vệ nghiêm ngặt từ xa. Nó phải là cái bến đỗ cho lực lượng không vận tiếp tế của Sài Gòn hoặc bàn đạp tháo lui khi thất thủ. Biến nó thành một ổ đề kháng trực tiếp đối mặt với hỏa lực đối phương, tướng Nghi đã chấm cái chết cho nó từ khi trận chiến chưa khai mào. Sân bay Thành Sơn bị giã nát ngay những phút đầu chiến dịch một lần nữa làm rối loạn lòng quân. Các đơn vị Việt Nam Cộng hòa tại đây bị chia cắt và hạ gục chỉ sau hơn một ngày cầm cự. Mấy vạn tay súng tan tác như đám bọt biển trước sức càn lướt mãnh liệt của cánh quân Duyên Hải.

Trung tướng Nguyễn Vĩnh Nghi, chuẩn tướng Phạm Ngọc Sang hai sĩ quan cao cấp nhất của mặt trận Phan Rang cùng mấy chục lính dù và bộ sậu trong ban tham mưu rút vội về phía Nam. Họ nhằm hướng thị trấn Cà Ná. Trong cái bộ chỉ huy tiền phương của tướng Nghi lúc ấy còn một viên cố vấn Mỹ giữ trách nhiệm liên lạc giữa mặt trận Phan Rang với đại sứ quán Mỹ ở Sài Gòn. Khoảng chín giờ tối hôm đó, khi đến gần sông Dinh, nhóm lính dù tiền trạm đụng phải một đơn vị quân Giải phóng chốt trên đường. Trời tối cả hai bên không biết lực lượng của nhau. Tướng Nghi lệnh tản vào vườn mía bên đường. Quân Giải phóng chỉ có một tiểu đội chốt giữ tại đây. Anh chàng tiểu đội trưởng nhanh trí hô lớn:

– Trung đội một, trung đội ba triển khai đội hình bao vây. Trung đội hai nhằm thẳng vào vườn mía. Hỏa lực B40, súng máy… chờ lệnh tôi.

Báo cáo của các trung đội rộ lên, tiểu đội trưởng dõng dạc kêu gọi:

– Các anh đã hết đường chạy. Hãy buông vũ khí đầu hàng tránh đổ máu vô ích. Phía trước các anh đã bị quân Giải phóng chiếm giữ.

Sau tiếng hô, lóp ngóp một bóng người cao lớn đứng dậy hai tay giơ cao.

– Xin quý anh đừng bắn. Chúng tôi đầu hàng.

Tiểu đội trưởng sáp tới tước khẩu súng côn nhỏ như thứ đồ chơi trong tay viên sĩ quan địch. Anh dằn giọng:

– Cấp bậc, chức vụ?

– Dạ, tôi là Phạm Ngọc Sang, chuẩn tướng tư lệnh sư đoàn không lực số 6 quân đội Việt Nam Cộng hòa.

Câu trả lời của viên sĩ quan địch làm tai anh tiểu đội trưởng Giải phóng ù đi. Nhưng rất nhanh chóng lấy lại bình tĩnh, anh hỏi tiếp:

– Còn ai nữa hãy đứng lên, ra khỏi vườn mía.

Tướng Sang chỉ tay ra phía bờ mương:

– Còn có trung tướng Nguyễn Vĩnh Nghi, tư lệnh mặt trận Phan Rang và ngài cố vẫn Mỹ Lewis…Chúng tôi xin đầu hàng quân Giải phóng.

Quá ngợp trước tình huống bất ngờ này, nếu không nhanh trí để địch phát hiện ra lực lượng chỉ có hơn chục người sẽ vô cùng nguy hiểm. Anh nghiêm giọng ra lệnh:

– Các trung đội giữ nguyên đội hình bao vây. Trung đội một theo tôi làm nhiệm vụ giải giáp vũ khí.

Trong ánh sáng nhập nhọa hơn chục bóng chiến sĩ hướng dẫn đám hàng binh lần lượt buông súng. Họ ngồi thành hàng trên mặt đường. Từ hướng sông Dinh hai chiếc gát 63 chở quân lao ra sau khi nhận điện của đồng đội.

Hơn bảy mươi sĩ quan, binh sĩ tháp tùng tướng Nghi phần lớn là chiến binh “Thiên thần mũ đỏ” lừng danh lúc ấy mới cay đắng nhận ra rằng họ vừa bị một tiểu đội quân Giải phóng bắt sống. Vài tiếng khóc uất nghẹn. Lại một lần nữa thất bại của họ không phải do số lượng con người hay vũ khí mà là tinh thần bại trận đã ngấm trong họ từ khi bỏ những địa bàn trọng yếu để tháo lui. Mẻ tù binh có cấp bậc lớn nhất trong chiến tranh Việt Nam bị bắt sống hi hữu như thế.